Ethica Aristotelica Ioanne Argyropylo interprete

21쪽

Liber primus ethicorum

medicus sed hominis: immo uero huius sesstasse considerat:quippe cum singulis hominibus medeatur. Sed de his hactenus.

Capitulum IIII.

- Unc rursus redeamus ad id quod . Iuaerimus bonum.& qui tandem z-s ipsium inuestigemus.Esse enim -- Saliud in alia actione costat di arte., ' Aliud est enim in medicina di in re militari 6e' n caeteris simili modo. Quid igitur unicuius' honum in s An id gratia cuius caetera agun sta hoc aute in medicina quide est sanitas: in rei iero militaris facultate uictoria:&in extrues a6 aediu arte domus di in alia aliudaia actio etia omni electioeue id quod est finis. Hui ius enim gratia omnes agunt.quare siils om: . nium rerum agendas sit finis is ipsum bonu agedum erit. Sin uero plures:hi ipsi. Oratio Cugis migrado ad idem accessit. itendu aute magis hoc declarare.Cu ita: plures sint ti

zzzzz nesiae horum quosdam ob alios expetam r

diuitias fistulas:instrumeta* omnino:PoE -1plausi est no Ois fines esse perfectos. Ad fine

primu perfectu quid esse costat. Quare si ta

e -- c tum unus plactus sit finis:ishic erit qui quaes ritur. Sin plures is qui horum est perfectissis inus . Eum aure qui per se est expetibilis pero

22쪽

Τractatus secundus

petendus:& eum quinunil ob alisi expetis iis uniuersis qui per se&ypter illum etia expestuntur. Et eum igis perfectu simpliciter qui per se semper est:& nunu ob alium expeten/dus.Talis autem finis ipsa scelicitas maxime esse uidetur.Hanc enim propter seipsam semper re nunq ob aliud quicu expetimus.hono

rem aute uoluptate: mente uirtutem deni*omne bc propter se expetimus . Quippe cuipsoru unumquod* expeteremus si nihil imde etiam proueniret:& Delicitatis etia gratiar per haec ipsa Melices fore'nos arbitrates . Sed illorum gratia Delicitate aut ob aliud prorsus expetit nemo.Idem de ex sufficientia uidetur accidere.Perfectum nanet bonum sufficisens est.Sufficiens autem dicimus non ipsi soli qui uitam solitariam agit: sed de paretibus: de natis:& uxori:& amicis omnino:ac ciui . adoquidem humanatura ciuilis est: a , sumendus est in his terminus quidam: nam si ad parentes hoc ipsum de natorum natos di amicorum amicos extederis in infinitum fiet progressio. Sed de hoc consideradum est post ea. Id autem sufficiens esse ponimus:qd' solum a caeteris segregatum expdibilem uia tam facit:reiq; nullius indigentis. Tale austem Melicitatem ipsam esse existimamus. Et insuper cum non numeratur vi caeteris marin a

23쪽

Liber primus ethicorum

me omnium expetibilem: cum numeratur'

magis ut par est expetibile ae mimo honorinesse putamus. Augumenta enim bonorum fit id quod adiunstitur Id autem semper massest tapetibile quod maius est num Perfectum igitur quid de sufficiens est Desicitas cum sit rerum agendarum omnium finis. Sed forsitan Delicitate quidem summu esse dicere bonum ab uniuersis concedis . Desis deratur aute ut dilucidius quidna sit ipsa dicatur.Hoc igit fortasse fuerit si opus hominis caperes. Ut enim modulatoris:statuarii: citerorumq; artificii: de eoru omnisi omninor quor est opus aliquod aerioue.Bonum de id quod bene sese habet in ipso opere uides consistere: sic βe hominis bonum in opere ipsus esse constabit: si sit ipsius aliquod opus.Fabrine igitur de sutoris opera sunt quaedam actionesve:hominis aute nullum est opus i sed est ociosus homo natura. An ut oculi:manus:pedis: de cuiuis omnino partis aliql opus est se de hominis praeter haec omnia qnispia alia quod posuerit opus. Quid igis id fuerit tamdem Uiuere enim homini cum plantis commune est.Opus autem proprium ipsius hos minis quaeritur.Segreganda est ergo nutries di augendiq; vita.Hanc sentiendi sequitur uiata. At ipsam etia homini cu equo ac boue om

24쪽

Tractatus secundus niis animali costat esse comunem. Restat igitur activa quaeda uita ratione habentis . Husius aute aliud est ut obediens rationi:aliud ut

eam habens atq; intelligens Sed cu haec eriubifariam dicatur . ea poneda est quae est actu. Haec enim magis yprie dicis nita . Est igitur

opus hominis: operatio amnaeper racio τaut non sine ratione. At uero opus huiust ac

studiosi huius ide esse genere dicimus:ut Cistharedi: studiosi* citharedi. Et hoc in Oibus absolute operi adiuncta perfectione quae est pria uirtute.Citharedi nassi opus est citharam pulsare studiosi uero bene pulsare. Eodemodo cii hois opus uitam quanda esse ponamus.& hac ipsam operationem animae: at Paetus cit ratione.Studiosi placio uiri haec irisa sunt:cum hene recteq; fiunt . Singula autehene per propria uirtutem efficiuntur. Quae cum ita sintsitullianum hirmamam animaest operatio peruirtutem. Et si plures sint uirtutes per optima nimirum di perfectissima: de in insep in uita perfecta.Uer enim nec un facit hirundomec unus dies: de beatum hominem eodem modo:fMicemue nec unus dies: nec breue ullum efficit tempus. CSumum igitur honuhoe circuscriptu sit modo.Primu nail; forsitamut figuram quandam describere:postea depigere ipsum opor

25쪽

Liber primus ethicorum

tet. Videtur autem cuiussitat esse ea: quae bos ne sunt circuscripta rducere:& explicare ari' exponere.Tempusq; talium inuentor est aut

adiutor bonus. Vnde de artiu facta sunt incrementa. Est enim cuiusuis idql deest suppleήrciac addere.Oportet aure & ea quae supradis ximus in memoria habere:& ipsum exactum non in olbus eode modo.sed in singulis:& ut patitur subiecta materia:& eousq; quousq; ad doctrina attinet flagitare.na faber&geomestres diuerso modo angulu rectu inqrunt. AIM

ter enim quoad utilis est:ad opus. Alter quidna sit:&quale sid ipsum inurit. Conreptator enim est ueritatis. Idem modus & in caeteris est seruadus:ne his quae istituimus agere:plura fiant ea: quae fines illos egrediune . nec inoibus simili modo causa postulanda est. Sed sat est in quibusda si bene demostrata fuerint

esse. Quod quide&in ipsis principiis fitiatu

hic modus primus est:&principium.Princis pioru aut alia inductione:alia sensu:alia assuetudine quada:alia alio modo pspiciune. itedum est aut singula piractare:ut suapte natura pcipi possunt:& adhibenda est diligetia ut bene detiniane.Na magna ad ea quae sequuntur afferunt opem. Principiu enim plus il di midiu totius esse uideti:&eoas quae quaerune

complura per ipsum manifesta fieri solent.

26쪽

lavacratus secundus. CCapitulum.U. Unsiderandum est igitur de ipsac non ex conclusione solum:&iis ex quibus est ipsa ratio:sed ex iis etiaquae de ipsa dicuntur. Vero nau omnia quae competunt consona sunt: a falso autem cito ipsum disci epat uerum.Cum agis in tria sint diuila.&alia externa:alia

circa animamalia circa corpus bona dicaturim I

ea quae sunt circa animam propriissime maxcI meu; dicimus bona. At actus cic operationes anim circa anima esse ponimus: quare hac opinion u antiquatum a philosophatibus coces benedicitur tinem ipsum actus quosedam di operationes es sic enim fit: ut sit ex talpsis alae bonis:& non ex bonis externis. Conser

sonum est etia ipsi rationi & id quod dicisis ulicem iqua bene uiuere: neu; agere: fere eni hona quaeda uita:bonacp actio dictus est. neta praeterea quae circa foeticitate quaerune ei quod dictum es inesse uidentur: aliis naui uiro si

tus:aliis pruderia:aliis sapietia quaedam:aliis haec aut horum aliquid cu uoluptate:aut non sine uoluptate foeticitas esse uidetur. Sunt& qui externam etiam affluentiam simul accipi unt:at haec partim multi fic antiqui partim 'pauci uiri poetat praeclari. quorum neutros tota uia aberrare; sed aliqua ex parte et dim

27쪽

Liber primus ethicorum

pIuribus uera attingere consentaneum estrioni. is igis sentetiae qui uel omne:uel aliqua uirtutem laclicitate asserunt esse:ipsa raMtio cosona est. Huius est mi ea operatio:quae per ipsam efficis. Interest aute fortasse no parum in possessione an in usu se in habitu: an in operatione summum cosistere bonum putare. Fieri enim potest:ut habitus quidem de si inest nullum efficiat bonum:ut in dormiente uel etiam alio modo quodam ocioso factor ut operatio autem nihil efficiat honi fierinesquit:qui nassi operaturiaget utim necessarior

A bene etiam aget: atin ut in olimpia non hi qui sunt elegantissimi forma: pstantissimi probore: sed ii qui decertant coronis afficium tur: ipsorum enim aliqui uincunt: sic & qui ne agunt eorum quae sunt in uita pulchra

honal compotes fiunt.

- Est aut uita ipsorum per se iocunda:nam si uoluptate quidem affici ex his est quae ad anis

nam pertinet . Id autem est cuju; uoluptatur H ι cuius amator dicis unusq4:ut aequus aequoς

rum amatori:& spectaculum spectaculorum

identidem amatori.Eodem modo de amato ri iustorum iusta:& omnino uirtutum amas

'mmea quae per uirtutem efficiutur. Quae igitur uoluptati sunt vulgo:eo repugnatia sunt. Propterea gi non natura talia sunt sed amato

28쪽

Tractatus secundus 3 reus honestatis ea sutat uoluptati: quae fiant natura iocunda. Tales aute eae sunt actionest, quae a uirtute emanat. Quare de his ipsae sunt uoluptatuatq; per seipsas iocundae . Ipsorum igitur uita no indiget uoluptate rana aliqua laris adiungenda:sed habet in seipsa uoluptatem . Praeter enim ea que dicta sunt nem Manus is est qui honis & honestis actioni non delectatur.Nam neq; iustum eum quisq dixerit qui iustis non gaudet:nop liberalem enim qui liberalibus actionibus non delectatur: &in caeteris eodem modo.Quod si haec ita suti actiones eae quae a uirtute proficiscuntur per seipsas sunt uoluptati atq; iocundae . At uero honae quoq; sunt de etiam pulchrae: atq; hos rum unumquod* maxime ipsis competiti si recte de his ipse iudicat studiosus:iudicat auatem ut est dictum. Optimurimum & iocundissimum e L - di non seiuneunt haec.perinde at in illo j--, .haco carmine separantur. ψ;

ε Summe est pulchrum ex astrea quod g

mitur alma.

Optima si ualeas res est quod illibet optat.

Summe est iocundum si re potiaris amata. Haec enim operationibus omnia copetunt Has autem ipsas aut unam ipsarum quae . - γ.

29쪽

Liber primus ethicorum

Uidetur tamen & externis indigere bonis:ut diximus.Fieri enim non potest aut non faciale fit: ut is res agat praeclaras:cui facultates desunt. Multa na* per amicos.per diuitias:per ciuilem potetiam:tanu per instrumenta agatur:quibusdam autem carentes ut nobilitater na prole:pulchritudine beatitudinem maxculant. Non enim satis ad sicitatem idoneaus est:qui poenitus est deformis: aut ignobiMIis:aut solitarius sine prole:& minus etia foratasse si cui perpraui sint filivuel amici:aut bos ni mortui sint.Ut igitur diximus uidetur Delicitas cte talis indigere Osperitatis. Unde quidam prosperitatem fortunae: quidam uirtustem Delicitatem esse dicunt.

Eoaetatus tertius. CCapituluma.dide & dubitatur utrum disciplisu na: an assuetudine: an alio quodamodo per exercitium acquiri possit:an aliqua diuina sorte:an & ob

fortunam proueniat . Si igie & aliquid aliud

deorum est munus hominibuscosentaneum

est rationi di foeticitatem a diis ipsis dari: de

eo magis quo caeteris humanis bonis est praestabilius. Uerum hoc ad aliam magis considerationem forsitan pertinet:uidetur tamen 6esi non a diis immortalibus mittiturista uirtute disciplinaue quadam rei exercitatione c

30쪽

Τractatus tertius Φparatur diuinis imum esse. Praemium enim riniso uirtutis optimum & diuinum quodi dam atq; beatu esse constat. Est praeterea multum commune. Fieri nacppotest ut discipliana quadam ac diligentia ab uniuersis iis compareturiqui nullo principio labefactato idosnei sunt ad consequendum uirtutem. Quod si melius est hoc modo q ob fortunam foetiscem essem rem ita se habere consentaneum est rationi. Siquidem ea quae sunt secundum na turam:ut uoptime sese habere possunt i sic se habent suapte natura & ea similiter: quaeperariem conficiuntur: atq; ab omni prouenitit

causa:& ea maxime quae a pstabilissima proficiscuntur.Id autem quod maximum alip pulcherrimum est fortunae ascribere absurdum uidetur imprimis . Patet etiam ex ipsa ratiosne quod quaeritur . Dicta est enim operatio: et e omni animae per uirtutem: caeterorum autem hos μα- unorum alia insunt necessario . alia adiuuanti

sunt* utilia:ut instrumenta:haec & his conso ians 'na sunt quae in principio diximus. Ipsum enifinem facultatis ciuilis optimu ponebamus: haec autem magnam adhibet diligentiam:ut ciues ipsos disponat honos p faciat & ad hosnestas res agedas idoneos reddat. Merito igitur nec bouem nec aequu nec aliud quicu anis

mantium dicimus laesu . Quippe cum fieri