Ad Eunapium libri IIII, quibus facile parabilia medicamenta, facultates simplicium, morborum et locorum affectorum curationes continentur / Jo. Bap. Rasario ... interprete

21쪽

cis potit: ac vitare nidorosa virosa i , . reliqirca omnia,quae facile vitiantur: cotra vero eligere quae boni succi sunt,& aluum quandoq; subdiicere ijs rebus quae modice vacuant inter quae medicamentum id numeratur, cui picrae est nomen . At si quis prauos succos coaceruari sinat, is profecto morbis vel diss-cilibus curatu , vel certe etiam qui curari non poterunt corripietur huiusmodi sunt pedum , articulorumq; dolores, renum vitia ac saepe etiam morbi

acuti solent comitari. De lassitudine, etu ex nimio labore oritur. Cap. l .

Si labor immoderatus, insolitus, citatus lassitudinem creauit,quies imperanda est, corpusq; molliter confricandum ex oleo copioso,dulcique. initio autem statim post laborem calidiore lauacro utendum: victus ratio tenuior instituenda estinam ali menti parcitas, si quid aliud ,lassitudinem soluit adhibere tamen animiun debemus, ne quis motus per circuitum fiat in eo, luem lassitudo male habet: qui si negligatur, excitare plerunq; febrini solet tunc enim leuanda est victu tenuiores, quiq; facile concoquatur, probos succos gignat,cum placida quadam

requiete coniuncta.

De aestu, is labore immoderato. Cap. V. i quis aestu,seruoreq; aestiuo tepore, ex nimio

labore sit correptus ita , ut totum eius corpus calidissimum, siccissimum a sit, is pomis, cerasi 1., prunis persicis , cucumeribus, alit peponibus cucurbita, fictibus frigidis, refrigerata melca vescatur.&quanquam haec mali succi sint omnia, tamen pol sunt aestum refrigerare, atque humectare a balneo aqua

primum potui detur, deinde vinum modice dilu-

tuni

22쪽

14 ORIBAs Istum: ttim vomitus cieatur post vero lactuca offerenda, deinde pedes suilli probe cocti,ex aceto, garo: tum gallorum , aut anseris ventres, atq; alae , aut piscis aliquis tenerae carnis in sartagine coctus ciui netiam ultet,si velit,olera, tuae non mali succisint,&item cucurbita his transactis vinum aqua valde frigida dilutum bibat potest quoq; alica ex vino larii l-s , aut vinum frigidum eum aestum, qui non habeat humoriim adiunctam malitiam , curare quibusdam etiam satis fuit ptisanae cremor, valde refrigeratus, in potu sumptus atque ita quidem curari possunt ij, qui in negoti s sunt occupati . lui vero vitam ex suo

instituto degunt si non se exerceant, raro refrigerationis indigebunt. Si vero exercitationibus utantur, media citate exaestuent, quam fontanam Digidam potent nix enim, quamuis eo tempore iuuenes non is de re videat, tamen noxa sensim progreditur, paulatim augetur:&ibi aetate procellerint, declinare incipiant, morbis difficilibus, qui curari non possint, in articulis, neruis, iis ceribus affi

cientur.

Deci s, quibus cutis densatur.

COR Pus, cuius cutis densata sit ex frigore,vel ex balneo aluminoso, cognosces ex colore albo, ju-tis duritie, eo quod aegre incalescat. quod soliti sudores non erumpant. Curabis autem calefaciendo tum exercitationibus, tum lauacris, sique impe' raris, ut circa lapidem quempiam in balneo se conuolitat, oleo relaxante perfundatur caeterum aqua, quae in solio sit, non admodum frigida eis debet, neque aegrotus in ca morari diutius. Vbi se lauerit, oleo dulci, tenuium partium, vetere unga'

23쪽

tur praestantissimilia vero est anethinum,praesertim quod ex anetho viridi sit confectum praeterea veris ad cutis densitatem, sicut etiam ad vehementes asia studines accommodatissimum est acopon,quod ex populo nigra conficitur. De iis, quos exercitatio e balnea a cibo admo-ialas ut Cap. VII. PLERis Q aut,qui cibo expleti se exercuerui,

non mediocres noxae acciderunt, cum caput repletum,&iecur obstructum esset. ergo statim adhibenda curatio est, ac capiti quidem dea nibulationibus, ijsq; a cibo tardissimis,ante cibum vero lenibus quidem, sed contentioribus iecur vero curandum est 3s,quae aperiunt quo in genere maxime praestat oxymel,4 medicamentum ex tribus piperis generibus, quod simplicius sit presterea vero di hi tum in quo absinthi j coma maduerit, potui datum prodest : item huius,& nisi, amygdalarum amararum cuoxymel ite atque ante babaeum, cum ea quae ventre continentur, confecta sint, medicamentum ex alam in tha pari modo cum Oxymelite sumendi: m erit. a cuius requenti su cauere debent, qui amarae bilissimi. Vitanda quoque erunt omnia edulia , quae cras sum glutinosumq; succum faciunt, usq; dum cessarit

affectio utendum uero erit attenuantibus. De iis, qui non exercentur se solum epulis vacant. Cap. VIII.

VIDE Mus plerosq; , qui corpusn exercent, sed soli im epulis uacant, quorum nonnulli non saepem morbos incidunt chim raro sint corpore, quodque facile perspiretur atque hos quidem ad aliud uitae genus

24쪽

genus traducere non conuenit . At in js, qui continete morbis corripiuntur, morborum causae prohibendae sunt. huius ni odi autem ex corpore exist ut, ut plenitudo, tumorum malitia ergo in quibus plenitudo celeriter congregatur, Quantitas imminuenda est alimentorum in quo illud quoque se uandum est, ut pro cibis valentis materiae, offerantur qui imbecillae materiae sint. iii vero malitiam huna orum coaceruat, quorum ali pituitam,alijssi uam bilina, alij atram csidensant,debent ab itineri ab

iis alimentis , quae incrementulum ori consueto anserant horum autem omni u ita aluus comparanda

est, ut facile de iociat.

De e cua tonitus, quae sinis conueniunt.

Cap. IX.

VETTRE non ulli existimaru satis esse ad bona valetudinem tuendam , si quotidie aluus inaniretur,urina a sine vitio procederet atq; eius tantum, quanta esset esculentorum, poculentorum i copia. haec si non fieret succurrebant atque urinae quidem ciendae est scandix, apium sceniculum, aspara .gus .aluti porro subducit terebinthina ad oliuae magnitudine dormitum euntibus in catapotio data Siquis subducere magis velit, parti nitri adiungat Iaver' ad aluum leniendam faciunt etiam olera quae dam, ut beta, Mnaalua, iras ica, iusculum conchularum . ac fortasse haec satis sunt , si nihil , quod magni faciendum sit , prohibeat. Sunt etiam quibus

vehementioribus sit opus sed iraeter ea,quae Odo diximus, cient urinam petroselinii, daticus, anisum, calamintha, origanti absinthium,gramen,Ca

dui radix, cytisus , atq; adiantu singula alit ex aqua elixantur, atq; ex vino potui dantur sanguine enim per

25쪽

per urina purgat: nec minori sunt adiumento,quani quis cogitatione complectatur Mouent autem aluumercurialis, in aqua ex sale elixa, in cibo sumpta, itemq; eius decoctum potui datum: simili quoque

modo et solia, iotypodiiradicis drachmae duc .

quae salsam et inspersae, in ptisana absorbeantur. Sunt qui aloes post coenam sumunt quantum tria ciceris grana. quotidie eis veter recte secedit que- admodum faciunt,qui nicum obsonjis indunt horum omnium optimum epithymum est in vino potum Caeterum qui vult hoc bibere,ccenare quidem debet,ut solitus est, sed tamen parcius,& ita quiescere liquidem leniter euacuat qui vero vehementius erit euacuandus, is matutinus bibat epithyna drachmas binas in Oxymelite. id vero fiat verno tempore, sub initium, prius Quam succi redundantes, per hyemem collecti, qui hactenus sistiterunt, effervescat, effundanturque δε ad particulam aliquam iis susci piendis exposita confluant aut assectione quandam immedicabilem, aut periculosam asserant. Expedit etiana ctno tempore sanguinem mittere ijs, in quibus eius redundat copia: sed hoc negotium comittendum est hominibus, qui se in vena secanda exemcuerint quorum sunt ubique quam plurimi quoci ea tibi abunde suppetent. Si tales non adsint, tibias tibi carificato, ut Appollonius Pergamenus censet atque ita quod opus est,conficies. nam hoc totum corpus leuius reddit, capiti prodest vel maximὀ: neque magnam requirit diligentia, menstruas mulierum purgationes suppress siritat. Iam vero ijs, in quibus malitia humorum inest,& quibus propter

superfluorum acrimonia exanthemata incute oriuntur, quiq; moisum in otio,stercore i eijciendo sentiunt, confert ac melli admistum bibere, item i se' rum

26쪽

quόm fierbuerit, vinii aut mulsam inspergas, colo traiicias . qua sane ratione caseus separabitur. sed primum potui da tum est sale iniecto: facit enim sal, ut serum partes corporis celerius permeet. Vbi pri-naum secesserit,seccido loco bibere iam sine sale po teris: idq; per exigua interualla, to nec satis fuerit icta purgatio sufficient autem ad bibendum moderate,seri heminae quinque . Praeterea sic assectos iuua: veterum gallorum ius potum. plerisq; auxiliantur e tiam vomitus quibus pituita abunde vacuatur. Sed tamen huius rei non est ordo statuendus, neq; per petuo utendum euacuatione est,ne, siqua necessitas cogat hoc omittere,aliqua nox subsequatur.Est ergo necessariu ,s nimio vino se ingurgitauerint,etio mant aut si nimium se cibo expleuerint, aut deniq;halia aequalis omnium humo ruredundantia totum corpus occuparit, ut vomant.huius autem paris omni u humorii abundantiae signa sunt haec, grauitas capondere ac mole si iuncta,fastidium, pigritia, soni

nus solito maior palpitationes corporis, Venarii na, intestinorum,horrores inordinati calori comisti: hae enim praecipuae notae sunt plenitudinis qua to tum corpus occupetur. Ad haec si vomere quispiam velit,paranda pituita est, ut tenuis sit,& facile fluat: quod fiet, si radiculas in coena sumat,aut porru, alia cepas , aut salsamentit,aut parum origant,aut retrimentum thymi. sinapi Sorbitio quoque piretur

ex ptisana,eium; lomento carnibus vescatur' edi

nis, aut agninis aut suillis mel etiam & placentas gustet vinum autem dulce non purum bibat tum id spatii post coenam interponat, quo cibus in stoma Elio consistat,nec dum incipiat concoctio, postea a dua tepida astatim prius pota vomat ac si opus he praeterea

27쪽

praeterea tali remedio, ide faciat ubi pro b satis iretio naueri posca facies, totum i corpus abluatur, ad quod oculis&dentibus mirum in modum pro- deit putrescunt enim vomentibus dentes, nisi id faciant. aquam deinde calidiorem bibant, quiescat: anterim vero pedes ab aliquo placidὸ fricetur. Si vero magna cum dissicultate quis vomat, melius erit.

Viae et vomitus cieat. Sed si necessitas urgeat, tum deniq; vomendum erit: praeterea quae supra memoraui,comedat etiam peponis, aut cucumeris se- naen, ex melle aut peponis radice siccam, tritam ex melle. nam haec facilem vomitu parant. ac vacuationes quidem ex medicorum sententia ita fieri plexunque possim t. De uictus ratione, quae singulis temporitas conueniat. Cap. X.

Rrcτ aut fiet, si diaetasic instituatur,ut anni t porum habeatur ratio Hyeme igitur multi labores subeundi, &maiore cibi copia tendu , praesertim vero borealis constitutio sit si vero austrina, pa-

totum etia corpus siccandum, cum litimida tempe

stas sit veluti cum rigida est, calidus cst reddendum labore, usu carnium calidarum, quibus vesca

vere atriis vomitibus alius per ventrem euacuetur, alius venae sectione sanguinem detrahat quae remedia sumat quisque pro c6suetudine, rvt i propen su est animus videmus enim plerosque prudentes quandoque conducat, atque

et in medicos admonere, ut venam secent,aut quid aliud utile efficiant ita est hominum natura ut re-cio quodam motu ad haec obeunda feratur, tali' B a catur.

28쪽

α ORIBAs IIcatur. victus autem ratio verno tempore commi tetur, ut xlabores minuantur, a cibis detrahatur, potus vero, quia tempus calidius est,augeant. Aestate autem quies confert, itemq; laborum, atque alimentorii dura inutio. Porr,ali meta rigidioris materiae sint, totus sit liberalior: omnia tisant, quae ad refrigerandum, humectandum pertinent. Au tumno aute, cum is sit omnino inaequatis,atq; mo dinatus. morbos omnis generis sterat,magna di-listentia adhibenda in ratione victus est, ne quid e toris in concoctionibus, in rebus venereis,m frigido potu comittatur sed temper antes in his omnib. mortales sint declinent enim aeris intemperie, qui inane rigidus est,atque arilens meridie nec fructi bus autumnalibus se expleant quippe qui non solum copia,sed etiam malitia humorii,& flatu, quemoto nunt, officient praesertim cum quae hisce fructisus maxim praestant,sicus: vitae statum creent, nisi ante alios cibos sumantur atq; etiam alia alimenta vitiant: at praesumptae neq; flatus cient, neque alio cibos una tecum corrumpunt.Vbi aer sit factus trigidior tisi corpus proportione calefacit, omnia ita facit' ut cum hyems proxima est. Post aequinoctium vero, roderit aliqua ex praedidis uacuationi b. uti, vi nihil superuacaneum hyeme retentum molestiam afferat atque ita quidem habita temporum anni a tione, vitam poterit rite quispiam instituere. Desenum uillas ratione. Q. V. I. Ss cs quia frigidae siccaeq; teperatur sui, calefieri,&humectari postulant:& a somno fricentur ex oleo:haec enim vitale robur excitanti deinde vero V- tantur deambulationibus, quae lassitudinem non ai

terant

29쪽

ferant, testationibus, ita eortina viribus conueniant atque imbecilliores quidem solum gellentur: robustiores vero, trunque faciant. Ergo qui citius imbecillior fiat, haec munera obeat.in quo illud etiaest tertio loco obseruandum , ut senes paulatim comedant, ut inquam tertia hora panem sumant cum optimo melle, aut alicam ex aqua coctam, melle ad mixto septima vero lauennir tuo prandeant,atque in primis sumant,quae aluum leniunt deinceps ea,

quae probi sunt succi tertio loco post prandium panem vino temperato madidum, aut aliquid aliud, quod optimi licci sit,in difficulter corru patur, adiiciant. Iam cro senibus neque vina,neq; edulia cras si succi, offerenda sunt quoniam frequens ipsorum usus vel aquam inter cutem, vel lapidem in senibus gignit,cum iecur, lien, vel etiam renes obstruatur. Si vero potione, tuae ex vino melle'; coficitur, uti velint, tantum praesertim si lapide renum,aut podagra, aut articulorum doloribus in sestentur atque in doloribus ciuidem articulorum satis erit ei vino mulso petroselinun admiscere in calculosis vero bestonem herbam, tua etiam saxi phragii dicitur. quam ad rem valebit etiam pota ipsa simplex ex vino melle it confecta, si parum piperis, rutaeq; recipiat. quo P is vitare semper debent senes, ut ante dixi, quae obstruunt quae si quis necessitate compulsus capiat, statim post ea sumat medicamentum, quod ex calam in tha,vel ex tribus piperis generibus costat si horum neutrum ei suppetat, piper album in polline redactu, obsoniis inspergat, potionibus indat. quo etiam tempore utile erit cepam allium ligustare aluo autem mota, quandoq; theriaca sumenda est: quonia senex propter naturae imbecillitatem pituitosa excrementa perpexuo coaceruat, opus ei est in

B 3 identibus,

30쪽

cidentibiis, ii iiis ratione attenuante sed non est in iis morandia diuti iis vertim statim est potius declinandunt ad humectantia . Quod vero ad fructus

attinet,sub autumno, caeteris omnibus anteponat si cus maturas,hyeme vero , caricas Lac etiam si ipsuconcoquere rite queat, neq; vlla iecoris sit affectio, clari non veto nunc vero quoniam in senili corpore serosa,pituitosaq; excrementa gignuntur,api O,melle,vinoque albo quotidie urina cieatur. Si cui aluus adstricta sit , subducatur . id fiet, si ante cibos oleum abso inendum dederis, quandoq; etiam si per ii sernas partes indideris . nam excrementa mollit, hi brica reddit in quo genere acres clystere viatandi sunt, quippe qui intestinuexiccent. quin etiam olera prae caeteris cibis sumpta ex oleo claro, eus , pruna, reliqua generis eiusdem aluum subducunt quod faciut hyeme caricae, olivae sale conaitae: Hamascena sicca,quae vel cocta sint,vel certe ni aduerint in aqua mulsa, in qua mel liberalius sit. Atque ego quidem non hoc consilii dederim, quod

quidam faciunt, ut aloen, aut picram senes capiam, nisi magnamus la necessit sirgeat quamuis enim uno die aluus consistat, nihil tamen medicamentosum exhibendu est. Si vero magis aluus cohibeatur, tertio die dabitur mercurialis, lanicus cum piiss ua,4 telebinthina ad unius Ponticae nucis , ac saepe etiam ad duarum, trium magnitudinem . nam praeterquam quod aluum probe ciet, pulmonem etiam

renes , dc alia viscera expurgat optimum etiam est, quod ex caricis pinguibus, elinico medicamentumst sed ab utrisque auferatur quaestit extrinsecus cir .cumiecta ,simulq; tundantur.caricarum autem multo maius esto pondus,quamcnici. letur hoc ad dua-ὲ

inna, aut trium caricarum inagnitudinena. Sed viςis isitudine