Ad Eunapium libri IIII, quibus facile parabilia medicamenta, facultates simplicium, morborum et locorum affectorum curationes continentur / Jo. Bap. Rasario ... interprete

41쪽

Lupo Is TD. LIB. 1. 33 De iis,qua succumglutinosumfaciunt.

Cap. XXI.

I tritici genere, quod graue,densum,& internis nauescens est, glutinosum succum facit quod vero leue,rarumq; intus album,minus glutinosum sue cum gignit Sinail quoque talica abundὰ lutinosae sunt: item litendines, terite musculo in ex tremitates . particulae quae ad labra sunt, lingua. suillum pancreas,agnina caro Asam semen bulbi Palmulae pingues. 'De iis, quae crudos succos pariunt.

cap. XXII.

Visti Drs palmulae crudis explet humorib. eos qui eis vescutur,radix rapi, ro testa c6 tectoru Quorum dura caro est, quae salsum humore ex nimia coetione abiecerit. quae item mollia nominantur polupodes, sepiae, quae sunt generis eiusdem. omniatiam animalia caetacea in mari degentia. ex quo sit, y Lale condita sint ad sum traducta,uterus, intestina vulva quadrupedii duriores glandulae incoctae. acidi lac,panes in sartagine cocti lupini, uua in ventriculo contenta, quae corrupta non sit. De iis, quaesti dum succum creant.

Cap. XXIII.

Qui cucumeribus se explent,iis ut crudum se cum coaceruent, usu venit id quod iis etiam cotinxit, qui intestina, Vterum quadrupedum, lacq; aci-

De iis,quapituitam faciunt Cap. xx IIII. laevia Osv M absolut succus aciut partes animali nerue cerebrit,pulmones, spinalis medulla,

42쪽

bus testa adiuncta est, mollisq; carnis sunt: poma

non matura.

De iis , . succum melancholicum pariunt.

BuBvLAE caprinaeq; carnes, magisq; taurinae,&hircinae melancholicu succum gignunt ac multo etia magis carnes pecudum,leporum,suum pretitu carnesq; terrestrium animaliti salitae itemq; lienes animanti hi .ex marinis vero thynni,& balenae. cae taceum omne genus, brassicae, arborum germina, Quae muria, vel acida muria simi condita,qualia sunt lentisci, terebinthi:& cinarae caro,& leticulamelancholicum edulium est . Post haec locandi sunt panes sursuracet,quiq; ex typha,4 aliis malis seminibus osciuntur, triticum tenerum, phace, vicia, α vina crast a, atque nigra. De iis,quabiliosum succum g nant. Cap. XXVI.

SI LIQVAr, cinarae succus amarus est,& simul etiatenue bilina iacit. ergo melius est,& ut ea elixata vescamur. mel facile in bilini in calidis corporibus vertitur.omnes enim dulces succi, ite vim dulcia materiam nauae bili suppeditant.

Exc Ru MyNT A gigniit palumbi, anseres, praeter alas, omnia viscera,spinalis medulla,cerebrii, aues, quae in paludibus,stagnis,pratisq; degut,cscer, fabae virides, saba Aegyptia , porcelli nuper nati, ovium caro,& item eorum omnium animanti ii, quae ξnhuavita ducut: pisces fluviatiles,palustres, atq; in limo

43쪽

Eupo Rrs o L IB. I. limo uiuetes, omne genus caetaceu intrari uiues De iis,quae vacant excrementis p. xxv III. Ex PERTI A sunt excrementorum colla, caude

alaeq; animaluim, agrestium caro, eorum, quae' in liccis locis vitam transigunt. De iis, quae valde nutriunt p. xxrx. CARO suum domesticorti ualentisssimum omni hi alimentum praebet,bubulum cerebrii, testiculi, cor. spinalis,aliaq; medulla,alaranserum, magis etiam gallinarum, omniumq; pennigerorum ventres,cOchleae, ac magister coctae . ex iis quae testa operta iuni,huius generis cens centur,quorum dura caro es: cuiusmodi sunt purpurae, buccinae, similia,astaci paguri,cancri, locustae, squillae, caetera conssimilia. atemq; ea quae mollia uocantur,ut potv podis, sepiae

quae talia sunt ex cartilagineis verb torpedo,turtur modice bati uero diobati, rhinae, magis nutriti attriglar,gobiiq; minus lac, quod crassius sit: quod vero liquidius est, minus. Inter panes maxima nutrit sit liguaeus, deinde similaceus , tum ii, in quibus etiam sursu est. triticum elixum, simila,alica, fadae carnem gignunt, non tamen firmam densamq; , te potius laxiorem cicer magis nutrit phaseli Ἀ-cnriq; magis, quam foenum graecum dolichi vero quos ob os 'hasiolos uocant,non minus,quam pila nutriunt. lupini quoque uim habent alendi,casta nea palmula dulces, uuae desces, pinguesque; apa, bulbi maxime nutriunt, ac magis bis cocti mel de lpumatum ad distributionem alimentorum, ad nutriendum aptum redditur uinum omne ad crassitae proportionem nutrit ergo rubrum,cralsumque maxime omnium ad languineia gignendum aptu

44쪽

est deinde verbii grum simul, Mulce, iralium,

tum rubrum, crassum,4 adstringens his minus nutrit album simul. crassum,& austerum omni v v x minime,albu tenue. Iam vero omnia,quae cras succi sunt, si rite coco quantur,o in sanguinem

uertantur, valde nutrient. De rebus parum nutrientdas Cap. xxx. PAR v, nutriunt extremae partes animalium,Vterus , ventriculus, intestina, caudae,auriculae,pinguedo,adeps,omne auium genus parum nutrit, si generi terrestriti comparetur caro etiam eoru quae sunt

consecta senio, minus alit, quam eorum,quae adhue augescunt alimentu,quod ex piscibus sumitur,san- Ruinem tenuiore facit ex iis vero quae testa intecta sunt, qua molli sunt carne,ut ostrea,parum nutrixit. panes hordeacei, polenta ex hordeo cofecta, panes furfuracei omnesq; sordidi, Joti, amylum, aetaex polenta,hordeum,auena,milium, magis pani cum,oryha, faba viridis,semen papaueris,sycamina, amygdala,pistacia,pruna,persca,armeniaca praecocia,Olivae,ac praecipue maturae,nuces auellanae,ac potius regiae,nuces,serica, corna, pruna sylvestria, rubi fructus,capparis,praesertim sale condita,terebmihi pars omnis,brassica,beta,raphanus,napi,aspara gi omnes, pastinaca, daticus,carus, cepa, Mallium. porra vero cruda nihil penitus nutri ut,at bis seruecocta,parumper.mala Punica parum nutri ut,itemq, pira,cucurbita,vua deniq; passae, austerae . non pingues. Re rebus mediis inter ea qua multi mota quae parum

nutriunt Cap. XXXI. INTER ea quae multum,&ea quae parum altit,iter

iecti sunt medii phaseli,ochri ficicercula. Ficus Q

45쪽

E po Vs o II r. ro non aeque ac caeteri aut unales fructus,nutri ut, laxam carnem gignunt. Simili quoq; modo uuae, sed minus , quam licus nutriunt, laxamq; Iacida cap nem gignunt.

OpΥr,1 ubi lac est omni usere,quibus vescimur, optimi succi estq; optimum eorum animant tu,quae integra valetudine fruuntur cum nuper emunctum potatur otia tremula, sorbilia ligallinarum, pli

sanarum. aues autem, piscesque omnes parum abest

quin boni succi sua C. pr aeter eos,qui in paludibus,stagnis, limosisq;,ωturbidis flumini b. vi utit. Odoratur ero gustatu i discernere pisces oportet. nam qui in aquis vitiatis degunt, foetidi, insuaves , mucosiq;

sunt. Iam vero carnes animaliti, si probe suerint concoctae, optimii sanguine faciunt quod praestat maxime carnes orti, quae boni succi ut quale est suillugentis .mam boni succi est,itemq; iecur, partes etia, quae circa labra sut,l alae, & caeterae extremae particulae. at vulva, intestina, cauda minus,quam camnes probi succi sunt,cor no est mali succi . pedes porcini praestant gruno,&auriculis .agrestit bestiarum carnes melioris succi sunt,quam cicurum .panis purus, rite confectus,boni succi est alica,ptis an recidcocta,fabre,castaneae non mali succi sunt scus malitrae,utia matura pensilis vacat reprehensione caricae

statim distributae boni succi sunt: at si diu in ventriculo maneat, mali, pediculos praeterea gignunt: si cum nucibus eas sumas, praestatarissimum edulium iacies. at quicunq; ficus,caricasq; cum aliquibus a liis eduliis non comedunt, ii non parum laeduntur. Lactuca in oleru genere anguine gignit, post eam

46쪽

in tyba . Vina odorata boni ii cci sunt atque optimi quidem succi est Falernum,& Tmolite dulce di

uisium.

De rebus malisucci Cap. xx An omnibus mali succi eduliis,etiam Placile co-

coquantur,abstinendum censeo succus enim malus ex eis collectus longo tempore latet inuenis, qui cum parum occasionis ad putrescendum nactus sit, febres malignas inuehit. Caeteriim mali succi sunt haec. ouilla caro,agnina: hircina uero pessima est,deinde arietina, tum taurina,inter has omnes caro castratoria melior est senioru carnes sunt deterrimae

Caro leporina est illa quide sanguinis crassioris es-fectrix,caeterium melioris ad succi bonitatem, quam bubula,ouillaq; ceruina uero non minus, atq; illae mali sicci est. Renes mali succi sunt,testiculiq; praetci quana gallorum gallinaceorum,cerebrum, i pinalis medulla, lingua,tien, oua in sartagine fricta,casei

Veteres, boleti, manitar, foenum graecum,lens, auena, cicer non boni succi: olyra vero tanto est tritico deterior quanto est quam ii phais auena praestantior panicu, milium, caeteia similia boni succi nocensentur. Iam dracones, galeonymi corpii,trachuri,trigiae,Orphi, glauci,Zygaenae, gongri, phagri, ω liaca tacei generis, quae in mari uiuunt, mali succi sunt otiani a. Poma inamatura,pira antequam concocta sint , persica, mala punica; mes pila,corna, pruna, siliquae terebinthi fructus minara, praecipue cum iam obduruerit,cucumeres, pepones helopepones

sed hi nainuc cucurbita est his melior, sed ipsa quoque in iomacho corri pia,fit abunde mali succi Ficus nainus mali succi simi, quam caeteri aestiui fruetus, qui horaei dicuntur . itemq; caricae: sed si quis eis

47쪽

eis dititius utatur, non admodum bonu sanguine insignent,& inde magna quoq; pediculoru copia c6sequetur Ex oleribus nussum boni succi est in medio tame eorum quae bonum, quaeq; malum succuna faciunt, et lactuca,& in tybus post verb,malua,blitum,atriplex Radices tum olerum tum vero etiami tantarii mali succi sunt, quaecunq; acres sunt,qua' lis est ceparum, porrorum,alliorum, radicularumq;, daticorum: mediae sunt radices raporum,& ari.

cimii succi pessimi est, raptim crudius,brassica,burubi non probe elixati, cepa,allium, porrum,si bis c cta fuerint, succi prauitatem deponunt: omnino u ro pessimi succi sunt olera, quae sylvestria nomina tur uina quoque crassa , unaq; foetida δε quae in suauia, austeraq; sunt, mali succi iudicatur: tale est,ilebithynum, quod in magnis doliis importatur: nam quod in paruis convehitur, neque boni,neque mali succi est.

De rebus, quae bene concoquuntur Cap. XXIIII.

PROBE concoquuntur panes rite cosecti,omnes saxatiles pisces, gobius, torpedo, turtur, Omne genus uolatilium generi terrestriti comparatum, melius concoquitur, praesertim caro perdicis attagenis,columboru,gallinarum, phasianorum,falae an serinae:& his magis alae gallinarii: ad summu , alae bene habitorum,siiuniorum, optinae concoquuntur: pessimae uerbgracilium, seniorum. Quae uero sero lactis educata sunt,&iecur anserum, caeterorum, quae ita nutrita sint,testesq; pullorum gallinaceorum,facillime concoquuntur eiusmodi quoque sunt carnes porcorii aetati uero florenti, quae se exerceat,accomodatior est porcoru,quorum aetas

reat,

48쪽

reae caro aliis vero, porcorum adhuc crescenti una Vituli melius concoquuntur, quam perfecti boves cilicia facilius, quam caprae caro denique adhuc crescentium facilius , quam non crescenti una concoquitur. nux etiana regia facilius,quam a uel lana bulbi acilius concoquuntur, qui bis cocti fuertnt: oua tremul ad sorbilia, lactucae, in tyba,malua,cucurbita cocta,cum non vitietur vina dulcia melius quam austera concoquutur . Caeterum ex ris,quae aeque s labria sinat, id melius concoqui sciendum est, quoducundius sit. De rebus,quae dis culter concoquuntur.

Cap. XXXV.

At G Ret concoquitur caprarum, boum, ceruOritq; caro hircina vero est ad concoquendum pessima: deinde arietina, tum taurina, Mannosorum animalium caro pessime concoquitur,&suessenio consedi librosam, siccamque ideo concoctu difficilem

carnem habet Uentriculus difficulter cocoquitur, atque etiam intestina,vterus , lingua,cor, iecur, aures, caudae,renes cerebrum,medulla spinalis, perseetorum animalium testes anseres, praeter alas palumborum, sturnorum , merularum, paruarum auium caro durior est: magis etiam turturis,atque anatis. difficilius vero quam hae concoquitur, fibrosaq; est caro pauon una , itidum aeriorum animalaum ventriculi omnes aegre concoquuntur . Qito in genere falso a quibus da laudatur strutiao cameli venter , 2 mergici vix etiam concoquuntur cochleae,iacacidum , caseus vetus , at nouus , praesertim qui ex lacte acido confectus est, melius concoquitur purpurariim, buccinarti, ciliorum testa intectorum cavo , quia durior est, ideo aegrius concoquitur: item ip/asiaci

49쪽

astaci,paguri,cacri,locustae, squillae, caetera his si milia polypodes quoq; , sepiae,lol ignes, alia,quae

molliaeute praedita vocatur,bati, liobati ,rhinae,dracones,cuculi,galeonymi,scorpia,trachuri,trigiae orphy,glauci,Zygaenae,gongrioua in sartagine cocta, triticii elixum, polenta, ipha, auena,fabae,dolichi, phasioli,cicercula,cicer,oryda,lupini,panicum, milium,& his consimilia:lens,sesamum,castaneae, In la, pira,antequam matura sint: sicus nondum maturae,vuae acidae,& austerae,omnes palmulae,siliquae,ocimum, raptim crudius bulbi crudiores, pastinaca daticus,carus,& omnes olerti radices, ipsa etiam dinum olera, praeter lactucas,in tybaq; vina crassa in noua aegre concoquuntur, citem aqua omnis. De rebussi acho idoneis ipsum, roborantibus Cap. X X X VI. PALMULAE austerae, poma cydsita, olivae sale coditae ad hoc valent praestantiores autem sunt,quae ex aceto paratur,vua passae austers,vua in vinaceis reposita,nu regia, magis quam avellana, ac multo etia magis ci caricis: cynara,gingydiu ,estq; hoc scandici simile quod crudum coci umq; sumptu stomacho valde conuenit.longiorem coctionem non fere sinapis ,raphanus,rapum,nasturtium,pyrethrum, re

titum excitant, capparis sale condita: citri extruam pars stomachum vice medicamenti corroborat, vi num austerii os stomachi roborat, praesertim ubi ventriculus calida inteperie laborat. De rebus, iis stomacho incommoda sunt,

B ετ sic aliena stomacho est, ut si edatur Iargius

morsum

50쪽

a ORIBAs II in orsum etiam inducat ocimii quoque stomachum laedit, raptim crudius,blitum i , , atriplex,nisi ex aceto,oleo. garo sumatur: scenum graecum,& ses anum subuertunt stomachum lac in frigido uentriculo,atq; in febricitantibus acescit si uero quis melli admixtum ac copiosius propinet,ad uomitum impelletur pepo non probe concoctus,cholericos in ferre morbos consueuit, similiq; modo melope porcerebru omne alienti stomacho est,& spinalis aeque, ac medulla caeterorum ossium: vinum nigrum:&austerum facile acescit,& ad uomitu impellit,idenas cit crassum, nouum. De rebus. quae flatu vacant. Nap. xxx VIII. FLAT uacant haec, pisa, phaseli,cuminum, libysticu viticis semeia,canabis fructus, aba fricta,bulbi plurimum,aut certe bis elixati, tum ex oleo, acetoq; sumpti, mel quod coquendo spumam uniuersam deposuerit oxymel flatus discutit panes homdeacei lInterea uero quae inflant quaeq; non, medii sunt phaseli, ochri,4 cicercular. Ne rebus, quae satum cient. Cap. XXXIX. INFLANT autem haec, cicer, lupinus panicu. milium, quae sunt generis eiusdem,sab eques: lobi minus quam fabae,maaea ex poleta, liquores omnes , sed magis yrenaicus, silphi liquor. radix: ex sicubus flatus breuis excitatur, quia facile deiici utur: quae uero exquisite maturae sunt,parii absunt ab eo, ut nihil noceant,sicut caricae palmulae uirides flatu gignunt,&rapum crudius: lac facile in uentriculo ciet flatum , atque etiam bulbi crudiores mel ite non persecte coctum: vina dulcia flatus diuturnos

pariunt, sed uulcia simul laustera, mustum fatus indircunt. De