장음표시 사용
451쪽
Mich. 6: F. POPULEn 3, recordare Iam, quid consilii iniserit Balas: Rex Moabitarum, quomodo ad exec dum majores tuos vocaverit Bileamum , ct quid restanderit ei Bilhamari , filius Behoris, quum suaderet, ut Moabitae Israelitarum mulieres sectarentur, eosque ad Lerificia Bahalis Phegorii invitarent, Num. I: I6. & ΣΠ Σ. Recor dare, inquam, ut factas a Sittimis usique ad Gilgala agnosc.u justitias Domini. ut mente percurras spatium illud temporis a majoribus tuis in Sittim, vel Moabitarum Campestribus, vel in Gilgal, Campestribus Ierichuntis transecti: Ut agnoscas Justitias Domini, hoe est, exempla justitiae divinae, apostatas ac secteratos severissimc punientis, apostatas, inquam, patres tuos , qui Bahalem Phegorium secrificiis colentes interemti sunt, Num. 2s: 3, 4, s. Seclenatos item Amorrhaeos , quorum reges potentissimi cum omnibus suis intern cione deleti, Num. 2I: 2 . PDI. I 3s: II. dc I 36:I8, I9, 2O, EI. &infensissimos Moabitas, quorum copiae profligatae, & mulieres, quae causem dederant praevaricationi contra Deum in ncgotio Pelioris interemtae mares quoque omnes ex parvulis trucidati: Auxiliares dei de Moabitarum copiae , Midianitae , Cum quinque regibus 8c Bilhamo consultore pessimo , gladio consumti sunt, Num. 3i: 8. Galgala denique'in campestribus Hiericuntinis, in memoriam tibi revocabunt Ierichuntinos, quos cum urbe sua funditus evertit Deus.
SILIQUA ARBOR sEU CERA TONI A. CERAT IA qua sint. Θris, ct Arabibus Charub. Sitiquarum usius. Species. Pecorum pabula seunt Νvestres. Siliquis peccatum assimia latur. Siliqua peccatoris media spiritualis. I. SILI Q U ARU Μ , NOMEN, SPECIES, ET OS Us.
et C. I 6:I6. cui patria seua bona nequiter vivens consumserat , rn fame repleri discupit ἀποτων κερατιων, ώνησθιον οι χοιροι, Aliquis, quas porci comedebant. Κεράτια
sunt Buinas arboris cenatoniae; siliquis digitalibus inclusi, aut etiam ipta filiquae. Κερατια proerie sunt cornicula, quomodo dici potuit vel ipse fructus a
452쪽
corniculis , quae in eo eminent. vel etiam siliquae, quae in modum
cornuum curvatae sunt, unde falcatas Vocat Plinius lio. s. c. I s. Digitorum , inquit, hominis longitudo illis , & interim falcata pollicari longitudine. Arbor Theophrasto Cerontia , Galeno & Paulo Ceratonia, Syris & Hebrais charia, Arabibus quoque AE eh rub &- , chamub, quomodo etiam siliquam & fructum v
cant. Boch. lib. I. cap. s. Hieroe. Arbor, ut Matthisias docet, in simiactatam satis proceritatem attollitur , ramis in latitudinem potius , Iam in longitudinem protensis: Cortice cineritio ad caeruleum inia inante, loti arboris instar : Folio virent fraxineo , latiore tamen, duriore, rariore , ac magis circinato. Florent discedente hyeme, aut vere jam adpetente; fructificant vero aestate, & autumno, d
pendentibus siliquis primo viridibus, dc deinde , cum siccantur , ex ruso nifricantibus , manu lignosis , sed dulci pulpa succoque praeditis, semine AEgyptiae siliquae haut dissimili. Siliquae recenter
ab arbore decerptae ingrato displicent sapore, sed traictu temporis in cratibus expansie dc siccatae, adeo mitescunt, ut 8c dulces tu dant admodum, dc gustui suaves fiant. Melleo succo reserue sunt, eae praesertim, quae in orientalibus nascuntur regionibus : ideoque Indi 8c Arabes non exiguam melici succi copiam ab eis exprimunt, ruo etingiber, Myrobalanos, myristicas nucra, & alia aromata conia iunt. Hactenus Matthiolus. In Abenbitare Abuchanipha siliquam distinguit in duas species, quarum una spinis brevibus vocetur Nahathaea. Fructus cst tanquam vesicula, in qua granum est rubrum ventrem astringens. Altera est arbor, ut magna malus, sed flavi
re solio, Ductu minore mespili, insignis nigredinis & dulcedinis,
cujus grana in trubinis ponuntur. Aviccnna etiam libro secundo Canonis, duo fecit genera siliquae, quorum unum idque optimum est c, ut Aschami, Syrum vol Damascenum , alicram us u Alnabas. , Nabathaaem. Syrum alius Arabs Altematheni dictus subdistinguit in tres species, quarum Aseideiae nomine reis liquis mollior & dulcior. Proinde , ut addit idem . haec sola sili- quae spccies apud nos, id est, in Syria edulis est. Bochan. Hierog. lib. 2. c. s6. Porcorum igitur pabulo signuntur , non Damasccnae, non initiores , praedulcesque, nec Palastinae siliquae, quae ut Vel schius
ctiam de rina Medinensi observat, Syriacis etiam meliores; sed istae
453쪽
uas memorant, sunt deteriores,aut quas grietas nominant. Haec enim iversis temporibus mitescunt, ac pene toto anno gregem saturant
Uid. Columella libro octavo capite sexto. Hoc proinde siliquae genus, Bocharti judicio, a Luca significari , non est quod qiiiDquam dubitet. Et vero vetustiores Interpretes lic accipiunt; Ita Syrus hic habet imo',, Chambo , Arabs Ahharnub, AEthiops Chamar soro . id est . siliquam Graecam , quomodo &Plinius illam vocat. Neque aliud voluit Theophylactus, cum scripsit ad hunc locum, Κεροι - παραεαλλεται ἡ ἀμαρτία γλυκυτητα εχ γ σα. καί τραπιτ,1Τα . id est, Siliquis comparatur peccatum, dulcedinem habens ec asperitatem. II. SILIQUAE PECCATORIS, INEDIA
Luc. Is: I6. devenit filius dissolutus , ut cuperet ventrem sevum replere Siliquis, quas porci comedebant, nec ei quissuam dabat. Quo significatur, peccantes voluptatibus peccatorum , velut daemonum immundorum cibo satiari velle, nec posse, ut Hieronymus epist. I 6 ad Damasium : Solet enim spiritus malignus cultoribus suis opes osten. dere ac promittere, & nihil dare. Quanquam idem Hieronymus icAugustinus, per siliquas dicant intelligi poste Carmina Poetarum, seculorum sapientiam, verborum pompam, quae multum strepitus habent , cum sint veritatis inania , nec animam eorum , qui dereliquerunt Deum satiant. Vid. Iansien. comment. h: I. Accom
dare etiam haec possumus ad Peccatorem, qui a Deo, Patre suo, &verbi divini ventate deciscens , quasi per emancipationem sui juris fieri, suaque suo administrare arbitratu cupiens, tandem selatiorum divinorum inopia cruciatur, siliquas esurire coactus, id est, humana requirere solatia, cibum vanum & pereuntem. Sed nemine hunc dante , & tantilla quoque solatia invidente mundi perfidia, in egestate di inedia sua relinquitur.
454쪽
ix Hi ERO PHYTICI PAR s PRIOR teria simulacris apta , scilicet Tilia maris , a Theophrasto descripta Maras ct foeminae discrimen. Titia in Muteto Helvetia monte . Eauhino videtur esse Theophrasti mas tilia. Titia pulchra sed si ritis , imago divitum , qui nullos misericordia fructus ferunt.
I. THIRZA EST TILIA, Q UAE DESCRIBITUR.
kUNTUS & Belga Cupressum reddunt , quibus polis
licem premit Castellus , derivato nomine a rim , id est, ipsius interpretatione , exterminavit , perdidit .
quae lignificatio D. Maji judicio , quadrat ad cupressum, arborem feralem , perditionis & mortis signum. Clarisimus Bochartus Pinum interpretatur :Thyrsus, inquit, manifeste est Nirea, quae vox pinum denotat ; quam , pampinis ac serro induebant. Unde He-bchius , Θυρσοι, , λαμπαδῆς, λυπιοι. Nam e pinu optimaenebant lampades ac taedae. Quare & Baccho pinum , . hoc est , πευδω in sacris chorisque , ex in taedam assignarunt, Euripides
Gog. S. p. 684. Non assentior dochissimo viro: Si enim mim significaret thyrsum , non Θυρσον per sigma , sed F se, scriberent Graeci. Z in quippe Hebraeorum , nunquam respondet Graecorum lite z Σ , quod multis exemplis in Hebraicis Institutionibus dc alibi
planum feci. Vim ius dicit ex quorundam sententia Thirtam adpel lari. IMP. Sanbar autem abietem Arabes dc Persae vocant. Sunt qui sagum, alii esculum , ilicem alii, intelligunt. Ab omnibus diversium statuo. Nirea est arbor infrugistra , cujus materies ad fabricanda simulacra utilis, a cedro & quercuum genere distincta. Inmagistram esse nomen arguit , quod a fame obtinet, quam se Therson Arab s Vocant. Simulacris aptam esse, & a ccdro, esculo,& pinu distingui,adparet cX Ies I4. Faber lignarius, ut Deum formet, cedit Abi cedros , adhibet Thiream , ct esculum , aut eam , qua fortificat se inter arbores , pinum , quam plantaverit ct pluvia educaverit. Se cundum haec nulli glandiferarum seu coniserarum arborum accenseri potest Nirea. Ipsa cnim , ut supra dictum , fruinam non stri. Imprimis autem robur vel esculus a simulacrorum fabris r pudia
455쪽
DE ARBORIBU s. CAP. L. 433pudiatur , quoniam obnoxiae , ut torqueant se findantque. Ita in omni sterilium arborum genere , quae sormandis simulacris petuntur , unam & solum reperio Taliam marem dictam. Illa enim nec 'semen, aut florem , nec fructum fert, propter insignem duritiem signis atque statuis faciendis utilissima. Foemina licet fructum serat , mirum tamen a nullo eam animalium attingi, ut adeo Titiauci propter sterilitatem, vel ob fructum inutilem, merito a fame ad- , pelletur, quoniam esurire ad eam animalia omnia coguntur. Descriptionem arboris dedit Theophrastus tib. 3. cap. Io. Histre. Plant.
Tilia quaedam mas est , quaedam scemina. Distant inter se tum materie , tum totius corporis forma , & quod altera sit fructifera, altera vero sterilis. Nam mas arbor est magna . patentibus ramis: materies mari aura , flava, nodosior, spissiorque , sceminae candidior, fleXibilior, tenaxque, ex quo cistas faciunt, item taminae odoratior : dc mas stcrilis nulloque flore est. Foemina dc florem dc fructum gignit. Flos calycilla intectus, praeter solii pediculum , amentumque futurum , pediculo alteri annexus , viridis dum in Calycula cit, detectus autem leviter flavus, floret cum urbanis. Fructus oblongus, orbiculatus , magnitudine fabar, similis hederae acino , quinis angulis, veluti nervis eminentibus, inque a tum , Cum sese contrahentibus partitus : Folium dc cortex dulcia suaviaque. Folium foeminae forma hederaccum , nisi quod in angulum
acutiorem rotundatur. Medullam exiguam matteries continet, nec
multo reliquo molliorem corpore: nam dc reliquum ligni molle est. Caetcro marem tiliam a Theophrasto indiciatam Caspar Bauhinus eam csse existimat, quam in Mutem Helvetiae quodam monte visam d
scripsit. Arbor est , inquit, crasso caudice, ramosa, materia uti Tiliarum robusta , cortice lanuginose , subrufio , Eliis magnis, quae vix rotundantur , ut in fremina fit , monente Theophrasto , Histor. 3. sed in acutum angulum desinunt. Mori sativae soliis quoad ssimam simillima , co excepto , quod profunde sint serrata , eXVirore nigricantia, prona vero parte splendentia, tiliae taminae vulgaris soliis triplo aut quadruplo majora. In qua hactenus nec florem, nec fructam videre licuit. Quum tamen ab annis sepicndecim nunc observavi, cum in monte nostro Mulcto, quo studioses singulis annis deducere selemus,) vere Apollineo, ob planta
rum copiam, plures sint arbores. Titia tamina non est, nec etiam
456쪽
T heophrasti Histor. sis. 3. cap. II., quam sterilem dc nullo flore esse
scribit. Notu ad Discor. M. I. C p. IO8. II. TILIA PULCRA SED STERILIS: IMAGO D Dv I Tu M , QUI NULLOS MISERICORDIAE
T1LrA ramos quidem & brachia cxplicat latissime , gratam di landit umbram, infestas arect pluvias , odoriferis spirat floribus :sed pomum aut pirum ne quidem unicum cdit , a fructibus sterilissima. Quicqu:d enim alimenti e terra trahit , in truncum , in ramos , in sella prodige consumit. Ita plurimos reperias homines opulcntos, succi plenos, auro validos, qui latas agunt radices , brachia deducunt , comas jactant, sumtuose vivunt, sed misericordiae fructus in illis , si1 quaesiveris , nullos invenies. Nabal copiosus dc locuples , sibi ipsi benignus & liberalis , immitis lait aliis. Regum fasti de eo sic loquuntur : Eicit ci convivium quasi convivium Regis , & cor Nabal iucundum. Cum autem David insidias Saulis fugiens a Nabale sibi suisque copiolis , non aliquot plaustra vino dc panibus onusta peteret, sed mcdestissime , quodcunque invenerit manus tua , da scrvis tuis, & filio tuo David: Hic Nabit elato supercilio , tollam ergo sanes meos, inquit, & aquas meas, &carnes pecorum , quae occidi tonsoribus meis , & dabo viris , quosncicio unde sint. Ita nec unicum Panem , nec vel sextarium vini dedit. Et rcs Deo supra modum displicuit. Cumque pertranssisent de m dies percussit Dominus Nabalem & mortuus est. Hoc opulcntae tenacitatis pnaemium fuit. Animo fidentissimo dixit Hi
ronymus : Non memini me legere mala morte mortuum , qui lubentcr opera charitatis exercuit. Habet cnim multos intercessores , dc impossibile est multorum preces non exaudiri. Picineli. Tom. I.
SALIX ET HEBENUS. SALM : Salices Hebraei a trama vel subtegmine dixerunt. Chalaia
phola quare eas vocaverim Arabes. Saticum Uus. Salices omianaxm Elephantorum talibuti. Satices torrentum ad festum tabernacu
457쪽
NI Me fructum nec 'rem referunt authorer. Sunt , qui stirpem esse vimmno negant. Pretis ebeni mercabantur opera sua Tyrii. Ho tam pavones esse credidit Chaldaeus Interpres. Ebenum dici Hobnim - Bochartus probat. e thiopica Ebem sima. ε Ethiopia ad nos novadishitur. Hobnim quare plurati numero esserantur.
r. SAL IcuM NOMEN HEBRAICUM ET ARABICUM
, OMERus , qui silicem canit ωλεσίκα ars, frugiperdam, a toto genere amovet fructum. At Amerina, si ex multorum sententia , sit in silicum censu . suis baccis sive granis, infirmat hanc sententiam. Salices Hebrietvocant cra arit , Arabes cognata Voce garabon. Videntur dicti ab Irix trama vel subtegmine , quod stimini ex transverse intexitur & immiscctur: quia virgis corbium atque sepimentorum palis implicabant silices, instar tramae palorum staminibus intexentes,item quod antiquitus ex silicis vimine scuta contexebant. Theophrastus : Θεα δε προ. G τας ἀσοπας , 6 το ria ς, και τα κανα. Quin & ἰτεμ proprie ἀσπίδας dictas, quod ex hac materia primae facta sint , adnotat Hesychius : 'Iτέαι, αι ἀσπί-
que lib. I 6: cap. II. silicem inter eas nominat , quae scutis faciem dis aptissimae sunt. Salignas umbonum Crates apud Poetam legere est. Vocantur etiam Arabum lingua ota. Ailaon, ab LM chmiapha , venit post alium , seu sis sn locum , caesae scilicet silicis cui innumera succedit soboles. Est enim , ut scribit Plinius lib. I 6. e. git Ceduae silici fertilitas. Proveniunt in humido solo ad amnium ripas & foliorum aggeres. Homerus o s. e.
Communivit autem ipsam cratibus undique salignis, Fluctus propugnaculum ut forem , lignu multamque ingessis ma
teriam. 2. ELEPHANTORUM LATIBULA sALICM TORRENTIUM.
Iob. 4o: I7. TEGuNT Behemoth , id est , elephantum umbrosa g
458쪽
36 HIEROPIIYTICI, PAR s PRIOR quodque umbra sua: cingunt Vsum salices torrentis. In iis locis agit ubi aliis animantibus non cst terrori. Plinius lib. 8. c. m. Gaucient amnibus maxime, & circa fluvios vagantur.3. SALICE s TORRENTIUM AD FESTUM TABERNACULORUM PETITAE.
Levit. 23 9. QUINTO decimo die mensis septimi , qui primus
dicitur sesti tabernaculorum p. 39, 4o. sumtis termitibus arborum speciosarum , spathis palmamm , ct ramrs arborum densarum , eum salicibus torrentis quibus viminibus colligebant ramos) lata, mini in tabernaculis) coram Domino , Deo vestro, septem diebus. In hoc praeceptum erat disputatio Pharisaeos inter & Sadducaeos, cui finite ites & frondes harum arborum Praeciperentur. Sadducaei existimabant designari eas ad conitructionem tabernaculorum : sed Pharis eorum sententia erat, ramos & fructus earum fuisse designatos, ut hoc festo manibus gestarentur sque re ipsa gerebant. Aflemon in Succa Perin 7. Litem eorum solvit, quod legitur δῶ-
ώem. 8: Is. Exite in montana ct Qferte ramos olivarum ct ramos arborum otiosarum , ramosique myrti, ct statias palmarum , -- ramis arborum densarum ad faetendum tabernacula , prout scriptum est ct egressi populus attulerunt 2 fecerunt sibi tabernacula , quisque intentorio suo , aur in atriis sisis , ac in atriis domus Dei. q. AD sALICES SUSPENSAE CITHAR Val. i 37: I, 2, 3. Ad Bahlonis fluvios ibi sederamus, ploraver mus Sionem recordantes : Ad salices m ea suspenderamus citharias nostras s quum isthic qui captivos nos tenebant, verba cantici, ct qni contumulabant nos, utitiam posularent, Iubentes eis canere de canticis
Sionaeis. Ad Babylonis fluvios , ad Euphratem & illius scissas , auueos & divertigia , ad aquas istas multas, ad quas habitat Babylon. Ierem. . I: I3. Ibi, non sine emphasi inscrtum advorbium : ibi, anquam , quasi affixi, libertate alio concedendi negata. Sonem re-eordantes , Hierusolymae exitium di πανολεθμάν. Ad silices in ea , ad silices , quae ripas fluminis Euphratis praetexebant. Ob istarum salicum frequentiam videtur Babylonia apud Iesaiam milis saliciam adpellari, in quam residuae Moabitarum facultates a Chaldaeorum rege adportandae crant. Ies is: 7. Utut residuum secerit Moab; at quicquid recondiderint, in vallem salicum eXportabunt. De Moabitis autem per Chaldaeos opprimendis agere prophetam, non sinit
nos dubitare prolixum det Moabitide vaticinium , quod legitur I
459쪽
rem. 48: I. ct seq. Suspendebamus citharas , nullam ex instrumentis musicis voluptatem percipiebamus ad tristitiam nos revocantes. Citharas suspendebant donec soluta captivitate , majore quam quod caperent gaudio , & cantantes reverterentur in patriam. V l. I 26: 1. Citharas suggerebant Babylonii, qui musicis inltrumentis abundaverant, instructi cornu, fistula, psalterio, sambuca, symphonia vel siphonio & cinam sive cithara. Dan. 3: Io. Oui contumulabant nos, qui urbem nostram tumulum fecerunt: Carmina poscebant, indignissimae contumeliae pungentes aculeis, laetari & canere assectos tristitia jubebant. De canticis vel odis Sionais , quales dum stabat Patria,
Deo in festis & solennitatibus cantassent. II. mari EBENUS. An infrugifera salice pergimus ad Ebenum , cujus neque flo. rem neque fructum memorant authores. Quin imo reperias , qui omnino arborem esse negent. Pausanias lib. I. Audivi , inquit , Cyprium hominem , oppido peritum in herbarum generibus ad medendi usum notandis , qui diceret, ebenum nulla folia nullumque omnino fructum ferre, quin Sc stir m nullam esse soli expositam:
radices tantum terra occultari , quas eruant ALthiopes , . atque ii imprimis , qui, quo maxime loco reperiatur , norunt. Sed nos propterea fidem veteribus non abrogamus, qui dc Indiae vel AEthi piae arboribus scribentes, inter eas & hebenum re Ment. Hebraeis adpellatur Hobnim. Et ech. 27r i s. Dedanai ad sinum Posicum colentes, mercatores tui , Tyre, insula multa, Indorum & A thiopiu
ci maris insulae, mercatrices mercium manus tua , cornibus eboris ,
dentibus elephantinis cornuum gerentibus speciem , & mbnim , id est , hebeno reddebant pretium sisum , pretio cboris & cbeni me Cabantur manufacta opera tua. Pavones vocabulo Hobnim subjici posse existimavit Ionathan, Chaldaeus Interpres, & qui autoritate ejus sere moveri solet Jarchius. Sed assensum non merentur mulistis etiam contribulium ab corum judicio discrepantibus a ut mirer doctissimo Pagnino versionem hanc placuisse. Ebenum sonare vocem Hobnim exquisitis ration bus probavit celeberrimus Bochartus , quas ut hic recenseam , res ipsa postulat. Primo , inquit, hobnim& hebenus sunt voces non absimiles. In principe syllaba vocales ON E permutatae sunt . quod frequentius esic omnes sciunt. Socundo, Cornua eboris & taenus in Propheta recte junguntur, tanquam merces aliquo modo homogeneae , quamvis unum ex animali, ait
460쪽
rum ex arbore petatur. Quippe , ut notat Fusserus in Misiceliam utib. 6. cap. I . utrique est extremus color eodem excellentiae gradu.Ebori videlicet pulcherrimi candoris , hebeno speciosissimi nigroris. Utrumque politissimum , nitidissimum & incomparabili laevore conspicuum. Tertio, verba Ezechielis sic reddi queunt : cornua elephantini) dentis, & hebeni , secundo casu , ita ut vox cornua ad utrumque pertineat. Nam ut ebur cornu vocatur propter similitudinem , quam habet cum vero cornu , hebenus quoque potuit eadem καταυησει cornu vocari, cum a Discoride describatur , Ω-vore cornu levigato simile s & ab Isidoro , lignum leve & corneum. Quarto , in iisdem locis nascuntur ebur & ebenus. Nam ut et phantes in Indicos & AEthiopicos distinguunt Polybius, Plinius, PK stratus , & apud Pindari Scholiastem Amyntianus in libro de Eleis phantis : sic enenum in India & AEthiopia nasci tradunt, Discor dei, Plinius, Isidorus. Atque ut Indicae ebeni speciatim memin runt Theophrastus, Arrianus re Ennodius : ita Atthiopicae Herod tus , Diodorus , Mela, Avicenna, & Nub ensis Geographus. Quibus ne opponas summi Uatis Georgic. M. Σ.-- Sola India nigrum
Sciendum, Indiae nomine etiam AEthiopiam intelligi. Hinc ad illum locum Servius : Indiam omnem plagam AEthiopiae accipimus. Quod verissimum esse docent haec ejusdem Poetae de Nili origine
lib. 4. Georgicorum. et Due coloratis amnis devexus ab Indis.
id est , ex intima AEthiopia. &c. Quinto , ebenus & ebur , una cum auro perpetuum fuit hiopum tributum. Hinc apud Di dorum Mai. Cum AEgyptiorum Rex antiquissimus Se iis, aliis S sestres) AEthiopes debellasset , genti pro tributo imposuit ebenum& aurum , & clephantorum dentes. Quae eadem ab AEthiopibus exegisse Perse leguntur, Herodotus Musa 3. cap. 97. Ad meam us. que aetatem OEthiopes Persis pro triennati tributo , vehunt duoschoenices auri apyri id est , ignem nondum experti, & ducentas ebeni phalangas , & magnos elephantis dentes viginti. De AEthiopica ebeno sequentia notat Vossus Observat. ad Mela. lib. 3. cap. 8.Frequentes olim ebenos produxit ingens admodum silva , quae t tum intervilium . quod Ptolemaida & portum AEthiopicum Z chen vulgo dictum , usque ad ostium Babelmandes interjacet. Nec