장음표시 사용
281쪽
HIRROP YTICI PAR s PRIOR tatas propositiones educendo , deinceps e concinis , quae volumus , concludamus. Lom Scriptum in quibus Dudvim memorantur om nino civi sunt. Primus locus est Cantic. 7 I . Dudaim ederunt ydorem. Alter exstat Gen. go: I . Quum abiens Ruben temporibus messis triticea, ιπυ-sset Dudaim in afro, eosque attulisset ad Leam matrem suam , dixit Rachel Lea , da mihi quasio do Dudaim Alii tui. Haec autem illi , an parum videtur , inquit, te recepisse virum meum an etiam capias Dudaim filii mei Z cui dixit Rachel, propterea cubet ille tecum hac nocte pro Dudaim Alii tui. Redeunte igitur Iacobo ex agro vespere , egrediens Lea ei obviam dixit , congressurus es mecum, nam omnino mercede conduxi te, pro Dudaim filii mei ; cubavitque cum ea , nocte illa. Tertius habetur Ierem. 24: I, 2. . ubi ex omnium interpretum consensu , Dudaim vertitur in calathos vel fiscellas : Ο-stendit mihi DOMINus duos suum calathos positos ante templum Domini , Calathus unus erat ficuum valde bonarum , quales seunt primores ficus , aster ita malarum , ut comedi non posent. Ex his igitur clicimus propositiones , quarum
DuDAIM SUNT PLANTAE AUT PRUCΥUS PLANTA, RUM AMOENIS 3IMI.
IpsuM nomen hoc declarat. Uenit enim Dudaim a Tu amandi
vel diligendi verbo , M singulariter dicitur Uri quod nomen pΟ-litum loco man , ut tune' legitur Pro Τπ I Par. p. 32. ut MN somnus, usurpatum loco - , ut mo amaritudo, loco mP, ut re Iini fastidium. Talium M in plurali etiam numero retinetur: ita enima κax , quod venit loco nar deflexum & mirix capreae. Maia
culinum nomen est O , Ematum ut Iri , ah n, genuit, ut , a ab N , ut ποῦ ab 'a' ferem. II: I3. ut m in compolito mo id enim tantundem vult quod a m quae scientia Z vel qua re ' Sic ipsum quoque comparet in compositis Jehoschuah , Malcisthuali , A-bischuali , Bathlchuali , Elisthuali. Ex eodem themate sexa n mina Iadid dilectus , ori dilectio , Jeduthun , Jcdiithun, Iedid- , , m dilectus , amores , Dodaujahu, 2 Par. 2Ο: 37. D
des, Dodo, Elidad, Eldad & Medad. PROPOSITIO SECUNDA.
DUDAIM SUNT QUAE PUER sEPTENNII ET MATRONAE HAUT INsCITAE VEL INSUBIDAE , INDILECTA MENTIS HABERE ET CONCU
282쪽
RuBEN , Lece siluis , palchritudine & sapore τῶν D darim di lectatus, in agro lecto'domum rediit , matremque corum panicipem fecit. Rachel aurum, Leae somr illorum potiunoi desiderio noctem serori cum marito denendam hoc pretio MCavit.
Pa inissa ea legimus in Paddan Aran, seu Mesopotuiniae agris, Gen. 3ot I . comae. -- cap. 2, 2. Ibidem Jacobiis greges soceri pastens , ea se apud cum conditione qUeritur, ut de die aestu, de nocte conficeretur gelu, oculis interea senano carentibus. Gem Ir.
DIEu Metuu enim in Cantico odorem ante florem vitis & Punicae mali exhalalle, cap. 7: I . m de illis perhibetur uru D Uri id est , Dudaim fragrarunt, Mi defluxit Jam corum odor. De vi te dc punica ; Videamus an germinet vitis, an floreant mali Punicor. Est quidem , ubi praeteritum etiam pro futuro ponatur, Vese tim in vaticiniis de re ceno eventura , ut ut 6. Sed hic nestus est vaticinio locus, neque quisquam Interpretum de eo cogitainvit . omnibus in pneaetiti significatione verbum una accipienti s. Jam quod ante vilcm & malum Punicam odorem exspirasse Dudaim struntur , ex eo clare intelligitur, esse plantam , quae ante vites icPunicas edat florem. Ut adeo germinantis ordo a natura servatus, primum florem ipsis Dudaim , alterum Punicis , ultimum tribuat viti. Quod vitem Punicie sponsa praeposuit , eam pretium M au thoritatem quaestuosioris fractas cogitan . vero consentaneum est.
ODOR DUDAIMORUM NON RADICUM, NON STIRPIUM EST.
DA Dudaim testatur Sponsa dedisse, id est, spirare odore desivisse. Radices ac stirpes odorem servant, & radicum in allatis textibus nulla facta est montio. Flores vel in caulibus marcescum, vel quum decidunt, quicquid est fingantiae peniunt.
283쪽
DUDAIM ET PRIMO VERE E E TEMPORE MESSIS COMPARUERUNT.
SCILICET veris initio florem, tempore autem messis fructum d derunt. De flore Cant. 7. d. fructu Gen. 3o. Messis triticeae tempus incidebat in mensem Nisan , qui eX parte M o nostro respondet. Is enim dicitur mensis novarum frugum Exoa. 34: ψ. ct postridie
paschatas offerebantur nava fruges Lev. 23: I. Dent. I, 9. Viae N sol. Fullarus Misceli. lib. 3. cap. LI. ct Bochartus Hiero . Part. I.
cap. I 3.fol. 8 V. Martio mense in Iudaea segetes falce resecant & m tunt agricolae. Ideo postridie Paschatis, hoc est, medio mense Abib manipulus e primis frugibus Deo offerebatur. Levit. 23: Io. II. Sed scito Pentecostes, id eit, quinquagesimo demum die post pascitate sestum messis erat plena peracta. Unde est, quod Exod. 23: I6. vocatur π1pri an festum messis , nempe absblutae, non inchoacta. Non est dubium, quin triticea mesis in Mesopotamia terna, quae sele plurimum calet vel in eosdem anni dies, vel etiam temporius inciderit. 2Estus enim sideris, qui fertiles regionis Campos torrebat, frugum maturitarem acceleravit. Non mirum ergo fructum pri cocem aut primitivum aestatis tantopere puerum & foeminas petiisse. Praecocium quippe avidi sunt homines, de quo Jes 28: q. Decor ornatus Ephr imι erit, ut fructuspracm, quem uti vιdet quipiam duma huc est in manu sua deglutis.
IN Syria quippe inter Amnana, quae Paddam-Aram. Gen. 28. Σ,7. &- Πο Ager Syriae ab Hosea dicitur, Rubenus ruri invenit Dudaim Gen. 3I: I . In Judaea autum Sulamitis amico nunciat Dudaim in agro odorem suum edidisse. Cant. 7: I .
' suNT DUDAIM CALATHIs S PORTISQUE, FRUCTUS AESTI Vos Q U AE CAPIANT, UTILE S.
PONITUR enim hoc nomen apud Ierem. 2 : I, 2. in calathis vel canistris ficuum. V onem ostenssit mihι Dominus, nempe, ecce duo Dudaim, id est, calathi ficuum compositι ante templum DOMINI ctc. Calathus unus erat ficuum bonarum valde, quales sunt praec ces ficuum, & calathus alter ficuum malarum valde, quae non pos-lcnt Diuitiam by Cooste
284쪽
D E ARBOR Inus. CAP. XXVII. 26 Isent comedi prae pravitate. Ex eo 'gitur quod Dudaim priciant materiam calathis vasisque quibus aestivi contineantur fructus, oppido liquet, eodem nomine notatas suisse arbores, quarum materia vasis ejusmodi utilissima iudicatur, & per metonymiam cauta mat rialis pro materiato, ut locuuntur, Dudaim a Jeremia dici vas aut supellcctilem ex ligno dudaimorum factam ; quemadmodum alias in Scripturis eodem tropo abietes videmus accipi pro instrumentis musicis 2 Sam. 6: s. Juncum pro fiscella, Iob. 4o: 26. arundinem pro sagitta , Val. 68: I. & apud Virgilium, arundinem projaculo, εγEneidos . -
- Haeret lateri lethalis arundo.& . Eneidos V. Namque volans liquidis in nubibus arsit arundo. ut myrtum pro hastili. Luciam ut νυν ipsa pharetram, Et pastoralem praefixa cusspide myrtum.
PRIMuM visi a mulieribus tanquam res notissima nomine suo adpellantur. Ita enim Rachel sorori: Da, quaeso, inqua at, mihi de Dudaimis Alii tui. Hac autem illi: An parum videtur, te receps.se virum meum p an etiam capias Dudaim filii mei ' Cui respondit Rachel: Propterea cubet ille tecum hac nocte pro Dudaim filii tui. Gen. ao: IO, I s.
NAM, ubi de arborum flore agitur, Cant. 7: I . ante alias dicuntur dedisse odorem, & materiem calathis sportisque utilem prin
EX eo enim quod animadverterat Sponsa, Dudaim exhalato floris odore, proxime datura fructum, spem fecit sponso propcdiem a cipiendi recentes Ductus, quos ci cum veteribus in oporophylaciis
285쪽
I. Igitur Dudaim non possunt intelligi Amasiles omnes fores et gantia & odore, & humiles, ut voluerunt Immus & Tremelmo. Quo minus enim doctissimis viris assentiamur, vetat Ieremiae vatis locus, qui docet calathos sportasque ex Dudaimis factas. Ex floribus autem calathi aut similia vasa confici haut queunt, sed ex arborum libris & conicibus, aut reliqua earum materia. II. Dudaim nec mand orae florem, nec radicem cius significant. Et florem quidem ejus nemo est, qui vel ab odoris suavitate, vel a s cie laudet, nec mala aut radix pro sensuum oblinamentis Captantur. Plinius Nat. Hist. lib. 23. cap. II. Odor gravis est , sed radicis ct mali gravior. Adde quod seporiserum spirent od rem, &a Dioscoride venenis annumerentur, Alexi pharmacorum tib. Is ubi inter alia, Mandragora, inquit, si bibatur, confestim morinsequitur,exsblutio dc vehemcns veternus, nihil distans a icthargo. Nec dissentit ab eo Medicorum celeberrimus Senvertus, qui lib. s. Prast. Para. 7. cap. IV. pag. IO93'. ita pronunciat. Vulgo mandra goram refrigerando haut nocere creditur: tamen sapor amarus, odor gravis, pruritus &ardor intolerabilis, qui corporis superficiem adurit, linguae & oris ariditas, contrarium docent. Et hi quidem est ctus, ait, omnes, quibus nocet mandragona , ad vim venenatam& occultam proprietatem reducuntur. Ita Maliger in exceptis Perseatres Puteanos : Mandriagorae sunt frigida st somnώm inducunt smirum quomodo data, ut incalesseret Zacob ct in venerem incitaretur.
Qui existimant stetificandi vim mulieribus asterre mandragoras, e que fini Racheli, tantopero cxpetitas fuiste, ea, quae do frisiditate nidicis objiciuntur, ita refellero conantur, ut hanc eis Virturem
permittant in Astica, Hispania, Iudam, Mauritamia, AEgypto, iisque regionibus, in quibus pomi hujus esu corpora mulierum adustos ac fervidos uteros habentium , ad temperiem adduci poste existimant. Sed conclamatum herbae stigiis virusque seporistrum in ut m Mese tamenae mulieris, vel alicujus carum gentium, quas laudarunt, ignavum cxtitisic , quibus testibus aut cxperimentis probabunt rro, cum mandragorae fructus autumno maturescant,
286쪽
DE ARBORI nos. CAP. XXVII. 263
inscitia sit statuere, poma ejus, tempore messis triticeae, dc Ionge ante autumnum lecta, altercandi materiam sororibus dedisse. III. Dudaim non sunt Lilia. Rota quidem nobilitati proximum est Lilium , & impositum quoque maXime rosas decet, mediopmventu earum incipiens. Nec ulli florum excelsitas major, interdum cubitorum trium, languido semper collo, dc non susscienti capitis oneri. Sed quis, inquit Drusius, tam hospes est in Hebraica lingua, ut nesciat Lilia I schannim adpellari, non Dudaim pIU. DUDAIM non sunt Tubera, eX eo genere, quae sunt sine radice, vulgo Gallice Trusses. Rivetus , Tuberum, inquit, duo sunt genera, unum sine radice, sine caule, si non ipse tuber radix est: Alterum, quod caulem & radicem vel fibras praeter tuber habet. Hoc vulgo panis parcinus adpellatur , Bolanicis Cyclamen. Tubera istius seneris edulia esto, coetum est, inter langorum species, sed in .illis nulla pulchritudo, quin potius deformitas quaedam,
quae non minis oculis potin placere quam concretae terne plortiuncula. De odore autem, quem ci tribuit vir doctus, Erato dc sua-xcolente, non assentientur, qui saepius talia viderunt cc comined runt. Certum in , sormam coloremque & odorem, non responde re etymologiae nominis Dudaim, nec descriptioni, quae habe tui Cant.
Quid sunt Dudaim 8 Rab putat suisse fabruchis , mamdragoras, Rabbi Levi Sigis, violas; R. Ionathan, ut in nostris legitur libris I ad id est, s sucus. Glossa Gemarae, Sigis vel si m
ponit herbam, quam violam dicunt, ciijus sunt' tria solia. Fallor, aut descriptione hac notatur Trifolium odoratum. Melilotus major, odorata, violacea apud Morison. Hist. I. II. c. I 62. quae etiam lotus hortensis, odoram Caspars Bauchino, pag. 33 I. sive lotus sitiva odorata, flore aeruleo Iob. Bauhino Tom. Σ. lib. I 7.
VI. Dudaim non sunt Sampsuchum, quod a Judaeis Sabsuch ain 'Pellatum a Jonathane accepimus. Sampsuchum vel Sampsuchus est Clinopodium , Mari Syriaci foliis . odore mastiches, ut in apud
Ioh. Bauh. lib. 28. Tom. 243. vel Marum mastichem redolens, apud Casp. Bauhinum pag. 224.
VII. Dudaim non sunt Geseminus flosculus, Jasinin Gallis adpellatus, cujus speciem & odorem , ut describat nisi sortissimo operitur Francisius Pom9 , Dιvers descript. Verba haec sunt. An ccrni flos potest
287쪽
Hill RopHYTICI PAR s PRIOR potest illo tenuior vix vincit mole violam. An Candidiorem reis perias ullum p Nivem & lac adaequat colore. Ecquis autem suavi rem olfaciat p Nequaquam ambaris & moschi aeque suavis odor est.
Quis demum vel cogitationem speciosiorem cssingat stellae coelo dclapsae speciem praebct ac fulgorem, adeo ut tam vere dici possit,
quam scite, virentem Cameram Gesminis intertextam inumbinatamiaque terrestre quoddam esse coelum, quot pictum flosculis odoris ris, tot stellulis micans. VIII. Ncc sunt Solani vesicarii vel halicacabi fruinis, qui Arabibus Asse regi, nostratibus sutim nirschm. IX. Nec Myrion, quae prodesse dicitur genitalibus partibus 8c conceptioni. Plinius de Satyrio: Concitatricem vim habet. Duo ejus genera: una longioribus soliis quam oleae, caule quatuor digitorum , flore purpureo radice gemina, ad formam hominis testium,
alternis annis intumescente vel residente. Altera Satyrion orchis cognominata, quae scemina esse creditur. Nat. Hi . cap. I o. lib. 26. N. Nec Mora Rubi. φXI. Nec solanum somniferum , quod Morion aliis, aliis Bellado
XII. Nec peponis seu Melonis parvi species, in Syria vel AEgyrto frequens , colocynthidis instar, odoratum striis viridibus , flavis
rubrisque conspicua, teste An. Mitare. In versione Persica Tam ωus, Persicia lingua dicitur Destanbmia , id est , manus odoramentum , quod fruchus ille grati odoris caula manu contineri & contrectari soleat. Arabice vocatur Dagarison , dc Schamamon , Dudaim esse cum alii , tum Clarissimus Golius suspiciatus cst. Lex. Arab.DI. 29. At nos hactenus memorata germina , quoniam in ea , quae Scriptura Sacra tribuit ipsis Dudaim minus conveniunt, Dudaim esse negamus. Sunt enim in his alia , quibus nec fructus nec flos est praecox , ut Gcsmino; sunt quorum forcs odorem non jaciunt, ut pepones , rubi mora, solanum , satyrion & halicacinus. Ali rum flores nec in veris initia , nec fructus in triticeae messis incidunt tempora , ut lilium, viola, sininus , mora rubi. Solanum dc Mandragorae vim habent noxiam dc pestifcram , nec merebantura sanctissit nis conjugibus tantopere peti. De mandragora diximus ede Solano audiatur Dodo=Mus : Solanum soporifcrum cst, mentem conturbat , insaniam facit, si pauciores baccae sumantur. plures v ro etiam interficiunt , fultinam mortem inserentes. Hist. Stirpium
288쪽
DE ARBORI Ens CAP. XXVII. 26sp. 4s . Nulla denique ex dictis ad vasa continendis aestivis fructibus sunt utilia. Igitur ec alias legere non memini ex herbarum s his coni tos calathos , vel sportas, vel comes , aut simile quoddam supellectile , excepta ob foliorum latitudinem colocasia , quae tamen nec in Syriae nec in Palaestinae solo provenit , AEgypti saltem vel Cyrenarum indigena. .
XIII. Dudaim non sunt, quod in Bercschith mina , sectione 72. verparum quidam opinatur σο arbor , quam Arabes Maseson vocant, sellis dostuariis apta , cornus scilicet mascula, cujus ligno ob eximiam firmitatem ad sellas dostuarias nulla utilior: unde Νad rotarum quoque radios , item ad torcularia & sarisias adhibetur. Primo quidem favonio cornus germinat, sed fructum autumno dc-mum, non, uti Dudaim , triticeae messis temporibus adipiscitur.
Obidius Agetamorph. l. 8.Conditaque in liquida coma autumnalia face.
Sunt ea cum quadam aciditate austera , neque adeo jucundissima , plus lapidis quam Carnis habentia , quod etiam Poetae versus testatur , qui ea silvestribus baccis , tenuissimo cibo accenset, ε Enra
dos n. Victum infelicem baccas lapidosaque coma.
Nulla igitur caulla suit , quamobrem ab uxoribus Iacobi tam enixe corrua potuerint desiderari. XIV. Dudaim non sunt fructus assi ris , quae Arabibus Maiaetam, Mus vel Musa , Indis Lelli . Persis Vero ut O , This indi, id est, ficus lassica nominatur& fructus suavitate & amplitudine soliorum & ramorum carentia totoque adeo habitu memorabilis. Juvat hic pleniorem ejus d scriptionem e Gamphylacio Persico Angeli a S. Ioseph , Historia Nat. 'b. 'nstoni, & Baum arineri itinerario, eisibere. Muti viginti fere palmorum altitudine attollitur. Radix est rotunda , gratum Elephanti pabulum. Rami nulli. Caudex cruris humani crassitie . nodosius, cx multorum corticum sibi mutuo incumbentium junctura constat. Folia , quae in caudicis cacumine expanduntur ι sunt decempedalis longitudanis , latitudinis vero palmaris & semis. Duodecim interdum palmas longa , quatuor lata; minora plerum
que hominem aequare , in longum procussi utam, dixit, m Bis Ll raria
289쪽
266 HIEROPHYTI cI PAR s s Io rario Laeaalardus muti ol ius , creduntque AEthiopes Adamum di Evam ex istis seliis perimmata seu tegumenta sibi parasse. Perpo. tuo virent , nunquam defluunt. Ex fastigio nastitur veluti thymius quidam florum . in morem pinei st bili congestorum , ex minius pediculis seu malleolis nodisque fructus pmducitur, palmari longitudine , crassitie brachiali , cucumeris figura, gustu sapidissumo , odore admodum & suavi & salubri, & quasi similem cum melle saporem habens. Crestit botratim , id est, plures in uno im . aliquando decem , plerumque viSinti, nonnunquam etiam supra . qui ubicunque & quotiescunque incideris , in utraque par re incisa , crucis effgiem clare ostendunt. Mense Iunio , ut est in Itinerario Ρrincipis Rata illi. maturescit. Nascitur Berythi, Phoeniciae quondam non ignobili urbe , tanta copia , ut inde criratur Tripolim , Damascum , Damiatam , & usque in AEgypti Alcxam driam. Pmvenit etiam in Orientali India, in Guinea, in A Gsinia , in Portusallia , in Cypro & in hortis Paphi. Etiam in Sianensi Imperio , in Quantonia Pmvincia , Muis eaeque singulares
reperiuntur, uti annotat Author --3-s G1M ct Europa cap. 36.
Has , inquam , Musas, post Casp. Bauhinum & alios, Iobus L dolos, Dudaim fuisse ideo credidit, quia fructus in Syria fuerit rarus , &jucundus , qui puerum moverit, ut decerptum matri suae afferret, eaque rim , cui is res Rachel oc Lea se commiserant, non indignus fuerit. Nam flores , inquit, amabiles sui alii reddunt lilia, violas 3c similes , missa ancilla aeque facile legere potuissent. Ipsum quoque nomen , inquit, huc optime quadrat. Cognationem enim plurium ex communi quadam stipite proscctorum inserre videtur. Praetexta Ductim apud Ieremiam sportulas & Calathos denotat. Hos vero ex Hliis Muta ingentibus latisque dc cubitalis longitudinis aintissime Pastores conficimant. Vid. Annotationes ejus aci H . - thιν.
f. 41. 3 2. I 3. Sed uidem nobis talibus argumentis Vir Clarissumus non iacit. I. Quia Musam , qui Palaestinae plantas in itinerariis memorant, in Iudaea non observarunt. 2. Serius maturescunt in calidissimis regionibus Musae, quam ut in Syriae interamniS am, triticeae messis tempore, id est, in Martio vel Aprili legi potuerint. a. Dod di Dudaim nomina, habent quidem cognationem thematis . . sed sermae similitudinem non habent. Nec enim a V. sed a m deis flexum cst Dudaim , quae M arum disparitas significationis pari tatem tollit. 4. An Muta solia ad calathos sponulasque contexe das
290쪽
DE ARBORI Rug. CAP. XXVII. das apti fuerint nullo argumento probavit. XV. mdatis non sentPersicae mali flores . nec sit actus. Ita fortem existimaret, qm Per sicas primo statim vere dc ab Amygdalo proxime florentes memin
rit. Farrarius Flara M. 2. c. I . de Pesca floribus : Florent post Amygdalam tepore verno evocati, roseo pudore subrubicundi, i viter odorati, solioso Damascenae rosae textu, pares spisso arctoque congestu ramulis adhaerescunt , rari autem in fructum exeunt, magna virium parte in ostentationem cstula. Tamen dc Persicarum mala ic flores, Dudaim fuisse nego: tum quod earum materia supellectilibus est inutilis ; tum quia odorem minime acrem aut late fluent spirant , tum quod malum quid florescunt: sed tamdius assequuntur maturitatem. Septemori enim adulta fiunt. As tica vero post autumnum maturescunt. Id quod Columelia etiam his verbis tradit: Tempestiva m en . qua maxima Gallia mittis , Frigorabus pigro veniunt Asiatica , Detu.
XVI. Vox Dudiam non significat Nuces juglandes. Interpres Bibliorum Abestinus Dudaim vertit in CALA-HARYL, , id est, malum agri vel agreste. Nucis genus csse sinat Cl. Ludos AEthiops, masnitudine ovi columbini , nucleum oleaeeum , flavi coloris satis
Jucundum habens : arborem ad radices montium crescere; quae descriptio nuci juglandi competit . Ludolf Lex. thiop. 8. 3 . Omnino fallitur Intcrpres. Dudaim odorem post malum Punicam e halant , juglandes non item : imo flos vel julus nucis multiplici callo comminis, odoris nullas in hortis Glicias facit. Fructus --ro nunquam initio messis triticeae , nec ante Augustum mensem maturescit. Ne dicam, quod alio nomine in Oriente No vocit, tur. Hcbraeis enim mκ , Arabibus cognata V e P gauitam
Persis Cauet adpellari solet. XVII. Dudaim non est Bais mum. Ita gratis Interpres Cantici Chaldaeus statuit, qui meminisse debebat, Dudaim a Rubene in Syria interamni inventa: balsamum vero Judaeae vel Arabiae concessum fuisse. XVIII. Dudaim non
sent philtra. Id Nicolaus Tullerus in Miscellaneis ex nomine colligi posse arbitratus est . Frustra. Eam quippe quae nomine significatur , amabilitatem , ad florem fructumque arborum , non ama