장음표시 사용
501쪽
contemnendas, nec segnes, quippe etiam veteranos iisdem iunxerat pitarimos. inter quos & honoratiores alii,&Traianus praecinctus est,paulo ante Magister armorun . Et qdoniam exploratione sollicita cognitum est, cogitare hostes fortibus praesidiis itinera claudere, per quae commeatus necessarii portabantur, occursum est huic conatui competenter a retinendas oportunitateS angust: arum, quae prope erant, pditibus sagittariis& equitum turma citius milia. Triduoque proximo cum Barbari gradu incederent leni & metuentes eruptionem per devia quindecim millibus passuum a civitate discreti statione in peterent Nicen incertum quo errore pro-ε uisatoribus omnem illam multitudinis partem quam viderant, in numero decem millium este firmant bus, Imperator procaci quodam calore perculsus iisdem occurrere fest nabat. Proinde agmine quadrato incedens prope suburbanum Adrianopoleos veni : ubi vallo sedibus folla luc firmato, . Gratianum impatienter operiens Richomerem Comitenta domesticorum suscepit, ab eodem imperatore praemissuri tacum litteris. ipsum quoq; venturum mox indicantibus. rum teXtu oratus ut pi aestolaretur paulisper periculorum participem , neve abruptis dii criminibus temere sena et committeret solum, adhibitis mconsilium potestatibus variis, quid facto opus en et,deliberabat. Et cum Sebastiano auctore qui dam protinus cundum ad certamen urgerent, Victor nomi- ne Magister equitum armatuS,sed cunctator& cautus, eadesentientibus multis, Imperii socium expectari censebat: ut incrementis exercitus allicani ascitis, opprimeretur levius
tumor barbaricus flaminans. Uicit tamen funesta Principis .. destinatio, dc adulabilis quorundam sententia regiorum: qui ne paene iam partae victoriae ut opinabantur consors fieret. Gratianus properari cursu celeri Diadebant. Et dum necena. ria parabantur ad decernendum, Christiani ritus presbis ut ipsi appellant 2 inissus a Fritigerno legatus cum aliis
502쪽
milibus venit ad Principis castra: susceptusque leniter, eius denique ductoris obtulit scripta petentis propalam ut sibi suisque,quos eXtorres patriis laribus rapidi ferarum gentiunta exegere discursus,habitanda Thracia sola cum pecore omnis concederetur & frugibus, hoc impetrato, spondentis perpetuam pacem . Praeter haec idem Christianus, ut conscius amcanorum &fidus, secretas alias eiusdem Regis obtulit litteras, 'qui an u& ludificandi varietate nimium solers docebat Ualentem, quasi mox amicus futurus & socius, aliter se populato rium saevitiam molt: re non pone: vel ad conditiones rei Romanae profuturas allicere, nisi subinde armatum iisdem iuxta
monstraret exercitum,& timore imperatorii nominis intentato, eos a pernicioso pugnandi revocaret ardor eis. Et legati quidem ut ambigui frustra habiti disces terunt. Exoriente vero aurora diei quem quintum Iduum Augustarum numerus ostendit annalis, signo praepropere commoventur, impedimentis & sarcua is prope Adrianopoleos muros cum legionututela congrua collocatis. Thesauri enim & principalis sertunae insignia caetera, cum praeiacto & Coni istorianis ambitu zo moenium te racbantur. Decursis itaque viarum spatiis confragosis, cum in medium torridus procederet dies, oetaVo tandem host tum carpenta cernuntur, quae ad speciem rotundit iis detornata digestaque exploratorum relatione a Trinabantur. Atque ut mos est, ululante barbara plobe ferum &triste, Romani duces aciem sti uxere, & anteposito dextero cornu equitum, primo peditatus pars maxima subsidebat ..
Cornu autem equitum laevum disicetis adhuc per itinera plurimis, summa difficultate conductum properabat passibus cutis. Dumque idem cornu, nullo etiamhim interturbante ex-go tenditur, horrendo fragore simulantibus armis, pulsuque minaci scutorum territi Bai bari, quoniam pars corum cum Alatheo & Safrace procul agens, & accita, non dum foederaturos pacem misere legatos. Eorum dum vilitatem despicit Im
503쪽
perator,ut firma fierent paciscenda, optimates poscens idoneos mitti, illide industria cunctabantur, ut inter fallaces inducias equites sui redirent quos astbre iam sperabant: ia miles fervore calefactiis aestivo, siccis faucibus commarceret, relucente amplitudine camporum incendiis, quos lignis nutrimentisque aridis subditis ut hoc fieret, iidem hostes urebant .. Cui malo aliud quoque accedebat exitiale, quod homines la iumenta cruciabat media gravis. Inter quae Fritige nus, callidus futuri coniector, Martemque pertimescens ancipitem,vellit caduceatorem unum e plebe uio misit arbitrio, I petens nobiles quosdam& electos ad se propediem obsides mitti, impavidus ipse vim militarem laturus & necessaria . Laudato probatoque formidati Ducis proposito, tribunus Equitius,cui tunc erat cura palatii credita, Valentis propinquus, asssentientibus cunctis ire pignoris loco mature dispo- Unitur. Quo renitente, quia semel captus ab hostibus, lapsus ma Dibalto, verebatur eorum irrationabiles motus, Richomeresse sponte obtulit propria laeta: qui promiserat libens,
pulcrum hoc quoque facinus x viro convenire existimans inrti: tamq; pergebat indicia dignitatis & natalium daturus. a
Eo ad vallum hostile tendente lagittarii & scutarii, quos Baturius Iberus quidam tunc regebat & Cassio, avidius impetu calenti progressi,iamque adversis conneXi, ut immature pr ruperant, ita inerti discessu primordia belli foedarunt. Hocque impedimento conatus intempestivi&. Richomeris alacritas fracta est nusquam ii e permissi,& equitatus Gothorum cum Alatheo reversus & Safrace Alanorum manu permesta, ut fulmen prope montes celsos excussus, quoscunque accursu veloci invenire comicus potuit, incitata caede turbaVit. Cumque arma ex latere omni concuterentur & tela lituosq; Bellona luctuosos inflaret, in clades Romanas solito immanius furens, cedentes nostri multis interclamantibus restiterunt:&praelium,flammarum ritu, acres absterrebat militum anu
504쪽
LIBER XXXI. 3mos, confixis quibusdam rotatis ictibus iaculorum & fagi rutaru .Deinde collisae in modum rostratarum navium acies, trudentesque se vicissim, undarum specie motibus sunt reciprocis agitat. e. Et quia simistrum cornu adusque plaustra ipsas accessit, ultra si qui tulissent suppetias) processur una, a reliquo eqitatu desertum multitudime hostili urgente, scut ruina aggeris magni, opprestum atque deiectum est, steterunt improtecti pedites, ita concatervatis manipulis, ut fiXi nec mucronem eXerere,a ut manus reducere quisquam poneto. Nec Io iam obiectu pulveris coelum patere potuit ad prospectum, clamoribus resultans horrificis. Qua causa tela undique mortem vibrantia destinata cadebant & noxia, quod nec provideri poterant, nec caveri. Vertam ubi effusi immensis agminibus Barbari iumenta conterebant & viros, & neque ad rec IJ ptum confertis ordinibus laxari usquam poterat locus, Mevadendi copiam constipatio densior adimebat: nostri quoque ultimo cadendi contemptu occursantes receptis gladiis Obtruncabant,& mutuis securium ictibus galcar perlaingehantur atque loricae. Videreque licebat,celsum ferocia Bar-
ΣΟ barum genis stridore constrictis , succisis poplite aut abstina ferro dextera, vel confossis latere, inter ipsa quoque mortis
confinia minaciter circumferentem oculos truces: ruinaque confligentium mutua ad humum corporibus stratis, campi peremptis impleti sunt,& morientium gemitus profundisque 21 vulneribus tranfixorum cum timore audiebantur ingenti. In hoc tanto tam que confuser rei tumultu exhausti labore & p riculis pedites,cum deinceps neque vires illis, neque mentes suppeterent ad consilium, diffractis hastarum plerisque collisione assidua, gladiis contenti districtis in consertas hostium D turmas mergebantur, salutis immemores, circumspectantes ademptum este omne evadendi suffugium . Et quia humus rivis operta sanguineis grestus labiles evertebat, conabantur modis omnibuS vitam impendere non inultam . Adeo ma-
505쪽
AMMIANI MARCELI. NIg:ao animorum robore opposai incumbentibus, ut etiam telis quidam propriis interii ent. Atra deniq; cruoris facie omnia conturbante,& quocunq, se inflexerant oculi acervis caesoruaggestis, eXanimata cadavera line parsimonia calcabantur.
Solq, sublimior decurso Leone ad domicilium coelestisVir- ςginis transiens Romanos magis attenuatos inedia sitique confectos,etiam armorum gravantibus sarcinis exuperabat. Ad ultimum incumbente Barbarorum pondere, acies inclinatae
nostrortim, quod solum postremis malis habuere subsidium, incondi te qua quisque poterat vertuntur in pedes. Dumquc Io omnes dispecti per ignotos tramites cedunt, Imperator diris pavoribus circumseptus, paulatimque insiliens funerum moles ad Lancearios confugit 9 Mattiarios: qui dum multitudo tolerabatur hostilis, fixis corporibus steterant inconcussi. Eoq; viso Traianus exclamat, spem omnem absumptam, ni desertus ab Armigeris princeps saltem adventitio tegeretur auxilio. Hocque audito Victor nomine Comes, Batavos in subsidiis locatos haud procul ad Imperatoris praesidium raptim cogere properans, cum invenire neminem posset gradies retro discessit. parique modo Richomeres periculo semet eX- 2 ociant &. Saturninus. Sequebantur itaque furore ex oculis lucente Barbari nostros,iam linquente venarum calore torpem
tes: qnorum aliqui percussbribus cadebant incertis, nonnulli ponderibus solis urgentium obruti, ictuq; suorum aliqui trucidati, nec enim saepe renitentibus cedebatur, aut parcebat ascaedentibus quisquam. Super his obstruebant itinera iacetes
multi semineces cruciatus vulnerum non ferentes: cum quibus aggeres quo q; equorum constrati cadaveribus campos implerunt. Diremit haec nunquam pensabilia damna quae magno rebus stetere Romanis nullo splendore lunari nox 3 fulgens. Primaq; caligine tenebrarii, inter gregarios Imperator ut opinari daba ur neq; cnim se quisqua vidisse, vel praesto futile astuvcravit) sagitta peruiciose saucius ruit: spirituq;
506쪽
LIBER XXX r. 9 snaox consumpto decessit, nec postea repertus est usqua. Hostium enim paucis,spoliadi gratia mortuos per ea loca divom satis, nullus fugatorum vel accolarum illuc adire est ausus. Simili clade Caesarem accepimus Decium, dimicante cum Bars baris acriter, equi lapsu prostratum, quem ferventem retinere non valuit, abiectumque in paludem nec emergere potuisse, , nec inveniri. Alii dicunt, Valentem animam non exhalasse
4onfestim, sed cum Caditatis & spadionibus paucis prope ad
grestem casam relatum, secunda contignatione fabre munim tam , diam fovetur manibus imperitis circusessum ab hostibus qui est et ignorantibus,dedecore captivitatis eXemptu. Cum enim oppenulatas ianuas perrumpere conati, qui secuti sunt, aperte pensilis domus sagittis incesserentur, nec per moras in- cxpedibiles populandi amitterent copiam, congestis stipulae II fascibus & lignorum flammaq; supposita, aedificiti cum omnibus torruerunt. Unde quidam de Canditatis per fenestra lapsus captusq; a Barbaris prodidit factu ,& eos moerore ami-xit, magna gloria defraudatos, quod Romanae rei rectore non cepere superstitem. is ipse iuvenis occulte postea reversus ad
zo nostros haec ita accidit te narravit. Pari clacie, recuperatis Hispaniis Scipionum alterri cremata turri in qua confugerat,absumptu incendio hos .li, comperimus. Illud tamen certum est,
ncc Scipioni,nec Ualenti sepulturandi, qui supremitatis honorcst cotigille. In hac multiplici virorum illustri u clade, Trai
as ni morSem: nu.t,di Seba illani cum quibuS X X X U. OppellV re tribum Uacantes,& numerorum Rectores, &. Valerianus
atq; Equ tius : quorum alter stabulum , alter curabat palatium Inter hos etiam Promoloi ta tribunus Potentius cecidit in primaevo aetatis flore bono cuiq; spectatus, meritis Ursicini patris Magistri quonda armorum talisq; comendabilis. Constatqὁ ViX tertia CUassi te exercitus partem. Nec ulla annalibus.
praeter Canense n pugna, ita ad internecionem res legitur gesta, quamquam Romani aliquoties icctu cientc Fortuna falla-
507쪽
496 AMMIANI MARCELLI NIciis lusi bellorum iniquitati cenerunt ad tempus:& certamina
multa fabulosae neniar flevere Graecorum commendabiles, constatque Periit autem hoc exitu Valens, quinquagesimo anno contiguus,cum per annOS quatuor imperastet & decem par Fnus. Cuius bona, multis cognita, dicemus & vitia. AmicuS
fidelis & firmus, ultor acer ambitionum, sevhus militaris αcivilis disciplinae corrector: pervigil semper & anxius, propinquitatem eius praetendens altius semet ferret, erga d μferendas potestates vel adimendas nimium tardus: proviriciarum aequissimus tutor; quariam singulas ut domum propriam custodiebat indemnes ὁ tributorum onera studio quodam molliens singulari, nulla vectigalium admittens aula, in adaerandis rcliquorum debitis non molestus, furibuin peculatu deprensis iudicibus inimicus asper & vehemi Nec sub alio Principe in huiusmodi negociis melius secunactum esse meminit Orions. Super his omnibus liberali erat animi moderation L: cuius rei licet abundent exempla,unum tamen sum ciet poni. Ut sunt in palatiis nonnulli alienarum rerum avidi, si qui caducum vel aliud petisset ex usu, cum ma- ΣΟgna iustorum distinctione contraditoris copia servata,don bat ei qui petierat tres vel quatuor, alios absentes aliquoties impetratorum participes iungens: ut castigatius agerent i quieti, lucra quibus inhiabant hoc minus commento cernem
tes. Super aedificiis autem, quae per diversas urbes& oppida vel instauravit,vel a primis instruxit auspiciis ne sim longior P taceo potioribus ipsis id apertius monstrare concedens.
Haec bonis omnibus aemulanda sunt, ut existimo : nunc eius vllia percurramus. Magnarum opum intemperans appetitor, laborum impatiens, duritiamque magis affectans immanem, go
in crudelitatem proclivior, subagrestis ingenii, nec bellicis, nec liberalibus 1lladiis eruditus, alienis gemitibus libenter emolumenta fructusque conquirens, tuncque magis intol rabilis,
508쪽
rabilis, cum incidentia crimina ad contemptam vel laesam Principis amplitudinem trahens in sanguinem saeviebat Mdispendia locupletunt L. Illud quoque ferri non poterat, quod
cum legibus lites omnes quaestionesque committere veteres
vellet, destinatisque velut lectis iudicibus negocia spectanda mandabat, nihil agi contra libidinem suam patiebatur: iniuriosus alias & iracundus,& criminantibus sine differentia veri vel falli facillime patens : quae vitiorum labes etiam in his pria vatis quotidianisque rationibus impendio est formidanda. Io Cessiator&piger, nigri coloris pupula oculi unius obstructa,
sed ita ut non eminus appareret: figura bene compacta membrorum, statui ae nec procerae, nec humilis, incurvis cruribus,eXtant que mediocriter ventre. Haec super Valente dixisse sussiciet quae vcra enc, aequalis nobis memoria plene test
U tur. Illud autem praeteriri non convenit, quod cum oraculo tripodis, quem moviile Patricium docuimus & Hilarium, tres versus illos fatidicos comPeristet, quorum ultimuS est,
matus & rudis inter initia contemnebat processu vero luet 2 O um maximorum abiecte etiam timidus, eiusdem sortis recordatione Asiae nomen horrebat: ubi Ei ythraeo oppido suppositum montem Mimanta, & Homerum scripsisse & Tullium doctis referentibus audiebat ,. Denique post interitui eius' discestumque hostilem , prope locum in quo cecidisse existumatus est, inventus dicitur saxeus monumenti suggestus, cui lapis amxus incisis literis Graecis,sepultum ibi nobilem quendam Mimanta veterem indicabad .. Post exitialem pugnam, cum jam tenebris nox terras implenci,hii qui superruere, dextra pars,alii laeva,vel quo metus traxerat ferebatur quisque proximos quaerens: cum praeter se nihil singuli licere poterat, occipitiis propriis ferrum arbitrantes haerere . . Audiebantur tamen, licet longius, eiulatus miserabiles relictorum, singultitusque morientium, & Vulneratorum cruciabiles fictus. Lu- Rrr cev cib
509쪽
ce vero cc 3tante victores, ut bestiae sanguinis irritamento atrocius efferatae, spei inanis illecebris agitati Adrianopolim agminibus petivere densatis, eam Vel cum discriminibus exta cisuri postremis, docti per proditores & transfugas, potestatum culmina maximarum,& fortunae principalis insignia th saurosque Valentis, illic ut arduo in munimento conditos. Et ne intervallatis ardor intepesceret moris, hora diei quarta ambitu cincto murorum intestissime certabatur: oppugnatoribus genuina ferocia ad praeceps eXitium festinantibus,contraque defensorum vigore validis viribus incitato. Et quia
militi calonumq, numerus magnus, civitatem cum iumentis
introire prohibitis amxus parietibus moenium aedibusque continuis pro loci humilitate fortiter decernebat, superarataque rabies imminentium adusque horam diei nonam subito pedites nostri trecenti,ex his qui prope ipsas stetere loricas, conferti in cuneum desciverunt ad Barbaros: eosq; illi avide raptos,confestim incertum quo consilio P trucidaruntia: &ex eo deinceps observatum est, neminem huiusmodi aliquid
vel in desperatione rerum ultima cogitasses. Fervente itaque tot malorum congerie, repente cum fragore coelesti imbres nubibus atris effusi dispersere circumfrementium globos: reversique ad vallum dimentum tereti figura plaustrorum,immanes spiritus latius porrigentes, iubebant nostris perminaces Etteras & legatum aetatem,fide retinendae salutis accepta . Uerum introire non auso qui missus est, per Christianum quendam portatis scriptis & recitatis, utq; decebat contemplatis, parandis operibus reliquum diei,& nox omnis absumpta . Nam intrinsecus silicibus magnis obstrusae sunt poniae,st moenium intuta firmata, & ad emittenda undique tela vel saxa tormenta per locos aptata sunt habiles, aggestaque prope sufficiens aqua . Pridie enim dimicantium quidam siti. adusque ipsa vitae discrimina vexati sunt . Contra Gothi re- putantes difficiles Martis eventus, anxiique cum sterni sauciari 3o
510쪽
sauciari cernerent fortiores,&particulatim vires suas convelli, astutum iniere consilium , quod ipsa indicante Iustitia publicatum est. Partis enim nostrae Candidatos aliquos, qui die praeterito ad eos defecerant, pellexere, ut simulata fugas velut adpropria remeantes, intra muros sescipi se curarent.