장음표시 사용
41쪽
licet colligere omnigenos villos contractiles plus iusto, nec contrahi, nec distrahi, nec ab humoribus ultra exigentiam sciveri, nec humores ipsos imis proba hac se se movendi vi desciscere a natava conisi uetudine, nec loca devia obsepire, sed omnia apte peruadere, respergere, coagmentare, reficere,&inutilia cuncta disperdere, ac elaminare 3 Hic cogita de tegmine, & subtegmine communis involuiscri, Cuticulae, videlicet, cutis, & aliarum membranarum. Cogita de vasculis quaquaversum serpentibus in tendines, ligamenta,&periostia , ac in quodlibet eorum stamen ; Cogita de exili mis flamentis,& canaliculis vix sensui obuuiis, vel de aliis etiam sensum prorsus fugientibus ,quq protenduntur in
nervos, in Corneam, ac alias membranas oculorum, in testes, alioque universim , Consule nervorum.
papillas, miliares glandulas, vel majores alias ad instar glomi fabrefactas, millenisque in locis consitas, & prsiertim supra omnem admirationem IIV. cerebro, ac in aliorum viscerum structura; &inrimandis his omnibus prosecto deteges, arteriolas, Venulas , nervulos , ac vascula lymphatica miris
modis implicata, debitoque motu prεdita, &consona aeendi vi ; immo deteges fibrularum , ac villarum contractilium seriem dicta canalicula comis ponentem aequare vires agentium liquidorum , etiaqiae res stere, demum invenies, humorum tam utilium, quam inutilium separationes, quas hic reserre nimis longum es et ,& operosum, haec autem Omnia fieri comperies ab organorum motu, juxta e
Verum enim vero preter hic considerandi sunt
42쪽
s plices , ac mixti motus, quandoque nimis etiam adaucta, quorum causa confricationes, pressiones, occursus, mutua etsi reciprocatione praediti, minus ramem organis videntur convenire, quia tunc reΕlvuntur lacri iter figura, cohaerentIa, moles propo
tio &c. molecularum sangi linis, nec moleculet ip*Tite permiscentur , nec priori gaudent amicabili concordia, multoque minus aptantur solidis, eorumque meatibus, quos non subeunt, nec ulterius perinmeant; Sed eorum inter terminos, non levi tune affrictu ,& magna velocitate irrumpunt , novamque proindh faciunt distantiam, & renuunt subire fibrarum poros; E contra reluctantur solida gaudere dictis humoribus, atque reparatione, immo a tanta motuum frequentia dissolvuntur , nec exercent amplius vires illas, que a nervorum succo, aut ab aliis agentibus liquidis naturaliter emanant, qu de re languinis singulae partes , eodem quo prius impetu, & latione circulari non feruntus, nec arte Tuntur, nec commiscentur ulterius, juxta naturae jura, & quod deterius est materiam spirituum generatiom idoneam non suppessitant corticalibum glandulis, ac cerebri substantiae .. Multoties autem ad vires reficiendas cessant m tus illi, qui a voluntate pendent, ut natura ses motus, qui hominibus perpetuo insunt, majori virium momento affecti molimina operosista probe eontaciant , tum in fabrica reparanda , vel reproducenis da, tum in abradendis inutilibus particulis a sunfraginibus, rugisque vasorum , glandularum &c. hoc autem naturae auxilio, villi contraetillas voluntatrinservientes ad motum suum facilius revertuntur.
43쪽
Hac sane alterna agendi vi sospitem ducunt vitam hominum non pauci, acquirentes in illa quiete n vam copiam spirituum, quorum irradiandi consu tudo laborem non facit, sed vim vividam excitat, ut assidue laborantibus contingit ; spiritus ergo vilis Ios adeo illustrant, & uigent dum agunt, ut mus. culi vasorum salubrem resistentiam faciant interia currentibus vasculis eorumque hiantibus osculis, ne concidant, immo tales pressiones canalibus impe riuntur, ut humores, eorumque moleculae coeant, circuitum agant, ab amplexu mutuo recedant, iterumque invicem coeant, & denique fabricam universam muniant, ac reparent , Violatis autem hisce
naturε legibus deficiant necesse est concinni m tus, unaque hominis bona valetudo.
44쪽
In incolumi unione humana machias , eiusque i mota contractionis, edi distractiouis, partes solidas inter se rite compressas, mi a liquidis in vicemfluentibus ,
Ominem ex partibus dividuis, trimis diversis, tamque mirifich implicatis affa . bie coropositum , contractionum iugi vi, totidemque distractioniim scitiis md prosequutum, pressionibus, ac innumeris confricatio. nibus undiquh refertissimum , intur animatorum genera ingens summi Conditoris miraculum cum divino Platone tertio de legum lationibus vocare semper conitie vi , Pilter alia enim rationum munimina, quae sum infra allaturus, hanc veritatem evincunt posita superius naturae documenta, e L quibus satis, ut reor , quam grande sit prodigium homo, coniicere licet , Nique hoc est tem uiddictum , cum ad prosperam valetudinem tuendam,
45쪽
fortunae sana consilia, omnigena scilichi animi irritamina , verum, & toti iis corporis temperare is motus , sivh humores haud invalidE concitatos se. stinis moderare, vel percusi ionis ictust quaquaversam impressos retundere, & quodammodo inseq-nare, ut casor nativus minimέ excedat perfectam solidi unionem, ac fluidorem trixtionem, sed secundum naturq inconcussas leges, atquh foveat,&muniat fabricam furi dis intermistam , totius humanae structarae. Qua rh summae disctrinae viri, &qui-dbm: omni scii, studio quammaximh adhibito in re-hus naturalibus, veritat, satis proximum credid
Te, naturalem calorem non a motu , ur motus
est , exoriri, quemadmodum cum Aristotele ,. fe-rh omnes scripserunt moderatores vetustae Scholae o
Sed cum Epicuro Democrito; Leucippo, divino Platone , aliisque, maximis Philosophis a confricatione , &abrasione , a fluidis in solidis , indesinen-tEn repetita, in omnibus , & singulis, majoribus,
minoribus, ac minimi, vasculis, vel, a mutua solieitatione, & solidorum pressione, undequaquh mi l- lenis in modis absoluta, simulqtie a vi peristallica vario su a modum ,& captum nraemente , singula fluida progigni decrevere ; Respondent porro huius caloris phaenomena effectibus naturae illis, sensu pluribs, ac experimento firmatis, dura nimirum corpora lapidea, lignea, ferrea, cetreraque totiUS ferE naturae vel artiς manufacta , intes se mutuli collisa, aut confricata, calorem promovere imm5 ignem excitare ue Confirmant rem hanc naves Ventorum summo impetu , & tempestatum vi, in vasto Oceano huc, illuc, obnixh jactatae quarum tabulet,
46쪽
hulae, iuxta leges melioris artis cone innatae, si a dehurgeantur, & concutiantur, ut ligna, quae erant simul perpolite contexta aliquantulum dissocientur, a mutuo stdere, &discindantur confricentur, ac invicem collidantur, calor prius, ignis inde excitetur necesse est , demum brevitati consulens, alia quam plurima exempla praetereo, cum de re hac perhibeant testimonitim nemora etiam integrata, quorum plantae immani ventorum vi aliquando ita agitantur, atque obnixe confricantur, ut maximum faciant incendium . Unde Tisas Libro pr. de rerum uatura cecinis.
Inter se, et abdis facere id e*extibus Aastris: DOMO DIIeront flamma, se ore coorto: Sediret, ποπ es lignis tamen insitas ignis.
Verum sererna sunt ardoris multa: ter Motiua cum confluxere: creant racendia Syletis.
In homine autem tanquam in nitidissimo natu rae speculo, refulget nativa, de qua loquor, caliditas cujus ea hic sunt expendenda prin ordia, quε ad normam naturae videntur castigata ,& sunt omnium vividissimae lucis particulae si cundi seminis irradiantis ovum, quod in uterum decidit , qa aequide ab eo archissis me amplectuntur, ac foventur, inanili virtute hujus seminalis aurae, minima ovum co Nponentia impuriori luce dilata , removentur a Contactu, rarescunt quaquaversum placidissimh confricantur, & momento citius aded penetrantur, usE a tota
47쪽
tota Fabrica iam adumbrata explicetur in primis Tudimentis, ac extendatur . smulque utinii folliculta n in aliqui sui parte dehiscat , eo prorsus modo quo semina , quae terrae committuntur , dehiscentibus putaminibus seminis, quibus continentur, radices spargunt, quibus telluri laaerent, quod non secus faciunt, intim, particularum lucis Vi , umbilic alia vasa, quae in uteri subitantiam inseruntur Hec igitur tam prodigiosa semina, impura luce donata, a latet, iis defaecatioris sanguinis eruuntur, et operoliori natui ae molimine seliguntur, a particulis magis cohaerentibus, magis smplicibus, magisque mobilibus, quae cisi alias mole culis crassiusculis, quasi vi mulis, & retinacul Is devinciantur , potiuntur tamen ea solicitatione lucis, ea vim ut utio gendi , coeundi , confricandi, solvendique reti iacu a , immo peragendi labricam , cujus prodigiis cumulata inchoamenta, tantaque luce sociata declarant satis, iugem eorum agendi vim ,& nativam Confricationem, quibus prima illa exordia famulantur. inio igitur purius, quo lucidius ejacula: urvirile semen , ob alacriores, e hq re mobiliores, set a quod idem est, calidiores erunt eius moleculae vita cogita de muliebri ovo, ac de ejus minimis particulis , , viri licunda aura penetrat: s, & hac , si
cogitaveris methodo, de rebus cunctis ad generationem spectantibus, dubio procul ea attinges , qu queritati magis p oxima , credidere Hieronymia NFabricius, Arvecis, Regne rus de Groaph, Malpi ghyus , Borellus,& nu Derrime Laurentius Bellini Pio re tam admirabili enodanda exemplum mihi piopono, duarum ejusdem generis plantarum
48쪽
examino nempe binas plantas, quarum una sit in feracist tro tellure, stib apertissim o cito, altera veto in terra nimia humiditate dillita, Aeris gravata caligine, & Solis primaria illustratione destia tuta ; si enim exactiori observandi indagine exquiratur quid in Vere , quid in aliis anni partibus moliantur pr dicta stirpium genera, perspicuum erite uilibet Naturae exploratori, primam ea tum, citi Usaltera Gemmas emittere, folia explicare , flores ef-sundere , citius edere fructus, semina producer incrementum nancisci, uno vel bo, omnia sibi debita munia , citius, ac perfectius altera Obite, auxialio, illius activissimae lucis, qua prae alia planta stcundatur .' si aute altera, ac altera harum plantarum evadant ignis pabulum, imparem ignem, disi similem splendorem, ac calorem facient; Prima namque lucis moleculis oppidhsubacta, ac uberi
ri semper luce ditata, si igni apponatur , sne mora succenditur, & in immensa effluvia lucis, ac
caloris resolvitur, earum vero secunda , modica ,
eaque impurissima luce imbuta, dissicile ad moduni accenditur, & in fumosas potius auras abit, vel si
comburitur, parum flamm ae, & caloris emittit, si incuti luculenter non minias, quam eleganter Pisani
Lyc si Sydus fulgidissimum Alexander Marchetli , in poeticis , philosophicis, & mathematicis ter maximus, in epistola faustissimo literatum ,&gloriae Pi incipi Ferdinando Secundo, Magno Duci Hetruriae inscripta demonstravit ; hac itaque fultus ratione , non vereor asserere cum Hippocrate , talem esse inutrem Animalibus aroatis Terra es Arboriἶus , nec a veritate abhorrere sentio, uterogerentes sangui
49쪽
nis suppetias iuxta earum temperiem diuersis m leculis scatentes suppeditare quarum affluentia Irrorantur, ad vota naturae, tenella organa elegantistima Linione initiata, foventur, urgentur mitissimh laxantur, S confricantur, quousquε majorem nanciscantur molem, majoremque caloris
gradum proportionali mediocritate affinum, illi Lque scitissimh accommodatum a Quapropter Gali- reus vir nomine immortalis inquadam nobili su apologia , haud contentiose dii serens, arbitratus, eii in rudi rerum initio , mixta cuncta minimis eonstare, ac praesertim igneis, quae tamen a caeteris diversi generis, in eodem mixto existentibus, .b- velata, ac veluti in carcerem reclusa, allum calorem excitant, quem ignis ipse tunc solutus pressionis vi,& confricationis ope promovet ό Huic itaque habitε doctrinet innixus non haesitanter assero hun)anae nam turae inchoaminia, hac perenni lege se habere prε- sertim, si ab omni parentum labe fuerint vindicata, ac debito lucis comitatu referta, ut illius coninfricandi vi solicitent cettera minima , quae non sunt lucis, & qud haec erunt minoris molis , minorisque copiae , majores erunt confricationes, majorqueis excitabitur calor, qud major vero erit copia luce
carentium minimorum, minor erit confricatio, minorque vis caloris; si deinde ad hoc examen rati nis revocaveris temperiem uterogestantium, sensu
ipso percipies, quq huc usque sunt exposita, tum in eo quod attinet ad mulierem, thm in eo, quod spectat ad genituram immo in eo quod pertinet ad terram respectu stirpium, & ad uterum respectogeniturae. In
50쪽
In benevalentibus ergo corporibus nuper ape tae luci expositis, in adultis, ac in senio consebis, eadem, ut opinor , est incedendum ratione ad declarandum, nescio an dicam , ad evincendum Calorem, cujus exordia, in tenellis eorporibus ha-υd consopita, sed a suis fontibus nuperrimh etnain mala, magis recta videntur, & sub illis involacris illinitis tenuissimis humoribus perennantur ignis
particulae quae nec vividh admodum agunt, nec trim facilh evolant, ut in prunis, cineribus appo-fth consepultis, occurrit Lbservare , hinc Hippocratis testimonio , purinum habent caloras, crescami: crescunt inquam, & ejusdem Hippocratis fide, de locis , quacumqse habet pars missa e , ea immaxima, nec minus hoc, ut arbitror , a Dfirmatur, de fluidorum mixtione, qurim de uni ne solidorum, in quibus omnis ictus, affrictus etiam levis, omnis pressio, contractio , omnisque distractio soluunt a vincuIis fluidorum, vel a milIies implicaris retinaculis solidorum abditas Iucis moleculas, qui una cum aIiis exitum parant Iiquoribus erumpentibus , leniter percutiunt fibras, nervCS, &membranas fricant , bIandomque conci Iiant ca-Iorem praesertim si in eodem temporis cursu, ictus, pressiones, & confiteationes alla illum, qtiem
exposcit, va Ietudo, tenorem servant , Invalescentibus vero in dies magis organis, confricationes, &pressiones maris molescant oportet, quae ad in sta r irritata rsi prunarum velocius vibrantium ignis
effluvia , se se habent, quς effluvia eo plus effunduntur, Quo magis prunae solicitantur, sed valetudi-dinis limites mini irascendunt, dummodo cOI-pora