장음표시 사용
101쪽
ο4 DisCUS CHR aTI AN Us P. xvII CULOS fuatuor eum Zammadiis. Insea demum: δε- per ipsum altare fecit vestim auro textam , eandidisper totum margaritis fulgentem , or In dextera, lovaque tabulas gemmatas habentem sum aureis fercircuitum ORBIcULIs, quibus D igne i us praesulis es nomen descriptum. Sanctus Aldhelmus, alias Althelmus, Schireburnensis in Anglia apud occidentales Saxones .culo vir. episcopus in libro de Laudibus virginitatis cap. XV. pag. 3o3. editionis novae Henrici m harioni morem suae aetatis in hujusinodi orbiculatis vestibus contexendis sugillat, neque ullo pacto in Virginibus probat: cortis rum , inquit, sive vularum texturae non paucu- ω purpureis, Immo diversi eolorum turiclatibus fucatae inter dens Ioram sumina ultro citroque δε-
currant , O ARTE PLUΜARIA omne TEXTRINUM opus diversiis IMAGINUΜ THORA CICULIs peror
nent . Ravennae adhuc lacinias sacrae vestis seu casulae superesse in coenobio Classensi nuper didiacimus , orbiculis seu thoracibus imaginum episco porum distinctas : quas , me flagitante , delineandas curavit prieclarus Abbas olim Classensis Petrus Cannetus. Earum meminit Hieronymus Rubeus in Indice Historiarum Ravennatium v. dis cha, R ex eo Cangius in Glossario. Ex locis jam allatis patet , orbiculos cum tabulis quadratis, per similitudinem ita dictis, non debere confundi, ut sane confudit Octavius Femrarius , cetera per*icax, & bene de re vestiaria meritus, in Analectis cap. XXIX. nimirum Albe to Ruben io contradicturus , qui libro I. de Re vestiaria cap. xx Iv. orbiculos , de quibus loquimur , a tabulis ita dictis contra Claudium Sal-
102쪽
masium recte distinxerat. Has tabulas seu clavor lator , a Plinio lib. xxx V. cap. IX. palliorum tesseras dici, notat Ruben ius cap. X. Ad Plinii locum Ornandum plura congessit Carolus Datus in Vitis Pictorum veterum pag. 23. cui jungas velim Iosephum Mariam Sua resium in Commentatiuncula de Vesibus literatis, & Iohannem Fridericum Gro novium, a Dato congesta probantem, in Notis ad aliquot libros Plinii post tomum H I. editionis Leydensis apud Hackios anni 1668. pag. 833. 83q. Ferrarii in Rubenium aerugo panditur ab ejus olim amico Iohanne Georgio Graevio in praefatione ad tomum v. Thesauri Antiquitatum
A Lia Disci Albani formula haec est: UTERE . FE
LIX . Elegans vero est, & veteribus frequens, hoc sonans : in utilitatem tuam , felix , hune discum verte. Itaque Discus non ad Ornatum
S pompam , sed ad usum in sacro ministerio oblatus. Pereximius Senator & amicus noster Bona-rotius nummis Carpineis jamdudum admistuit pateram aeneam , ab se in praefatione eleganter pro more descriptam atque explicatam pag. XVII. xv III. &XIX. in qua est sermula UTERE. FELIX.
Idem scriptor, antiquitati explicandae natus , atque opido sagax , pridem in observationibus sacris pag. 2 8. ter quoque hane sermulam protulit ex Fibula aurea, gemmisque anularibus, ubi lectum integris vocibus UTERE . FELIX , & compendiariis UT. P κ . Eam a Tiberio Constantino Augusto, Iustini junioris successore usurpatam auctor est sanctus Gregorius Turonensis in Historia Franc
103쪽
s6 Discus CARISTIAN Us CAP. vii rum Iib. VI. cap. XXX. Tiberius enim pridie , quam moreretur, data in uxorem filia Constantina Mau- ricio , his eum verbis Imperatorem inauguravit:
sit tibi Imperium meum cum hac stueua , UTERE EO. FELIX , hoc est Imperio. Quispiam codex habet ea, non eo , quasi ad puellam , non ad Imperium verba Constratini referrentur. Sed vulgata lectio tangi non debet , quam retinet quoque nova editio clari nominis viri atque olim amici mei, Theoderici Ruinarti . Imperium enim in recto est , quo Mauricius a Tiberio felix uti , tau sto omine praenunciatur . Siquidem formula est omen felicitatis, re utenti . Id penitus firmat Paulus Diaconus Aquile jensis in libro HI. de G stis Langobardorum cap. xv. Ait enim , a Tiberio Mauricium electum , cui ornatam filiam suam regalibus ornamentis tradidit, dicens: si tibi Imperium meum cum hac puella concessum , UTERE . EO FELIX , memor semper, ut aequitate frjustitia δε- Iecteris . Alia formula sponsalibus acclamabatur ,
nimirum FELICITER , ex Francisco Bernardino Ferrario in opere a me sepe laudato de Ueterum acclamationibus & plausu libro vi. cap. XIII. Eadem formula aliis quoque acclamatum , ex Phaedro lib. v. Fab. I. S. S. Sed rei, quam tra stamus , in bono lumine collocandae alius locus Pauli Diaconi aptissimus est . Utramque enim Disti Albani
formulam refert , priorem quidem DE . DONIS
DEI aliis verbis , metri lege ita jubente ; poste
riorem UTERE . FELIX iisdem omnino verbis.
Paulus igitur postquam Caroli Magni imperio
obsecuturus Homilias per anni circulum in Ecclesia legendas in unum corpus digessisset, co-
104쪽
COMMENTARIO ILLUsTRATU 1 SI diei, summi Principis manibus terendo, pro epistola nuncupatoria carmen adonium praeposuit, Boethium in eo sortasse imitatus . mpedale appellat sanctus Columbanus , cujus pervenustum
ejusnodi carmen legitur in Sylloge Epistolarum libernicarum jacobi Usserii q. vi. Pauli totum
damus ex editione Coloniensi apud Maternum Cholinum A. D. I 35 . in solio : quam postea ibidem iteravit Laurentius Surius A. D. I 576.
a UTERE . FELIX MUNERE . CHRISTI
Pluribus annis Luxque decussur, Magne tuorum Curale Princeps , Atque togate Arbiter Orbis, Dardanidaeque Gloria gentiι.
Paulus majores Caroli Magni a Troianis credi ortos tradiderat quoque in libello de Episcopis Metensibus . Anchises Caroli abavus , sancto Ar-nulso natus , ex Afegis corruptus , quasi ab An-ehise Trojano sic dictus, id persuaserat. Ad haec Priamus Rex Francorum in Fastis Prosperi: quem licet vir , linguarum & rerum peritia insignis , Abbas Ludovicus du Four de Longuerue in Annalibus Merovingicis , nondum publici juris factis , prorsus exploserit , eum tamen ex Pharamundo H quo
105쪽
38 Discus CHRISTI ANUS quodam seniore in Pharamum contracto, derivavit Godest idus Guillelmus Leibnitius in Disquisitione de Origine Francorum. Hujusmodi propriorum nominum contractiones , antiquis etiam usitatas , animadvertit Stephanus Lemonius ad Varia sacra to. II. pag. 77 . Pauli Hommiarimnante Omnes vulgaverat Spirae Petrus Drack A. D.
I 82. in sorma folii; sed Patrum ipso Paulo iuniorum Homitiis interpolatum . De hoc vide Carolum Cointium in Annalibus Ecclesiasticis Francorum tomo VI. A. D. 797. q. κκκVIII. & Mabillonium in suis tomo II. lib. XXVI. q. LXII. pag. 328. Johannes Uolricus Surgant rector ecclesiae sancti
Τheodori Basileensis ex codice patriae bibliothecae novam Homiliarii editionem undecim annos post priorem illam Spirensem adornavit Basileae apud Nicolaum Kessior A. D. Iq93. in solio . Hanc postea dentio ibidem recudit Iacobus Psorceten
A. D. ISOS. tomis duobus, volumine uno in s
lio minori. In his editionibus interpolatis desunt versus Pauli Diaconi , a me adducti. Vetus apo- graphum sincerum & purum , in binos magnae molis codices digestum, Mabillonius contrectavit apud Augienses coenobitas in lacu Potamico; quot nimirum codices fuisse tradiderat auctor Uitae sancti Ansegili Abbatis Fontanellen Isis in Actis Sanctorum ordinis sancti Benedicti saeculo iv. Parte I. pag. 6sq. q. 8. &Sigebertus in Catalogo cap. LXXXI. Atque haec obiter dicta sint. Idem Mabillonius, cujus nomen optimum , deque literis egregie meritum , non cessabit unquam laudari , quandiu studia Christianae antiquitatis suos habebunt peritos &. probos aestiniatores , excutiens
106쪽
tiens veteres chartas bibliothecae sancti Galli apud Helvetios , reperit Iuliani Toletani Prognosticon futuri saeculi , his versibus praenotatum in Analectis to. IV. pag. 6sq. UTERE FELICITER , Spassano popa , Iugiter per secula longa. Subinde vir doctissimus quum Spassandum que dam initio seculi κ. Abbatem Pinensem in Gallo cia offendisset, huic , postmodum alicubi episcopo , oblatum codicem Sangallensem suspicatus est in Annalibus tomo III. pag. 326. At Spassandus ille quaeri non debuit extra arvum Iuliani. Sedit Episcopus Complutesis , cumque eodem Iuliano , suo metropolita, interfuit Concilio Toletano XV. A. D. 688. & quinquennio serius subscripsit Concilio Toletano XVI. apud clarae memoriae Cardinalem Josephum Aguirrium in Conciliis Hispaniae to. II. pag. 728. &767. Iulianus ergo suum Prognosticon
in nomine Spausandi papae sive episcopi) Compi
reno, apparere voluit , sormulam UTERE FELICITER pro FELIX , ob legem carminis , usurpare compulsus. Rei usus non frustra in sacris dona riis toties inculcatur , quod nimirum usus tantum
Ecclesiae ministris ; summum jus & imperium uni Deo & Sanctis ejus offerentium religio contra
Uuni Discur Albanus in aede sacra non ad
ociosum ornatum , sed ad usum oblatus fuerit, jam superest , ut quanam in re mysta FELIX, & CUM GAUDIO, illo uti debue-H a rit ,
107쪽
6o Discus CHRIsTIANUS c p xlx rit, a nobis investigetur. Rem aperiet , si bene auguror, provinciae nostrae Aquile jeniis celebe rimus presbyter , & dein Pictavorum in Gallia Aquitanica episcopus , Uenantius Fortunatus .
logia lati ne benedii Ilo apud scriptores sacros
notior est, quam , ut meis verbis explicari egeat Sirmondus in Disquisitione de Αχvmo cap. VI. re plicem apud Christianos vocabuli notionem promit. At vero Edmundus Marten ius in Comme tario ad Regulam sancti Benedicti cap. LIV. novem sacras vocis significationes adducit . Generatim Eulogia est munus ex caritate datum ; sed passim donati eo vocabulo panes oblati in ecclesia, ex
quibus pars aliqua ad Christi corpus conficiendum seligeretur. Hae vero Eulogiae post peractam liturgiam , a sacerdote cunctis praesentibus viritim paullo ante dimissionem , publice distribuebantur . Erant etiam Eulogiae privatae sive panes, sive hellaria, & alii cibi, obsonia , & quodvis fructu uingenus, cui sacerdos bene precatus antea fuisset. Has episcopi , presbyteri, abbates , abbatissae , ultro citroque dabant, accipiebantque . De utri seque post: Baronium A. D. 3I3. q. LII. & LVI. RBonam in Rebus liturgicis lib. I. cap. XXm. M nardum quoque ad Concordiam Regularum cap.
LXI. pag. 87S. unum pro omnibus uberrimo eruditionis apparatu differentem indicare sussiciat Cangium in Glossario. Non enim est volupe jampridem ab aliis observata 8c congesta, illaudatis auctoribus, suffurari, ut alienis exuviis laeti , cram-bem repetitam exhibeamus . Graculi ab omni pudore imparati, qui hoc agant, non desunt, immemores moniti Pliniani in praffatione Historiae na
108쪽
turalis , obnoxii profecto animi ct infelicis ingenii e zzz esse, deprebendi in furto malle, quam mutuum reddere . De Eulogiis, Christianisque oblationibus speci tim se acturum spoponderat Valerius Chimente linlius in opere de re donatica, cujus synoptim subiecit Marmori Pisano de honore Bisenii. Eum vide pag.
238. Tomatino autem cap. XLIII. de Donariis spes fuit, Franciscum Bernardinum Ferrarium , Sc Le nem Allatium , nobile par literatorum , Christiana Latii & Graeciae donaria commentariis illustraturos : dignum sane horum eruditione argumentum, a neutro nihilominus pertractatum . Iam patet usus ecclesiasticus Gabatae Albanae , recipiendis nimirum Eulogiis destinatae. Id extra omnem dubitationis aleam ponit Venantius Fortunatus ,
qui & Gabatam clive satam, quod idem est)argenteam , nostrae per similem , verbis in orbiculo ornatam, descri bit, & Eulogias tu Gabata argentea ad se dono missas , geminato epigrammate ce Iebrat , utroque in rem nostram huc transferendo . Prius est libro VII. 24. M LEGIs tum Bro CIRCUMDATA UERBA metalla, Si senias purus, hoc imitaris opus ;Nam velut argentum calida fornace probatur ,
Sic se purgato pectore proit homo.
Alterum est libro XI. Io. ad Agnetem antistitam pro Eulogiis ex sanctae Radegundis , olim Reginae Francorum, Parthenone ad Uenantium transmisilia Multiplicer epulae eoneurrunt undique fuse, xuid prius exti am, me bonur errar habet.
109쪽
Vasa aurea re argentea a principi hus vitis oblata huaedibus lacria.
Carnea Eoua tumens ARGENTEA CAVAT A perfert,ctuo nimium pingui jure natabat holus. CEterum vasa aurea & argentes Deo, Samstis.
que offerentes , peculiari id caeremonia peregisse , ex monumentis ecclesiasticis constat. De aliis oblationibus & donariis idem plane dicendum. Gregorius Nazian renus in Orat. xx. de laudibus saneti Basilii Magni q. 77. to. I. operum pag. 3 SI editionis Morellianae anni i63o. narrat, Ualen
tem Augustum Deo dicatam aedem catholicorum ingressum , dona , quae I eme ecerat, dia αυτ γοεω in sacram mensam inserre voluisse : quae tamen , ab haeretico oblata , nemo acceptavit. Theodori tus libro I v. Hist. Eccl. cap. XIX. haec dona
generatim memorat; sed quid essent, nequaquam exponit. Mabillonius in Commentario ad ordinem Romanum pag. XLV. panem oblatum ex istimat . Quid, si panis in ta eaureo per Ualentem oblatus Munus Imperatore dignum, nec absurdum suis et . Nicetas Serronius in scholi isto. II. operum Naziangeni pag. 78 I. q. 77. donum Ualentis vasa aurea, quae ipsemet Imperator secisset, interpretatur. Hoc tamen Go defrido Hermanno in Uita Basilii lib. v. cap. iiI. & Sebastiano Tille- montio in Commentariis de Historia Ecclesiasticato. IX. pag. I 6O. editionis I. vero simile nequaquam' videtur. Atqui hoc nihil probat. Multa enim vera sunt, quae verosi milia non sunt: neque alias unquam dedecuit summates , Augustosque ipsos interdum nobilioribus mechanicis artibus operam dare, seque in iis exercere. Neronem pingendi,
Ingendique maxime, non meduere sudium habui G
110쪽
COMMENTARIO ILLUsTRATVs 63 se, testis est Suetonius in Vita cap. LIII. Hadrianus , picto ,flictorque ex aere or marmore dicitur a Paulo Diacono in Historia miscella lib. X. pag. 263. edit. Canisianae , utique ex vetustioribus testim ni is . Etenim a Spartiano picturae peritissimus dicitur cap. XIV. & a Uictore Schotti cap. XXV m. pictor , Uor ex aere vel marmore proxime Polycletoro Eupis noras. Capitolinus Marcum ait cap. IV.
operam pingendo dedisse t Quid ρ quod ab Ammiano libro XXX. cap. IX. Ualentinianus I. Valentis hujus , de quo loquimur, frater , venuste pingenroe fletor, o novorum inventor armorum , Vocatur , ne a vero abludere arbitremur , Valentem quoque ipsum, Ualentiniani germanum , sua manu vassa aurea finxisse: quod ex NaZianZeno Serronius exposuit. Deinceps Catalogo mechanicorum artificum Francisci Junii Valens merito adjungi poterit. Ejusnodi porro anathemata a principibus viris Deo &Sanctis offerri consuevisse , exemplis aliunde petitis mox confirmabo . Hi sacrae liturgiae aderant in loco , quod Senatorium dicebatur , infra pres terii eancellos in parte australi, adnotante Mabillonio in Commentario pab. XX H. &XLIV. Conser Cangium ad Paulum Silentiarium
pag. ISq. 56o. & in Constantinopoli Christiana
M Usiva opera , sub fornice arae maximae Ecclesiae Ravennatis sanisti Vitalis exstantia primus edidit Hieronymus Rubeus in patria Ηistoria pag. 897. deinde Nicolaus Alemannus in notis ad Procopii Historiam arcanam cap. XLV. &ex eo Octavius Ferrarius in Analectis de re ve