장음표시 사용
361쪽
I N A R I s T. r AD E p o E τ:i e A. piti statim ex similitudine vultus, habitus & sermonis.Posterior est,cu res ipsas intue mur,dum agunturi neque vero hoc ei las Aristotele dictum, filiod assi et res tune geri nam non esset imitatio, sed ut tantam euidentiam in unitationeilla esle ostendexet,adeoque perspicuam ut parum discrepet a vera actione. Hic locus,hoc modo debet intelligi. Paccius nectue intellexiti neque apte vertit; videtur enim intuli exisse de gnitione,quae pars est l ragoediae:cum de ea no loquatur in praesentia Aristoteles.
Et ambitu minori poeticae imitationis fine assequitur. id enim v beiariorem voluptatem praebet, qubd quae per longam temporis perio,, dum siparia habentur, breuiori collecta gyro perstringit exempli grais tia. Si quis Sophocleum Oedipodem tot in carmina, quot Ilias continet, distribuerit.
Tertia haec est ratio,ad idem probando accommodata,huiusmodi. Poemata,quae sacilius,breuioreque via tendunt ad exitum, siue spem imitationis sibi propositae. at id facit Tragoedia nam breui temporii spatao, suam conficit actionem; paucioribusque
eget Epis odiis,quam Epopoeia; luet logissima ea poesis;innumerabiliaque habet Episodia,quibus suam auget actionem. Atqui maiorem affert voluptatem adito,quae suerit constipata variis euentibus breui tamen narratione coarctatur; & multum habet, admistum tempus.Verba Graeca sunt. Π, αξρο- ρον Ara τοι ori mitia χρίω,ea dicuntur αὰμα, quae condensata sunt,&in arctum coacta. Rursiis G κο ραμ . x πρ χρόνω sunt res, quae quidem multorum annorum spatio arctae suerunt, sed breuiter narrantur;Huiusmodi quippe narrationes multarum rerum breues; multum habent
admisitim tempus;quia complecituntur uti dixi multas res longissimo temporis spatio actas Hoc ut facilius intelligatur exemplum assert Aristoteles ut siquis Soehoclis Oedipodem redigere velit ad prolixitate poematis Epici; qualis est Ilias, posse enimia apte fieri sed alia ratio esset excogitanda in constituenda actione, ut plura recipere pollet Epi sodia,& magis,magisque sicuti Epopoeia selet,augeri .Id si quis emcere velit actione,quae Dramate tragico prius collecta erat,& coarctata in breue quodda spa
'' Ad haec Epopoeicam imitationem, qualiscunque suerit, no Vna om ' nino esse argumento sit, quod ex hac qualiscunque fuerit, Tragoediae' semper plures exeunt, quare si unam isti fabulam composuerint, ne-' cesse est eam vel breuem nimis, instarque muris caudae apparere: vel,
V si ad iuste mensurae longitudinem produxerint quasi vinum dilutissise naum. quod si plures, verbi gratia, si ex pluribus actionibus commixis ram, prosecto non unam: qualem Iliadem, & Odysseam, plures quiis dem huiusmodi continentes partes, quae alioqui per seipsas etiam mais gnitudinem habent: tametsi huiusmodi poemata tum optime quan-, Dd 'iiii
362쪽
tum fieri potest constituta sint, tum etiam quam maxime unius actioia
Quartam affert rationem Aristoteles,qua probat aduersiis Epici poematis lauda tores,& tragoediae reprehensores;hanc illi elle anteponendam, ius est liuiusmodi. Illa poesis,in qua una,smplexq.inest actio,magis est probanda, praestantiorque censenda; quam in qua illa multiplex fuerit astio. At simplex,et una magis est actio in tragoedia; ideo probatior. In Epopoeia aute actio,non multiplex quidem, at minus simplex; ideo eminus probanda.Quod minus simplex in Epopoeia actio st; hinc facile cognosci po- test,quia multae tragoediae, in quibus singulis,una, simplexque actio est, ex una Epica poesi i lucuntur quod superius quoque est a nobis copiose declaratum Si igitur res se
ita habet; plane probatior fuerit poesis Tragica quam Epica.Verii mirari sertasse pocst aliquis hoc loco, cur Aristoteles, cum ante saepe dixerit Iliadem, Odysseamque e Epica Homeri poemata unam habere tantum .simplicemque actionem, sicuti ars postulat &: ideo in primis Homerum elle laudandum ; caeteros vero poetas ignaros . arti scii poetici,qui singulas res gestas unius viri persecuti sunt more historicorum; esse improbandos; nunc dicat in iis plures esse actiones , sed considerandum omnia ab Aristotele prulenter dici; nec sibi ipsi ulla in re aduersari, nam Epopoeia con tinet quidem unam simplicemque actionem,sicuti declaratum fuit;sed ipsus Episi,
Ja, quae partes stant quaedam,tam magna sunt,cu magno annectantur poemati, ut singula unam contineant actionem intes ram; Episodia autem Epopoeiae duplici modo aut coniuncta cum toto,hoc est,cum adisone primaria,tanquam partes ipsius; aut s)parata ab actionerisi coniuncta consideres; una fuerit, ac simplex actio; si sepatata, ac disiuncta per se;plures videri poterunt actiones,ideo Aristoteles dixit Iliadem;&Odycseam ex pluribus constare partibus, seu actionibus,quarum singulae per se integram, iussamque magnitudinem habent;vi satis perspici potessapud nomerum, & Vergi-sum,nam qualia sint Episodia,quomodo lite actionem unam complectantur per se, satis est ante declaratum.Non quod neget,id quod toties assirmauit,ita cum actione apte esse Epi dia coniuncta,ut distrahi non possint;sed ut ostendat,s libuerit aliqua do alicui seiungere,id pro iure facere posse, 'uia magna sunt & integram continent octionem. Non idem fieri poterit in traacedia; nam quamuis etia ipsa Epis odia ha
beat,quibus augeturi,non tamen magna lunt, aut integra;scuti illa, & ideo si seiun seretur ab actione euius sit imitatio; non constituerent per se integram actionem.
Tantundem vero differt inter Epis odia Tragica,& Epica,ut haec quidem longa sint,& magna; illa breuia,& exigua, haec integram contineant actionem illa vero non contineant;haec quod summum est ex natura ipsius adtionis,ac intimis visceribus dedu canturnilla ex similibus, eὁque spectantibus aliis actionibus conflata primariae actioni arcte annectantur,iunganturque Haec cum ita sese habeant;verissima esse animaduertes, quae ab Aristotele dicuntur in contextu nec repugnare superioribus. Nam si
in Epopoeia unam tantum sicuti maxime oportet actionem constituas, ct illa ducta Epis odia,eo modo,'uo solent duci,ex actione tragica, non aliunde integras actiones sumptas adnectas,uti sit in Epopccia semper,& factum ab Homero videmus, videas exilem actionem,ac perpusillam existere,qualis quantaque tragica est, ct smillimam
murium caudae.Quod si producere tentes,& in tenuissimas extendere partes . atque augere,simillimum reddes poema vino quam maximὶ diluto,nam cum ante merum esseWparuo continebatur cyatho; mox superaddita aqua ita auctum,ut ne magno vas contineri positi,sed dilutum omnino fuerit,omnemque vim amiserit pristinam,no secus in poemate set, si enim diducere coneris,& prolixum ficere magis,quam ipsus
patitur actionis natura,quae in eo inest,omnem amittet venustatem , languidiamque
fet&eneruatum. Iam vero si hoc metuens plures in Epopoeia constituas actiones, aberrabis ab arti scio ipsius, debet enim una tantum,& smplex esse actio Cum igitur linc incomoda consequantur, nihilo minus una Videbitur esse Epopoeiae actio, quam
pragoediae,si s paratim c5sderes, nam uti diximus sinsulaEpi sola singulas cotinent, actiones s
363쪽
IN A R I s T. DE POETIca. IV actiones,si separetur,quod patet eo magis, quod ex singulis Episodiis Epicis una con- satur adito tragica, suapte igitur vi. natura,ac magnitudine Epopoeia non excedere tragoediam.Non igitur praestantior, imo tragoedia praestantior, tuae habet vere unam, di simplicem , quae suis se sit stentat viribus, auget. Adnotanda in contextu duo sint. Primum, cum ait μου μυ δε εα ιh-μων Geuiritan .Nam pulcherrima usus est similitudine Aristoteles,dum rem exiguam voluit fgnificare,sumpta a muribus,neque a muribus tantum,sed etiam a cauda ipsorum.murem exiguum trita ampellatione solent veteres nominare, ut Vergilius in Georg. M Exiguus mus. Horatius quoque de partu montium,ex vetere prouerbio, loquens, ridiculum nasci murem dixit, dum rem exilem , acraruam significare vult. Whέον quoque scimus claudicans quoddam genus versuum suisse adpellatum,& desinens in exiguam quandam figuram ex hac ipsa ut opinor similitudine. Hesychius dictionem hanc declarans ait μυου SA τ υτ D Praλineluctam. Alterum deinde est in contextu adnotandum in alia similitudine quae ducitur a diluto vino, quod Graeci inris vocant, scuti Athenaeus docet libro decimo citans huiusinodi versum. M ἡλqQ & paulo post.ex Hegesandro.
s, Noe amicro.Veium de hac re copiosius locuti suimus libro primo nostrarum Annota
m Si igitur Tragoediam non modo in his omnibus praecellit, sed artis αν quoque opificio: qu ippe non quamlibet voluptatem,verum quam div ximus, praestare debet: sane liquet meliorem hanc esse inulto quidem M perfectius Epopoeia finem assequentem.
Quinta haee est probatio qua vehementer confirmat suam de Tragoediae praestantia sententia.Aliis omnibus rebus,quas hactenus explicauimus; excellit Tragoedia Ep poetam;tum vero hac in primis. quod maius requirit artificium; ut auditores obleti re possit ; non enim quamlibet rem licet inserere in Tragoedia, unde voluptas capiaturi, nam iocos,sales,ridiculas narrationes,sestiuos sermones non recipit; quibus omnibus facile est parare auditori voluptatem.Sed cum luctuosa,laciγmarum'ue plena; luctusque & lacrumas homines auersentur, detestenturque;magnamque suae infelicitatis partem imo vero omnem in iis positam putent; tantum abest,ut voluetatem ex illis capiant plane summo opus est artificio,eo perducere venusta,aptaque imitatione animos hominum, ut oblectari se sentiant in medio luetus. neque sane,cum id n tura festiuitasque rerum non efficiat, aliunde voluptas oritur in Ἐragoedia,qiam ex apta,concinna ue morum,sermonum,actionumque imitatione;& dilucida quadam uidentia, licet igitur vere affirmare,Tragoediam Epopoeia multo esse praestatiorem.
Ac sane testatur Plutarchus in eo libro, in quo disierit.virum domi, aut seris magis , excelluerint Athenienses, hac voluptate captos mi a praemia doctis poetis proposuisse,qui Tragoedias scriberenti ac multo plus auri insumpsisse in Theatri voluptatis huius causa,quam in bello gerendo,propagandorum finium gratia. pG Wi d me HS i .H1 -ιιοδ.Μ πιλυν 1 r GEGY τιαρῶν αι his si u es c u Fia ἡνω emit, se με iam in L s m ωτα
De Tragoedia igitur & Epopoeia, deque eam generibus, atque par, tibus, quot etiam quibusque disserunt, de causis insuper,cur hae meri' tb probentur,reprobentur uritum de obiectionibus,ac solutionibus,
364쪽
satis hactenus a nobis haec dicta sint.
Epilogus est totius libri,in quo ait se de Tragoedia, de Epopoeia; ipsarumque diis
rentiis,& partibus singulis locutum. praeterea de reprehensionibus, seu cata illationibus,quae Merri solent contra poetas,&de ini aruio coniuratione,seu ut ipse vocatγde solutionibus. Atque utina sicuti integer est ab omni parte liber laic, alterum quoque haberemus, in 'quo de aliis poes eos generibus locutus suit,sed quando interiit. reliquum est, ut hoc saltem nos solemur qui integer ad nos peruenit. sicuti ubique nos Methodi seriem Aristoteleae obseruantes ostendimus ut tandem aliquando nonnullorum pervicacem morositatem vinceremus; qui sua authoritate homines ab hoc si . . bro legendo,que mutilum, mirisque modis
lacerum esse semper praedicarunt, . , antehac deterrere co- iiii ldiu i nati sunt. . til irioso in