Ethica Aristotelica Ioanne Argyropylo interprete

11쪽

Liber primus ethicorum aequestrem:& haec cum illis omnisq; actio bellica ad militarem facultatem:& ad alias aliae simili modo. In iis omnibus fines earum quae rationem architecturae subeunt r magis sunt expetibiles q omnes fines inferiora: illi nacphorum gratia expetuntur. Atq; nihil interest sue fines actuum ipsae sint operationes et siue

Iraeter ipsas aliquid aliudvit in his quae dictae iam facultates. CCapitulum II. Gitur si quispia rerum agendarua est finisi que nos Ppter seipsum:

caetera autem propter hunc uolumus:neq; fit ut omnia propter aliud expeta

mus esset enim hoc modo sine ullo fine progressus aliphinc noster appetit' inanis esset&uanus. Costat hunc talem finem summu num ipsumq; optimu esse . Etad humana igitur uitam magna huius cognitio opem afferimam ut Sagittarii signum habentes maspis id quod oportet attingere possumus. E Quod si ita sit enitendu est hunc ipsum fagura quidna sit copraehendere:& cuius sit scisentiae uel facultatis percipere. Uidebis autem eius es e quae maxime dominas maxime rationem subit architecturae. Tale aute sese offfert ipsa ciuilis facultas.Haec enim & quas scis ientias in ciuitatibus esse: & quales quenq3 dis

stercidi quousq; oportet instituere solet. Eas f

12쪽

Τractatus primus.

praeterea facultates quae summis assiciuntur honoribusrut rei militaris: reiq; familiaris fa ' cultatem ac oratoriam artem huic subesse uista, demus. Cum igis caeteris activis scientiis haec Curatur: re leges ferat atq; instituat: quis A. ,

agere di a quibus abstinere debeat:huius finis -- . - 'rcaeterarum omnium facultatum continet

nes . Quo fit ut hic finis sit bonuipro humas z.

num. uauil enim unius hominis idem C uitatis est homum uitatis tame cOparare co seruareq; bonu maius at 3 pfectius de habes& est Na amabile est:& si uni soli:maius auteat* diuinius est:si geti ciuitatibusue sit acquisium partui coserues Haec igis appetit haredoctrina cum sit facultas quaedam ciuilis. Capitulum.III Icetur autem satis si declarabiturd perinde atq; subiecta materia poφstulat . Ipsum enim exactum non est in ossius simili modo rationishus flagitandum . Sicut nec in hisce quae per

artem conficiuntur. Honesta aute & iusta de quibus ciuilis considerat: tantam differetiam errorem* habent:ut lege tantum esse uideantur di no natura.Talem etia quenda errorem

tonsuri habent pia bona: quia copluribus ex ipsas vaccidunt detrimenta. Quidam enim ob diui tias:quidam ob fortitudinem periere.Charu

13쪽

, Liber primus ethicorum igitur fuerit atq; satis de talibus atq; ex tali

dicetes pingui minerua figuraq; veru ipsum ostendere: oc de iis quae sunt plaerun atq; ex talibus dicentes:talia de cocludere. Eode mos do & unuquenq; auditore ea quae dicunfac Pere oportet . Est enim eruditi exactu ipsum eatenus in unoquoq; genere flagitare:quales nus fert ipsius rei natura. Simile nanu; uideξ esse mathemati suadente probare:& ab ora, . -etore demonstrationes exigere.

I CAtqui bene quisq3 iudicat ea quae cognos scindi ip- bonus est iudex. Is ergo in una . quasere bene iudiear qui in illa est erisclir Ah solute aure qui est in cibus eruditus. πω χρο ' . . pter iuuenis ciuilis disciplinae no est idoneus 'o auditor. Est enim rudis actuu uitae.Ex his aut ' di de his ipse rationes efficiutur. Praeterea Perturbationes sequatvir incassum di sinest Maudiet:quippe cum finis non cognitio sic

- sed acti'. Interest aute nihil iuuenis sit aetate: an moribustuuenis similis . No mi defectus

si obtempus. Sed quia uiuit &persequitur

'in' singula cuperturbatione.Talibus enim inuti smipse cognitio.perinde atq; in contineti .i J ebus ipsis . Iis aure qui suas rationi subiiciunt

appetitiones m rationei agunt:magnam afferre pol utilitatem De auditore igifidi quonam modo rationes accipi debeant qui 3 P

14쪽

Tractatus secundus re o

ponimus tot exordii loco dicta sunt. et max

quod ciuile appetere dicimuscultatem:& quid id quod omnium reru ageσdarum supremum est bonum. Nomine i e

omnes fere de ipso consentiunt.Nam di uul.

pus & Hostantes: Delicitateminquiunt Ge. - Atl bene uiuere ne* agere di felicem esses Ieadem esseputant. De Delicitate autem quaenam sit dissentiunt: &non similiter uulgus ac sapientes eam assignant. Quidam enim unum quid eoru quae clara manifesta* sunt ipsam esse putant:ut uoluptatem.aut diuitia .aut honorem .Quidam aliquid aliud:pers- saepe etiam unus idem p diuersum. Nam cuaegrotat sanitatem cum pauper est diuitiast ignorantiae uero conscii suae eos admirantur' qui magnum aliquid & ultra uires ipsorum dicunt. Quidam autem praeter haec plura bona aliud quoddam per se esse putabunt:quod quidem & his uniuersis ut sint bona censuere causam esse.Omnes igitur opiniones scruta' ri superuacaneum est fortasse . Satis aute erit si eas scrutabimur quae maxime extant:aut in tionem aliquam habere uidentur.

15쪽

Liber primus ethicorum

C At enim ne lateat nos eas inter sese ratiosnes differre: quae a principiis proficiscunturi& quae ad principia pergunt . Recte enim de Plato dubitabat atq; quaerebat:utrum a prinsopiis an ad pricipia sit ipsa uia:ut in stadio ad calcem ex iis qui praemia ponunt: An cotra. Enimuero semper est a notis incipiendum. Haec aute duobus modis talia sunt. Alia nau sunt nobis: alia simpliciter nota. Nobis igie forsitan ex iis incipiendu est quae nobis sunt nota. inocirca bene institutu moribus eum oportet:qui de honestis & iustis de omni, ciuili rone est sufficienter auditurus.Est enim principiu esse:atq; si hoc satis costet no opus erit ipio cur & qua ob causim est. Talis auteaut habet pricipiat aut accipere facile potest. Cui uero neutru horum inest is Hesiodi senatentiam audiat hisce carminibus explicatam. Optimus ille side est:ex sese qui ota nouit. Perceptis quae post & semper sunt meliora. Is rursus bonus est paret qui recta monenti. At qui ex se nescit:cuiu nec porrigit aures. Ut bona percipiat:demens de inutilis ille est. e Capitulum. II. Ed nos eo redeamus unde digres

'in o sumus:summum enim bonum

uendi modo uidens istimare.

16쪽

L Uulgus quidem de importunissimi volu Ptatem. Quapropter & deditam uoluptati

hus uita amat. Tres enim sunt maxime quaepcellunt:ea quae nunc dicta est:&ciuilis di cos templativa tertia. Vulgus igitur mancipii sis mile poenitus esse uidetur pecoru uitam dea ligendo. Habet autem rationem Φ coplus res eorum qui sunt in potestatibus constatuati:perinde atq; sardanapalus uiuut. Elegates autem di ad agendum idonei honorem. Hoanos enim finis fere ciuilis est uite. Videtur e autem ab eo distare quod quaerimus honu. ν Nam in iis potius qui afficiunt u in iis qui affficiuntur honoribus est. Sumum autem bos num proprium quid:talem esse uaticinamur ut auferri facile nequeat. Praeterea honorem persequuntnr homines ut seipsi bonos re credant.Itaq; a prudentibus &apud eos qui ipMsos cognoscunt:& ob virtutem honoribus affici quaerunt.Constat igitur sim hos ipos honore praestantiorem esse uirtutem. Atq; forsitan de finem quispiam ciuilis uitae magis hac esse putauerit: uerum di ipsa imperfecta est. Videtur enim posse uirtutem habens &dors mire:aut no agere quicq per uita: & insuper maximis malis: ati aduersa fortuna Iaborasre. Eum uero qui ita se habet nemo lacticem

dixerimisi qui positionem conseruat. Sed

17쪽

Liber primus ethicorum haec hactenus. satis enim de his est & incomuersionibus dictum . De contemplatrice au tem uita quam tertiam diximus insequentiabus considerationem faciemus. Ea uero quae pecuniis incumbit: uiolenta quaedam est luiata:ipael diuitiae non suntld quod quaerimus honum. Utiles enim sunt& ob aliud quaeri solent. Quapropterea quae prius sunt dicta potius quispia fines esse existimauerit: quipspecum propter se expetatur. At ne* etia illa lunt:qq ad ipsa complures iactae sunt rones. mare igitur missa faciamus. - -

TCapitulum. III.

A M. - aestat fortas e de uniueriali bo.

' - - dicitur dubitare: Gd haec quaestioperardua nobis est: propterea.. .-- 'amici sunt qui formas ipsas introduxerunt.

uin melius forsitan& oportere uidebis 'turnia quoq;: praesertim philosophos pro 'meritatis saluterefellere. Na cum ambo sint

gar minius esse dicebant. Idcirco ne*n

substantia dicitur:& in quati:& in eo quod est

18쪽

Tractatus secundus a prius est eo natura qc est ad aliquid.Est enim hoc appendici 5c accidenti eius quod est simile.Quibus efficitur:ut non sit in omnibus comunis quaedam idea . Praeterea cum bonum aequae alip id quod est dicatur. Na & in subistantia dicitur bonum:ut mens&deus:& inqu3li uirtus:&in quanto mediocre:&in relautione utile: & in tempore occasio . & in loco mora: & alia istiusmodi. Constat non esse commune quiri uniuersale ac unum. Non enim in omnibus praedicamentis:sed in uno tantumodo diceretur . Praeterea cum eorum quae unam habent idea una sit re scietia hosnorum retiam omnium una scietia quaedam esset. unc autem plures sunt di eorum quae sub eode raedicamento sunt collocata: ut temporis. In bello quidem militaris facultas: in aegritudine autem ars medendi. Et medios cris: In alimento quidem medicina.in laboriabus autem ars corporis exercendi. Dubitauerit autem quispiam quidnam &uelint dicere apsinuquodus si una & eadem hominis est ratio & in ipso homine:& in homine. N a quo utem est homo: hoc differentiam inter sese nullam habebunt. Quod si itaest:neq; quoiulatruet in num. At uero ne quia Ur tu um est ideo magis erit bonum: si quide ne pdiuturnum album magis est album: si unius

19쪽

3 Liber primus ethicorum album diei. Probabilius autem de ipso uidentur dicere pythagorici:ipsum unum in bonorum serie collocates:quos secutus uidetur despeusippus.Sed de his quide alius erit sermo. In iis autem quae dicta sunt controuersia quaedam est: quod rones non de omni bono sunt dictae.Dicuntur aute una specie bona ea quae amantur per scita uero que haec efficiunt:aut aliquo modo conseruant:aut contraria prohibent:propter haec ipsa: modo p alia bona discuntur.Costat igitur bona bifariam dici:alia per stialia propter illa. Seiunctis igitur per se honis a bonis utilibus cosideremus si ea quae sint per seruila idea bona dicantur. At quaenaquispiam posuerit per se bona. an ea quae & fineat iis persequimur:quale est sapere 3e uidere

de uoluptates nonullae atq; honoress Haec enitametsi opter aliud quippiam persequimurrtamen ex iis esse posuerit quispiam quae sunt per se bona. An nihil aliud praeter ideam poαnendum est Quare forma res quaedam erit inanis . Quod la haec quo* per se sunt bonarrandem in iis omnibus ipsius boni rationem inesse oportebit: perindeat* albedinis ratio eade est in niueatq; cerusa. At honoris prudentiae:uoluptatis hoc ipso quo bona sunt diuersae sunt rationes ac differetes. Ipsum ergo bonum non est quidcommune una idea. At quonia

20쪽

Liber primus ethicorum 9

At quoniam modo dicuntursno enim hisce similia sunt. quae nomine eode fortuito nuncupantur.Dicune ne igituriquia sunt ab uno

aut ad unum omnia conferunis Ancoparaatione potius rationum. Etenim ut estIncora cpore uisus:sic est in anima mensi & aliud ite ein alio Sevit,eilip enti forsitan omittenda sunt.Na exacte ipsa discutere ad aliam magis spectat philosophia . Et de idea similiter. costat enim & si est aliquod unu bonum comuniter dicas: aut separatum quid ipsum

per semo tamen aut agi aut acquiri ab homis'. ne posse. Nuc aure tale quaeris.Fortasse autecuipia melius esse uidebis cognoscere ipsum ad ea boua quae possideri ac agi possunt. nam uelut exeplar id habentes: magis ea quae n his sunt bona sciemus:& si scierimus assctequemur.Haec igis ratio habet quide quanda probabilitatem:a scietus aute discrepat. Universia nan y bonum affectantes quodda:M P qcrdeest perquiretes:huius praetermIttut cognitione . Tanta tamen opem uis artifices ignorare: & non perquirere:non est consentaneurationi . Dubium aute est:& quidna ad suam artem aut textoti confert.aut fabro:si ipsum scient bonum: aut quonam modo uel mediacus uel dux euadetperitior qui ideam ipsam praeri nessi enim ualitudinem hoc modo