장음표시 사용
31쪽
flentiam, quam vasorum latera, cum levi, vel foristi affrictu illis infl1gunt ; Si tantae igitur est molis influens liquor, uti convenit, cito rarescit, cito imbullulas effunditur, quae in universum cito pollianem rediguntur, ac per totam villorum longitudianem, & amplitudinem nuth disseminantur ; Verum enim vero partes quaecunque nihil sunt praeter adigrNationes vasoru,quae humoribus continendis, ne cessarioque vehendis destinantur, haec atque nihil,
nisi convolute membra ne , vascula , scilicet , dia
versa , & nervorum expansiones,ac si lamenta diverinsimode contexta, unaque ex minimis particulis fabr facta, quare, mitu non est , quacuque motum effundi, di in organa omnia contractionis , & distracti nis vim influi, vel uno temporis momento unde cunque pulsari , allui , tremere, ac totam proinde fabricam commoveri. Immba lactis hac vasorum mobilitas, nulla infecta n Oxborum labe, Inomem, tum excedit virium cuilibet organo, ejusque miniamis fibris impressum, ne vasa serpentia in firma compage membrorum destituantur eminciata vi,&moleculae nuida componentes , in circuitu praepe-mantur a collatera Iibus particulis, obviam, Vel ad Contactum venientibus, quae ibi velocitatem age
tium liquidor tam , simulque fluentium aliquo pacto debilitant, sed vis cocitenti sanguimis, ves impetus
minus frangitur circa axem vasorum, ubi ipse velo
cius fluit, quam uti idem prope c,rcumferentiam Iocum sortitur. Quare innumeri contractionum ,&distractionum ictus, qui perpetim eliciuntur, munia prodigiis similia ubique pergunt, hic nimirum,.
non sine recto naturae judicio, vegetiorem prope
32쪽
cor,& impetum hebetiorem versus circumferentiam exercent, ut patet in arteriarum finibus, in quibus omnis motus languidissimus est, Hinc urgent vasa ad latera posita, ea circumflectunt, alibi circumis primunt, & hac de re, majores aliae vasorum fibrae, aut iis congeneres magis, aliae minores minus agunt, hic dilatantur vicissim , mutuoque angustantur in una parte, in eaque diverso temporis spatio laxantur alterne, & ordine adeo proportionali impinguntur ad invicem, ut tota humana moles, inejus maXima, vel minima portione, quo ad trinam dimensionem mechanicae necessitati obediat, & per . Petuam percussionis vim, motionemque prodigio proximam consequatur. Neque hic finem habebit humani motus examen, si tibi legenti, ea, qua decet, solertia meditari serio libuerit, eam, quam summo Conditore main chinam es consecutus, quae non injuria , Mechanicorum Prιncqe Alpisso Borelli innumerabilium ,
machinularum mirifice connexarum unio nuncupatur, & dubio procul invenies earum jugem motum tam varie, sed naturaliter persolutum haud inte cipere meatus, spatiola intercedentia, oscilla minimorum vasculorum , hiatus, & cutis porositates,
quae mirum in modum s nullo facto agmine J i omni contractione, & distractione aperiuntur, &clauduntur, absque eo quod ora enunciata concidant, & eorum figuram permutent ,& quamvis hoc pluries,&millies occurrat, eandem semper retinent potentiam ad sese restituendum antecedenti figurae, absque eo quod restitutionis robur enervetur. I
venies in hac motus perpetuitate aequalem sangu nia
33쪽
nis copiam 1 corde exire, ac in arterias derivare,
ab iisdem egredi, in venas subinde ingredi, & ab
. his in cor revehi . Invenies aequilibrium , Natura inoffense servatum inter potentiam sanguinis,
urgentem extrorsum membranas vasorum, ac e
, rundem resistentiam,vid ulteriorem laxitatem, vel latitudinem. Immo in rei exactiori calculo invenies, ob mutuos occursus sanguinis moleculas potiri diversa figura, & motu velociori, vel tardiori sursum, deorsum, dire , oblique, vel lateraliter, Cum Contactuum continua mutatione , S ubi plures diversae crassitiei moleculae congrediuntur, t nuiores evadere, di emergere in sublime,crastiores verbne subsideant,in circuitum ferri, alias disrum- .pi per aliarum particularum combinationem , ali- uando graviores fieri, modo gravitatem in levitatem convertere, modb duratiem, ac novam crass-tiem nancisci ,ea' te denuo sub pressionum praelo angustari, rabrui, virgeri-deleta crassitie, adeo
alteri, ut ab arteriis exeuntes carnium interstitia . Perluant, transmeent , ndent, & foveant acitum Upificium, vel tandem concinnentur ,S depromantur iuxis ritum inoffensae Maletudinis . Jure ergo omnigenae humorum Particulae, i potiunis iis m .eibus modidatae conveniunt ad invicem ,& sinoui xi 0dere utuntur cum solidis, quod totum, v d ficeret, vel secus contingeret, aion evaderet Porro
inlinunis animalium structura, quae iam hema mosi, ae humorum harmciniae inepta, iusthsegnior facta, eo , uti licet, sanguine non obsecundatur, nec tanto spiritu turget , ut fulcire valeat incolumis iaculistis vim, molientis contractiones, & distra
34쪽
tam naturales, qu m voluntarias, sed mo. mentum contractionum, si tunc evadit, minus m mento distractionum cumulatiores creduntur, distracti villi contractiles, seseque magis removent 1 Contactu, nec in eumdem, uti prius, recursum sese restituunt, quin potius inter eorum terminos inepti,inidonei, qui evaserunt humores, insistunt, filamenta villorum, & fibrarum perluunt, & iniarcuunt, vel ad instar tartari facile inhaerescunt, vel iucavitatibus exitimorum vasculorum, ac pororum sacessunt crustuIas, hinc sanguinis vis protinus lano guescit, cuius aliae invia salutis claudicantes partu culae, quae smul coibant, non coeunt ampIius, etsi Peragrent omnes arteriarum , & viscerum cavit tes , siccescunt, & serositates in cavernulis cujuscunque terraee, vel duriusculae particulae i Clusas, evomunt, nec nativa Iymphae affusilane, qua
prius, molliores fiunt, cum aliet Ientescant, immorentur, aliae, vel algeant, aliae aliam , jure incolumitatis,& plane improbam induant figuram,ti omnes denique impetum , motum, proporti nem, molem &c. amittant , exquibus infelix fit mixtio, om mque liquidorum infelix separatio, &quod maioris momenti est, nervorum liquor sospes non ingeneratur ulterius, ut sacra cerebri, ac ne vorum digne colat, aut musculos aeque s undet, ac vasorum fibras ita contrahat, ut contenti hujmores naturali, quo ducuntur, impetu, impellantur antrorsum subsequentibus, qui cum retrorsum nequeant converti, partim coguntur ibi subsistere, nec recedentium Ioco succedere, partim vi novi
impetus, VH. deperditi motus, ab exiguis in nixa, tibus
35쪽
tibus, & perutis interstitiis, a quibus patet exitus,
non depellantur, vel demum contractionum vis,& distractionum adaugetur adeo supra ordinem totius proportionis, ut omnes indiscriminatim permutentur motus, totiusque simul crasis, ac valetudinis ratio pereat.' Revelata jam, quantum mea intelligendi hebetudo obiter passa est , necessitate contractionum, &distractionum vasorum sanguinis disserendum venit, num que in hanc rem hucusque ruditer indicavi, cum naturali, ac voluntario motu pectoris, vel cum fortuito, ac voluntario pectoris, totiusque hominis motu apprimε conveniant. Qua in re veritate non abhorret mutuam expirationis, aequabilisque inspirationis convertentiam necessaria indigere vi intercostalium musculorum , thoracis, uti pereleganter demonstrarunt viri solertissimi, quo-um digna monita, si quis serio consulat, in hac mirifica structura , agnoscet necessitatem motus cujus perpetuitatem in similitudinem fieri puto vertiginis , docta arte constructi horologii , in quo vel
prementia pondera , vel funiculus circonvolutus omni secluso impedimento rotarum circumgi rationes cum aequitemporanea oscillatione suorum denticulorum tempus expendentiam perpetuo confi- .ciunt, sive verius ad instar moletrinae , cuius rotae perenni, & uniforrni aquae impetu pressae, ve tiginis aequabilem motum , velit, nolit molitor, moliantur necesse est ; Voluntarius itaque motus licet ab animo, tamquam a prima omnium motuum origine exurgat, pendet tamen a certa liquidorum copia a certa mixtione, & confricatione, a statuta
36쪽
percussionsi vi, atq; eorumdem contactu humor u s
ventium ,&collustrantium musculos voluntario m tui destinatos ; Haec pr. motum alternatio tam aequa.
bilis, tam constans , & tam perpetua ab utroque ordine intercostalium musculorum se eodem tempore contrahentium peragitur,& ab aliis simul vertebralibus , spinatis scilicet, semispinatis, longiliam is, rectis, mediis, lateralibus, oblique ascendentibus, ac descendentibus absolvitur piramidalibus, & transversalibus . Sed ne tota divellatur compago dors suam exerunt vim serratus uterque pollicus luperior nempe, & inferior; Diafragma Vero, septus tram
sversus triar ularis, & sacrolumbus , aliique inter se mire intersepti musculi , hic brevitatis causa non expressi, csi costis,uertebris,cartilaginibus, sterno &α
proprias vires exerunt, ac simul fulciunt viscera, S uniformiter dilatant universam pectoris molem, cujus tam stabilis motus inviolabilem illam servavit semper legem, quam sensus evidentia ostendit, ac postulat diversorum vasorum natura , quorum omnium constructio, licet motibus indeficientibus polleat, non ideo tamen eodem ubique fungitur munere, quemadmodum cordis viscus , tubuli sanguinis pulmonares cellulq aeris non obscurE suadent; Ηqc siquidem ultimo loco enunciata vasa , si sedulo observentur,evincunt alternos pectoris motus simul fieri non polle, cum musculi ventriculorum cordis
non eodem tempore contrahantur quo musculi au. Ticularum; eodem enim tempore ,quo in unam duinguntur contractionem exteriores pectoris musculi, pluries coni rahuntur muscula cum auricularum, tum
ventrisulorum, ac vasorum sanguinis. Contrahun.
37쪽
tur ergo thoracis musculi , & regio tota dilatat tur, tota asperae arteria protensa usque ad exti nas partes pulmonum; ac simul totus pulmo in maius venit spatium , eorum enim musculi contra huntur eodem tempore, quapropter ducitur aer, iast nccessarra inspiratio; Restituuntur subinde iidem thoracis musculi , constringitur pectus, distrahuntur musculi universae tracheae, in minus venit spatium arteria aspera , coangustatur pulino, redditur aer
Hoc porto admirabile opificium incolumi panistium Adere, ac firmitudine undique consumatum , in tam varia serie motus, in tam liversa vasorum eonstructione, & usu tam aequabili , quam inaequabili respectu diversorum denique in tam diveriai temuporis ratione movetur, & nervortim succo tam v
vide , & incessanter collustratur, ut in allatis omranis influens liquor, supra humanae indaginis scio. tertiam, debitas contractiones, & distractiones eκ- eitet . nihil que idcirco, quod non sit sanum, & i offensim operetur. Expende quaeso nunc qui haec sedulo perscrutaris, quam apposith fluat achivissimus hic liquor, & quam varib contrahat musculos, quam opportunh refluat, eosque distrahat; quam inger tem vim promoveat, & exelceat; quomodo aliquando modich contrahat & languidh agat, quare limcitius, hic tardius, cur hic dilatet, hie abbrevier, Cur modo, elevet, &suspendat, cur alibi deprimat urgeat, premat,& eogat, hic ad naturae vota, illic ultra eius leges, vel qua de causa nunc sponte, num violenter contrahat , & laxet , . ita ut motus pectoris interdum minimus propemodum evadat, Vel
38쪽
et contra major, ac major fiat, pro ut voluntas iubet, & iiimulus urget. Haec vero, quae valetudinis tempore , in pectore elucent pq ne dixerim
motus miracula aequabilem illam non auferunt conistractionem, & distractionem, quam singuli villi conistractiles aggredi solent, nec tollitur nativa vis ab humorum nisu urgente membranas versus exteriora, cum nexus vasorum membranas adstruentium agat
versus interiora, & aequilibrium servet, non secus, ac si in neutram partem premerentur illa vasa, que mutuum nexum stati ta sunt, quin immo proprio percita motu, & subsequentium humorum impetu obsecundata, veluti per gradus, pressionem, extrusionemque influentis, vel jam influxi liquoris moliuntur , mixtionemque perpetuam faciunt in exispiratu,&inspiratu, quemadmodum omnium obseris vatorum Maximustis ubiis luculentissime expressit.
A perenni igitur hoc, & alio non interrupto m tu, sospes ducitur vita, cujus signum est, migrare
ex uno in alium locum, de more transferendo uniis versam corporis molem, ac innumeras absolvereis transpositiones tum externas, manuum scilicet, crurum, capitis, tum internas, Viscerum , arteriarum,
venarum, nervorum, ossium&c. absque eo quod istet sint aeque frequentes, & adeo per vices continuate, ut mulculi, & omnes fibrae certa, ac stabili quiete o nnino debituantur. At praedictae tamen partium transpositiones, certis nedum legibus, statutisquo velocitatibus debent respondere, verum etIam conis venire influxui agentium liquidorum humoribus, coctioni, mixtion secretioni, uno verbo, cunctis Organis fabricam componentibus, eo videlicet n Da mine
39쪽
mine , ne quidquam eorumdem praepediatur vel
quidquam fluidorum violetur. I n naturalibus ergo motibus voluntariis , ac mixtis, translationis ni minim , ac transpositionis ta-niet si contrahendi, & distrahendi vis inaeqiralis a , diversis musculis cum inaequali velocitate absolvatur nihilominus proportione quamdam sibi debitam, ac veluti perpetuam harmoniam servant inter se vires, ac resistentiae quorunc unque villorum, que propterea apth quoque respondent organorum structuris,. ac humoribus in illis contentis, quorum impetus, ut coniicio, licet diversus sit indiversis vasculis undique varie circumpressis, respondet tamen impellenti virtuti, sngulorum vasorum resistentiae, lationi circulari, humorum, mixtioni , molecularum positioni, earumque secretioni , ac climinationi . Huc enim potissimum consilia dirigit natura, ne scilicet porositatex carnium viscerem, glandularum , membranarum, ac villorum copioso humorum a fluxu , plusquam decet, saturentur,. vel ne parti
Culae inertes , torpentes, ac inutiles nimis ibidem, stabulentur, ne denique vasculorum membranae,
quet ab humoribus liniuntur, illis plus justo in farciantur, dirigit inquam natura rapidos translationis ,.& transpositionis motus, ut vi eorum , moleculae torpentes fiant agiles, ut vehementia ictus , & pres num abradantur veterascentes, & aliae segniores Particulae amovibiles alio transferantur, quo sa-nh auxi Iio utitur providentissima Parens, in eXtremitatibus praesertim arteriarum exili marum Uenarum ac vasorum impliam continentium , quς se petnecessaria vi peristestica non scatent pro jugi eorum.
40쪽
motu, ac inutilium secretione cito persolvenda. Si
vero necessitas aliqua adaugeat translationes , a transpositiones aluuius partis, sive verius totius humanae fabricae, adaugeantur etiam oportet agentium liquidorum vires, impetus peregrinantiς sanis minis, vasorum resistentiae, occursus , secretiones,hmulque energia operandi universas In hoc autem rerum incremento elucet incuIpata salus, quousque momentum resistentiae omnium partium solidarum, debita proportione respondeat momento ada. ncto agentium Iiquidorum, eorum copi , ac novggenerationi sive verius quousque apte respondeat adauctae velocitati circuitus sanguinis, ac eiusdem mutuis molacularum occursibus, qui tamem no perturbent figuram, proportionem, situm , motum Choerentiam, molem , &c. intermixtarum moIeciis rum sanguinis, ac ceterorum Ιiquidorum s In imis mensum profeAo iret oratio mea , si severiori re tina vel Iem effectus motionum omnium humanae
fabricet singillatim examinare, & sanh pro huius rei
enodatione mihi recarrendum esset ad gymnasticam scolam, ut possem animadvertere innumeram tram flationum, & transpositionum seriem, tot exerciatationum vires, tot resistentiarum momenta, ad a.
iactas velacitates, & impetus, ac denique mutuos omnes fluidorum, ac solidorum occursus sedulo contemplario Quapropter praeterire, etiam hic I Ber rusticorum vires propemodum immensas baiularum, ac athlatarum ingentia conamina , Iuber tamen brevi excursu indicare summum quorundam artificiam, natantium , nautarum, venatorum , it iacientium , ac presertim currentiumro D, eKqu