De ligno sancto commentarium

111쪽

sdornm gradu collocandum; etsi non proptereAsic calidum fateamur, ut in fine quarti gradus adamussim collocemuS, quia re vera essectus tante caliditati pares neutiquam faciat; sed bene cum piperi comparetur , inter principium saltem , & medium quardi gradus calidorum reponendum est. Quantum ad siccitatem spectat licet ex acribus tape multa sint habmia danti humore re serta,ut testatur Gal. lib. . simp tacui. cap. I9.qua. etiam ratione pseudolignum hoc extraneo multo habundat humore, quatenus adhuc tamen recens est substantifico attamen scatet minori, quam nostrum lignum verum ; Docet hoc eius spectabilis ariditas, docet insuper elixatio magis alba minus crassa, & demum oleum,quod deducitur loge m

nus, veluti nos cum peritis pharmacopolis non se mel experti sumus. Sed ut non summe acre, ita nec summe siccum esse fatemur, parum tamen Caliditas a siccitate distabit. & de ligni utriusq; sapore atenus satiS ; Iam veniant in medium tactiles qualitates, unde verissimus utriusvis tempe

ramenti gradus euidentissime patet; at in ligno nostro primum eas examinemus; Adsit ergo ligna nostrum verum,illudq; quoad melius fieri possit ad agendum dispositum anfusione puta,elixatione ve, qua promptius,validiusq; se se communicet, dum corpori nostro intus,aut extra sufficietur adhibeatur; profecto quocunq; modo oportune administretur, quilibet facile proprio experimento intel liget ipsum non ex accidenti,sed per se,suaq; natu

112쪽

ra calefaciendi vi praeditum esse, caeterum effectus vix caliditatis,& siccitatis gradus secundi, ad priniscipium terti j parere ; Quandoquidem si extrinse

euS Vlcerate parti, ut moris est, non dicam decocti spumam, e XCrementum ve aliud, sed decoctum ip-fuin linteolis subministretur, sentiet utique egerstre semper caliditatem manifestam, cum altera tionis principio, citra noxam tamen, & id propriuen: caloris gradu tertium attingentis, Insuper inde siccitatem etiam euidentem animaduertet; At si intrinsecus assumatur, certe du insitus sopitus ca-h3r egrotantis, vel sepultus, vel marcore dissipatus videatur nisi i a pene extinctus, ut excitari nullo possit auxilio) ipsum palam excitat, vegetumq; admiraculum reddit, & ex communi omnium consensu aduersus symptomata omnia validu facit eui denter; quod quoniam & quotidiana experientia verum, di iam pridem in multis sine fuco expertu doctissimi viri testantur, propterea ne hic nimius, videar, sat erit indicare, cum inquam haec no e solo manifesto calore fieri quaeat, sed ultro a quo frigidum ipsi inimicu alterando superetur, & euincatur, propterea non secundo gradu tantum lignuhoc nostrum calidum extimandum est , sed adhuc principium Caltem terti j attigisse confiteri opero

praetium est. Verum quantum ad siccitatem pertinet, non dubitandum quin por accidens valenter admodum exiccet, ex quo nempe suis viribus attenuet, detergatq; humores quo suis attigerit, eos

Hemum per secesium saepe , saepius per sudores, &vrinas

113쪽

urinas soras abunde expellat, etsi per se se cienter in amaris enim temper siccitas calorem superat) siccare credi sar sit, posteaquam & siccitatem inesse manifestam non paucis coniecturis ceristi sumus, ea licet per copiosam pinguetudine , qua illud praeditum est, non parum reprimatur. Contrae

pseudolignum praesto sit,in eoq; sanis sensibus,si liceat, nec ullis deceptis praestigio, caliditate, & siccitatem ab effectis perpendamus, profecto caliditatem: ex effectis calidissimis potentissimam illi inesse fateri opus est; Imprimis etenim illud adhuc nihil immutatum, sed tota sui substantia sola

in puluerem redactum, si naribus admoueas, mox sternutamenta irritabis; praestant autem haec tantummodo acria, Ut tum usus quotidianus ostedit. tum demu ipse Ga l. lib. a. de med. sec. loca, & alibi sepius,cum omnibus fere medicis, re vera confirmat; sed acria calida sunt in quarto, ut dicebamus. Ad haec si elixetur, vel decoquatur, ut ad communicandum se se, perindeq; agendum melius valeat, utiq; siue extrinsecus , siue intrinsecus administretur, non dissimiles agit effectus; porro extrinsecus, obseruatum est huiuscemodi elixati ligni decoctum quibusdam circa caput, circa fauces, &alibi partium corporis, vulceratis adhibitum,quibuscum alias, caeteris paribus, ex decocto elixati ligni fancti veri, per mediocrem tum caliditatem, tum siccitatem, plurimum utilitatis, sine tristi sensatione, euenire consueuisset, veluti accurate etiaobseruabat ipse Ferae ius,iana vero pseudoligni

114쪽

decocti e deceptos noxam non icilem miserandii cruciatibus sustinuisse,& quidem ob inflammatio.

nem , doloremq; valde molestum, cum a PI quo.

clam, intollerabiliq; incendio, quod pauro post hu. ius pseudoligni usum succedit, cui necessario opor

tunis refrigerantibus occurrendum est; Et circa externum huius pseodo ligni usum hec verissima non temere , sed prudenter pluries a me ipso par. tim,& a viris doctis alijs partim obseruata fuere, quae ne eximium caloris excessum ad quartum gradu usq; ostendat, vel cuiq; sanae mentis ex praemi l sis conspiculi et . Sed ad usum internum, ia veniamus,aliquos enim vidimus nos, & alios etia a doctis fide dignis sine fuco narratoS audiuimus , quibus ab assu pio huius pseudoligni decocto, prae ter Comune opinione, pessime coligerit, nepe post ventriculi tristem, miserandamq; afflictionem, qua

mox pastum p r ter Omnem modum auersatur, θrefugit id certe non facit lignum Sanctum verum, Cum potius roboret, S astringenti quasi vi quadafirmitudinem addat, ut etiam Fallopius co fitetur adhuc quod notatu dignum est, illis Os, lingua, seu

ces , & osophagum inflamma tu , excoriatum, de m Umq; exulceratum euas crat, ut merito quasi Smedicamento, S: medico, ob accrbi doloris impa- cicntiam maledixissent, niti tantorum corrigen dorum symptomatum occasione medicum, & medicamen oportunum quaerendum rursum sibi per-Iuaderent. Quare quid usquam euidentius haberi expistudo ligno potest, quod allius summum

arguat

115쪽

, argutat acris caliditatis excessum Etenim dolore per inflammationem excitare, ledereq; quarti caloris excessus es: in ditium, atqui excoriare,eXulce rare, atq; Corrumpere, unum, illudq; potissimum est veritatis argumentum, Gai .de simp.facul. lib. .i cap. Ι 8. & 19. certum igitur est pseudolignum hoc esse inter quarti ordinis calida reponedum. Quod si nota semper omnibus tantum attulerit detrimenti,hOC Certe ex eo contigisse credendum, quod vel: illis pauca quantitate pr scriptum, multa autem

. dilutum, Obrutumq; aqua, vel egrotantibus saltem . administratu, qui plurimis ex causis ad eousq; pa- . tiendum inepti aliquando sint. Sed illud potius euenisse censendum est,quod licet quartum calidi- . tatis excessum attingat, non ultimo tamen illiust termino continetur, cum potius intra principium, i & mediu dutaxat existat, quamobre non omnibus x tam sevum semper est, sed aliquibus solum ; Adde, quod re Vera non omnia quarto caliditatis gradui donata urunt semper,excoriant ve, aut corrupunt,) exemplo sinapis,& cauteri), quae ex quarto ordinei. calidorum sunt, quorum in qua unum semper Cor- ,. rumpit, nempe cauterium, alterum vero scilicet si-k napis minime, Gal. lib. 6. sim p. facul. cap. vltimo. i. Quantum ad siccitatem obtingit non dubitandum quin calori siccitas abunde respondeat, ut supra indicatum est Accedunt effectus; Quiddam enim. pr caeteris lue venerea captus, doloribusq; intem

116쪽

iaudant, per multos curatus dies, sibi subministrato pseudo ligni decocto, modo quo forsan quorunda Medicorum consilio Sudatorioru eorum gubernatores facere consuescunt, tande quide inde melioribus, & prudentioribus monitis aufugiens domui reuersus, sed exiccatus, & omniquaq; confusa -ptu S, attamen nequaquam a doloribus liber factus erat,exiccat ergo illud valentissi irae , minime vero morbi Gallici virus proprie cum nostro ligno Sancto vero iugulat. Vt dicemus postea . Itaq; omnibus his sic se habeo tibus, post tot tantaq; dc utroq; ligno pretem ista, euidenterq; demonstrata, & inuicem comparata, garientibu S etsi,Cre. pantibusq; aduersarijs, liceat ia deducere id, quod nostrae orationis e Lordio deducendum propone- hamus, & porro ex arte, nempe pseudo lignum vi, nostro ligno Sancto vero, non maiori, aut minDri praestantia solum distare , sed ultro dister re specie, atq; natura, perindeq; aliud prorsus lignum dis ;vt equidem esse nobis una cuin peritioribus Vrbis Medicis semper sumus persuasi : Etenim ut paucis multa complectar, posteaquam lignum Sanctum νverum unius speciei, non pluriu est; quod ex Americanis verissimis obseruatis histori)s demonstratum est. Verissimumq; praeterea est ab hoc ipso

ligno Sancto vero, pseudo lignum nouum temperamento proprio longe disterre. Quippe neutiquam ambo codem gradu contineantur, ut utrisq; ideo

per eiusdem gradus latitudinem, a principio videlicet per medium in finem vise, spatiari, citra CO

117쪽

ruptionem liceat, ut perindς inquam maiori solum bonitate, vel praestantia inuicem differant, quatenuS magis, minuS ve accedunt, vel recedunta si metro illo , quod proprium est, temperamento, Sed differat unum ab alio, tum gradibus varijS, tum graduum diuersa miscella, quod profecto specifice diuersum omnino facit temperamentum, ut demonstratum est . Idcirco necesse est, haec duo ligna inuicem differre forma , natura , & speci, quoniam uniuscuiusque specificς formae differentiam , determinatum, & certum sequatur similare, vel dissimilare temperamentum, ut Vltra, vel citra cum naturalia omnia certum habeant magnitudinistcrminum i stari nulla ratione

possit.

118쪽

C A P V T IX. Soluitur aduersaraorum obiectio, qua vel ob υna ob natiui disserentia, s ligni iam pridem cos aeralem, omnem possibilem diuersitate eruare contenduum. E D utcunque, qui pseudolignuhoc verum sanctum lignum esse se, imo eo ipso praeliantius esse contendunt , adhuc mordicus volunt a nobis hucusq; meditata omnia, tum gratis dicta, seu mauis ficta fuisse, & me hercule quibusdam falsis, vanisque seducti, siue decepti coniecturis, quibus quasi a ca Iumn ijs pseudolignum suum vindicanteS, nos plene deuictoS,superatosq; pam ituS esse audacissime gariunt. Et primum ex natiua pseudo ligni terra, & eiusdem caeli pseudo ligni aetate, potissima oriri, ne dixerim enfigici tantu in modo differentiam, sed odoris, saporis, tactiliumq, qualitatum Omnium, volunt; adeo

quod potius ligni Sancti nomen suo pseudo ligno

congruat, nostro tamen vero, qua ratione sol utri

magis minus'; illi simile est . Verumtamen quidquid ipsi crediderint, aperte nihilominus constat id vel

119쪽

N O N V M- . . III id vel uultu, vel parum salte ad pseudoligni huius

veritatem, & bonitatem comprobandam prodesse posse. Etenim quod ad natalis terrae diuersitatem spectat, Cum nullus unqua dubitauerit, quin inter terram,& terram propagandis arboribus plurimuintersit; posteaquam id quotidie nos in multis experiamur, & accurate admodum Theophr. lib. a. de causi S plantarum cap. 6. doceat ad plantarum propagationem sumenda semina esse, item ramos,

seu itolones,& huiusmodi ex terra,& situ, qui sit ei,

in quem transseruntur, vel similis, ut non fiat ulla mutatio, vel deterior, quoniam hoc pacto mutationem fieri in melius necesse est, quia si melior noni si in deterius permutatio fiet; adeo quod omne horum lignorum diuersitatem , citra mutationem speciei, in unum natale solii deducendam sibi per suaderi posse videantur. Verum libenter no S ex natali solo multam plantis euenire posse disserentiam aduersarijs concedamus; quin imo etiam VI-tro, si Theophrasto credere dignum est, qui lib. 2. de his . planta cap. q. & 3. plantas aliquando, Vel uno natali solo mutato, speciem propriam non semel immutasse scribit, ipsi nobiscum admittat naturam, seu formam ex hac ipsa soli mutatione in suo pseudo ligno omnino mutata. Sed ne n OS portentisin monstris aduersariorum obiecta diluere Vele putent aliqui, iam cum Theophr. lib. de causis planat. una cum Iulio Caesare Scalfg. a quo non di-ltat Ruelius, dicamus natale solum, terram vC vari , vaxiamq; culturam eius aliquot quidem mu-

120쪽

tare accidentia, intra tamen proprii temperamen ii latitudinem; mutatio quippe maxima in accidentibus quibusdam communibus si pe contingat, non inproprijs internum speciei temperamentum indicantibus, quonia proprij temperamenti magna mutatio ad interitum, vel saltem morbum perducat. Neq; faciant dissicultatem fructus, qui passim ex una plantarum cultura, vel tra splantatione magnam subeunt mutationem , quoniam Vt alias dicebamus, sunt fructus plantarii partus, seu quasi excrementa, quae ut manifestum est, ex ipso saltem externo ambienti solis radijs affecto multifariam immutantur, quanto melius ex interno sibi ex terra suppeditato pabulo λ Docet hoc Agri- Cultura , quae artificiose quam plura molitur. Dices ita mutari etiam plantas, ut mutantur fructu S, quod ex eo iure consistat planta , ex quo illa nutritur ; Sed nutriri plantam ex quocuinq; sibi oblato pabulo falsum est; ex simbolo quidem, ac simili in .stauratur, ac viget, atqui dissim bolum re ij cit, tanquam excrementum . Quod si temporis progressu ipsa quoq; planta ex alienae qualitatis presentia citra morbum afficiatur; hoc solum est intra proprij temperamenti latitudinem , ut aperte docet The oph. de causis plant. lib. a. cap. 22. & ibi Scaliger abunde; Quod si alibi aliquas plantas paulatim, sensimq; Theph. dixerit alterari, & a sua natura discedere, demum tamen loco citato, tales illa ex accidentium quorundam mutatione videri solum, seu aparere voluit, cum cultus, & translatio