장음표시 사용
121쪽
DE INPIMO VENTRE. 99 quem frangere debuit contumacem, & ductu dissicilem, quam ob arteriosium sanguinem sermentativum, quem continere debet: longitudine scilicet sere sex digitorum, latitudIne trium, crat sitie unius , qua magnitudine in nullo alio animali est. Diversa tamen est magnitudo pro subjectorum varietate, di constitutione hominis. J Majorem putant
datum ei se iis , qui Melancholicum seu acidum J succum
natura copiosiorem accepere , quo assi uente augeatur facile ob laxam ejus raritatem. Quibus augescit, iis minuitur corpus, & minus floret; unde Imperator fiscum appellavit lienem, quia ut hoc ditescente, pleos depauperatur: Sic liene augescente , minuitur corpus. Causam hanc adserunt, qui elaborare chylum credunt, quod nimis per ramum spleni cum trahat ex chylo e patique subtrahat. Sed cum ea lienis actio suspecta sit, alia inquirenda ratio. Cl. Conringim in magnitudine praeternaturali id fieri concedit; alioquin si naturalis lit & legitima, floret corpus cum liene. In quocunque statu sit, existimo minui corpus, si lien augeatur , quia acidum sanguinem fermentantem reliquo cor pori detrahit, & vel in sui nutritionem absumere, si naturaliter major sit, vel non posse praeparare & expellere, si magnitudo sit vitiosa. JFigura ejus plerumque oblonga est instar linguae bovis, unde linguosum viscus quibusdam ; foris ad latus sinistrum de diaphragma gibba nonnihil: nonnunquam ob costasim
pressiones habens, latere dextram respiciente concava, ob adjacentem ventriculum : ubi per longitudinem mediam, linea quaedam alba prominentiis donata, venas & arterias
cum omento admittens. Alias praeter naturam varias accipit figuras: globosam exacte, triangularem , acuminatam, exasperatam, bipartito sectam, &c. ut recte
Color in sextu rubens est ut e patis, cum sanguine materno cρlor, alatur puro: in adultis vero subnigricans, ob succum crassiorem quo alitur in provectioribus ad livorem tendit. Rubeum in adultioribus observavimus, & ante nos Vel alius δύDeelius, qui iccirco credit nigriorem sani non esse hominis . colorem illum obscurum nimiae diaetae vitio, in primis potui adscribit. Ego temperamento cujusque hic multum tribuo , & caloris varietati. J Praeter naturam autem lien varios colores induit juxta humorem dominantem: lividum , cinereum, &c. In brutis calidis magis
122쪽
io O LIBER I. nigricat quam in homine , in porcis magis candicat. JConnectitur per membranas tenues a peritonaeo nataSipii peritonaeo, omento, & reni sinistro; aliquando & septo, quod negat , qui excusari non potest, nisi eum centrum diaphragmatis intellexisse dicamus, huic enim non annectitur. J In cava vero parte annectitur superiori omenti membranae, a qua etiam sive secundum alios a peritonaeo, sive secundum alios sui generis. Jaccepit tenuem & simplicem , be patis tamen membrana crassiorem , quae in senescentibus plurimum tape induratur, ut & ossea evadat & cartilaginea. Crassior esse debebat, ut vim arterioli sanguinis sortius sustineret. JSubstantia; n vel habet instar crassi , nigri Scconcreti sanguini S. Vasa flabet omnis generis.
A vena porta insignem truncumi, qui ramus splenicus dicitur , longe infra e par situs, & transversim ad lienem missus. Hujus rami numerosi surculi, sed ut plurimiam fibrarum instar tenues absumuntur in liene, praeter duos quia liene quandoque J prodeunt: unus dicitur vas breve ventriculum ingrediens modo una, modo pluribus propaginibus: qui frequentius, quod inatio debemus, ramulus est venae splenicae , qui ubi ad spatium inter ventriculum & lienem
medium venit, in duos bifurcatur surculos, quorum unus lienem, alter ventriculum accedit quod vas volunt alii sanguinem acidum eructare ad appetitum, aut ventriculi corroborationem , qui deinde per intestina excernatur. Alius adanum abit, & haemorrhoidales venas internas gignit. Arterias habet magnas multasque a Coeliacae ramo, secus quam e par. I. ad vitam & calorem innatum so veneum. 2. ut
fortius mutari possit sanguis. 3. ut ad nutritionem sui accipiat satagit inem , dc praeparet insiti per acidum succum cum sanguine arterioso ad sie delatum , pro chyli & sanguinis totius sermentatione. JObservandae autem praecipuae sunt Ana stomoses frequentes, arteriarum lienis cum venis ejusdem . praesertim una insignis ante ingress im vasorum in lienem : reliquae in liene sunt. Nervulos etiam a sexti paris ramo costali sinistro, magis per tunicam quam substantiam dispersos. Lienis Ac Tio ex veteri opinione triplex potissimum, doctoribus eam sequentibus statuitur. I. Attrahere humo rem melancholicum, excrementitium,& limosum ex e pate.
123쪽
, Melane holieum eYcrementum inde secernere , ut bono
sanguine nutriatur. 3. Secretum in ventriculum & intestina eruetare. Statuitur etiam alimentum lienis ab arteriis elaborari & frangi, quia caro fungosa & laxa nutriri debeat sanguine vaporoso & subtili. Dactus per quos eructare putatur excrementum melancholicum, sunt primo Vas breve; deinde vena haemorrhoidalis. Volunt itaque splenem esse melancholici excrementi, seu saeculenti crassi sanguinis in epa te segregati receptaculum quemadmodum vesica bilaria flavam bilem recipit & ideo lienem e regione e patis polirum.
I. In liene nulla ampla est cavitas excipienς, quemadmodum in solliculo fellis & in renum sinibus membrano sis atque vesica . . 2. Si excrementi receptaculum esset, cur non in seriori is te. loco situs est, ut commodius suscipiat ponderosum excrementum , quemadmodum relicua receptacula Θ'. Eon deletius negans lienem humoris melancho- Rondeterii lici receptaculum, hanc dat rationem : quod humor is, dum qUμm tu naturalis est, totus in osseas de alia; duras & siccas partes impendatur; atque cum ejus in nobis portio minima sit, ei excipiendo partem nullam esse dicatam. uti nec sanguineis excrementis, quae sudoribus & insensibili transpiratione abeunt. Hoc tamen argumentum minus validum existimamus.
4. Cur non per e patis substantiam disperguntur surculi hujus receptaculi, aut saltem rami splenici, quemadmodum vesica bilaria ramulos suscipit in e pate dispei sos 3 Cur non sunt ductus quidam ab e pate hunc succum
deserentes 6. Nulla pars excremento alitur, quicquid dicat, nullam partem excremento nutriri, liene excepto. 7. Absiurdum est regurgitare debere excrementum in venam portar, & postea in ramum splenicum. 8. Per eosdem ductus excrementa susciperet, S rursum expurgaret. s. Firmissima ratio est : lienem excrementi receptaculum non esse, quia alterum est sanguificationis organum, ut
paulo post probatur. Posterioribus visum , lienem instar hepatis sanguinem elaborare, sed nec de via consentiunt, nec de chyli natura. C. Parthotinus Parens noster statuit J lienem ex crassa Chy-
124쪽
Io 2 LIBER I. mi parte per ramum spleni cum insita secultate ad se tracta sanguinem cras piorem , sed tamen laudabilem elaborare.
I. Probavit hoc exstructurae assinitate cum e pate. Quem admodum enim e par carnosum viscus est, tunica vestitum,
vasis plurimis donatum cujus caro quasi sanguis affusus est: ita etiam Lien viscus est , tunica donatum, & plui imis vasis varie implicatis, cujus caro propria quati sanguis affusus &congelatus est. In Liene plexus sunt plurimi & infinitae anastomoses. Nusquam autem sunt plexus, nisi ad novam elaborationem, ut videre est in cerebro , e pate , testibuS, mammi S, &c. 3. Patet hoc ex situ rami splenici, qui est longe infra C par, ex trunco venae portar, ubi attrahitur pars Chy mi, sive chyli, finguinis aliquam dispositionem habentis: si itaque materiam ibi recipit, ex qua iit sanguis, cur non etiam sanguificabit lien λ
. Natura solet corporis parte ς aut geminare, ut cuivis unum latus tribuatur, quemadmodum patet in renibus, testibus, pulmonibus, mammis, organis sensuum , 5 c. aut si unicam facit, eam in medio locare , ut cor, ventriculum, Uterum, vesicam, nasum, linguam , Os, &c. Lien ergo erit
. Lienis morbi, quemadmodum & epatis, sanguificationem laedunt. 6. Interdum epatis situs mutatur, ut sit in sinistro latere,& lien in dextro. 7. F pate deficiente S minuente augetur lien , &e pati opem fert, uti exemplis multis notum est , unde lien saepe visu fuit in difffect ion ibus major & rubicundior e pate. 8. Verisimile non est tam numerosas arterias lienem ingredi in excrementorum gratiam ; quin potius ad coquendum crassiorem sanguinem, ut ita per contrariam tenuitatem contumax crassities frangi possit. s. In foetu lien rubet ut e par, ob causam supra datam. ao. Quales morbi e patis , tales paene lienis. II. Et vitia lienis atque epatis iis lem prope tolluntur remediis.
partibus animalium cap 7. ubi ait; simili praedita natura e par& lien , item , lienem es se quasi jecur adulteratum , & ubilien exiguus est , ibi e par bipartitum esse, & quod omnes partes fere in corpore bipartitae sint. Plato lienem vocat expressum
125쪽
Dκ IN p IMO U E N Τ R E. IO expressiim e patis limulachrum. Alii vocant e par vicarium, sinistrum , &c. Autor libri de respirationis usu hoc confirmavit , uti & AphrodHeus, Arateus, & alii. Archangelus alterum usum lienis facit copiosiorem sanguinem conficere. Si quaeratur, in quem usum sanguis is liene confectus ' Icti ibis Alii putant eundem cum e pate , videlicet ad corpus to- parti tum nutriendum , & ad auxilium e pati serendum. io 'fri
Sed ille statuit hoc non fieri, nisi necessitate postulante in epatis aliquo defectu , vel affectu vitioso.
Ordinarie autem putat lienem esse organum conficiendi sanguinis, ad nutrienda et iscera infimi ventris , ut ventriculum, intestina , omentum , me senterium , pancre a S, &c.
atque ipsum etiam lienem nutriri sanguinis istius aliqua
portione, reliquam vero ad palles dictas amandare. Epar vero arbitratur, sanguinem procurare reliquis partibus corpori S praesertim musculosis Probatque r. ita a splenica, vel ramis ex hac natis, aut huic vicinis , videlicet ramis venae portae solis habent nutritionem
viscera infimi ventris, non a vena cava.
Σ. Qu ia viscera ista crasta sint, magis terrestria & sordida: quales partes in reliquo corpore non inveniuntur. Ideo talem fanguinem hae partes a liene requi liverunt. 3. Et ideo e par majus est , quia pro toto reliquo corpore sanguificat: lien minor, quia tantum pro infimo ventre, nisi quando in necesssitate e pati opitulari debet. . In canibus lien est gracilis & longus, quia partes vel viscera imi ventris minora sunt in cane , & minus sunt circum gyrara quam in homine. . Conspicuum est discrimen inter pinguedinem in partibus musculosis, aut iis, quae .i cava nutriuntur genitam, &inter pinguedinem cornosam & facile putrescentem in imo
VCntre, ut omento, intestinis, me senterio Sc. Plinc tot putredines in partibus me sentericis. Et quo humor est crassior, uti est pinguedo coenos a) eo citius phil rescit : ut coeno facitius quam pinguedo in partibus musculosis. Sic sanguis lienis magis est dispositus ad putredinem , quam e pati S , &hujus magis quam cordis dextri ventriculi. Deinde minus putrescit sanguiς arteriarum ; minime omnium spiritus. 6. Argumentum firmill imum hoc credit, quod ubi pars reperitur viscerum substantiam habens , ibi etiam venae adsunt ex porta seu rami ς lienis : ubi vero pars est carnosa musculo a , ibi venae adsunt ex cava originem habentes, ut
126쪽
portio ad lienem de feratur γ' per quas
Io LIBER I. liquet in intestino recto , in quo ob duplicem substantiam,
duplices venas natura posuit. In musiculosa venae sunt hae morrhoidales externae dictae , ex cava oriundae: in viscerosa si Ve intestinati substantia , venae sunt e X porta. Hae limitesque ratione ς permoverunt Parentem memoriae, ut ex chymo per spleni cum ramum attrahere lienem probaverit. In quam sententiam concesserunt tum Anatomici plerique Varobus , Posthim, Itisenus, Platerus, Bauhi-ntis, Senneptus, re Riolanus in Anthropographia prima. Sed condonandum isti seculo, quia ignoravit, quae posteris jam innotuerunt. Venae enim lacteae ab Asellio detectae docent, nullum chylum seu crassum , seu tenuem a me saraicis venistrahi, aut usquam deserri , sed per lacteas tantum ad hepar, non lienem. Ad haec ligatura in vivis monstrat, nihil per mel araicas deduci ad lienem, sed contra a liene ad me fa raicas. Rationibus autem supra adductis id ex parte damus, fieri sanguinis quandam in liene generationem, modo postea explicando , non ex chylo, cujus hic nullae viae, sed ex finguine arterioso a corde transmisso. Hos mannus & vigebus per arterias messera caς lutosam chyli portionem deducunt ad lienem , ut ibi in sanguinem
coquatur. Qui eadem culpa tenentur. Arteriae enim sanguini ad me sienterium devehendo destinatae sunt, quod ex ligaturis oppido manifestum est, eademque via vehi sanguinem & revehi chylum a natura est alienum , ne confundantur. Praeterea, nunquam in sectionibus vivis chylus ibi observatus. Lutosa autem portio chyli, qua nulla pars ad sui nutritionem indiget, rectius per intestina expurgatur. Spertingerus vir eruditus, per lacteas venas hoc negotium, ut ad hepar, absolvi putat. Quae via expedita foret, si lacteae venae ad lienem pertingerent, quod nemo adhuc advertere potuit. Aliter opinantibus imposuere nervos, fibrilia . Alii, qui me senterium nihil mittere ad lienem pervide-Tunt, a ventriculo recta cbylum ad lienem advocarunt viis manifestis vel occultis. Manifestae viae illis est vas breve venosum , ejusque rami, per quos aquosiorem chylum liensiugit. Sed vas breve ad ventriculum succum acidum vehit aliene, nihil ad lienem, sicut nec ullae venae. Ad haec, interdum non inseritur in lienem , sed ramus est splenicae extra illum. Taceo nunquam vas breve candicante succo fuisse
repletum. Substituit quidem in hoc casu venam spleni cam
127쪽
Da Ι NpIMO VENTRE. IosIoh. sed invita experientia & venarum ossicio. A liene & arteriis omnem sanguinem accipit , nihil reddit splenica vena, unde ligata in vivis versus lienem impletur & tumet ex Naiat observatione , sed versus hepar inanitur. Ad ligaturam tamen provocat , fieri vasis brevis intumescentiam inter ligaturam & ventriculum, inter ligaturam vero & lienem fieri detumescentiam. Nihil id movet Bachium , qui nodum tamen non solvit, & Huelanditis in hac observatione est diversus, ut valde dubitem, quia dissicile experimentum , per se vas breve ita solum impleri , antequam accuratius pluribus oculis viderim. Praeter vas breve , etiam per venas gastricas & epiploicas serosum & potulentum ex ventriculo absorberi probat Carolin Piso, qui ignoravit motum humorum in his venis. Utraque vasa se exonerant in ramum spleni cum , & tum recto ductu ad hepar amandatur sanguis, nec obstantibus valvulis, ad lienem regreditur. Occultas vias qui urgent, vel poros ventriculi, vel distinctum vas nobis invisibile & incognitum adhuc , obtrudunt. Inter illos est , inter hos , qui tamen in humore coquendo differunt. Vestinius lienem conficere vult sanguinem ex aquosiore chyli portione, admistisque partibus terreis sordida attractis per poros invisibiles lacteis simile ex ipso ventriculo sibi accumbente Scpancreate. Conringius solum potulentum per vas nobis invisibile propter cohaesionem arctam lienis cum ventriculo& contentum serum non ita candicans, aliquando detegendum. Sed salva res soret, si aut pori illi, aut vas peculiare nobis monstrarentur, quibus oculatae manus. Pori angustiores sunt, quam ut sordidae chyli partes admittantur, & quis impediet quo minus alio quam in lienem transudent. Saepe in minori cohaesione cum ventriculo, nullum mihi vas apparuit, nec tale quid in juvene, subito post largiorem potionem a frustulo linguae bubula: nuper hic suUocato videre
Caeterum solum potulentum ex ventriculo statim exsugialiene existimant Reusnems, Piso & Conringim jam laudatus , Hippocratem sequuti, adeoque sanguinem tantum aqueum conficere ordinario. Sed nulla ratio firma id persuadet, siquidem viae desunt manifestae. Nec tenue solum attrahere debet, quo tanquam vehiculo & chylus , de sanguis indiget, quanquam seorsim non fluat, sed varie cum crassio
128쪽
1os LIBER Ι.rim istum pro sanguinis constitutione, donec ossicio suo defunctum , vel a renibus separetur, vel toto habitu corporis exsudet Si praeter naturam in ventriculo serum a crast 1ori chylo segregatur, vel per vomitum redditur, & crass1 orchylus hoc vehiculo destitutus in intestinis colicam essi ei et . sicut apud magnum nostrum Normium vidi; vel per pylorum excernitur , semper patulum liquidioribus & concoctu facilioribus cibis, observatione Natii desideratissimi; multo magis largiori potu, qui celeriter interdum in potatoribus strenuis per urinam redditur, non lienem trans
eundo, sed per intestina, si convenientia adsit qualitatis , humorum tenuitas , laxitas vasorum, roburque trahentis facultatis, quibus conspirantibus recte Asellius asserit, nullam esse tana' longam viam , quae non facile acceleretur. Aliter constitutis, non statim per urinas potus labitur. Sunt enim qui integro die Baccho indulgent sine matulae necessiit a te. Sunt etiam quibus lubrica alvus solvitur, ut per intestina ferri dubitandum non sit. Sanguis quidem lienosorum tenuis est & aqtiosus, non quod talis immediate ex ventriculo proveniat, sed vitium est totius sanguinis per arterias heni communicatum. Taceo lienis male affecti haec esse signa, a cujus statu praeter naturam ad naturalem nullum firmum argumentum ducitur , qua responsione alia omnia quae pro hoc potulento chylo adducuntur a viris doctissimis, sol
unam- Dubium est cur lien solis illis animalibus obtigerit, qui e e renes & vesica, teste Aristotele, quod in Chamaeleonte 'verum Panarolus ' An propter sero si humoris tra-inionem Non crediderim. Sed liene carent , quia parum sanguinis elaborant, unde & serosus humor non opus habebat peculiaribus receptaculis . superfluum autem in sanguine. abstinii tui in pennas, cuticulam , squamas, &c. Liene igitur carent, quia sermentatio necessaria haud erat in impersecta coctione illorum, qui perpetuam & naturalem lien- , teriam habent. Mixtam ex omnibus his opinionibus lienis actionem nuper procudit in encheiridio , limosum sanguinem
attrahere ad sui nutritionem , inde serum quoddam particulare sermentativum per arterias splenicas effundere in ventriculum & cum sit bibulum ejus paren chyma, per venas elicere dc emungere superfluum liquorem ex ventriculo. Ad
quae per partes jam fuit responsum. Nobilior sane est lienis
129쪽
Dg INFIMO VENTRE. IOIactio, quam ut superfluum ex venrriculo suscipiat. Id autemper quas vias Nam venarum ossicium est sanguinem in partibus ex arteriis revehere ad truncum, ex doctrina Circulationis frustra hic a Riolano impugnata. Nec aliud ligaturae in vivi ς docent. Franciscus Vlmus, C. Piso , & Parisanus contendunt lienem pro sinistio cordis ventriculo arteriosum sanguinem conficere , licui pro dextro hepar . Quae sententia refutatur, quia I. nulla est via per quam in cordis lini lirum ventriculum illabatur sanguis sic consectus : neque enim per Aortam potest, propter valvulas ad ostium ejus sitas.
a. permistio fieret succorum , persecti & imperfecti, si eadem via eodemque tempore acciperet cor sanguinem dc redderet. 3. sine liene multa vivunt, quae tamen vitales spiritus generant.
M. De 13 Chambre traff. de Digest. existimat lienem conficere spiritus in usium abdominis Sed is spiritus ad nutriendas Sc vivificandas partes inferiores per aortam suppeditatur qui possit sussicere. Si tamen spirituosi sanguinis
modificationem quandam in usum abdominis accommoda tam intelligat, excusari meretur. Ad nobiliores ac tiones lienem destinavit Helmontius no- sievit ius. Pro sede Archei sitii venditat, qui cum sit organum immediatum animae sensitivae , determinat actiones vitalis animae in stomacho relidentis. Sedem vocat I. intellectus, in qua conceptus formantur, quia viscus est omnium sanguineum maxime , pluribusque arteriis opulentum , cerebrum autem servare tantum conceptus a liene mi iras. 2. Somni &semnit. 3. Veneris , quia pollutiones sunt nocturnae, ibique circa stomachum primi Veneris motus sentiuntur: Ex tum bis enim dicuntur egress .in quibus lien princeps membrum vitale; demum quartanarii affecto liene minus salaces . . Uariorum morborum , qui alioquin cerebri creduntur & thoracis, ut Asthma, Pleuritis, Apoplexi a. Epilepsia , Incubus, Vertigo, Sc. Sed i. omnia falso supposito nituntur. 2. Ventriculum esse sedem animae, non cerebrum, nemo Ana tomicorum saniorum concedet. 3. Lien sanguineus est in alios usus, ut sanguinem acidum pro totius sanguinis de chyli sermentatione praeparet. q. Sunt animalia quae &dormiunt & aestus Veneris sentiunt sine liene , etiam eo, si adest , assedio. s. Pollutiones nocturnae a calida vas ortum spermaticorum constitutione de sanguine serosio acrique
130쪽
1og LIBER I. acrique illarum dissectio docet. 6. De renibus in lumbis id dicendum potius, infra patebit. 7. Aliae in abdomine partes , praeter lienem, in quartanariis assiciuntur. Negandum tamen non est, lienem aliquid conferre, ut causa remotior, sanguinem acidum subministrando. 8. Lien morborum adductorum sedes est remota, propter vapores inde elegatos; Idiopathici autem morbi primario a cerebro dependent. Ultima sententia eaque verissima , est Ioh. Walai, Praeceptoris quondam nostri meriti it 1 mi, ex & certa ratione deprompta. Is cum in vivis disiectionibus nullum humorum motum per venae portae ramum spleni cum ad lienem observaret, certo concludit, non esse vero simile vel melancholiam ex hepate, vel chylum per ramum spleni cum ad lienem ferri , quare nec lienem melancholicum reci- pere ab hepate excrementum , nec ex melancholia chylove lin liene sanguinem fieri. Sed contra animadvertit semper, omnem sanguinem ex liene & celeriter satis & fatis valide continuo ad hepar de serri, ut & illum ex vena haemorrhoidali, vase brevi, & aliis venis quae ramo splenico junguntur. Nullum autem humorum motum esse ad lienem nisi per arteriae coeliacae ramum spleni cum : quare lienem aliunde na- lturaliter non accipere materiam quam immutet, quam ex larteria coeliaca: putat autem vero simile esse sanguinem ulterius perficiendum, a cordis calore dissolvi,& ubi is a corde adigeretur per arterias coeliacas in lienem, non totam illam sanguineam massam retineri a liene , sed ut vesica sellis tantum bilem , ita lienem partem sanguinis acidam capere, quam possiis melancholiam appellare , non aliter ac destillatione Chymica segregari e rebus spiritum acidum videmus: Illum acidum humorem perfici a liene , a quo liennigricans & acidus sientitur. Hunc acidum humorem permisceri postea sanguini in vasis, & chylo in ventriculo, &eos reddere tenuiores: quare obstructo liene cratas in corpore humores coacervari, non quod crassi humores a liene non trahantur, quos nec in eo naturaliter licet invenire; sed quod lien attenuantem illum humorem acidum nequeat sanguini chylos e communicare. Hujuς acidi humoris quicquid ad nutritionem ineptum est, id cum sero per urinam excerni, facile enim talia acida, ut acetum, spiritus sulphuris, aquae miscentur, qui & acidus humor possit destillando ex urina iterum elici. JQuatenus ergo lien acidam sanguinis partem ex cordetrahi