De ligno sancto commentarium

11쪽

huiusmodi no obf entibus M illi mordiens tueantur partes, ex quo effectus innumeros, innumeraqexperimenta in aegris Cisra mule palam obseruasse praedieent , Verbis attamen eorum futilibus vaniviq; hi qui oppositum tantummodo verum esse dicunt , nee credendum prorsus asseuerant ined neepraebem das aures esse iure persuadent , quoniamsi quid boni sidere idis aliquando eontigerit, idem omnino ea factum, cum ex ratione potius malu noxiumq; ris futurum apertisme demo frent. Atq; resisse habentillaeuit auctiori, horum notiti cilicet Iiagnum impugnantiu ententis, utpote rationi plurimum consentanee, assentiri: sed quod temere sibi illudfactum calumniatores imponerent,ea ideO --nia, quae iam pridem mente i e conceperat , vo Natiquando expresseratacriptis mandare eoactus es. Peritiorum atitem Phlosophorum O Medicorum itiditio substetenda esse eadem votait, quod im nuesemper ille philosophatus , omniq; gentium auctoritate spreta, veritatis assequendae gratia , metiores tantummodo &potiores sit libenter rationcl

12쪽

INDEX CAPITUM

QVAE HOC COMMENTARIO

CONTINENTUR.

D Commentarium Praefatio. Lx quibus aucJoribtis Uera tigni sancti, quod O auaiacan dicimus, de criptiost colligenda. CV. I. uod eiusa Ii xi Sane ii Guaiaci Cὰ Unast d ecies nuio modo plures ut aduersas opirati sunt, ex oculatis testibus, dis hi orieis demon Likatur. Cap. I I. Doctores, quorum affectoritate aduersarist Damde multitudine P cierum δε ni finditi opinionem mordicus turri couati sunt, per summ zm imprudentiam tignis an ii hi oriam a Veripate Ion e diuersam enarrauisse. Cap. III. uod demum Unica sit ligni Ganriti guaiaci Ne sinerier c, non multiplex, eae melioresis etiam Fbi- Io sophorum ct Medicorum commani conserisu, indicatur post multa quatis eiusdem legitia malit descriptio, paticis enarratur. Cap. IV. Iuod lignum nuper in Italiam ct Romam totissimum

13쪽

. rem delatum pseudosi aem sinctum ηι ρο

- nud actenus verum , exproprijs en satis, ct Ueris tigni eiusdem naturam consequentibus notis, demo frandum proponitur. Cap. V. Praemittitur atitem imprimis, ex ligni consitutione ac temperamentopraeco nito , ad propriosque

gradus iuste dediscito, Deio licere oblatis omnibus didicultatibus in rei proposta deuenire

notitiam. Cap. VI. Praemittitur adhue secundo, ligni temperamentum quodvis certis constitutum gradibus , ex eiusdem timi tarilitibus quatitatibus, ct praeterea ex sapore , parum vero ex odore, at ex colore 9 asperirn omnino minus, assequi posse, O qua r ratione id commode flat. QCU. VII. Ex praemissis palam demonstratur intentum , I gnum nempe sanctum, quatae an υὰ verum, d eie ct natura Iove disserre a Iuno novo, nuper hincet in Italiam cer Romam potissimum dela to ς Sumpto etiam principio ex utriusi; tigni e ore , ct aspectu, demum ex odore, tertio ex sa pore, ct Chimo ex tactilibus quantatibus p= o-prijs. Cap. VI II. Soluitur aduersariorum obieetio, qua Uel ob una in

soli natiui sit ferentiam ct tigni iampridem caesaetatem, omnem possibilem diuersitatem seruare

14쪽

Reprobantur vltimo est undem aduersariorum experimenta , quibus coguntur sui meudotignifaneti comprobare bonitatem, ct contra ex arte multa alia facta experimenta in medium adducuntur , quae rationi consona cum fuerint , euia denter tigni eiusdem noui Distatem oriendunt 'Cap. a. Finis Indicis Capitum.

15쪽

PHILOSOPHI, ET MEDICI

PATRICII GENUENS Is

DE LIGNO SANCTO,

Aduersus pseudolignum lammam nuper in

Italiam delatum .

Praefatio.

o C illud unum nobis Romae degenistibus deerat, ut post solum insalubre, aeris pernitiosam intemperie, aquarumq; tum malitiam, tum exundan tiam,vnde tot morborum agminibus circonsepti, tot fluxionibus, destillationibus ve passim obnoxi3,& breuem & morbosam fere vitam ducimus omnes; ut inquam licet magni Columbi Genuensis ingenio superiori seculo repe vis ti perlustratis Λmericis, ad haea etiam tempora.

inde

16쪽

solertes detulerint mercatores, quo sane tanqtam manu Dei, potissimo hucusq; auxilio tuti, longiusq; quodammodo seruati, maximo hoc augustissimoq; totius orbis Emporio & Vrbium omniti vere principe, vi a fruimur feliciori; modo vero impietate plus quam internecina tanto auxilio spoliaremur locoq; cius pseudolignum aliud pernitiosum & vi

Tulentum , mercatorum quCrundam fraude non leui, cx Septentrione ut aiunt unde tum Orbi, tum Vrhi ferri per Omne malum, malo inquam nos o delatum , substitueretur. Verum enim vero , ut linomnibus , ira in hoc cultando malo, Dei omnipotenris prouidentia factu in est, quod quamquam saliquot si na i l l utcntcs ligno detrimentum tamen aliquod nequaquam passi sunt, vel sane quod ipsi medicamentis a sueti varijs noxam tulerint leuius , vel quod illud quantitate pauca, multa autem dilutum, elixa tum , obrutumq; aqua , attigerint, Vt perinde adhuc lateret Anguis in horba , pateret tamen tandem meliorum S perit lorum Medicorum Almae Ur bis didi entia , ex his , qui illud usitata ligni consueti, ne dixerim Cua iacan , sed verum illud Sanctum

rantopere celebratum, salutari mensura incauti aliquando usi sunt ex quo nempe vel primo quoq; ingestu hi tormenta non pauca degustarint, oris prae sertim , faucium S ventriculi, aestum, incendium , ins immationem , dolores. cxcoriationcs & nisi ab instinuissent, detcriora . Verum fateor S veritati S t stes vivunt adhuc , Vivunt qu1 morbo laborates hoc

illo solo ligno sanari sibi pci suadebant, qui tamen

17쪽

ex eo detrimenti non parum passi sunt. Tuunt insenui: Pharmacopolae, qui vel una iseriam. ci .e l. gni decepti , de eo bene ieritizb3nt, cum vero .a-ratius lignum cxpenderent iacum & fallaciam ensagiaquerunt . Vivunt & doctissimi Medici,s. Di ibri ut mori S csse Videtur, ph rmacopolarum sustici ci ei inter e gen da med i caruenta experimento c ontihoni ut amni fide , lignum sanctum verum alii R. nil rari, quamquam malornm pharmacci potam culpa, sua fide decepti, Opinabantur. Ergo hinc merito dubitandi O ta occasio est, non quid id ip=sum lignum illud sanctum sit, quod ad multa iam . dicta profl: ganda mala, & veneream praeserta maia suriamo studio pharmacopolis parandu iubent M dici , an alterius omnino de diuersis speciei sit. Qua

de re dum inter non paucoS controuersia vi Ieε, rorgatus ut dicam quod sentio ; En nnili addictus, sed sensu in sequutus & naturam, aliud pra terca nihil illud sine fuco, sine iniuria sed unius veritari S amore pellectus,ingenue dixisse placuit idem veEo mala datum scriptis, Typis', tandem excussum in publicum ex re curaui, ut vel ex hoc maxime aenoscant omnes me iudicium doctorum virorum omnium si cin solum non subterfugere, sed potiuS querere sponte & em agitare, alacri autem mente, quod UO lens lubens'; cuiq; prudonti de docto iure legendum cstimandumq; offero, ab eo humanitcr sulci pien dum exoptarem , nec vero pridem detrahere condemnat c ve Concessum , quin incliora prius in Reipublicae salta tem palam emi Her it. Scio equidem multo. Crizicos Aristarcos non de luturos. sed hos

18쪽

semper, nisi aperte in ore atq; oculis omnium quod sentiunt dixerint, soci faciendos esse censeo; quod

interim certe meliori donatis ingenio veritatem agnitam, firmisq; munitam rationibus descripsisso, meritoq; legendam traddidisse, rationabiliter iudi Cem; Quando praesertim methodo meliori oratio-Mem meam sic disposuerim, ut tendiosam lectionem eius cuiquam fore minime verear, quando inquam igni cuiusdam stultum, quod equidem plantae no- his ignotae est, frusto ligni sancti comparaturus, a vera ipsius sancti ligni descriptione, cuius inquam unam, nec plures distinctas species esse confitemur, sermonem exordiar , demumque hinc inde, quae sensibus in utroq; percipiuntur, expendens, dissimilitudinem tandem omnimodam inter utrumq; euidenter ipse demonstrem, solutisq; aduersariorum obiectionibus, veritalcm luce meridiana clariorem

ostendam ω

19쪽

Ex quibus auctoribus vera lignis dii, quod oeguaiacan dicimus, de scriptio Ait c ollenda.

VAM AM igitur multi do

Gallica lue scribentes, de ligno itidem sancto, Antiquis ignoto , sermonem habuere copiO- sum, non omnium tamen scriptorum dicta quantum maxime ad ligni descriptionenias Pectat tanquam verissima recipienda sunt, cum non lignum duntaxat sanctum verum ad ipsos det tum illi descripserint, sed adhuc alia plura ipsi sancto vero simillima,eiusq; aspectu , & vires qua- dantenu S aemulantia, simul cum ligno sancto vero Innumerarint,examinarintq; ,& perinde fortasse de ligno sancto vero confuse,& varie loquuti sunt; Praesertim quod ex his similibus lignis non pauca uno Petri Andreae Matthioli, Vidi Vidii, Nic lai Massae, Matthiae de Lobel,& Francisci Alexandrei testim onio ex Calicut etiam Indiarii Orientis , ex Taprobana, ex Iam insulis, addamus ex Iomne Leone etiam Libiam, Numidiamq; Aphri- eae regiones, ad nos ab hinc annis deferri conste-B uerint

20쪽

uerint, quae lice ut veritate coactus Gabriel Pallopius scripsit verum lignum sanctum nullo modo forent, attame inter ligni sancti ab Americis Occidentis delati species, scriptoreS rem tunc pridem orbi nostro noua nondum plene ognoscentes,

veluti ab Antonio Musa Bras auola de ligno illo

rubro Venet ijs viso factum est, collocare nitebantur ; Interimq; de singulis varia suo arbitratu ex cogitantes , confusionem inter lignum sanctum sagnoscendum peperere. Quare fuere non pauci, qui Ebenum lignum sanctum esse opinati sunt,

alij qui Buxo pro ligno sancto usi sunt, alij demum

qui aliud, puta Earon Avicennae, vel Ettalch Apiaricanum credidere, quia ad pauca respicientcs, vel multiplici lignorum aspectu, decepti sint. Sed merito nos scripta eorum attendemuS , qui primum lignum sinctu in verum in Americis, vel ab earum delatum Insuli S, antequam fraudolenter aliud i psi simile supponeretur, de facie norunt,

eiusq; conditione S,N Vires, tantam ipsius admirati potentiam , accurate examinarunt, ac illius certos effectus tunc pridem in multis palam experti sunt. Et inter hos , Medicorum omnium consensi,

Con iluus Fernandus ab Ouic do Hispanus vir nobilis N doctus , qui in Anacta canis Insulis , S illa praesie ura Sancti Dominici, Centurio , de faci lignum hoc vcrum se vidi lic, cxpertumq; se pluri cssu ille , in Americana sua Hi l or i a Hi l panico idio