장음표시 사용
311쪽
Tractatus secundus 1 Dternis. Neq; enim sufficietia neq; iudiciu ne Factus i exuperatione cosistit . Sed fieri potest ut di no principes terrae ac maris agant honesta.Etenim a mediocribus Melicitatibus po*test quispiam agere per uirtute.Atq; id clare cernere licet. Privati nava no minus agere uis dentur res bonas Q qui sunt i plantibus costis tutinmo etia magis. Satis aute est tot facultates habere. Erit enim eius uita Delix qui p ipssam operatur uirtut Solia etia bene fortasse de fosicibus sensit:il quide eos esse foetices dixit:qui mediocriter res habuerut externas &Pulcherrimas res ut putabat egere:modestes uixere.Fieri eni pol ut mediocria possidentes agant ea quae agere oportet. Uidetur autedi Anaxa.no locuplete neq; potentem laesiscem ipsum existimasse:cu dixisset se no mira; risi absurdus quidam multitudini uideatur. Haec enim sentiens res solum externas his iudicare tantumodo solet.Consentanae igitur nostris sentetiis di sapientu opiniones lunt. At enim habet quidem di talia quadam fide. Ueritas in in iis quae in actionem ueniunt ex operibus iudicae de vita. In his enim pcipue certitudo ueritatis cosistit . Cosiderare enunoportet ea quae antea dicta sunt ad opera referentes 5c vita. Et si cosona sunt operibus acci
Pieta sunt. Sin uero discrepatiuerbasunt im
312쪽
Liber decimus ethicorum putanda. At uero qui mente operatur & eam colit disponis optime: is & amicissimus diis
immortalibus est.Nam si dii curam humanarum rerum ut existimaturaliqua habent: rMtioni sane consentaneum fuerit ipsos eo gavidere quod est optimum maximeo sibi cognatum:hoc autem fuerit ipsa mens:&i eos qui maxime hoc amant atq; honorant beneficia uicissim conferre tanu curam iis quae sibi sunt chara:ac diligentia adhibentes & recte benespagentes. At costat haec omnia maxime sapienti inesse. Amicissimus igitur lapicus ipse diis
immortalibus est . Eundem autem conuenisens est & sollicis Imu esh. Quare sapiens hoc
quot modo maxime fuerit foelix.
Tenim si de his at puirtutibus& isua de amicitia uoluptateue a satis figura diximus.Est ne puo tandum nostrum propositum iam finem habere. An quemadmodum dicitur non est hoc in rebus agendis finis: rsipexisse cognouisseq; singulas:sed potius agere. Nec de uirtute scire sat est:sed mistendum est ipsam habere ac uti:uel si quo alio modo boni efficiuntur. Si igitur uerba suffice. rent ad faciendos homines bonos:multas iu
313쪽
Tractatus secundus i 36re mercedes secundu Theognidem at masgnas afferrent: dc coparare ea oportet. Nunc uero iuuenes quidem liberos hortari ac proauocare:moribusq; ingenuis: uerarin honestastis amatoribus idoneis ad obtemperandum educatione bona iam factis persuadere uerba possunt.Uulgus autem ad probitatem incistare nequeunt:non enim sunt tales ut ob pus dorem obtemperent.sed ob mcctum: nec ut a prauis ob turpitudinem abstineant rebus: sed ob poenammam quia affectibus uiuunt; sersequuntur quidem proprias uoluptates di ea quae illas efficiunt.r ugiunt autem dolos res oppositos.Honestatis autem uolutatis puere nullam prorsus habent animaduersios nem:quippe cum eas non degustarint. Tales igitur quaenam uerba traducere moderariae possent. Fieri enim non potest aut no facile fit ut ea uerbis mutentur ac extrudantur quae . impraesta sunt moribus teporcu; diuturno retenta. Amabile autem est fortas si cum omania essent obus boni fieri videmur particeps uirtutis efficiamur. Fieri uero bonos alii natura:alii consuetudine:alii doctrina putant: nastura igitur ut constat no in nostra est potestate:sed inest iis hominibus per causam quanda diuinam:qui uere sunt fortunati . Uerba a tem perceptione sue no in omnibus uires ha
314쪽
Liber decimus ethicorumhent:sed opus est auditoris animu antea moribus esse cultu ad recte gaudendum ac abhorrendum perinde atin terra quae semina sit nuseritura. Qui na* uiuit cu plurbatione no a diei ea uerba quae dehortaturinel intelliget. Is uero qui itadispositus est: qui fieri potest ut dissuadenti obtemperet.Omnino aute nouerbis ipsa perturbatior sed ut cedit: mores igitur praecedat aliquomodo uirtuti familias res oportet amantes bonuatu; abhorrentes a turpi. Difficile aute est ut ab adolescentia recte quis ad uirtutem istituatur no sub talibus legibus educatus.Modeste nain uiuere cotinereret; plaeris* homnibus praesertim & iuuenibus no est iocundum. Quapropter educatio educationem at* officia a legibus istituta esse oportet. No enim dolorem afferet si fuerint cosueta.Fortasse autem no susscit dum sunt adolescentes recta educationem & curam esse adeptos sed cu oporteat uiros quot factos
ipsa agere M asiuescere & i his di omnino omni i uita legibus est opus:multitudo enim necessitati potius il rationi & poenisu honesta ei paret. Iccirco sunt qui legulatores oporte
re censent ad uirtutem inuitare ac prouocare
honestatis gratia: Ppterea φ ii si probi sunt
ob consuetudine praecipue obtemperabunta
Aduersus aute iobedientes di hebetiores igra
315쪽
ultatus secundus 13 7nio rastigationes poenasty instituere . At eos
qui curari ad emendari nequeunt: extrudereat exterminare:probuenim homine di ad honestatem uiuentem rationi obtem ratus
rum inquiunt esse. mprobu uero uoluptate affectatem dolore afficiendu esse perinde at iumentum. Quapropter re eos dolores afferri oportere dicunt:qui maximecocupitis uoluptatibus aduersantur. Quod si eum qui bonus futurus sit bia educatu ut dictu eacmori hus bonis assuefactu esse oportet:deinde bonis in exercitiis uiuere: 5e ncup inuitum ne sponte res agere prauas:haec aulcm fuerint si mente aliqua recto* ordine uires habente ua uatur.Opus est menterfecto:munere cuius ita haec euenire possint. Igitur patris quidem Pceptio uirecto habet neq; necessitate: neu ullios omnino unius uiri:nisi sit rex aut alius talis. Lex autem uim habet cogentemquae udem est sermo ab aliqua prudentia at men te profectus. Et homines quidemcos odisse solent:qui appetitionibus aduersant: di si res idipsum faciunt. Lex aute no est eiS minolesta probitate iubens.In sola aut Lacaederia oratorum ciuitate cu aliis paucis curam adhibuisse i educatione atq; officiis legislator uideri In pluribus aut ciuitatibus tales res sunt nes
glectar. Et ita imusquise uiuitialsibi placet
316쪽
Liber decimus ethicorum ritu Cyclopii filios regens atq; uxorem. Praestabilissimum igitur est diligentium rectaue
curam adhibere comunem:idq; ipsum facere
posse. Quod si negligitur publice ad unum
quemq3 sertinet filios QP atq; amicos ad uirtutem dirigere uel saltem uelle dirigere. Atu maxime idipsum posse uidebitur ex his quae diximus moneus ad leges ferendas factus.
Publicas igis diligentias atq; curas p leges fieri costat:bonas autem p studiosas.Nec interesse quicquidetunscriptae sint anno scriptae unus an plures per illas instituantur: ut de in musica exercitandissi facultate di eruditioniσ' hus cieteris hoc nihil refert. Nam ut in ciuitatibus leges ac mores:sic di i domibus possunt
paterna si mones ac mores:quinetiam magis ob cognatione beneficia* collita. Sunt enIm
. ipsi filii iampridem affectione deuincti de fascite obtemserantes natura.Differunt in serti instituta priuata a publicis perinde at in medicinast niuersaliter enim febricitanti crus fert inedia requies:at alicui forsitan non conducit. Magister quoq; ludi non omnibus foe 'taste pugilibus eandem pugnam imponit. Singula autem magis exacte fieri uidebum tur adhjbita cura diligentiaua priuata. Magis enim id adipiscitur unusquisl quod congru um est . Atq3 optime quidem in singulis cuti
317쪽
Τrael a tus secundus u gram ac diligentiam adhibuerit:& medicus &ludi magister & quiuis alius qui hoc uniuersae scit:omnibus inquam aut talabus hoc esse accomodatum. Scietiae enim communis ipsius esse dicuntur &iunt. Nihil tamen forsitan obstat quin &is qui scientiae quide est expers:
exacte autem ea serspexit experientia quae in unoquoq; accidunt rectam in unoaliquo diligentiam adhibeat atq; curam et quemadmo/ε .dum & qujdam optimi sibiipsis esse medici entur qui tamen nulli alii possunt opem
afferre. Uerum non miniis forsitan oportere
uidebitur euis qui uult artifex di contemplas . tor euadere ad uniuersale pergere atq3 illud , ut fieri potest cognoscere. Dictum est enim scientias circa hoc ipsum uersari. Fortasse au . re di is qui uult sua cura diligetiaue meliores facere sue multos siue paucos enitatur opor . teriit ad ferendas leges aptus euadat: si boni o Glegibusfieri possumus: non est enim cuiusu ' uis quemvis recte disponere. Sol si alicujus - o est cientis est: ut in medicina fit & in caeteris , 'facultatibus:quarum est aliqua cura at Dr . .
dentia.Haec cum ita sint:cosiderare post nocoportet undena & quo qujspia legumlator . euaserit. An ab his qui remp.gcrunt: queadsi. modu 5 in caeterisfacultatibus fieri solet.Na. νrs ciuilis est ipsa ferendarum legu facultas .
318쪽
Liber decimus e thicorum An no similiteri ciuili & caeteris facultatibus fit & scientiis. Nam in caeteris quidem iidem
tradunt facultates: & ser ipsas operantur: ut medici atqῖ pictores. Res autem ciuiles doces
re quide pollicentur ipsi sophistae:nemo aut ipsorum agit Sed ii qui rep.gerunt:qui qui
dem potetia quadam id agunt & experientia Potius umete:nccpenim scribunt de talibus ne* loquunturiquod tamen praeclarius forsitam esset illudiciales orationes uel deliberatims coponere. Neq; filios suos aut amicoruullos idoneos ad gubernadu rςmp.efficiunt. Erat autem conssataneum rationi si possent. Neu enim melius quiri ciuitatib'reliussent:
neq; sibiip sis aut charissimis aliud magis opstassaret si talia posse. o tame parum experi' . entia coferre uidetur. Nd enim fierent percis vilem costietudinem ad gubernadum remp. aptiores. Quapropter iis qui de re ciuilr cuspiunt scire:experientia insuper opus esse coqσ. - stat. Sophistae aute ii qui facultatem hac pro , . fitentur tiadendi uiam ignorant. Nel enim . quale quid est: neq; circa quae uersetur omnis nosciunt. Non enim ipsam& oratoriam fas' cultatem idem neq; inferiorem ponerent:c6gregatis iis legibus quae sunt probatae. Fieri enim pos e dicunt ut optime deligantur pro . inde quasi selectio no es et segacitatis: di iussi;
319쪽
care recte non esset maximum:ut in musicis.
Qui na* sunt iis singulis experti recte opera iudicant de quibus aut quomodo perficiunt:& quae sunt hiscosona copraehendunt an exspertis aute satis est si no lateat ipsos bene an malefactum sit opus:ut in pictura. Leges autem operibus similes ciuilibus sunt. Quo nauitur modo quispiam ex his legum fuerit latoriaut eas quae sunt optime iudicauerit. μή enim medici ex libris fiunt:& tamen dicere conantur no solum curationes sed etia aegrotantes curari posse: de ut curare oportet habi; tu unicuiuis distincto. Haec autem expertis quide utilia:iis uero qui scientia carent inuti
lia sunt.Et legum igitur forsitan & iarum publicarucogrinationes iis quidem qui perspiacere ait discernere possunt quidnam recte se . se habet uel cotra:aut quae quibus accomodatur utiles es e possunt. Sed ii si sine habitu ta*lia tractat recte quidem iudicareno possunt: nisi fortuito. Magis aute ad e' coPraehendenda fortasse fuerint apti.Cu igitur nostri ma*iores ea quae ad facultatem ferendarum legupertinent sine pscrutatione reliquerint:nosipsos illa fortasse praestat cosiderare & omnino de republica piractare oportet:ut quoad fieri potest ea philosophia pficiatur quae circa res humanas uersatur. Primum itam siquid recte
320쪽
Liber decimus emi. Tractatus secundus
sit a maioribus dictum id enitamur recesere. Deinde ex congregatis rebus publicis cosides rare quaenam ciuitates & rerum publicarum singulas euertuntati coseruant. Et quas ob causas aliae recte gubernantur:aliae cotra. His enim perspectis magis fortasse ineperimus quaenam sit Respublica optima :&quomo/do unaquae* disposita:qbusue legibus utens ac moribus bene fuerit constituta. Dicamus
igitur hinc initio sumpto. TFinis libri decimi elichorum.
Laus deo optimo maximoqi. Impressum Venetiis per Iacobum Penctu de Leuco. Ansato ab icarnatione domini. M .ccccciii. die. 6. Ianuarii. Regnante inclyto Principe Leonardo Lauretano.D. V .dic.