De ligno sancto commentarium

121쪽

quamqua mustiplex natura nihilominus retineat, & seruet, omnibus tantummodo ex agresti quod a modo in urbanam coditionem mutatiS,vel cotra. Argumento sumpto,quod plantarum praecipua sere cuncta semper citra omnem corruptionem stEt. Atq; ita verum est ex terrae mutatione plantas Omnes similes adhuc conseruari, vel non mutata spe cie in deterius solum, ex urbanis puta in agrestes permutari,aut contra meliores, pr flatiores'; re di . Quod quia verissimum est, ideo cum aduersia-rij omnimodam sui pseudoligni cum ligno Sancto

vero similitudinem minime valeant, renitente sensu,alijs cum ratione persuadere, restat ut vel pseudolignum suum omnino deterius,vel sorte prς stantius ligno nostro Sancto vero confiteantur; DeteriuS esse utiq; negant, quin imo verissimum lignuSanctum esse audacter contendunt ; Sed posito aliquos esse, qui saniori iuditio praediti hoc illud admittant, asserant nihilominus mordicus lignum verum Sanctu esse, & intra veram ligni Sancti spe- Ciem Uelimus nolimus contineri, atq; si acrius , si alterius consistentiae, vel coloris,effigieiq; sit, hoc esse quoniam siluestre,siluestria enim omnia ab v hanis hac ratione differant. Vtcumq; dixerint impossibile est spe udolignum suum intra speciem ligni Sancti veri esse collocandum. Etenim si verum est, ut verissimum est, quod propria sui pseudoligni omnia diuersum prorsus, ut demonstratum est, ab illo li ni nostri Sancti temperamentum arguat, necesi si inde naturam,non siluestrem, sed specie

122쪽

paenitus diuersiam confiteri, quid ergo est quod aduersarij ad siluestrem conditionem , ut veritatem sui pseudoligni tueantur, confugiant λ Sed si forte pseudolignum suum nostro ligno Sancto vero praestantius e sic omnibus animo praedicent obstinato, unde nam quaeso hanc suam cblligunt praestantiam λ an ex meliori potentioriq; aduersus lueveneream insita facultateὸ an ex manifestis saltem tum primis, tum secundis proprijs qualitatibus nobilioribus, quibus ad proprium obeundum munus illud valentius sit nostro λ Verti quod nihil horum ad veritatem faciat, adeo quod nihil penitus ex soli natalis subterfugio ipsis restet, unde sui pseudoligni veritatem acrius tueantur,& probent, mox erie oriandem experimentorum vanitate, & incertitudine, imo ex pernitiosis effectis obseruatis aperte demonstrabimus. Verum postea si ligni sui proponant aetatem, aut de ea eiusdem ligni artate loquuntur, quacillud recentius, vetustiusve e planta caesum existimatur, unde merito suum acrita S, calidiusq; , atq; potentius, quia recentiu S, nostrum autem contra, quia antiquius. Sed nouum hoc eoru

subterfugium nullum cst, nisi forte lignum nostrum seculo preterito semper delatu vetullius , nostrisq; temporibus solum suum et se recenti mimum, quale ideo nullus hucusq; novisse potuerit, quod mirabile est. Atqui fortasse illud tale, quale modo habent ipsi an elioribus aliquando visum Medicis, &praesertim Matthiolo contendent, qui in epist. de re medica conscriptis verum lignum piper ea praedi

123쪽

tum acrimonia praedicat, qua veluti per incendiu, os, fauces, & gutur assiciuntur, cui postmodum bonus Borgarutius Cum Desenino quodam Coloniensi Matthiolum semper admiratus , pipeream audiens acrimoniam addit sternutamenta mouere , qualia palam pseudolignum nouum mouet. Verumtamen, ut gratiS Borgarutius triabuit ligno vero , quod a nullo ante ipsum integro sero seculo fuit obseruatum, ita si aduersarij Ma thiolum de ligni Sancti vi disputantem aduersus quemvis indifferenter illud administrantem in teperamento bilioso animaduertent; equidem eousique itum de mente illius excellere ligni veri acrimoniam intelligent, quousq; etiam nos lignit verucalidum esse in superioribus demonstrabamus,nepe circa principium gradus terti), id porro ibidem non semel exprimit, additq; amarorem inesse multum, quem in pseudoligno non obseruamus, nisi vi di ctum est; quare hanc suam quamuis pipeream acrimoniam, ad nostram veri ligni, non ad illam pseudoligni referre censendum est ; ideoque

etiam colli aendum Matthiolum recentius aliud non agnouisse lignu a nostro communi vero, quod hactenus descriptum est . Insuper aut aetatem eam ligni intendunt, qua illud in planta magis, vel minu S adoleverit, consenuerit ve . Atqui ex suppositis, nulli dubium quin verum sit frusta ligni Romam delata, vel ex uno eorum asipectu, non ramorum tantum, sed & trunci frusta videri, quamquam in ptaecipuis omnibus cuncta conueniunt,

124쪽

a Ia

α sanε merito, quia unde fit, ut ramus licet ado lescens,& quasi florescens, nec dum aetate debilitatus , tam valde a senioris trunci condition differat Θ Distabit quidem magis minuS Ve, at non omnimode variam patietur differentiam; At pseudolignum nouum, non magis minuS ve solum , sed valde longe distat a nostro Sancto vero, eoq; ne dubio longius, quo demum illud ultra omnem temperiei ligni veri nostri latitudinem constitutum esse constet, perindeq; na-ῖura omnino diuersum. Idipsum ergo lignum aduersariorum

non aetatis occasione,

Ut perperam fingunt , sed quia

alterius prorsuS natu rae sit, tale Censendum.

125쪽

Reprobamur ultimo eorundem aduersariorum experimenta, quibus

coguretur siui pseudoligni sancti com

probare bonitatem, s contra ex arte multa alia facta experimenta in medium adducuntur, qua rationi consena cum fuerint, euidenter

ligni eiusdem noui falsitatem se

dunta

A E T E R V M ultimo omnia hucusq; hinc inde probata irrid bunt aduersarij, quippe Omnem aboleri, obliterariq; dissicultate putent,ex effectis in multis accurate , & iam pridem ispissime , Obseruatis, qui proprio, di vero ligno Sancto adamussim conueniunt, quosq; per experimentum non semel, sed s pius accuratissime suo iuramento vidisse testantur; nempe hoc suo pseudoligno qua plurimos malis innumeris pessime afflictos , & lue Venerea prςsertim laborantes ad miraculum citisse optime liberatos,quin imo sanitati meliori illos

126쪽

illos restitutos ; adeo quod vel hoc ipsissimo sui

pseudoligni effectu, velimus nolimus nos superatos,deuictos' putent, perindeq; etiam idem suum pseudolignum vero ligno Sanino verius es e confiteri coactos palam omnibus, & ubiq; praedicent. Sed quaeso hisce concessis experimentis, licebit ne illis deducere pseudolignum suum esse lignum Sanctum necessario Θ sane si liceret, cum SarZape rilla, & Cinae radix apud nos, lignum vero Et tal-che in Aphrica , vel Hiuourahe in Brasilia, lue venerea affli nos apte persanent, neces stario eade ho-xu erit natura , & speties cu ligno Sancto,quod vel caecis falsum esse conspicuu est. Non ergo ex quo

hi fortasse aliquos per sui pseudoligni usu a gallicis affectionibus perfanatos aliquando viderint, iaratum, firmumq; esse iure opinabuntur illud verum Sanctum lignum esse, quod nos improbamuS. Verum adhuc nec ita gratis sua illis concedamus experimenta, cum certi simus illos nostras nunquam ConcessuroS obseruationes, quod utique experimentatoreS, ut pote Empiricam profitentes non nisi caute, & callide audiendi sint, hoc est illis pridem duntaxat examinatis conditionibus , quibus experimenti cuiusuis veritas elucescit; quibus inquam homini aegrotanti propositum medicamelum quod utS tale imprimis esse pateat, quale pellendo malo aeque sati Sraciat , quod puta propria, non aliena, S adscititia qualitate agat, a principio scilicet ad finem usq; , eademq; ration

semper, voluti ag ntium per se proprium est, & in

127쪽

morbum certe simplicem,cui primum aduersetur, at in contrarium etiam aliquando ex accidenti, Gal. lib. 3. de temp. cap. 3. &lib simp. facul. .c. 7.& lib. r. cap. a. 3. & 3. Adhec quibus idipsum tantum fuisse creditum sit, quantum supra morbum apte valere possit, quantum porro vincendo, superandoq; illo,citra aegri noxam, bello sussiciat. Gal. lib. de temp. 3. cap. . Et ultimo quibus ita opportuna temporis occasione illud administratum fuis. se pluries sit obseruatum , ut propriarum virium tuta, iocundaq; Operatio, ut plurimum euidenter sequuta fuerit. Gal. eodem de tempe. loco, S lib. r. simp. facul. cap. 3. Vel hisce enim praesentibus

conditionibus,verum,& tutum medicamenti cuius uis experimentum esse credibile est, posteaquam tot,nec pauciora ad integrum, &ex arte celebrandum OpuS, Omnium sapietum consensu, necessario desiderantur. Itaq; quoniam ut nos iam pridem nostras narrauimus obseruationes, quibuS pernItiem , & vanitatem pseudoligni cogimur demonstrare, ita ipsi sua afferunt experimeta, quibus bonitatem , & veritatem eiusdem probare nitunturῆIure uter nostrum rationi magis consona dixerit,

Opere praetium est ex suppositis conditionibus examinare; Examen postea perpendant docti, qui non nobis tamen solis, aut illis, sed veritati tantummodo fauere intenderint. Sed quid moror quid te

toὸ quos experimentum fecisse contendunt aduersarij , fitere vilissimi balneatores , qui vix n men proprium proserre, ne dixerim scribere, aut legere

128쪽

legere norunt; o vanitas ridicula, ita ne huiuscemodi hominum experimentis stabunt docti ex hisq; tanquam ex sensatis veris, & propriis de rebus tuto licebit philosophari Θ siccine demum aduersarij in medicinam nos volunt insanireὸ non ne hoc est diuina munere potuere, ac impiare fateor ex vilissimo quoq; Agricola, ex ridicula Vetula, ex Bestijs tandem ipsis, experimenta non pavea Ortu

habuisse, verum enim vero accedente ratione ea

sapientes Comprobarunt, aut certa illorum saltem agnita simpathia, vel antipathia nullatenus reia Puerunt. Quare sortasse dicent aduersarii hos ministros fuisse solum, peritorum autem Philosophorum, & Medicorum consilio omnia fuisse admini strata, expertaq;; Sed utinam ita foret, attamen posteaquam miseri aegrotantes redditurae sanitatis spe dolose decepti, tandem fere semper ex tali adhibito sibi ligno, percunctatibus veritatis amatoribus, pessime se habuerint, non relinquitur adversarijs excusationis ullum subterfugium. Vtcunque tamen sit,donemus aliquos ex huius pseudo dignivsua multis praetensis gallicis simplomati-hus liberatos, caeterum insimul videamus ne hodi S casu potius, quam ratione factum experiri coetigerit,an mauis a nobis ob non seruata artis prς-cepta contrarium obseruatum fuisse, ut in superioribus enarrabamus; Atqui ut nobis hoc plene seccedat, praemittendum est quid morbus galliacus sit, qualiaque ipsum merito sequantur sim-ptomata , & suppositis causis, qua demum ratione

129쪽

tione sit instituenda curatio. Luem Gallicam dicimus morbum humani coris

poris a toto temperamento similare, virulento do natum contagio . Morbus equidem est, quoniam quandocunq; corpuS humanum eo afficiatur, prae ternaturam semper vivit, nec pride ipsum intelligi potest lue gallica affectum iri, quin simul atque

semel tale factum videatur; Affectionem vero hac non naturalem, ut non similibus semper notis compertam nobis, ita non facile fuit primis superioris si culi medicis ipsam intelligere, sed in contrarias

fere omnibus sententias abeuntibus euenit, ut d

luis gallicς quidditate diuersa scripserint,& varia. Nos autem qui ipsorum quidem beneficio adiuti ,

altius rem tamen postea sumus cotemplati, vel ex quo nouerimus semper, cam utiq; similarem primo, dissimilarem vero secundo non unius, vel alterius determinatae qualitatis errore se se spectabilem reddere, sed indifferenter omnium primarii, secudarum,& aliarum quarumvis, si adsint, ut manifestum est ; merito eam non euidentem iudicandam esse censemus, sed mavis occultam atque latentem, attamen referendam,ob eius virulentiam, ac prauos , inordinatosq; mores, in totum ipsum uniuersi corporis temperamentu,quod sane quandocumque sit lassum, ita sibi olim bene se habenti dissimile est, ut quasi venenum illi dissimile est, v luti contra bene se habenti, fere ut alimentum simile est; atque ita dum dissimile,cu sanitati prorsus inimicum perpetuo, ideo pro qualibet leui o casione

130쪽

casione multifariam se laesum ostendit, & qua

quam non pernitie tanta, quan a venenum Verum, tanta nihilominu S, quanta sat sit contagio; hoc est licet necem repentina cum veneno inferre non valeat, valeat saltem sese prompte per contactum vaporibus alteri communicare. Ex his autem Medico prudenti,& docto mirari nequaquam licet, cur gallica luem virulento dura taxat contractam contagio, tam multa, tam varia, tam demit praua, atque pcrtinacia sequantur mala , quae tum morbi, tum simplomatis, vel horum causae rationem habent manifestam, posteaquam, tunc corporis temperamentum non caloris, frigo. TIsuc, aut alterius solum determinatae qualitatis

Qxcessu, ut dictum est, a recto deuium cst, sed quod totius sui ipsius proprium armonic triri concentum amisit, unde vel qua uis etiam leui aegrotantis habilitate, omnem similarem af cctionem prImu re- , Presentare aptum est, verum secundo etiam dissi mi larem, quatenus ex similari coctionis opus de- prauatur argumentum facit hepar, quod imprimis laesum apparet, ut is ditur etiam cerebrum, in

quo notabiles fiunt coctiones sitq; ideo passim' Crudorum humorum congeries, ex qua dissuntlaris affectio ducit originem. Praua praeterca, pertinax, ac mali moris tunc est omnis affectio , tum quia ex causa venc natam sapienti naturam dire Ete qua sit vitae nostrae insidiantem oriatur ,& ideo Praua , tum quia non ita facile proprio antidoto emendetur ; quin imo lonatus sumite vario, ac vi