장음표시 사용
51쪽
pora iisdem particulis ignis scatentia reparationes assidue consi quantur, vel controctiones , ictus, ac solicitatu nes, sensu , & motu donatis organis pio- portionabiliter conveniant, vel illam proportionalem vim fluida agentia in fluidis, & solidis ex
rant , quae solidis, eorumque resistentiis respondeat, aut quae mixtioni, depurariCni, & secretioni sanguinis aptetur Pei severat dubio procul naturalis calor, donec moleculae lucis summopere niCbiles sanguinem peris
petud comitantes, in arteriis majoribus, ac minoribus, totidemque Venis, in nervis, ac visceribus degant, vel quousque contractiles Villos, ac eorum ubique por ut GS, ac meatus penetrent, vel certa, ac idonta quantitate prog)gnantur, unaque consona transmeandi alacritate in universas fibras deriventur ea semper confricandi vi, talique percussione, ut in t areae taliae fibrarum , nervorum , ac
membranarum variae contexturae stimulentur quid Em , sed nunquam solvantur, ut simul fluidorum
series urgeatur, & prematur, sed eum in modum, figura , moles, Proportio, stus quantitas, motus &c. depraventur, & Violentur. Qtra de re materia sanguinis , quae est aggeries propemodun Lis immensa particularum diveriae indolis, & conditionis, ut secundum Omnes suas partes idoneum
Iossideat calorem, Opus est, lucis moleculas famitari perfrui illaru in omnium conjugio, iisdem copulari , arctEque implicari in earum circulari Iaiatione, ad perluenda, minima vasa , vel singulos natu iae loculos, eo fere pacto , ac si essi ni consortes, ac ejusdem genesis, immo r.ecesse est porulos,
52쪽
Spiramenta , interstitiola inexcogitabili tenuitate affecta sub ingredi, & in occuli bus, succussationibus, confricationibus , & preisionibus placide agitari, ac invicem solvi, ea tamen ratione, nd sublimenti ir in tota massa , tie pariter in solidis, in qu et derivantur , aequo plus fibras carnosas exagitent , & nervosas propaganes convellant, in farciant, aut laXent summa cum raritate totius comis
positi, & cum non mediocri istarum iactura, quemadmodum Sapientissimus Joseph dei Papa Archiatrus Regiae Celii tudinis Cosmi III. Magni A truriae Ducis, an ejus elucubratione disertissima de caloris , & fiigoris natura, declaravit. Ex his vero valetudini serio studentes facith elicient, cuiusvis aetatis corpora peculiari esse , cal re fulcita, cuius discrimen nisi mea me decipiat opinio exordiri solet ab inaequali habitudinis nexu, rarae, Vel angustae structurae, a majori, vel minori ignis copia in primis seminibus congest , a
confricationis , prestioris, coiitractionis , ac dilua-ctionis, vividiore, vel infirmiore momento a vehementiore, vel debiliore impetu sanguinis, ac spirituum quant/rate, sive diversa reparandi, proritandi ratione, vela liquidorum indole ubiquhdiversmode ceravata, quorum causa, uti colligitur, ex Livio, Val. Maximo , Liceto, ex Suetonio in Tiberium, ex Petro de Castro,& nuper ex Τom. Bartholino de luce hominum, & brutorum lib. primo capite r9. particulae, saling, sulphureς,
nitroaereae, spiritus, vel ignis naturam redolentes cum pingui madore complicatae per interualla erumpere Visae sunt,&ex uno eodemque loco proin
53쪽
dere a 3 instar scintillarum , non secus ac si h filice
excuterentur, comitante etiam stridore, & flamma in toto,. vel in parte,. quemadmodum,. ut innamera. teltimonia omittam , Tiberio contigit,cu. vestimenta, mutanti tunica ardere visa est , vel cui .
dam Matronae Veronensi, quae ducta manu phrinclusit manicam scintillas, & flammas. decurrentes vidit a quibus saepE delusae ancillae arbitrabantur ignem. se intra stragula linea pec incuriam ingessiti; Q are praehabitis his, apertissimh intelligitiar,
haut aequali indigere calore, Ina quales paries anumatae fabricae, quarum Varia, supra modum con-s restio, ac diversa operandi ratio, non semel', nec uno modo conceptae flammae turalis fomitem praebent, sed pollulant certum spirituu aliorumuhagen tiu liquidorum comitatum , majori semper , Vel minori virium munimine fultum, ut singulares,hic contrastinaes , distractiones peragan , illic ut omnium: maxImam vim , eaque alibi longh minorem e cenant . requirunt insupet aspero huc , & illuc dieerso, nh dum, sanguinis arterio si affluxu, v ram etiim ejusdem uenosi sanguinis prosequi refluxu , cum certo , ac flato impetu per universum, intimum , scilicet, & extimum corporis ambitum, aliisque variis liquoribus exigunt foveri, gaudentibus, & illis , inaequabit, quidem, at proportionali velocitate, varia percutiendi vi , & consueto confricandi more, sicut, fidenter suadent illi , quibus humanae structurae innotescit artificium. Isti enim aemuli propemodum naturq , si in rebus, uti decet , mechanicis fuerint optimh inst lucti , evadeat probe conscii, ingens tot moliminum discr-
54쪽
men , in solidis fieri a fluidis peragrantibus incredibilem mitiadem vasculorum , unaque alluentibus, R pervadentibus interna etiam capillamenta cuis 3usvis intimae contexturae , perpetiroque respectu eorum concinnatae figlirae , inaequalem vim in eis exerentibus p In hac autem contemplatione, nEmens a veritatis via des ectat, operae pretium est intelligere, liquidotum genera vim se thimmensam, semperque diversam excitare in miro naturae opificio, in omni nimirum vaserum nexu, in qualibet complicatione ramusculorum perreptantium villos, fibrarum funiculos, aut exili mas tilias tendinum, ac periostiorum, ut dissiciliora opera eis congruentia absolvantur, Si revera in quocunque mirimo
minimo fibratum loculo, liquidorum parti utet vivi- diis mae suo, quo pollent, motus ordine peresstiunt singulas fibrarum lilias, illarum aliae diversimodheas tangunt, veluti obsident , ut ictuum vi , &confricationum momento raret .ant, Concutiantur,
es colat remiscant; Ideoque in vasculis circum preseia liquidorum particulae sellinanter , mutuoS amplexus disiungunt, & in minima fragmina subindhTediguntur, immo maNrem modb, modo minorem specificam gravitatem sortiuntur; quo fit, ut earum nonnullae aliquam lucem ab aliis assumere cogantur, vel ut aliae ab aqueis moleculis fluiditatem mutuentur, aliet ut succe svo conatu urgeant hi antla vasorum ora, ne concidant, aliq ut in auras
abeant, calor, qui est genus flammae, in sublume attollatur, aliae vero, ut scabrae , & asperae, irritent inertes , aliae sphericae, & levigatae propul sent , & penetrent, aliae denique ramosae, contum. F 1 dant,
55쪽
d.int tenuissimas , & indomitas alias, quas m o cursibus inveniunt particulas devinciant, ut inde
omnes simul , a primo usque motu dissiliant ,& ad opus confricationis iugiter uniantur, vel statuto tempore veterascentes aptentur cutis oscillis, di depellant r.
Constat meherculd; & liquidir prosechb constat,
moliminum hanc varietatem, in singulis organis , in equalem, sed illis congruentem promovere ca- larem, qui quidem ab eis praecipue persentitur quq majori nervorum copia comitantur , & uberiore sanguinis affluentia resperguntur; Quocunque igitur in loco in quem sanguis majori cum afflux vehitur , & revehitur praefeferre videtur penum
non mediocre molecularum lucis, ibique majoremelia confricationis vim adeo lue vividiorem calorem a nobis expertii; In universae tamdn fabrica . Calor naturalem tenet locum , quia sanguis propriavi, suaq. peregrinatione cinculari confiicationis, a Perculsionis robur, omnibus, quam tum vis exili mispartibus congruens, exercet, easque secundum naturae mores reficit,& licet a solidis, & nuidis omnigenε particulae, prae tenuitate sensum fugientes abeant, aliae tamen eiusdem reneris eorum solidorum, & fluidorum consortio stat inrconantur gaudere, & in caloris perennitatem substitui. Moleculae erg5 lucis sanguini copulatae, vel in eius massa interspersae, valida irritatione agitantur,& raritatem quandam acquirunt, ita ut momento
citius in ampliora spatia se se explicent, simulqueeΣcurrant, & ubique recurrant, donec fibrosas cavitates tumentes reddant, villos, & filamenta
56쪽
pervadant, meatus patulos, & spatiola interiacen tia rarefaciant; Deficientibus vero vel non satis regenitis lucis portionibus non eadem plane in tota fabrica deprehenditur particularum fluidarum conformatio, & so lido i um textura, nec idem calor, qui communis eth onmibus partibus , in omnibus reperitur aequatis, sed qui uni datur citeris su trahitur, in minorem nemph,agendi vim huc,& illuc,
immo in totum facessit corpus, oportunam amittit incolumis temperiei materiam, ae rn totam Inc dit virium jacturam, ideoque ad confricationes non minus, quam ad alia naturae ministeria corin
pus minus aptum, vel ineptum evadit, sicuti videre est in viro senectute confecto, cuius solidae partes coangustantur, inertes, & segnes fiunt, simul
que solidet, ac fluid ε particule, si non prorsus destituuntur igneis moleculis, ea saltem, qua prius earum gaudebant frequenti , non ditantur; propterea qub magis confricationibus, contractionidus, distractionibus,& pression muscarent, eo magis ignis resolvitur, veh delitescit, vel corpora idonea cras, & consueta lueis sequela destituuntur, & sic quae lucis remansere reliquiae, se se habebunt ad instar semiextincti Luminis parvae can-oetae, aut et lychnii modico, & pravo oleo illiniti, vel in modum impurissimae flammulq in magna
aula, in cujus amplitudine, nec visus nec tactas organa, nervorum scilicet protensiones , S papillet languescentem lacem, aut minimum calorem percipiunt. In re hac a sensuum iudicio remota, poterunt
in his rcbus sedulo occupati, prout rei postulat
57쪽
magnitudo, enucleatius iisdem iam adductis leti-hus, calorem examinare, cujus diiqui scio, ne vi-ocatur temeris facta , poterunt se pluries,& pluries in lanaenam conferre in qua multa de more mactantur, & exenterantur ana malia , intueantur qtraescin uda acie, ea qua decet sedulitate, contractiones
diitractiones, que ab earun fibris muscularibus quaquaversi,m eliciuntur, Sin eiusdem speciei an malibus eodem ferE temporis momento mactatis, di sine mora excoriatis adinvenient dissimilibus adis huc agitari motibas, presertim, si alia eorum fuerint iuvenili aetate praedita, alia vero senectute nimis gravata , In his utique motus contractionum citissimh languescit, calor exinanitur, & perit, taenob fibrarum laxitatem, tum ob Inopiam parirc Iarum agnis, quibus dii, jam erant suffulcta; Itia iunioribus vero igne magis consoc alis, magis quoque perseverat contractionum motus, tum Oti ita bilem Unionem fibrarum, in quarum cavatatibuS,& latibulis occultantur dictae lucis particulae, qui quo dissicilius exsolvuntur, ed diutius in eis Per manent, cum propter uberiorem, ac persectiorem fluidorum mixtionem, fecundantem de more sng Ia filamenta ; Ex quibus omnibus meritb pronunciari posse videtur tanquam veritati consenum, quod de calore juventutis, & senectutis et iter innuebam.
58쪽
Cum natis caloris rum incolamem indyeet ismaia a L s temperiem, est rationi consonumsi illam infidere an apta unione, motu , O mixtiois minimorum ase ruent olida ct fluidas partes Acti opi Longo rerum usu, qui teste Hippocrate, est manuum, omniumque sensuum egregius exercitator, ac Magister, conicius factus sum, omnia, propemodum m inrorum g nera , & praesertim hominis fabriacam , ex minimis particulis dive indolis variae adlaaesione, unione, Vi, & motu perficientibiis coagmentari, atque in illis vigere, commonitus sum uirium omnium, naturalisque confricationis robur, fimulque in eis consillere t etius solidi, & fluidi temperiem , cujus. potissima ratio , teim postulat amacabillam diversarum rerum concordiam, ac certum eorumdem principiorum concursum, & combinationem, tiam moIecularum Guidarum vicissitudinem, ac sese rotandi modum,
59쪽
& iugem motus essicaciam perpetuci congruentem Earum subitanti et, quarum omnium indeficienti vi, illa ex uigat oportet diutina moderatio, quae in solidis, fluidisque non minus totius fabriIcae, quam in ejus virtutibus, ac singulis obeundis muneribus inculpatam salutem denotat. Incolumis igitur perennat temperies hominum, cum primis usque exordiis congcitae moleculae sphericam prope figuram lmulantes, diversimode conformatae, an alacre,& vegetum semen construis, vel in sicundum ovum compactae, ea potiun Iur vi, unione cohqrentia, & exili marum partium
desgnatione , eoque motu cum figuram vectis nanciscantur quo par est, ut elaborentur , aliaeque fluidae moleculae concinnentur in pabulum, coalescant in partes, ut palles simul tenellε, variam figuram , vim , & filmitudinem suscipientes mutuo agant, ac sibi invicem respondeant, tam in
motu, mixtione,& unione , quam in virium diversarum sibi vicissim occurrentium moderatione. Est
igitur salubris temper res humanae structura, quaedam p oportio innumerabilium particularu solidaria , ac fluidarum simul coeuntium, viribus debita symetriasbi mutud respondentibus , quae particulae sic in
vichm concurrentes, peculiarem moderatione inter
sese acquirunt, permiscentur, smul aggregantur,& disgregantur tam in constructione solidi, qudimin mixtione fluidi. Vires itaque diversae, quibus mirifich pollent solidae , & fluide moleculae, satis te stantur evulgatas machinulas lolidas,&dictas m lec uias fluidas perpetuo cieri motu, cuius Vr, &energia, solide paries, diversa agendi ratione d I-
60쪽
figura praeditae, contrahuntur , distrahunatur, & comprimuntur, unaque fluidae fulint, re refluunt, simulque Permiscentur, & agunt, prom- deque contactum , & percutiendi vim innovant, defaecantur, dividuntur, separantur, & per repetitas vices co rentias ita Permutant, ut particuli quae prae molis parvitate censentur individuae iterum dividantur, crassae attenuentur, subtiles erasiliscant, ac suis aptentur loculis, ea vi, eaque figura, qua oportet, ut aliae smiliter moleculae iterum, atque iterum vehantur in orbem , iactentur, iterum, atque iterum urgeantur, ac separentur ly demum ut aliae in variis visceribus 1 diversa motus eficacia , ac vasculorum contextura secernantur, depellantur, atque eliminentur summo cum discrimine, quod vel ex eo constare potest quia hic salsas, illic austeras, ibi acidas, alibi amari saporis , & alterius naturae particulaS graveolentes, separ tas, gustus, organum, atque alii sensus inveniunt, Sed quamvis moleculae fluidae, tam diverset sint conditionis, cohqrent tamen, una alteri moderatur , & invicem omnes melioribus temperantur institutis, quare si innumeris modis, locis que varah permiscentur ,& in locis innumeris uni untur , ac disgregantur, innumeras quoque, ac inter se divelsas moderation , ac virium Propor tiones earumdem fieri necesse est.
Uniuntur igitur innumeris modis solidae machinulae, quae etsi non ex aequb vicissim agant cuin hic motus unius partis alteri prqvaleat, & h converso, Hic nempe qui fit ab arteriis majoribus d