장음표시 사용
381쪽
L retor ex animo, mi Collega, quod nondum
ex toto exitpctos esse videam . in palladio 8 nostro pulvere, homines quonam egregios, qui favente supremo Numine, divina Eloquentiae studia adhuc integra ac indelibata conservam. qui summa ope & assidua cura, in id incumbunt, ur, priusquam ad ardua & dissicilia studiorum praeci- . Pitia se componant, sapiente consilio a benedicendi artibus initium faciunt. Nam ubi deest oratorius ille vigor , & rerum verborumque in sermone nitor ac splendor, frustra est ad arcana diseiplinarum & solidam eruditionem se conferre. Μeritoque metuendum , ne liberalioris literaturae flos ae honos plane in tenebris marce seat. Rudis indigestaque moles , iterum cum Latio hoc sereno plus quam turpiter confun
Quae sola est causa,quod tam pauci vere literati viri, hoe seculo reperiantur. Ad alias enim facultates, illotis, ut dicitur, manibus, multi immature progrediuntur. Cum primum opera & in dustria fuisset collocanda in ingenuis artibus probe solerterque perdi scendis. Hinc illae tunc lacrymae, quod, pro feliciore studiorum memere infelix lolium & steriles dominentur avenae. Et ad cautes, ad scopulos allidamus, facto ingeniorum laborumque nostrorum tristisamo naufragio.
382쪽
stagio. Quomodo enim in summis disciplina- stum inisteriis ac recessibus egregie quis emineat,s, contemplis sapientiae primis gradibus, statim ad inaccesta sublimium rerum arcana & adyta ingredi cupiat, absque ullo duce ae ductore 3 1gi-
tur danda frequens est opera,ne quid intactum re- Alinquatur, illarum artium, quae potissimum superiori argumento ac studiis inserviunt. Tecuin sentio, ma Cosiega, qui cum nobili Eloquentiae studio, conjungendam esse dixisti excel- - lentem Historiarum cognitionem. Quae duae res
maxime si a studiosissimo Adolescente in sapientiae curriculo observentur , tunc demum recta & Regia via ad editi honoris templum incedere vi debimur; nec quidquam tam dii ficile, tamque re- K motum erit, quod non facili opera & conata assequemur. In qua sententia H: A: cum & nos quoque πιternum persistere decrevimus, cum tot illustribus ab omni aevo viris, qui facem literatis praetule- runt, dabo operam ego, ut, hoc loco ostendam. quam clarum & perspiciuum sit cum ingenuis Eloquentiae studiis necessariam ac utilissimam hi- storiarum cognitionem conjungere. Etiam atque
etiam rogo A. H, ut eadem benevolentia, attentia, benignitate me prosequamini, qua collegam meum prosecuti estis. Historiarum cognitio ingenuo & literato viro adeo est utilis &necessaria in omni suo opere ac proposito , ut sine illa vix unquam in majore argumento feliciter versari possit. Haec enim in tenebris ambulantibus lucem & lampada accendit, mentiumque caliginem , quae a natura nobis adhaeret, plane dispellit ae dissipat: in omni genere studiorum viva iterum imagine & exemplis genuinae rationis in medium productis. Ibo, qua
possum brevitate per ordines diversoruni homi-
383쪽
sunt occupati; ubi, praeter operas familiares & aDtium ingenuarum cultus & lucubrationem , prin- virorum curae N actiones se nobis offerunt. Quorum in consiliis adeo veteris aevi factorumque ratio requiritur, ut vix principatu suo cum
laude atque gloria defungi potIint, si nona face& lumine illo historico fides &veritas accedat. Quibus subditos suos Regnique custodiam , tanquam salutaribus remediis, moderetur. Tota
enim illorum felicitas, sive in toga sit Ve in bello
versentur, laisce polissimum fundamentis accolumnis inititur; ut omnium ante se, temporum habita ratione de examine, inde maximorum operum similitudinem ac imitationem, perdi Leant: Sine historia enim & contemplatione rerum praeteritarum , omnes homines tanquam in Cimmeriis perpetuo tenebris haeremus;nunquam
meliore edocti consilio, ad res nostras publice aut privatim feliciter instituendas. Sine Historiarum fide remo Religionem, ne ino sacra ipsa, quaecum salute nostra sint conjuncta . satis unquam fideliter apprehenderet. Qui de maximis, inquam, rebus, quae ad coelestia animasque nostras spectant, nullam certitudinem haberemus. Sine hac, omnes qui nati sumus pueri essemus. Rudes omnino Sc ignari tot utilium rerum quas iam per divinana gratiam & Historiana interpretem , ipsa meridiana luce clarius intuemur. In novum quasi orbem formamque delati, a quo tempore lux illa Historica caliginosas nostras mentes. illustravit. A Regum pri cipumque aut is & communi illa imperandi regendique u ilita e, ad proxima magnaetum studia & vitam me converto, ubi, quam
necessaria sit veterum annalium scriptorum memoria, quis unquam aut calarila aut voce exprimere sibi confidat nemo ad legationea obeurida Sa
384쪽
das, ad publica munia pro patrio bono suscipien da , satis utilis esse potest , si non Fc benedicendi
facultate, & antiquitatum egregia scientia sit im- butus Nemo res magni momenti in Senatu prudentissimorum hominum ad manus sumet , &magnifice de illis aget, nisi istis ingenii ornamentis bene fideliterque instructus & institutus , quare se talibus disciplinis aliquis in Ecclesia, in Foro, in Tribunalibus non mediocriter exercitatus. nescio, profecto , quomodo tam ardui argumenti provinciam ac spartam suscipere in se ausit, nam semper u v 'ni , ad praeteritorum temporum memoriam respicere; & illustrium virorum dicta, sententias , facta , cum nostris actionibus & consiliis comparare, ut aliorum edocti, prudentia, &vestigiis, tanto melius de rebus nostris possimus judicare. Quotus quisque enim inter summos Magistratus, inter magnae solertiae & ingenii politiccra viros vivere & versari debet, quomodo is ad disceptanda in comitiis negotia, ad compo nendas lites in curia , satis aptus oc idoneus erit, si non veteris aevi scientia & exemplis singularem sibi prudentiam collegerit 3 igitur omni mea ratione & Oratione id tenetae iuventutis animis auribusque inlculptum velim, ut haec maximarum scientiarum adminicula semper in pretio habeat. Tanta enim est praestantia. tantaque dignitas divinae historiarum cognitionis, ut si ex vero iudicemus, nullas fateamur artes, magis unquam h
mini ingenuo convenire. Qui sine illa rerum gestarum memoria parum idonei simus, ut ad amplissima in Republica negotia obeunda. , cum.alia qua utilitate admoveamur. Instar oraculi habetur Vir Historiariu cognitione excellens , a cujus Ore, an quam ab ipso Apolline, omnia ista haurimus ad virtutem exempla , quae ad ullum negotia
usui ac necessaria esse possunt. Qui velut promp- P tuaria
385쪽
tuaria quaedam cella, ex vivo canali sui pectoris i cuncta nobis aperit, quae pristinis temporibus, a maximis viris ad praeclare vivendum nobis sunt relicta. Quod imprimis, in tot Historiarum veteris aevi monumentis apparet, quae ab ipsis mundi initiis cuncta illa ad posteros transmiserunt, quibus tanto eruditiores esse possumus. Si enim libet res Egyptiorum antiquissimas, persarum opulentissimas, Romanorum , quae omnium maximae esse judicantur, contemplari, Historia nobis ad oculum istas proponit. Si virtutum, Si vitiorum campum, de quo praeterito semestri, verba hoc Ioco fecimus placeat ingredi, videbimus in omni materia inexhaustam exemplorum copiam, quibus, honestis animis, vel ad virtutem accendamur , vel a vitiorum improbitate longissime resu-giamus. Occurrent nobis ab hac parte, Scipiones, Alexandri, Marcesti, aliique infiniti Reges ac
Principes, qui FORTITUDINIS, qui MODESTIAE, qui PIETATIS, facem nobis praeferent:
ab alia parte , D;mitiani, Caligulae, Tibeνι, , quo rum facta & memoriam propter faedam ipsorum tyrannidem, merito detestari debemus. Graeca de Romana Historia, Deus Bone i quam infinitam seriem tot diversissimarum rerum, nobis subministrat. Quam ubique locorum , tot gentium dc po pulorum admiranda videmus, legimus t ut, unde potissimum incipere hic debeam , &quo desinere, penitus ignorem. voluissem, hoc tempore,
H: A: brevem aliquam quasi Synopsin juventutis nostin oculis subjicere. Unde disceret, quantam jucunditatem , quantam in omni vita sapientiam& utilitatem assidua Histor arum lectio pariat. Sed, abuti patientia vestra viderer, auriumque benevola attentione. Produxissent se in medium a Romanis , Casar dc Pompeiis , Cieero, Antoni- ,
Cato, Catilina , Diurtha, aliique ab illo seculo
386쪽
Heroes, Bruti, Costativi, Pisones, Fabii, vidissetis
vellentem pontem Coclitem , mentem manum Mucium,vastantem Italiam Annibalem, vindicantem serro , pudorem suum Lucritiam. In Graeca
Historia, de Phocione,de Epaminunda, de MιIthiade, caeterisque illius aevi Principibus, sermonem instituissemus. Missis quasi de manu hisce omnibus, quae ἀtas antiqua nobis reliquit, ad recentem Historiarum fidem & fructum me compono.Qyantam habeat in se utilitatem, nostri temporis custos memoria fidelis, neminem ex Adolescentibus nostris ignorare puto , quae tanta est, tantaque aestimanda, supra omnes mortalitatis
nostrae ineptias , ut solem ego judicem de mundo tolli, si quis fidos annalium scriptores de medio auserat. Prima Belgicae libertatis auspicia , nemo ad unguem teneret, & bella a Principe hoc populo cum Hispaniarum Rege tanta laude in tot annos suscepta, nisi teste Historia, vera cum fide lixe nobis ement perlcripta. Nemo illustrium Auriacorum , γ NU Piorum virtutes e posteris crederet. Nemo tantas res terra mari que ad stuporem, di admirationem gestas vel animo suo conciperet. Denique urbs ipla nostra, Alcmaria, quae tanta felicitate olim contra potentissimos hostes invictam se praestitit, sua virtute & viribus non suam immortalitatem unquam consecuta fui metrsi non viti docti penna sua nunquam metuente solvi, hane praeclaram illius fortitudinem aeternis literarum monumentis consignasset.
Quamobrem, si praeclaris ingeniis sua virtus &vena . temporum injuriis, intercluditur, o quam funestam , quam miserabilem aliquando Rempublicam habebimus tquam omnia repen te jacebunt in tenebris, quae nunc sua veneratione ac majestate in honore habentur. A ctum esset de humano
genere, &sprisca vandalorum barbaries omnium P a gen-
387쪽
3 o Ruetvr RI Navrivs I IC. gentium & nationum animos, tanquam comis muni aliquo diluvio, involveret. Ideoque miserrimae illae olim Respublicae, quae, cum gestarum rerum memoria clarae aeternaeque extiti sient,
nullos sua laude atque merito praecones Historicos habuerunt. Multaque tuis favillis , pro dolor, nunc alie obruta , quia in literia prastantissimorum hominum , qui illa aetate vixerunt, nulla earum rerum vestigia reperiuntur. Muliorum fluminum ortus, qui a condito mundo non extiterunt, ignorantur, montium , convallium, nemorum, civitatum multarum rudera & initia ignota, quia nulla ad illam rem scribendi authoritas invenitur. Disputatur de Merome , hic in proximo olim sitae, antiquitate. Nestitur, quare mediis in collibus arenarum, ad vicinam Egmondam , arborum st ipites vi ventorum disjecti, versus solam meridiem se inclinent. In dubio, an omnia continenti terrae adhaeterint, quae nune in interiore mari, magnus Pater Oceanus interluiti ut praeteream cuncta illa terrarum , quae in universo mundo tam miserabili casu aut interierunt, aut fine aliquo monumento primae suae originis exi ant ac supersunt. Concludo cum poeta Lyrico. Misere fortes ante Agamemnona Multi, Ied .mnes istuc mabiles UrgentMν, ignotique longa Nocte , carent quia νatefacro.
Igitur H: A: summa nobis religio esse debet, ne Praeclarae virtutes, & parentum nost rorum familiae illuli res, quas temporum felicitas egregiis laudibus nobilitavit, oblivioso quodam silentio, suis quali cineribus si pultae , apud posteros ignorentur Et haec ipsa Civum, quae semperjnsentis, na turae quodam beneficio, apud omnes nationes po
puIoique egregiet hactenus incurui: , sui paulatim
388쪽
claritudinem, ob literarum inopiam , amittat. Ita enim fiet,ut liberi nostri clarissimorum hominum fidas lucubrationes ultro agnoscent, quando in ipsorum scriptis & annalibus suorum majorum -imagines glorios elegent, di admirabuntur modiunc demum ex vero auguror futurum, quando ingenuarum artium cultura & Eloquentia cum divunarum Historiarum intellcctim cognitione conis jungetur.
Mnipotens, reterne DEVS, Venerabile Numen Virtutis mensura tua, fac ne omnia rursus In chaos antiquum Fergant i Non seda Diu, et
'Duae orationes anteeedentes habitae Alcmariae . Eramine autumnali. CID. IveLκX.
389쪽
ma admiratione assicimur, quibus ausipiciis in unam gentem tam multae, tamque diveris virtutes . quasi divina quadam felicitate, incidere potuerint. Quales vix sparsas invenias apud cunctas nationes & populos , per universum terrarum orbem. Nulla enim est virtus, nullaque magnarum rerum existimatio, quae non apud Romanos mira quadam consensione quam maximEsemper excelluerit. Sive pacis sive belli tempora spectemus , ubique locorum ac gentium hujus populi singularis prudentia, admirabilis fortitudo, & in omni negotio summa dexteritas veram laudem ac celebritatem promeruit. Ut vere dixerit Romanus ille sapien* : Ad quod consuendum imperium, vixtus O Fortuna contendisse videntur. Nam prima initia , tenerosque orius, & humi Iem despectam Romuli ea tam si consideremus, quid est, quod non extra animi nostri vim ae possession m rapiamur 3 Aut quis erederet, ab infami hoc Asylo, a lumina rerum inopia , a sordida & Pudenda pa 'pertate ad hunc glorios, majestatis api siem Per eniri unquam potuisse A condita statima Lahs Romanι Impcriι. urbe,
390쪽
uibe, omne id, quod animo illorum vel sapientissimo consilio proposit una fuit, semper in prosi peros successus & evenius rerum felicissimos excurrit S cano astrisque, velut conjurantibus, ad principis 4mperii populi immortalitatem propagandam. Quod ipium ex scelerato patrui Amulli facto non obscure licet cognoscere. Hic cum gemellos, Romulum , dc Remum in profluentem abjecin i, non tamen pio odio, quod in illos lusceperat, extinguere hosce potuit. Quippe Tile, inua amnιm reprasit, relictisque catulis, fLupa, vagitum secuta ubera infantibus admovit. Egra-gie in Fassis hoc dicente Poeta lib. III. Lacte quis infantes nescii crevisse ferino ζEt picAm expositis sese tulisse cibMm Blanda quies θνι im victis μι-psi octilo,
Eι cadit a mento languida ficta manus. 3 Iara vide. hanc , di a quε cupit, pοι ii inque evita,
Et fua dixina fulta ses Pit ope. Somnus abit, iacet ipsa gravis , iam scilicet
intra Viscera Romanae cinditor urbis erat. Intcxea crescente D=ns , cyescente Duιrino, alυλι ι Amidvi pond re venter erat.
Virtutes illius gentis, hoc loco, tape ostendimus, visitque in ipsis visceribus ac penetralibus substitisse. Ut, post tot illustres istius aevi scipiores, nos etiam facta haec& exempla intuerentur. Nagnitudinem quoque, & potentiam illius terraec mari, caelo denique adaequatam , crebIissermonibus in theatrum produximus. Divilios, opes, vectigalia, Tributa illorum admirati sumus. Cuis quibus nulli reges principesque , nostio hoc iaculo , sunt comparandi. Adeo ut quae in sola hujus imperii infantia conligerint, quando circnm V f Rhea S lvia vitiaικr a Mart.