장음표시 사용
131쪽
rulento, crassa scilicet, atq; tenui caesiochimiata, pertinaciter conseruetur,eaq; Ob inaequ litatem virus, moribus varijs, & irregularibus praedita. His sic se habentibus, fac hominem iam gallica affectum lue, ut non adhuc perseruare tantummodo, sed sanare omnino sit necessarium, utiq; tunc duo in eo sese offerunt procuranda, in quae tanquφin praecipuos scopos, medicu opera, & instrumen ta cuncta dirrigere est opere prςtium; videlicee virium conseruatio, & omnimoda morbi dissipatio ; interquae cum virium seruatio primas teneat, ex quo a natura primum, artis deinceps auxilio , quodcunq; nobis inhaerens malum depellatur, fievi omnium primo instrumentum huic assequendo operi accommodatum id autem victus ratio est deligatur, adhibeaturq; , debita nempe tum qualitate,tum quantitate, tum demum opportunitate institutiam; ut vero postmodum malum ipsum dissipetur, iure merito instrumentum proprium, quo idipsum cosequatura,ccurate inquiretur, ex Vsuq; erit,seruata semper qualitate, luantitate, & Opportunitate. Sed cum Gallica lues haec totius humani temperamenti distrassia quςdam sit, perindeq;.vitae dirrecte aduersia, sere ut venenum, quae inqua partibus quidem solidis corporis uniuersi impressa, alioqui tamen ex contactu per malignOS vapores ipsis primo occurrentibus humoribus communicata,tum ex se,suoq; impetu longius,fixa,stat, tu humoribus priori loco insectis, & rursum ex co-
Oriue facultate corrupta, eadem ab origine praedi I tis
132쪽
tis virulentia, seruatur , & durat ; sane verum, erit , quod in hac ipsa a teda lue,duo a nobis nec essario praestanda sint; Quorum quidem unum est,
similarern totius temperamenti discrassiam proprio contrario corrigere, & emendare; Alterum vero est, fomitem illius nempε virulentos congestos humores tollere,pamitus in demolliri; ita enim quae uis morbi radix, cum morbo ipso dissipatura ,
certo est. Vnde licet in morbis ex toto ortis tem peramento, methodus fanation s artificiosa fere nulla videatur,ut bene nouit Gal. 13. Metho. c. s.
adsitic tamen hic saltetit ea adhibenda, qua fomesim ali primum, demum ipsum malum depellatur pquod si utrumq; simul eodem instrumento assequi posset, optime sine dubio ad meen seretur, sin securia priori exordiendum, euhcuandaq; apposito instrumento cachochimia est, deinceps non arto, sed cerra experientia inu intum antidotum ipsi discrassi contrarium administrandum. Quam quaquam interdum patet aliquos vel sola generosa
prauorum succorum expurgatione a contracta. luesanari, quod nondum forsiam i ti eis partibus soli dis virus sit impressum, vel saltem a non pauci S i a nari simplomatibus, ut puta oorum sublatos mste,nempe cachochimia, ut plurimum tarnea siqu6niam sumina est virulentis vaporis activitas , ideo post purgationem idoneam, ad anti tim omerimento repertum confugiendum ei quod utiq; Inridotum' non unum , sed multiplex: esse vid.etur, qua O Hydargiru apus nos opportunias hibitum
133쪽
hibitum lue veneream optime sanet; Rursum Samna perilla, post reli uua alijs regionibus propria , idem commode praestet; Sed prςcaeteriS lignum
Guaiacan , quod Sancium vulgus appellat; Attamen ne Omnia ham per se,& dirrecte, an mauis ex his, unum per se,& reliqua ex accidenti agant, non auderem determinare', quia ut luis venereae disecrassia adamussim mihi csi peritioribus ignota, dc occulta est, ita adamussim illi aduersum antidodia, S prpetist dirrectum, vel indirrectu, nec Vsi, nec ratione cognitu est. Quare reliquis postpositis,de ligno Guaia can, Sanciose cx instituto solii verba facturi, ut pieudo lignit aduersarioru pamituS excludamus,videndii nobis est primu quale illud, quantum , di, quam opportune sanitatis assequendae gratia sit a grotanti administrandum, Ut Contra, appaIeat pseud olfgnia iv. a d u e r sa morum nusquam
ab aegriS, eadem qualitate , & quantitate sustineri posse , quin imo neq; unquam illud eadem posse opportunitate ferri. Itaq; lignum Sanctum
nostrum, quod dicunt Chia iacan , ex communion Ilium consensu,tum Jungo, verissimoq; apud nOS, tum apud Americos experimento confirmato, nomorbo gallico solum proprie,& certo aduersat ,
nisi sorte ille iam pridem fixus, habituatusq; sit,
quoniam tunc sanar1 ille nullo potest ingenio sed adhuc malis innumeris ex frigiditate,& humiditate oriundis euidente praestat medicina. Caeterii, ut pus suum valetias peragat, per elixatione,
Ita decoctione aegris administrandu est, quibus si , Ia lue
134쪽
lue galliea laborauerint, duo per manifestam e perientiam prςstat; primum enim quia occulta proprietate familiarissimum est humano temperamento,estq; perinde inimicissimum tui venereς,
tanquam humani temperamenti crudelissimo hosti,ita cegrotanti fauet, ut pristinat integritati illum omnino restituat. Secundo cum manifestis praeditum sit qualitatibus , nempe calore, & siccitat Proportionata , ad quam sequitur amaritudo cum sub acredine, ut subinde vim habeat attenuadi,detergendiq; caeli ochimiam, qua logius fouetur vivus, luesq; altius fixa conseruatur, ut iam priadem apte disposita, vijsq; apertis omnibuS exiastentibus, per secessum, per urinam, atq; sudores, illa facilius expurgetur . Et lignum Sanctum quoniam tale est,tantaq; suis viribus praestat, propterea praestantissimum est gallicae luis medicamentum, quod merito omnibus eadem afflictis luesanitatis assequedae gratia a Medicis prςscribitur . Neq; credendum illis est, qui solis manifestis qualitatibus tale lignum ad salutem agere opinantur,
adeo quod cuiusuis calidi, sicciq; ligni, insuper &attenuanti,detergentiq; qualitate donati, decocti ut puta Fbeni, Buxi,Quercus & Iuniperi, dumm do insimul tenuissima uniendi ratio adhibeatur, ut fit, luem hanc absumere, sanareq; posse censendum videatur quoniam hos iam satis, superq; con-
Dicerit experimentum, ex quo compertum sit euidenter, nee certam , nec tutam hanc medendi methodum esse, quia probatum sit a multis doctisq; uiris
135쪽
ni is ex longa quidem inedia exiccantium quorum vis accedente usu) mitescere necessario morbos, simplomata ve luis ut plurimum omnia , absumpto scilicet eorum pabulo, quod cachochimia erat; luem autem ipsam neutiquam sufficienter subripi, sed eam remanere, excitaturam semper omnia immaniora, quare omnino praeter qualitates manifestas, in ipso simpathiam cum temperamento hominis, & antipathiam cum natura tuis, ponere est Opere praetium . Post hanc autem ligni Gua iacan, Sanctive medicam qualitatem, ut aegrotantibus ex arte,& utiliter praescribatur,certa eiusdem quantitas etiam obseruanda est; quippe ut non omnis quantitas ad victoriam sat est, ita eiusdem excessum aliquando timere debemus,' Verumtamen quamuis Consaluu Sin ipsis Americis degens, ubi recentissimum cuilibet concessum lignum est, variam illius praescripta fuisse quantitatem referat, quod vel praestantia forsan ligni varia, vel antiquioris, deteriorisve morbi
occa fione, iure faciendum erat, attamen apud nos praesertim EuropeoS, ut plurimum, quamquam lignum raro recens peruenit, & morbus varius est,
ad pellendii, extirpandumq; eum,idipsum prae alijs
optimum, scriptoreS fere omnes,unius librae ponderis , libris duodecim aquae purat,elixandum, decoquendum qi Volut,quousque totius ponderis medietas absumatur. Et si ego adhuc, post ligni praestantiam, tum uirium, tum morbi rationem habendam summopere putem, & inde iustam desume
136쪽
dam mensuram esse non temere censeam. Veluti adhuc etiam dum alia mala, atque sim pilio mata externa,vel interna contingant,quibus calidi dat , siccitateq; ligni occurrendum ex arre fuerit, tum maior, tum minor ipsiuS ligni copia tuto per medici prudentiam adhibenda est . Ad haec quantum ad ministrandi ligni opportunitatem spectat, certum est etiam apud Americos, teste Consaluo, non nisi pranata uniuersi corporis euacuatione hanc autem simplicibus non paucis alias sibi puo curabant Americi illud utiliter administrari, quin imo adhuc inter ipsum administrandum, per certa dieruinterualla, rursum nouam purgationem propinari, quod hac ratione sensim cachochimia disponatur,
sensi inq; summo naturae levamine expellatur, Ut tandem matu, totiuS nempe temperamenti di crassia,citius atque perfectius superetur. Et hac sane methodo intercurandam Gallicam luem instituenda ligni administratio est , quoniam si praeter cam
nouus alius morbus , nouumve simploma aliquan do accedat, quod propriam curationem CXPOlcar,
tunc fbrte alia omnino habenda ratio est ; & prae sertim si calida , siccaq; intemperies alicubi partiti urgeat, quam ex ligni usu, maximo egri detrimeto, augeri poste suspicio sit; tunc certe ne quidquam pDaeter rationem eueniat. ut euenis te saepissime lignum empirice administrantibus certum est , intemperie S ipsa calida , siccaq; nimis , immo & fo- me S eiu S, hoc est cachochimus succus, si ad derit, vel primum abolendus , vel in meliorem modum ille
137쪽
propriis medicamentis cum morbo redige ius es, Neque audiendi sunt, qui cum Alphonso Ferro lignum temperatum esse contendunt, ideoq; refrigerare, quoties refrigerio opus fuerit, calefacere vexo tantummodo,quando caliditas desideretur; nisi eo fortasse sensu talia dixisse velimuS , qHo putent lignum tale merito censendum, cum adeo hominis temperamento ex aequo res pondeat, faueatque; Veperinde illo per lignum suae integritati restituto, Omnia tandem mala calida, vel frigida, quempiam I De affectum Gallica consequentia, prorsus esse do- sinant. Etenim impossibile effrena sua natura a
maram, atque sub acrem e se temperatam ; postea quam etiam euidentissimos eius effectus, tum cali- .dos, tum siccos sine fallacia observemuλ. Nec quae fodicant, aut per maiorem, m i n ore mu e -i n te r mandum consumptionem de coetum ligni tunc pro necessitate calidius, sicciusq; redditum, Viae rotanti citra noxam satisfaciat , aut saltem index elixandum, herbis aliquot refrigerantibus quoi dolibet ipsum rectificandulam modificandum Ve, ut tunc aegro utiliter, & ex arte administretur. Quoniam etsi verum sit, per variam elixa tionis consuimptionem, decoctum ipsum minus', magisve calidus eri, interea attamen operae pretium ess ipsum proportionatam, & ad abolendam, imperandamq; lue, unde tanta, tamque miranda euenire simplomata,& mala dicebamus, longo apud Americanos, &Europeos experimento, Obseruatam habere agen
di vim, ipsi scilicet ex ligno ope ignis impressam, I quam
138쪽
quam cine habet, tum si post debitam, expertamq;
cocturam, ipsa aderit ligni praestantia, quae ex eius nativo solo primum, demum ex nouitate eiusdem prouenit, tum si pro morbi malitia, S antiquitate, conueniens eiusdem ligni mensura ex usu fuerit, quod ex scriptis Cosalui, inter Americos,& ex Doctorum medicorum scriptis , inter Europeos videre licet ; aliis aut nulla talis desiderata virtus imprimitur,aut potius vi ignis absumitur. & hinc
eum raro decoctum aeque respondeat maiori, minori ve optatae refrigerationi, vel calefactioni, iure nusquam sola maior, minorve elixationis consumptio simpliciter ipsi calidiori,frigidiori ve malo pellendo satisfacit. Ad haae quod de alterantibus ipsi ligno permiscendis asserunt omnes aduersus usum antiquum in Americis; & si nostrorum temporum medicis nihil actum esse persuasum videatur, nisi quidquam ex qualibet mundi parte delatum suis medicamentis semper addant; vanum nihilominus ut plurimum esse certum putamus ligni permixti usum, nisi in decoctionis fine quidquam superaddendum imperemus,quod citra alterationem, eam gu
stui iucundiorem, & gratiorem rcddat, ut saccharum, mel, vel aliud simile; Namque praeter haec,siquis cum eo simplicium medicamentorum surcina incoquere iubeat,eius necessario vim, & essicaciam ita Obtundet,ut optatus minime succedat effeetiri, tum quia semper si plura in unum mixta elixentur,
fere tertium quid caloris ope resultat, quod aliud prorsus habet temperamentum ab illὐ unius eorum
139쪽
simplieiter starium, unde si lignum a toto agla temperamento,ut dictum est,quomodo Iignum per eli-xacionem aliena miscella turbatum, alteratumve, integras ad agendum vires possidebit tum quia i cet sit possibile ligni vires proprias cum multis ita conuenire, ut illis lignum adiunctum, ad agendum multo validius fiat, quod tamen nos hae ligni vires lateant, nec nisi seorsim illarum effectus expermento, & obseruatione comprobati sint, impossibile est ideo illis certam plurium miscibilium decernere
sim pathiam,vel aiari patiam, ita ut si in unam,eamdemq; compositione cocurrant, sese mutuo iuuent, atque corroborent, vel contra perimant, atque peruertant,quare non bene lignum cum omnibus con uenit, excipio semper aquam puram praesertim , quod ut plurimum obseruamus nostrorum Medicorum curationeS vanas esse prorsuS,& apparetes ;quippe egros suo multifariam permixto ligno i ludant potius qnam persanent. Atq; his ita premissis , iam tempus est examinemus , non quid maleficae pseudoligni obseruationes a nobis partim, & a viris doctissimis partim factae,
omnino praeter rationem, &casu contigerint, aut mavis necessario,& consentanee;vt idem ideo pseudolignum pernitiosum,pessimum,& paenitus abolendum habendum sit; Demum vero contra, an eiusdem pseudoligni obseruationes, quibus aduersari, tantopere exultat,& gloriantur, quibus inquam ipsi vere morbo gallico laborantes non paucos pristine redditos sanitati contendunt, an scilicet secundu
140쪽
rationem esse potuerint, nec ne, ut ide merito pseu dolignum tanquam verum lignum Sa ctum inter curandum iustissime recipiendii sit . . Profecto quantum ad nostras obseruationes spectat, certi sumus in eis nullos fuisse commi sios errores; Quonia primum aegris tale malum inesse prudenter creditum fuit, taliaq; tum interna,tum externa illi fuisse annu-xa sinapiona ala,cui, ac quibuS ligni medicamentum existimaretur necessarium , quamobrem iure lignum ipsum, ut antea multum innoxie praescribebatur, ita deinceps recte, & utiliter etiam praescribi posse opinatum est; et si pseudolignum eius loco per falsam fuerit imposturam administratum; aliis si iapridem lignum Sanctum utile erat, cur postmodum inutile, & noxium idem futurum est ξ an quantitatis error idipsum tale fecit Θ atqui nec quantitas con
suetam mensuram excesserat, nec demum aliaS experta mensura postposita, maiorem tunc aliam eY-
periri tentatum est. Neq; attamen arguant in ipsa quantitate ideo coinmissiura errorem, quia vel ob ligni nouitate ea tunc nimia fuerit, vel ia item ob calidam aegrorum intemperiem , quae refrigerantibus erat diligenter emendanda, alterandaq;. Quandoquidem ligni nouitas obesse non poterat; nec detrimentum aliquod patientibus infer re, posteaquam testimonio Con alui in Americi ς, ubi recetissimum habetur lignum, ea nunquam obest, etiam si lignum in maiori, ac summa administretur quantitate, lignit inquam Insulae Sancti Ioannis, quod validius,& praestantius estimatum est. Deinde ubi praeuia adhibea