Methodus medendi Francisci Vallesij Couarrubiani, Philippi secundi Hisp. regis, medici primi, in quatuor libros diuisa quorum 1. Continet victum ægrotantium. ..

301쪽

LIBER QUARTUS. 27smodi esse solet acuti maxime , nam longi , hi praecipue qui ex acatis decidunt, plerumque sunt difformes, ut non tam sit unus simplexque morbus, quam multi dc varij, alij post alios decurrentes, per multos abscessus, Jc recidiuas. In talibus , neque curatio uniformis esse debet, neque unum habere ductu. Cum enim neque tota morbi materia Unum motum a principio ad finem subeat, neque ad unam cri-

sim reseruetur tota, sed multiplex variaque sit, Zc multiplices variosiaque motus subeat, neque tempora ita aegrotandi sunt siniplicia, sed euenit , parte iam cocta , partem adhuc crudam esse , ac secundum alterum in initio haerere affectionem, secundum alterum inclinare. Vnde fit, ut saepe Medici de tem pore uniuersali morbi altercentur,&ij, qui parum sunt in artis operibus exercitati, dc eam, quam aut in auditoriis libris, aut a praeceptoribus mente conceperiit ideam constitutionis morborum , dc tem-

aut turgen

tes succos, nullam ha

bet excep a

tionem iam orbis legitimae , Muniformis

eonstitutioinnis. praeter urgentia

302쪽

1 6 METHODI MEDENDI porum uniuersalium, in omnibus aegrotis ad amussim videre expectant, tum in plerisque fallantur,

tum etiam remediis raro inueniant locum opportunum, ne raro qui .dem , nisi in morbis suo genere In morbis simplicissimis & uniformibus, qua-Maltiplici- les non sunt adeo multi. In ijs igitur qui multiplices sunt. &velut liuilonis mul Iorum morbo Ium aggestione curato st fiunt, aut etsi generis unius, tamen

multiplex. ex materia adeo et erogenea pendent, ut irregularis fiant constitu. tionis, curatio etiam debet esse talis , multiplex inquam aut difforamis. Atque ita saepe poste Xpurgationem recte peractam, non sine ratione reditur admissionem sanguinis, dc cum studere concoctioni coeperimus, recte interponitur expurgatio, di cum nondum tota perinacta est, interponitur attemperatio , si non quae totum extinguat morbum , at, quae non sinat, dum medicus aliud agit, intemperiem in summum crescere. Vsqueadeo

Nibit peti- nihil inutilius, neque periculosius,

303쪽

LIAE R Qv Λ R T V s. 17 quam unam semper statamque for eulosius

mulam obseruare . quam, parum D circumspecti, & plurimorum ign ' Tale i-ri , methodum Vocant. quae tamen mulam. ea solum methodus est, quod breuis via, plus tamen satis est. Ars non potest in tam angusto contineri. Ratione opus est, quae perlustret omnia , nam ipsorum casuum mira varietas est. Itaque legitimum curationis febrium putri

darum nam de his praecipue nunc loquimur ) praeceptum est , inter

initia, & cum nondum succi firmati putrescunt, quantum res exigit mittere sanguinem, & expurgare, atque rursus in inclinatione , coctione iam peracta , & natura adguacuationem conuerta incipiente, purgare, per Ventrem quidem, maximam & crassissimam partem e X- crementorum , postremo perurinas reliqua. Atqui perinde faciendum , uue acuta affectio sit, siue longa, si modo constitutionem habeat regularem . Tametsi enim diximus rarius id accidere in longis

304쪽

Acutus morbus

potest e sse valde multiplex , &Iogus simplex, &quomodo

curentur. Inter eua

, 8 METAoo 1 MEDENDI quam acutis, qui plerumque longi ex multiformibus fiunt, de cum

multorum membrorum , eoruIΠ-que valde differentium lassione , ut saepe sit potius multorum complicatio , quam unus morbus , non tamen adeo hoc semper fit, ut non possit esse acutus valde simplex, ut certe multae semitertianae, & longus simplex , ut quartana, quae ab initio inuadens, per annum inte

grum est sui similis, ea solum diffe

rentia , quae secundum eius te pOra , Ut quasdam aetates morbi, est. Igitur in acuto difformi, varie,&in longo unifornii, uniformiter curabis. In illo auxiliis instans, tentansque varia, ut ipsa instabunt, dcvariabunt mala s nam magnis magna, celeribus celeri, variiS Varia,

ut extremis extrema curatione occurrendum est) in hoc nihil magnum moliens, sed si res ferat, per

annum tot uco coctionem opportunam expurgationi , dc reliquas post eam euacuationes e Xpecitan S. Quid ergo Θ an inter euacuationes,

305쪽

LIBER QUARTV s.' χτ' principij dc inclinationis morbi cuationes regularis omnino est agendum nita px ςyplJ ,hil, sed tantum cxpectanda natu- 'ram

piis 3 nullus inunctionibus λ nullus ris quid ijs, quae proprietate dicuntur moris agendum. bo aduersari nullus iis quae roborare partes nihil agendum ob symptomata 3 Hic rursum duplex peccatum medicorum est, qui iam sine ullo ordine omnia ubique incul- .cant , nulla cautione hoc tantum agentes, ut agant multa. Alij plus satis cauti sine differentia damnant omnia , & timentes ne quo qui in aug- laedant modo , multas proficiendi mento , α amittunt occasones, &cum viri- statu morbique sint artis ignari, utrique se lata .gunt mulctant gloriose , illis remediorum λήι ' multitudine , hi inani methodo.

Inanem voco eam, quae cum occasiones fere omnes utilium remC-diorum praetereat, solo verborum fastu celebratur. Hippoc. cum dixisset, inchoantibus morbis si quid videtur mouendum, moue. Quod Galenus interpretatus est, nequQ

306쪽

Nomine quietis .a magnis

nibus abis stinendum docet Hip. Lo ab aliis remedijs.18o Ma THOBI MEDENDI ullus medicorum contradicit, demissione sanguinis aut expurgati

ne, aut utraque addidit, Cum vero consistunt ac urgent, melius est

quietem habere. Quandoquidem vero illis verbis inchoantibus morbis, opponit illa. Cum consistunt

ac vigent, constat , cum vigore

intelligendum etiam, id quod post

initium est, hoc est incrementum. Atque quoniam mouendi nomine, euacuationes magnas intellexit.

missionem, inquam, sanguinis &expurgationem , quietis nomine intelligere, a talibus euacuationibus abstinere, no tamen etiam non uti enemate, ad aluum faecibus duarioribus plenam, neque non iuua in re eam , quam a natura expectas, bumorum concoctionem , si quae ratio iuuandi est, neque non attemperare cerebrum, si prae eius intemperie homo non dormiet, neque non facere alia quamplurimae, quae etsi facias , nihilominus quietem habebis, hoc est non mouebis corpus insigni ulla vacuatio-

307쪽

LIBER QUARTUS. 23 Ine. At dicunt, ea omnia plus laedunt, quam prosint, ea occasione, quia localia ante corporum eua iscuationem , locum non habent. Quae intra corpus sumuntur, si calida sunt, augent febrem, si frigida , obstructionem, ac proinde putredinem, unde ex accidenti etiam

febrem , qvie roborandi cordis, aut proprietate occurrendi malignitati succorum, dantur, timent etiam obstruant, somno, aut vigiliae , aut dolori occurrere symptomata, aiunt, curare est, non morbum, tanquam si quis umbram auferre studeat, manente corpore.

Qtid ergo agendum mittendum, aiunt , sanguinem. Quid deinde amittendum rursus. Quid posthςc amittendum iterum. Misso vero enihil praeterea. O breuem formulam, merito sane vilipenditur, quae tam paruo constat, Quorsum Hipp.& Galen. & alii omnes auctores tum Graeci , tum Latini, atque etiam Arabes, & iuniores nostro seculo proximi, atque etiam nO-

308쪽

181 METHODI MEDENDI his contemporanei, tam multa congesserunt de simplicibus, & compositis , & eorum formulis innumeris cur tam multa de purgandi ratione 3 de succis & corporibus praeparandis 3 de symptomatis amo uendis, cum liceat haec omnia uno hoc verbo concludere, sanguinem mittere Θ Sed nos quae in occasione dicta facere oporteat dicamus, Scindicemus. Ita enim fortasse melius vzrosque,& eos inquam qui omnia commiscent, & qui plus satis a remediis abstinent, ad mediocrita-

tem , quam omni in re amat prudentia , reducemus. Illud autem ante omnia praefabor ne quis me putet missioni sanguinis maledicere , ) ut illas innumeras missiones sanguinis, quae ad quindecim , aut Nullu, A. Viginti procedunt numquatri fais

re morbus cio, ita nullum kre esse morbum, est , in cu- euius curationem a missione san

pio sanguis

non mittatura

guinis non inchoem , quia ea non praemissa , vix ulli remedio locus est. Plenum enim corpus neque aliis euacuationibus praebet vias

309쪽

LiBER QV A R T v s. a ifluxiles, neque medicamentis vllis praestat commeatum, refrigeratum densatur , calfactum inflammatur, nulli curationi est opportunum.

Vacuandum ergo corpus eatenus, ut curationem reliquam sine noxa sustineat , non autem Catenus, Ut facultas in posterum non sufficiat, aut corpus in commemoratas ant a noxas incurrat. Misso vero intra

modum sanguine quam citius possit, atque si res postulet iuxta dictas antea distinctiones, adhibita purgatione , concoctio reliquorum, per quorum putrescentiam mor-l bus increscit , atque versus summum vigorem abit , expectanda, 'ut ea peracta, naturae opera morbus iudicetur, vel natura id facien- In augmen te segnius, nos cocta medicemur, to & circa quia is est facultatibus naturalibus statu mox

ordo agendi , de quo nullos me bi iuuanda dicorum video dubitare. Si autem Vse a. coctio expectanda , certe dc iuuanda si possit , potest autem , quandoquidem ad eam promouendam iubet Hipp. pannis contegere,

310쪽

re , quietem agere, & inungere. 4. acuto. Quidni, quaecumque in parte inflammata , exulcerata pus mouere possint, dc in venis putrescentis

materiae concoctionem maturare,

si quidem eadem alteratio 'est, &emendatio putredinis per substantiae perfectionem a calore naturali recth permiscente opposita patibiliae menta igitur moderate calida cum quadam humiditate hanc pro-Qae sint mouent,& quaecumque naturalemquet coctio' calorem seruant sine dissipatione,

nem iv. nx, vestes quae non tam externum afferunt, quam receptum a corporibus calorem geminant, admotiones manuum, aut catulorum, similiumve animalculorum recentium,

quorum calor nostro similis, illitiones quoque moderati caloris,&balnea tepentia, seu moderatissime calida : nam quae apertE iam calida, non coquentia, sed vacuantia sunt. In unctionibus itaque concoctoriis edae par- Vti licebit. Constat vero' quod adtes inun- eas partes praecipue, in quibus -- gendae ad xime concoctiones aguntur,ut by