장음표시 사용
131쪽
Consuetudo vero,quae naturam non parum immita indicat a quibus magis vel minus laevi consueverit: nam consueta naturae sunt acceptior ideoqueGalenus eandem in senibus δc debilibus conservari praecipit , quamvis deterrimam,& vallesius inquit: Indicatio a consuetudine in violata servanda est per morbos, etiamsi consuetudo inutilis sit, quaeque per valetudinem mutanda foret,servatur vero in morbis gratia servandae facultatis: nam quae molesta sunt naturae, devitanda in morbis sunt,offerendaque ei potiusgrata,talia sunt prumo occursu consueta omnia . Unde fit, ut Tartari aD sueti a primis annis,incoctie cami equinae, ea obieetc tu nobis vero maxime est invisata. Itali testudinibus vescuntur fetibus & ranis, nos Germani cum Gracis talia edulia respuimusIndi serculis suis assis, foetidam,ut suavius oleant,immiscent: nos autem prae flatore illius
Hic quoque notandum venit, terdum ιδι-οκρασί- quasdam concurrere,quassi Medicus non observat. aegro plus nocet quam prodest Novi mulieres,quae ex una guttula olai cinamomi&anis,potionibus suavioris odoris&saporis causa admixtis,in uteri sussecationem & animi deliquium inciderint: Novi quibus duo,aut ad summum tria ς praecipitati grana. 3o. dejectiones moverunt: imo vidi alique, cuj us animus ita abhorruit ab antimonio, ut audito λ- tum nomine antimonij delinquere Noluit: hoc ideo
accidisse puto,quod empiricus quida ipsi dederat flores stibi j a quibus vomuerat,& rursus dejeceratNovi qui nihil vitale comedere,novi qui cticimina concisa & lin
132쪽
MEDICAMENT CHYMICO Eguas bubulas fumo induratas non intueri potuerunt. Sic alij sunt abstem ij,alij caseum non olfacere, alij cepas non gustare alij, similiter ac leones, cantum galli non au3ire, alij ranas, b nes, feles & glires non adspicere possimi: tanta est mortalium:&quod vel maximam pariet demiratione etiamnum vivit pharmacopaeus qui omnibus diebus vitae sitae nihil comedere pocuit,quod anima sentiente titit praedi
Huc etiam pertinere videtur, quod quidam onetium stomachi habeant tam exquimi sensus, ut nulla acria vel acida, sive medicamenta, sive alimenta sumere queant; ideo neque vino, neque aceto,neque ullo aro mate,niusto minus oleo quodam destillato, vel spiritu
aut extracto uti valen a ιQuinimis nec sexus. spernendus: si enim aegrotantem mulierem spiritibus iragrantissimis& oleis jucum dissimis refocillare vellemus , forte interitus ejusdem
causa foremus. . ' .... la a '
' AE traveris, quae mori os ;eurationem quoque variat: pleris enim & senibus ehementiores non sunt poririgendae essentiae, ne propter caloris inopiam ires horum ab ijsdem consumantur, illorum vero colliquen-t u p. & sic mors,citius ac medicamentum . erar, inci,
' Hic ergo dosis consideranda venit, quae in chymicis medicamentis magnam requirit prudentia, uno enim interdum granulo aegris plus nocere, quam tribus alijs prodesse possumus;Si enim seni &puero tot g na Me
method. puero &seni benigna, non ut medie ktati v hementia sunt decernenda medie Diuiti od by Corale
133쪽
hune servarem, illo S praecipitarem s. Practicus quoque, Hippocrate volente, anni temporum non obliviscatur: etenim, si eidem homini, ut ille ipse obsera avit, idem medicamentum quater in anno exhiberes, hyeme pituitosissima, vere liquidissima, aestate biliofissisima , x amumno nigerrima evome
Cum igitur haee coadjuvante astrorum mala inest. natione saepE sanationi sint adversa ; quod acculat ἐobservarunt cHeberrimi isti empirici ε Nucia oriundi , qui mense Martio & Octobri, ut di quando Sol cst mScorpione, nullam operationem Cheirurgicam ara e-diuntur, infeliciter enim omnia hisce temporibus luc. cedere, asseverant comprimis Medicus illa dist. n. guat, astrorum ortus ti occasus confideret , praescri: ni Lyrae, Canis, Arcturi, Hyadum & Pleiadum morbi enim in his diebus maxime judieantur, stilstitia, aeqMinoctia , Planetarum coitus , motus Lunae, eclipses, Rmalos planetarum aspectus, nisi necessitas legem ii egerit, studiosε observet . ' Non tamen ita si persti tiosEut Herixaes , qui pharmaca purg toria, Luna si gna Zodiaci ruminantia subeunte dare vetitio. Vclut Astronomus ille, qui tres in anno dies sibi imaginatatur admodum infaustos, in quihus si sanguis mitteretur. homo cui vena esset tuta, illo ipsis anno Fato stoico mori cogeretur e sent autem , dies Annunciationis Mariae, Simonis Iudae dc Andreae. Exporientia vero mihi monstravit fili statem. Sic nonnulli quandoque nimis immature observant dies AE-sypriacos, opinantes , quod qui in his aegrotare incio pia
134쪽
MEDICAMENT CHYMICOMPiat , nunquam evadant , quod tamen van=ssimum lene , aliquoties deprehendi , sutat autem sequen
I.&7. Ianuarii. 3.&4. Februarij: I.& Martii: Aprilis: &7.Maii: Io.&ι3. Iunii: IO.&IAIuth: . I.&a.ΑuMsti: Io.Septembris:-Io.Octobris: Novembris: n& io.Decembris. AEstate porro calidissimi spiritus, essentiae & Olea non nisi summa prudentia aegris sunt propinanda, dc quanquam Vontres, teste Hippocrate , aestate sei ubor. gidissimi, & hac de causa calidissima videntur convinire vel maximε , tamen quum haec non diu commorentur in ventriculo , sed statim ab hepate attrahantur, illudque vehementer inflamment, Rrajus evitandi periculum gratia , potius ab ijs abstinendum , dct libus medicamentis pro calefaetione ventriculi utendum , quae ad tempus in eodem commorari , nec per venas mesaraicas ad epar quod secundum communem Medicorum sententiam , plerunque calidius, si ventriculus frigidior ) deduci possimi , qualia fiant grana piperis i ta duas partes divisa, & alia aromata grol lo modo incisa . Similiter quoque frigidisssima, ut aqua thmana cum spiritu vitrioli mista, quam quidam Chymici siti extinguendae praescribunt, fusionda,ne calor ventriculi innatus a frigore extremo lui hcetur &extinguatucis.
Cum insuper nihil magis periculosum,quam imma. Ma tura Dissili od by Corale
135쪽
DE USU ET ABUSUtura medietna,ut inquit Seneca, Tempora quoq; morborum quae nihil aliud sunt, quam ipsius morbi imul tiones ) principium, status & declinatio provide distingueda.& in his materiaemotus & quies: sine clavo enim& remis navigat, naufragium eandem facturus, qui nulla temporum observhtionet medicinam facit, ut doctis simus censet Fernelius . oportune auremi serit Omnia, qui morborum temporibus, omnique mutationi remedia accommodat: Naturam quippe adminiculantem habet,qui progressum ejus imitatur'. Felix autem medicatiocui adjutrix natura succurrit: irrita vero quae citra naturae opem tentatur. Fluxionis initio astriligentia, quae hanc repellant, la ex usu sunt: in statu, cum fluxio plane eonsistit, digerentia: in incremento vero utraque permista , .' Aut si sortet congesta materia digeri minime posse videatur, ejus dein suppuratio procuranda . Γε -κ-μοι ω κ, dicit Hippocrates, quaecumque ullo modo concocta, seu alteratisne, attenuatione vel inspissatione praeparata sunt, moveta no absolute cruda; Femeli' apertius loquitur: Obscure cocta parce, manifeste, moderatius, perfectε
vero cocta validius sunt movenda pnaesertim in impia .ritatibus sebriculosis& inflammatorijs,quae ut Paraccl- sitae aiunt, tincturas habent difficiliores, & vaporum coagulationes admittunt fixas, dissiculter re lubiles: nis1,addit summus victator,materia turgeat vel urgeat; semper autem ad id quod magis urget , respiciencium: gratia exemrii: Insubribus malignis non purgantia sedidi horetiea in principio propinanda, considerandas limitate tanqum magis umens. l
136쪽
Not rar ob damen , praesertim in purgatione irregulari purgantia in principio telicissiimh porriguntur, praesertim in morbis acutis, δt ijs qui conliant ex impurica- tibias mobilibas superficiarijs,qui non egerunt fixas ra-ldices, neque ad difficiles coagulationes destinati. Axq; ho, est quod Hippocratas dicit : laeuntibus morbis corpus purgandum. Et ego ipse commoditatem pumgantium in principio multoties seliciter expertus sum, praesertim in tenuioris fortunae hominibus , qui sepe
propter pravam victus rationem febricitantes , concoctionem expectare non potuerunt,di ratione muneris
sui ac paupertatis non diu in lecto haerere , ac digestivis Se alijs humores praeparantibus pharmacis uti. potuerunt. Saepe itaque ingenti cum fiuctu, in ipssi etiam morbi principio, turgente & exuperate materia vel uta lgente necessitate cathartim exhiberi possunt, praea stim quando adhibitaeest praeparatio corporis atque hu-imorum noxiorum, Sc quando natura eoctionem non. ldum magno nil estaggressa, ita enim non impeditur in suis operibus. Accedi t,quod quaedam etiam impuritates radieales , maxime vero in chronicis&tartareis morbis potius resblutione quam coctione curentur: in
epilepsia enim,colica lepra, podagra, hydrope,stustra concoctionis signa expectantur. Si ergo in principio
purgare cupis, imitare Galenum,&catharticis attenuantia & abstergenti admisce, quae non tam educendi quam praeparandi vi polleanc, ut ipse sua hierapicrx, cit, sic enim tuto mede risa. In statu vero purgantia nunquam conveniunt,quia monente Hippocrate,vasentibus morbis praestat quie
137쪽
scere; virtus enim est defitigata & natura non est perturbanda vel a certamine distrahenda, quod cum morbo inivit,ne sorte succumbere cogatur. Notanda hic victus quoque erit ratio, quae ex morborum temporibus praescribi debet: initio enim tenuis quodammodo est habendus, ineremento, tenuior, in statu tenuissimus. Cum enim Laevissima symptomata vigent,& nacura in morbi coctionem omnibus nervis Incumbit, alio avertenda non eri neque plenioris cibi digestione molestanda. . .
Ultimo loci ac regionis habenda etiam ratio, quae ex diametro interdum morbo contraria sun : sicuti enim tabidi in adrecrasib atque impuro deterius habent: ita certorum quorundam locorum adeo est catarrhosus aer, ut arduum sit ibi catarrhois curam. Regio etiam frigida sicca ad purgationes inepta,econtra vero humida aptissimata. H. I inlia & Hispania calidiora incolae medicamenta ferre non possunt , in Germania & Dania facilε possvno. Unde non pauci ex Medicis accurate adnotarunt,mutationem loci atque aeris complures , magnis morborum incommodis liberasse. Vere itaque dixit Paracelitis . Regio regioni medica . Colophonis loco natandum, quandoq; aliquid divini, ex ente Deali ortum,in morbis ineste,& tunc a Dijs auspicandam esse curationem. Unde Hippocratis tempore , Dianae vestes muliebres preciosissura as consecrabant, A pollini & Esculapio sacrificaban i,& aegi Otos Varijs expiationibus & incantamentis munibant, priusquam naturalem curationem puredorentur: ippocr.
138쪽
Hippoc Honaetamorbos ad iram Deorum soliti sum rectetare, & an his salutem poscendam dixeruiat secuti admonitionem Xamoisidis. Plato in Charmide Homer. lliad. I. Cels.lib.I.med.c. I.J
Nos ad verum Deum,qui etiam lenis Coi opinione maxima & sceleratillima peccara purgat, morbosque ab his ortos sanat,supplices confiagiamus,cumq; CXOremus ut Medicina ab ipsis ordinata; tanquam medium, divinos ac salutares producat: ut glorificetur no .mc ejus. Deinde post lanationem min qua devota Om Iz-tamus gratiari actionem, omniaque in nomine J uosteram his,monen te divo Paulo,cum inquit: Qua cim- qtie feceritis in verbo aut opere,omnia in nomine JEsu
facite,gratias illi agentes & DEo per ipsum. Atque haec de exhibcndi & utendi modo dicta sum-ciant,quem portu S adumbrare quam depingere volui:
Utens post ardentem & devotam divini numinis implorationem,medicamenta unica vice sumenda sumar, qua die, qua hora, praescribuntur .: aurora tamen Musis & medicamentis amicissimata. Post assumta pharmaca potissimum vero cathartim , in lecto ad horulam quiescat & parum superdormiat, quo illorum vis in somno plenior excitetuta : quum vero in actum prorumpit , evigilet, vel excitetur , laec sude Sopor en im arctior, quia calorem intro revocat, essicit, ut pumans a ealore nativo superetur,& ita medicamentum Penelopes telam texata. Sudor vero , spiritus purgantes volatiles ad externa proliciens , etiam actionem medicamenti impedit, quo minus Oisicio suo fungi possita. Demum pede
139쪽
DE UsU ET AIUS Upedetentim obambulet motio enim pharmacacitare 1bilat & post duas horas justulum aliquod detergens
exsorbeat, ne tormina exurgansi& medicamen cum vires sitas tanto exoptatius exerere valeat, quodque illius reliquias cloat, ejusdemque taedia demulceat. Multi fia- ne ad 6. 7. horas magna tamen simitatis suae jactura jejunant. Jeiunium enim Nehementer xiccat,&ssic compus a lejunio paritor ac medicamento nimium exiccatur. Taceo quod veratres biliosorum axime vero objejunium repleantur cruditatibus, & bilis reddatur amarior, quandoque etiam febres a jejunio causet Uur, A carnes eliquentur, non raro quoque epileptici m tus & vertigines a nimio jejunio producantu . Post usium vero Antimonij & Mercurij nemo, cui corporis sui salus cum est, ultra duas horas jejunium ferat. Et haec potissimum de purgantibus intcsigenda: in reliquorum vero Hierantium & confortantiu usu non ita facilE peccari potest grotus itaque,quod sui est ossici ci x, in & Medico per omnia morem gerat: Medici enim est imperare, patientis vero obtemperar . Unde Galenus inquit: Ueteresime dici ae ris iuduhes liribus imperare voluerunt. Et tanta Iim' upud Locros erat cura & venera do Medichre , ut teste Zaleuci cautuha fuerit, si quis Locrensum spires hyriorum aegrotans vinum merum biblust, nisi jubente Medico ; etiarnsi ad pristinam valetudinem redijsset mortis supplicium taet constitutum, quia non justiis
140쪽
MEDl CAMENIT CHYMl COR. 97 His ita rite peractis exoptatus ex usu Chymicorum modicamentorum sequitur ecthctus, qui in honestite , jucunditate &utilitate plurimum spleiade . Reme- dijs enim Chymicis artificiose praeparatis,& methodic Edatis, non tum multi magni morbi,ab antiquis pro insanabilous habiti,cito, tuto,jucunde curan cur& sanantur,verum etiam Medicus, sumimum honorem &gloriam ijsdem sibi comparare potest:&sic ex tabitur ca- Eccles , .lput ipsius, & coram magnatibus in admiratione erit rit Talem creavit altissimus,& non Pseudochymicum gari mitim, ideoque propter necessitatem honorandus.l Hic in divi Apollinis sacrario votivas potest suspendere tabulas,&huic non immerito cuna Asculapio promerita debentur sacrificiata. Honestatam & praestantiam medicamentorum Spagiricorum non parum exornant, duratio ipsbrum, R facilis circumgest io,in parva enim theca plura nobis ira gestare medicamina facili negotio pollii mus. Hinc Marsilius Ficinus inquit:
M4 erialis virtus ut agat multum, materiam desiderat multam: formalis autem etiam cum minima materia valet plurim Una, Iucunditatem vero illorum,quam multum adauget exigit ad sis, natura enim in minimis maxima) nemo pernegabit . Ecquis enim non lubentius essentia qua
dam Chymica dulci Nel odoia,aut una sista&insipidau ti pillula, i uam docoelo longo crassis & foetido vel eti- Multi ab amas. vcl si. pitulis amari nauseabundis, quibus hu- hqrrent , mana corpora non raro gravantur, uti mallet Zi epe in hoc tota eii bene curandi iblertia . Ideo enim gustus si datus est animalibus, at inconveniens a convenienti se. 1