장음표시 사용
621쪽
non opus est, ut uire istis manifesta per hasce inibages hic damin. mini hinc in illimur, qvii 4t nominissemi praecipitatis in aseivio iniis sellicite ideo ea M. I prudeη- ore agere inicitur, qui facit, quod vi circuiIDιia agentis stantiarum quarundam praesentium potius non tacere debeba .smust a contra non facit, quod vi earundem potius facere debebat Unde ---oria est defectus judicia, qt id vicircumstantiarum prae nitum fieri consultius siti
Omnis inprudentiae ratio clarius patebit, ubi te prudentia, quae in numero virtutum intellectualium est , egermus suo loco. Hic igitur ea annotasse sussiciat, Pue culpae intelligem
dae inservium. Ponantus --, qui bello sis immisce . eum ab eo abesse poterat, exhausto aerario, son es nino, subditoriim suorum detrimento. Imprudenter agere dicitur, quod non perpenderit, quae e re civitatis furit similliter si tu in praesentia Titii ex loquaris de Sempronio , quae ipsum laturum praevidere poteras impriacienter agis. In utroque eas imprudentia eonsistit in deiectu judicii, quid vicio cumstantiarum praesentium seri debebat.
Hi, a D - α is .ia, in o assis impruanti caiam es.ctioiim Etenim imprudentia est detinus judicii, quid vi circumst, radentis tiarum praesentium fieri consultius sic f. ., adeo defectus rei titudinis actionis quoad intellectum g. 8a Q.
quoniam supponitur, usu facultatum nostrarum impediri potuisse, ne deficeret, vincibilis eli g. 43. . Quamobrem cum defectus rectitudinis actionis troad intellectum viliciis
622쪽
Quamobrem cum imprudentia culpa sit, ' ἀμ- ructuo immidentis culpose est. suis'. oream.
minitiam actio immidentis in si nihil habere potest vitii, eis; circumstantiis quibusdam praesentibus vitii quiddam trahat Ita Regi bellum inserenti alteri causa justi essi potest, adeoque bellum in se nihil vitii habet Ast cum e re civitatust, a bello potius abstinere, quam jus suum bello persequi;
illatio belli culpos evadit. Similiter quod de Sempronio narres, quae Veritati consentanea sunt, nihil in se habet vitii. Ast quoniam tu hoc facis praesente Titio , quem id aegre latu- rum nosse poteras culpos evadit actio. Non jam inquirimus, quanam de eisia homines sim imprusiit 4 Famam culpatrum praecedentium specio in eandem ii sitam; de his enim emussio loco mi. 3.776. . imp dentia hic Multum- modo mentionem iacere debuimus, Gautores, ubi de cub P agunt, eidem quoque imprude nomen aris' ' it quamvis quae diversa Iunt a se invicem non distinguant, pro O notis habentes diversis culpae' te . Incuriosis dicitur agens, si de rectitudine suarum lacinia actionum prorsus non sollicitus est Unde In νυ est abstn-quid si ita omnis ilicitudinis de rectitudine actionis. Uernacula dicere solemus: Erbesummeri id garnith bat. . um, mas et thut Incurimonisnuum perinde es , quod agat, mydo ipsi commodum videam ho gere. J agit quin occasio ipsi ossis ur, parum sotariis mala ex. actione sua lit
quis incuriose in agendo es notio actionissessi suaenam
cienter determinas. O uicium verum de actionis bomtate in actionec ' malitia descis. Etenim qui in agendo incuriosus est, de per sum restitudine actionis prorsius non sollicitus est 3. 78. , con-riam συν- sequenter nec in eam inquirit, dum agit amobrem ris inde.
623쪽
evin ad lectitudinem actionis requiratur notio suffcieh-ter isterminata & iudiciunt verim de actionis boniuge malitiai . o. nec in notionem actionis sufficienter determinatam inquirit, nec de a*ionis in talis hic is C a. tranda, bonitate talitia judicium notioni isti consim me tamat. Deficit igiturin notio actionis sufficienteri
terminata, udicium venii de actionis bonitate '
Patet adeo incuriam in alendo reddere homilieni cisitantem , 7 8.),&inconssilaratum 3.76 30 initaeonomi
saeut incuria praecipitiuitia inagerulo , & comitem' ' Nuit imprudentiam s. 60. Non opus esse existimo, ut iure prolixiusdemonstrentur, quae ex collatione definitionum inii, cuique vel parumperimito statim manisest sint.
in s Incuria eulpa es V actio per moriam gentis αἱ sam per es. Etenim si quis in agendo incuriosus est,in notio actio.
ineu iam is sussicienter determinata, & judicium verum de aerionis vostro bonitate malitia deficit s. 7 9. Quamobrem cum nouo actionis sufficienter determinata iserum de ejus bonitate atque malitia judicium ad reetitudinem actionis requiratia 8α , inuidem ex parte intellectus s. a. actio perm- curiam agentis deficit a rectitudine ex parte intellectus. Quoniam vero supponitur, facultatum suarum usu impediri potuisse ab agente, ne deficeret, siquiden de rectitudine Metionis suae sollicitus esse volitistet f. et 8. , defectus illa vincibilis est a.). Est vero defectus rectitudinis acto- nis quoad intellect4m vincibilis culpa I. i Id. Incuria tur in agendo culpa est. oderat,num ammtiae culpa genus committitur actio culpos aest sive ea primativa, sive politiva fuerit s. i8. . A moisi per sumin semis culposa est. Guaerat vi erum.
624쪽
De Imputatione moraiciolo sculpa si
., ii is Quodsi excipias actionem per incuriam agentis non semis, pre 1e malam sed eodem facilitate contingere ut sit bona. - qua eam malam esse contingit dubium hoc idem est, quod de incogitantia movimus ηος 3. 749. , adeoque quae ad idem tollendum in medium attulimus, ea omnia hic quoque Iocum habent. Inprimis vero consderandum est, quod etiam ibu dem jam insinuavimus de incogitantia, nimirum quod ipsa
ineutia inficiat actionem Iabe quadam eamque raratam essiciar. . Q eum alias esset bona, nisi ex incuria procederet Ceterum constat, dudum Ctos incuriam culpa annumerasse, eis, cum distinctis destituerentur notionibus , eam perinde ac ceteras '
culpae species nonnisi pro synonymo culpa habuerint quod eis in ipsorum soro tolerari poterat ubi arctioribus multo li mitibus culpa constringitur, quam in philosophia practica.
nee remedia hujus mali praescribuntur in foro tamen philo. sophico, ubi ratio judicis munere fungitur, non confundenda sunt, quae a se invicem disserunt, praesertim ob praxin, quae
in Philosophia practica a theoria nulliui separanda. T 81. 'culpa in as racto est, quae aestimatur ex non ussu Vae infacultatum hominis in genere consideratarum a vero a stracto srn concreio est, quae aestimature non usi facultatum huius screto praecise agentis in indi Viduo. erentia... Divisio culpae in culpam in abstracto in culpam in con octo usi recepta est apud Doctores Iuris civilis, probe at , tendenda venit. Culpam in abstracto spectamus in theoria.
ubi non supponimus nisi iacultatum humanarum usum in ge- nere spectatum ast culpam in concreto consideramus, quoties judicium serendum est in dato casu quocunque singulari ue culpa hujus praecise agentis in individuo. Dependet potis smum culpa, quatenus imputatur agenti, a vincibilitate desectus. Ecquis vero est qui nesciat defectum rectitudinis actio- . ni quoad intellectum tibi vincibilem haud raro invincibilem esse alteri. Multa igitur circumspectione opus est, ne in imputanda culpa a vero aberres Etsi enim actio externa prorsus, eadem fuerit, Mutrobique absit dolus, non tamen culpae labe Lee 2 infici-
625쪽
inficitur in omni agente id inprimis notare Maeni, qui nomnis aliorum judicia in cata ilicinitantur, mumidi iactionis perperam vulgo aestumantes, identitate reum Dumam, per να determinatur notio amoms. 82. GDa me culpam mediam appellare lubet desectum rectitudi His me inis actionis ob exceptione In In casu collationis ossiciorum minus recte factam. In Recessu imperii A. 33 94. g. 64. δεν-
.Exemplum hu)us culpae habemus in l. 7. ss de dolo malo quis miseri eordia ductus solvit servum alterius compenditum, ut fugeret. Etenim ossicium erga alios est miser opem ferre, ut a miseria liberetur nec minus ossicium erga alios esh, nem,nem laedere, seu in causa non esse, ut alter rei suae jacturam a. ciat. Duo haec ossicia hic colliduntur Alterum est legis princeptivae, alterum est legis prohibitivae si lex praeceptiva Apuohibitiva inter se colliduntur, prohibitiva vincitaraeceps amis arod, adeoque exceptio fieri debet contra praecepimmam ut satisfiat prohibiti ae Quamobrem cuin tu facias est tionem contraW'iubitivam, ut satisfiat praeceptivae oram
minus reiste facis, atque ea de causa a stio tua deficit aciem - tudine ob exceptionem minus recte faelam is inicie culpa eonustic g. 696.ὶ qua nec dolus est, cum non haheas animum alterum laedendi, seu non intendas, ut alter pariatur iactinam rei suae , 6r6. , nec culpam specie sic dicta, quia non erubest desegus rectitudinis actionis quoad intellectum, sed aliquis etiam quoad visantatem adest, qua niis saltem indiremim tendere seu, ne debes damnum alterius 6 6ar. 6a . . paret adeo culpam hane esse medium ita inter dolium Metilium in specie sie dictam. Et propterea nos culpammediam appolare voluimus. Quodsi veri Versutiam vel eum aliis culpo
proposti vocare malueris, per nos licebit neque enim ce
litigabimus, quaenam harum appellationum si convenient vElfi enim saepe conveniant nomina rebus tuis, In tamen
osse est ut conveniant semper. Similiter culpa hujus mea Diuiliae by orale
626쪽
exemptuiri est, si mandatariu ex gratia patitur alium id emere, ruod ipse emere debebat colliciuntur hic enim ossicium manis alaria dc ossicium aliis alis candi, quod volum, ac musrecte eontra ossicum jeciale silexceptio, ut sitissat generali,eci per ipsam mandati naturam satisneri haud quaquam pol rar, quemadmodum suo consubit laeo.
a deusta media su laesi a seisme, M, -- si si recte vinate. Quando enim quid fit culpa media, actio is actio exsicita rectitudine ob exceptionem in casu collisionis ossici cat*a senim minus recte factam M. 8a. Quamobrem quoties Ha -- culpae mediae locus est, duo sunt officia, quibus simul satis-m
fieri nequit I si tot); consequenter cum contra alterum exceptionem faciat agens, scit, quid inde sequatur, si actionem ipsam omittat. Quod adeo eulpa media fit, id se a sciente. suod erat unum. Enimvero quoniam alteri offciorum fatisfacit, pro pter id agit, quod ex actione hac resultat, adeoque hoc directe vult f har. 623. , non vero directe vult, quod ex ea actione restilla , qua ni mittit 3 cit . Quamobrem quod culpa media hi, non fit a directe mlante Mod era 'auerum. Patet hoc exaltatis pauIo ante uot exemplis. γenim si servum alterius compeditum solvas, ut lugiat nosti
utique, alterum facere debere jacturam servi sui, adeoquestiens agis, quod nocet alteri. Enimvero dum line saeis in sericordia erga servum miserum ductus, non jacturam reisue, quam patitur dominiis, sed liberationem hominis meria miseria sua directe intendis, adisque directe non vis , quod nocet alteri similiter in altero me 'o evidens est, nosse
mandatarium, quod si rem, quam mandanti emere debet, ab alio emi patiatur, hoc ipso mandans ea carere la hear, cum interesse ne citreret cum tamen hoc faciat alteri hac re gratificaturus hoc ut directe non istud. Vides itaque quin modo culpa media diaudicanda venia
627쪽
liaris, Edenim actio dolosi conmuttitur a scientera volentem: in sene ros. culpos nec a sciente, nec a Volente G. 3 ad queras cuti autem culpa media committitur, a scientes, non tamen directe volentem et 8 3. . Quamobrem nec dolus, nec culpa
in q,ecie sic diti est culpa media, sed miliarem'in
dam coiistituit cuj speciem. Idem etiam ostenditur hoc modo. Culpa media admittitur ob exceptionem in casti collisionis duorum ossici rum mimis recte iactam s. 78, cum dolus sit des rectitudinis aditonis quoad voluntatem Ioa.), culpa vero quoad intellectium 3 et Differt adeo desectu, istereo iudinis actionis a dolo atque adeoque peculiareui ae in gelim sic di- speciem constituito etia. . Vulgo eulpa in gessere dividitur in dolum eulpam pro
duplici numero iacultatim Mnu , quae in actiones humatias influunt.' culpam mediam vel cum euisa in specie sedi in unum confundunt, vel pro peculiari specie culpae in sp
eie se dictae habent. Utrique veritatem minime astequuntur, sed a scopo aberrant. Eiust enim culpa media culpa in genere se dictae species perinde ac dolu culpa in specie sc dicta ciuae cum hisce duabus speciebus tanquam teret eidem Eeneri
stat Non insoliis desectus rectitudinis Foad inteIIoctum, quemadmodum culpa in specie se dicta, nee bivi defectu, quoad holuntatem, quemadmodum dolii, sed ab utro participat. Unde subinde propius accessit ad desum subinde propius ad culpam in specie se dictam. Quamobrem AJ
Nomini nunc eam dolo aequipollere immant, nune dolum non esse contendunt. Ne igitur in casu particulari in dissime tates incidas neNplicabiles probe notandum est culpam diam peculiarem esse culpae in m nere sic dinae speciem.
Equidem& subinde in dolo non directe intendi ' quod ex amne resultat, malum, sed uulirecte tantummodo directe
628쪽
tanaen mutie -- mi mi an culpa medi, malinii Forsis niuium directe intenditur Unde in dolo adest viis mus laedendi alterum , ubi maluit insertur alio i in cula' media animus laede si abest.
Agens Hreni dicitur id, ad quod alii ob actiones Misi is, bonas vel patratas, vel quas parrare potest, ipsi obligantur, σωλὸ- ad quod patiendum ab altu ob actiones suas malas ipse Dum viae obluatur. unde aurei quoad actiones bonas est jus adsis. id, ad quod alii ta eas ipsi obligantur quoad malas vero uario patiendi id, ad quoduciendum aliis ob easdemitis est. Vocatur meritum in casu postmori etiam Deme.
Notio meriti vulgo aut non explicatur, aut explicando magis inmeatur. Ubi vero abimuri advertimus ad exempla, cinnia perspicua sint, & desii titiones nostras usur loquendi esse conformes apparet. Agedum itaque demus exemplas Qui studiis diligenter operam navat, laudem mereri dicitur. Alii obligati sunt ad laudandam di untiam studiosi, adeoque ipsi jus competit, etsi imperiectum, ad laudem. Et in hoc
jure meritum ipsius consistit. Similiter operario ad solvemdam mercedem persecte obligaturi, qui ejus operam conduxit, adeoque eicis competit jus perfectum exigendi mercedem. Et ideo mercedem mci pri dicitur, tam hoc jure m
ritum ipsus consili Qui muneri alicui cum laude a1raeesse potest ei obligatur civitas ad ipsim in eundem conserendum, eis imperis . Competit ergo ius petendi, ut mi consera vir Ac ideo mereri cicitur, cui prae aliis conseratur, cinjure, quod ipsi est, meritum ejus consistit. Ecce tibi exemphim, in quo meritum respicit actiones non patratas, sed eas, quae ab agente furari post urit adverso nar ob furtum, quod commist, e patibulo suspendi meretur. Etenim civitati competit jus puniendi hoe delictum fur obligatur ad poenam istam suheund im. Eius adeo meritum consistit in obligatione ad ita patiendum, ad quod facientium aliis jus,st. Equidem haud raro dicere quoque solemus hominem mereri secum Disilire by omle
629쪽
Pantcun De imputatione moris, Dolo scalpa.
secundam, vel adversam fortunam, rationis loco allegantes actiones ipsius, vel habitus, unde eaedem fluunt i enimvero in hisce locutionibus aliquid fictitii subest. Fingimus enim fortunam instar entis intelligentis , quod bo in mala immit. t hominibus eam obligari ad benefactentibus immittem dum botis, ad malesa ientibus vero inserendum mala, coliisquenter ei non esse jus ad benefacientes malis assiciendum exi. Itimamus. Et hisce notionibus convenienter affirmamus, bene agentem mereri fortunam secundam, male vero agentem Atrimam adversam , ut in priori casu meritum consistat in aetbenefacientis ad bona, quae sortutis confert, in posteriori mrem in maleficientis obligatione ad patiendum, ut fortia ripis adversa. Vides adeo definitione nostra distincte explicari, quod notione confusa meriti, qua in judicando utuntur communiter omnes, corvinetur uaenam vero sint ea, qua agens meretur ob actiones suas . v quas actu patrat, live quas Patrare potest, ex tractatione speciali omnium jurium diobligationum, quae in hominem cadunt, suo loco elucese
pinis Philosophiae Practicae xiversalm
630쪽
PHILOSOPHIAE RACTI CAEUI, VERSALIS.
De differtiuia amonum humanarum, ρ CAPUT II. obligatione ac Lem naturali. ars
De ne ita vi natiuae litore, Praenius o Poenis, πI De Virtute ' Vitio, tudine δε elicitate hominis, ar