장음표시 사용
51쪽
4 Dracus CHRISTIANUS CAP. II ctuum menses habeat fere ducentas, Pro mensis habet Annius minifror: Transcurrunt GABATAE volantque lances. Quum enim mos esset, ut mensa sereulis onusta singulis convivis media adponeretur , Annius ipse , ut lautior videretur non quidem mensa , sed ministerio plurium servorum usus , accum-hentibus singula ministrabat sercula . Explicatio est viri, legationibus regiis & literatura nobilis , Laetari Bayfit in libello de Vasculis pag. I 47. editionis Roberti Stephani: quod argumentum am-ldiori opere dignissi naum est. Rursus idem Poeta ibro XI. epigr. XXXII. in Caecilium :
Me implet GAsATAS , paro darique, Et Ieses scutulas, cava se lauces. Apud Carolum Cangium in Glossario Graecogabathon &gabata est catinus alveatus, cavatur . Pro D-hata saepius gazata etiam occurrit. Distos votivos&sacros, quod gabatae escariae speciem quandam referrent, interque sacrae mense ministeria adponerentur , majores nostri gabatas dici voluerunt. Planae erant quaedam, aliae fundatur, quas vocat
Bibliothecarius quicunque is fuerit ) nimirum
profundae & cavae, contra Butengerum explicante Cangio in Glossario Latino. Ait Bibliothecarius Leonem ΠΙ. pontificem obtulisse in Ecclesia san-
Susannae gabatat aureas FUNDATAS tres, pensantes libras quatuor oey emis. Ita ille pag. I 78. editionis Moguntinae. Quaedam gabatae erant ans, hae , aliae partim cristae, partim purae, quas
52쪽
isterrastes in eodem libro saepe dici videmus , cap. ii pvocabulo apud Plinium , rei metallicae peritigia
muni, alias usurpato in libro XII. cap. XIX. Coronas, inquit, ex cinnamo, IN TERRAsILI AURO inclusas
primus omnium in templis Capitolii atque Pacis d eavit Imperator RessaManus Augustis . Locum ad id comprobandum alias protulit Antonius Dadi-nus Alleserra in notis ad Bibliothecarium in Gregorio II. pag. 9S. Est ergo interrasse per intervalla laevigatum & politum , quod rasti opponitur , & subinde caelatura & plano variatur . Ameas Uicus in Commentariis pag. Ia9. editionis Aldinae anni IS6a. argentum rasiae dicta ait simulacra, laminis planis , rasisque & politis consecta. Nos hsio Italice dicimus . Uide Iohannem Harduinum ad Plinii locum jam adductum, & Cangium v. interrastis. Hinc nutat Bollandi sociorum sententia, qui tomo HI. Maii pag. 393. haec habent: eorona interrasus seu transparens, per intervalla rarescens Operforata. Idem auctor Bibliothecarium dico) pag. I93. ait, Leonem ii I. secisse in Basluca beati Petri Apostoli nutritoris sui gabatam
ex auro puris o ANACLYPHΑΜ. Pag. I96. Cum
gabatas argenseas intersatiles lege interrosior HINDATA s XXI. fecisse tradit.
Uam damus gaboum, est fundata, anagly- sae
pho & interra lis. Alias gabatas argenteas o - pendenter in eatenulis Bibliothecarius enumerat in Leone IV. pag. IS9. Antea vero in Leo, ne III. pag. I 87. leguntur gabatae ex auro purifisimo XV. pendentes in pergula aure altare, pensantes
53쪽
6 Discus CHRIsTIA NURCAP. ira eum cruce ex argento puriffsimo, quae pendent anto arcum majorem dextra laevaque , sesantes simu libras xi I. semis. In Sergio II. pag. 2Sq. g δatas ex argento puris o , auroque Remusas qua tuor pendentes ante vestibulum sacri altaris, a
Iue gabutor interra Ier deauratas eum bulias si us . Ad haec gabatae quoque eum pedibus suis a
Gregorio IV. oblatae dicuntur. In sacris basilicis gabatae variis figuris eaelatae offerebantur. Ex hisy Iscae non semel occurrunt in Leone III. pag. 273. R in Benedieto HI. pag. 3o I. quas Alleserrain notis ad Gregorium LII. pag. 9q. sic dictas censuit, quasi in Saxonia, vel Romae in vico Sax num fieri solitas. Nomen inde sumtun , quod la
pillos & saxeas conchulas & patinas, in rupibus
atque antris repertas , artificio rustico imitarentur . Butengero sic serme explicanti non invitus adsentior . Saxiscus en ini nomen est diminutum a
saxo , quomodo Thraciscus a Thrace , Graecisus a Graeco , & alia id genus, quae a Cangio densantur in Glossario v. Franciscus. Sic calathIsus a cala
stremo vocabulo pro eo , quod Italice dicimussa stelis, usum comperio magnum popularen nostrum Hieronymum Aleandrum seniorem , C mitem Palatinum , & poetam laureatum, dein S. R. E. Cardinalem , in pervenusto carmine phaleucio de Arte typographica ad Bertholdum Rembolium Argentinatem, typographum Parisiensem , operibus sancti Cypriani per illum editis A. D. III a. priefixo . Ejus mihi Hist riam literariam Fortes ulli scribenti indicium secit clarus ingenio &do strina priesul, scriptorumque
54쪽
COMMENTARIO ILLUSTRATUS 7 rariorum sedulus venator Dominicus Passioneus e Tri'
Ephesius antistes, & Romanae Sedis Apocrisarius apud Remp. Helvetiorum. De isti usimodi nominibus diminutis agere memini Claudium Lancellotium in Nova methodo perdiscendae linguae latinae pag. 482. editionis Italicie.
Abstar non tantum saxistis . sed trimis . G h x
exhibebantur. Gabatas argenteas, habenter grF-phos, pensantes libras II. legimus in Leone iiL pag. I79. Ad haee in Gregorio I v. gabatas interra Ira de argento XII. Angelorum opere cons, Has , or alias gabatas interroius v. eum pedibus suis .i In Leone IV. pag. 277. gabatas de argento
purissimo numero VI. ' Tres quidem fispares Agno Chrou , or duas etiam fmjυtudines palmarum, er unam interramem , quae es sarisa, pensa
tes Amullibras Iv. Ibidem paS. 29O. memoranturgabatae ex argento su Di, mayores minoresque VII. pensantes libras NUI. O unciam unam. In Le ne III. pag. 3O8. argenteae gabatae numero Vm. quae pensant smul libras CC. Lκκ. O v I. Erant enim gabatae magnae, & parvae etiam: quas inter
nostra medii est ponderis & mensurie. Tot testimoniis ex uno Bibliothecario petitis gabatam explicuisse , intercedet puto , quominus virorum illustrium auistoritas ad Acta Sanctorum Maji die XIV. tomo IIL pag. 393. col. I. gabatam pro lampade pressi obtrudat: in quo eodem errore versatum deprehendo Alleserram in his verbis ad Gregorium ii I. pag. 9S. gabatae sunt patellae cavae ex auro vel argento, vel cre, in quibus arciebat oleum.
55쪽
8 Discus CHRIsTIANUST Atqui lampades & patellae, in quibus ardebat oleum, non gabatae , sed phari & phara distae sunt. Post Cangium in Constantinopoli Christiana libro HI. cap. XLVIII. pag. qO. adi Conradum Ianningum , veteri necessitudine mihi conjunctum , de Pharis seu lychnuchis pendulis agentem in Iunio Bollandiano to. VII. pag. I 29. q. IX. Hujus loci est scala, ad accendendos faros reposta , in Actis transi tionis sancti Sebastiani saeculo iv. Benedicti no
Parte I. pag. 8. Immensem plane numerum gabatarum ex auro argentoque , in Romanis basil icis adservatum , ab uno libro Pontificali d Cemur . Immensa quoque anathematum strues
utranque paginam implet apud Butengerum, ea recensentem . Ipse de Coronis dixi nonnulla in Dis. sertatione de Corona ferrea Langobardorum , quam non frustra auctam & editioni I v. paratam habeo. Tot ac tanta pietatis antiquae pignora , in ecclesiarum tabulis descripta, exponebantur in pergula ante altare, inquit Bibliothecarius in Leone ΠΙ. pag. I 87. Pergula, saepe memorata in libro Pontificali , erat exedra ante altare, in qua exponebantur sacra donaria , inquit Iacobus Culacius lib. II. Observat. cap. κm. Eam erudite explicavit politissimus Carolus Datus in Vitis Pictorum veterum pag. Io7. Festis diebus λlemnioribus sacras aedes pretiosis ci meliis ornari consuevisse adnotarunt sanctioris Minervae ocelli, Iohannes Cardinalis Bona in rebus liturgicis lib. I. cap. XXV. q. II. nosterque cl. Bonarotius in observationibus ad Vasa vitrea antiquorum pag. 26o. Quantacunque vero fuerit primorum Christianorum tenuitas δέ parsimonia inter angustias, persecutorum odio
56쪽
COMMENTARIO ILLUSTRATU seonflatas , in rebus tamen Dei cultuui 3c Ω- eΠ T. cra ministeria spectantibus , praelargi fuerunt, &quammaxime liberales . Mox ab Apostolis Lucianus ille sannio gentilis locum, quo nostri conveniebant, domum aurato fastigio insignem V cavit in Philopatro si ejus est ) to. II. Operum edit. novae pag. 776. Ceterum antiquam Ecclesi rum opulentiam palam faciunt sesertia centum millia nummum , quae ex unius Carthaginiensis gazophylacio ad fideles Numidas e barbarorum captivitate liberandos misit sanctus Cyprianus epist. LX. vel LXII. Sed de spissis & magnis Basilicae Vaticanae donariis Paulum orosum loquentem praestat audire lib. v II. cap. XXIX. ubi Romanae Urbis direptionem, Alarico Rege Gothorum auctore factam , enarrat: qui tamen edicto vetuit, ne profugi in aedes sacras , praecipue sancti Petri, vel minimum laederentur. Locus est perinsignis & maxime dignus, qui, licet longiusculus , huc totus adseratur. Sunt verba Orosii: discumrentibus per Urbem barbaris, forte unus Gothorum,
idemquepotens Chrisianus Arianum intellige )sacram Deo Virginem , jam aetate provectum, in qua dam eccle sica domo reperit: quumque ase ea aurum
argentumque honese exposceret, tua fide I constantia , esse apud se plurimum or mox proferendum spopondit , ac protulit e dumque expostis opibus
attonitum barbarum magnitudine or pondere aesu eritudine , ignota etiam vasorum qualitate , in teia geret Virgo Chrsi, ad barbarum ait : haere Petri
soli jacra miniseria sunt. Praesume, s audes e
57쪽
Io Discus CHRIsTI AN Usc mu religionis, timore Dei Θ Me Virginis motus , ad Alaricum haec per nuncium retulit: qui continuo reportari ad Aposui bassicam universa, ut erant, vasa, imperavit; Ur inem etiam fmulque omnes, qui se adjungerent Chrisianos , eodem cum defensone deduci domus a sanctis aedibus longo , ut ferunt, or medio interjem Urbis aberat. Itaque
magno spectaculo omnium disposta per Ingulos mgula , super capita elata palam aures atque amgentea vassa portantur, exertis undique ad defensonem gladiis pia pompa munitur . 'mnis Deo Romanis , Barbariisve concinentibus , publice canitur . Persenat late in excidio Urbis salutis tuba, omnesque , etiam in abditis latentes , imitat aestu sat. Concurrunt undique ad vasa Petri, vasa Chri
su plurimi , etiam pagani Christonis idest Arianis) professone ,s non e admiscentur; or per hor
tamen ad tempus ) quo magis confundantur, evadunt . Luanto copiosus aggregantur Romani eos mentes , tanto arudius cireumfunduntur barbari defensores. orosi susius haec adducta , tum rei, tum sermonis gravitas excusabit . Alaricus Ecclesiis
pepercit, & barbarum militem post triduum jussit Urbe discedere. Contra Christiani paganis immaniores A. D. IIa 7. Urbem ipsam, ecclesias,& loca sacra universa continenter per totum mensem depopulati, a die vi. Maji ad diem v. Junii
teterrime prosanarunt atque everterunt . Sine
lacrymis legi non possunt quae de hac clade narrat Caesar Grolierius in Historia expugnatae Urbis a pag. 3. ad pag. 8O. Sed Omnino audiendus Petrus Alcyonius in Oratione nondum edita pro S. P. R. de Rep. reddenda ad Carolum V. atque e
58쪽
custodia liberando Clemente UII. Uerba ejus c Ap. vhaec sunt: crudeliter habiti ii potissimum fuerunt, qui in augusti mam religios mum disi Petri
fanum confugerant , exiuimantes amniso, milites
tuos placabiliores fore Chrisianis, quam Gothi, κλsigothi, Handali , ct reliqui ejusmodi barbari, non satis Chrisiani, olim Chrisianis fuerunt. Hoc e
tur templum ita foedarunt, ut nullam genus crudelitatis , latrocinii, eaedis omiserint. Sacerdotes quoque partim ad aras erudelissma morte mactarunt , partim divorum imagines complectentes jugularuns , partim semineces tractos pro templo canibus dilaniandos reliquerunt. Horror plura dicere non sinit. V
V Asorum ecclesiae Christianae supellex , de
qua Orosius ,sacrum miniserium dicebatur, adservata. divinae mense cultui nimirum inserviens : quod omnia ornamenta , instrumenta, & vasa divinae Eucharistiae conficiendae, ejusdemque triclinio ste nendo necessaria complectebatur . Hoc docentCangius in Glossario , & Mabillonius lib. I. de Li- turgia Gallicana cap. v M. u. 3. pag. Hinc intelligi datur quid sit tradere miniseria divina apud Uictorem Vitensem lib. I. cap. XII. de Pe , secutione Vandalica . Sacra haec miniseria in ea hematis seu presbterii parte exponi consueverunt, quae concha dicebatur, sub absis, ubi sacrificium incruentum fiebat. Locum tamen ipsum, in quo donaria reponebantur, a gentilibus donarium quoque dictum adnotavit Iacobus Philippus Τomas nus de Donariis cap. 3.Exuat distichon Paulini Nolani epist. vi I. ad Severum pag. IIq. edia B a tionis
59쪽
Ia Discus CHRISTIAN Us 'c Ap. vi tionis Ros eydi, in dexteram partem absidis , ubi ministerium recondebatur :Hie loeus es veneranda penus, qua conditur, er qua Promitur rima sacri pompa ΜINISTERII.
De his , quae dixi, amplius differunt diffusae eruditionis viri Rosmeydus ad Paulinum pag. 793. &Cangius ad Paullum Silentiarium pag. 56 I. 56a. 563. S6
DIscui sive gabata Albana verbis, primige
niam majorum nostrorum religionem spirantibus , intra orbiculum insculpta est. Eminentiori quoque caelatura , seculum Constantinianum reserente , insignis apparet. Dux enim capite nudo , imberbis , thorace & chlamyde indutus , sine stapiis equo insidens, quem freno regit, hastam
dextera, gladium sinistra tenens, peditem gale tum & barbatum clypeo se protegentem insultat. Pedes paraZonium dextera in equitem stringit , humi totus serme procumbens , conto seu mavis pilo in lavo crure transfossus. Fuit mos Per antiquus rerum praeclare gestarunt historias in orbiculatis clypeis & discis votivis caelare . Hanc rem erudite pertractat Tomasinus de Donariis cap. MXII. R Franciscus Iunius de Pictura veterum libro II. cap. V m. pag. IO9. editionis Graevianae: quibus addas velim Iustum Rycquium in Commentario de Capitolio Romano cap. XV. Nec est omittendus Jacobus Sponius , qui in Disquisitionibus curiosis de Antiquitate pag. I. 8c in Miscellaneis sect. IV. pag. II a. ab se illustratum
60쪽
vulgavit Distum hujusinodi argenteum, ex Rh - e Ap. vi dano a piscatoribus eductum , Scipionis egregium
iacinus reprauentantem. Alium clypeum ex chalybe , Romam a Brenno captam , perque Camillum liberatam exhibentem , ex musto Ood ardiano deprompsit & Commentario explicavit Henricus Dodmelius . Clypei argentei pondo CXXXVIII. cum imagine Barcini Asdrubalis meminit Livius libro xxv. cap. XXXIX. & es ea inaurata in fasigio Iovis aedis polita narrat libro
XXXV. cap. X. R XLI. In libro I. Maccabaeorum cap. XIV, V. 24. Simon quoque summus eorum sacerdos ad Romanos milit es eum aureum m
Duum , pondo mnarum mille, ad satuendam cum eis Drietatem . Hoc de et eis argumentum paucis exhausit V. C. Bonarotius in Observationibus ad Nummos Carpineos maximi moduli pag. 9. IO. II.
Ne autem a re Christiana longius abire videar , memorandus in primis Belisarii clypeus votivus ex aere , mitigem Gothorum Regem ab eo de-vidium 8c supplicem exhibens Rome in musto Rotando. Ejus meminit Mabillonius in Itinere Italico pag. 79. q. DI. Sed & locum indicabo Stephani Diaconi in Vita sancti Stephani junioris, qui sub Constantino Copronymo ob cultum sanctarum imaginum martyrium fecit. Est in Analectis Graecis monachorum sancti Mauri, quae alias arbitrio typographorum adduntur tomis tribus Monumentorum Ecclesiae Graeca: Iohannis Baptistae Cotelerit. Ibi pag. η8o. reus peragitur episcopus Iconoctasta , qui sanctum incorruptorum Dei mysteriorum Diseum conculcaverat proptereaquod Venerandas Christi, ejusque matris & praecursoris expres.