장음표시 사용
461쪽
ribus tractandis potius , ac Elegiae. StuM mihisi Distum, cinnat Dia sint ,
Ut possem heroas durere in arma manus, Non ego Titanas canerem,mon Ossan Olmpo Imposerum,ot caeli Pelio esset iter. Jeon Ceteres Thebas,nec Perga- minen Homeri
Xers o imperio bina coisse Cata.
Me aueprima Remi, aut animos Carthaonis altae Cimbrorumq. minas, ct benefacta Mari. Beliaq. re . tui memorarem Caesaris: tu Caesare ob magno curιι se undasores Nam quoties tilinam,aut civilia bus Philippos Aut canerem Siculae I ea belu jugii Euerse focos antiquae gentis Etrusi, Et Ptole vieeae littora capta Phari Aut canerem Wyptum, aut Nilum,cum tractus in Urbem Septem captiuis debilis ibat aquis. Autri gum auratis circumdata colla catenis,
Actiaq in facta currere rostra via. Sed neq Phlegraeos Iouis,Enceladis tumultus Intonet angusti pectore Callimachus . Me mea conueniunt dura praecordia versu fari in Phogios condere nomen auos . Navita de Oentiori tauris mirrat arator; Enumerat miles vulner pastor oves Haec ergo sententia, quae tam saepe tractatur a poctis apposite finem imponet Elegiae, cum praesertim argumetum auquod magnum canit, ab ipsius abiuniens Elegiae ratione.Alios nunc locos,&quasi sedes, e quibus accomodati fines Elegiae duci possunt,exquiramus. Video ab iisdem Elegiarum scriptoribus saepe frequentari repetitionem ciuiadem sententiae,quam initio exposuerant in cxordio.qui exitus est naturae, ac rationi maxime consentanetri cum par sit, eo ad extremum orationem referre inde principio velut a fonte promanavit. Itaqtie Tibullus in I legia decima libri primi, quam ab armorum , bellorumque detestatione fuerat exorsus, ab inuocatione pacis finem accersit. A nobis Pax aBna eni, spica .teneto, Persiuat C pomis c.rndidas ante svus Et in Elegia prini. libri priuat, cuius initium fuerat diuitiarum contemptu ;Diuitias aliusfulvosta congerat auro , siti, eiusdem sententiae repetitio fuit. Ferte,
462쪽
Ferte, opes ego eomposito securus aceruo De pleiam dites,dVpiciamq. famem. Hanc videlicet habet clausulam Elςsia septima libri primi de natali Messalae Hune eeeinere diem Parca, cte. quae longo post itinere ad natalam reuertitur,4 natali terminatur. At tu natalis multos eelebrande per annos Candidio emper,candidiorq -ni.
Sed in hoc genere illa olatur esse pulcherrima clausuli, quae in sine non iterat tantum eandem sententiam , a qua ductum exordium es do totius Elegiae argumentum; sed etiam eadem pene verba,eandemque verborum figuram consermationem inculcat. Huius finis luculei tum nobis demonstrat exemplum Tibullus in Elegia quinta lubri secundi, cui factum initium est; Phoebesauricte. Iterat enim illud idem votum, precationem eadem inuocationis
Annuese tibisint intonsi Phoebe eupiui Si tua perpetiast tibi ea soror.
Demonstrat idem exemplum Horatius in de trigesima secunda liabri primi quam cum ab appellatione barbiti fuisset exorsus Poscimussiquid aeuiδειλυmbra ' Lusemus tecu=mqiιodis hune in annum Uiua inplures,age die Latinum Barbite carmen Icum ita, inquam , fuisset exorsus Oden, eadem appellatione barbiti
O deeus Phoebi, e dapibus supremi Grata teritudo Iouis,o Iaborum 'mis unimen,mibi ιι- flue Roseiocanti. Reumaei possit ad hoc genus pulcherrimus exitus Elegiae quartae Ebriteritines imo qua cum a timore, ac denunciati per somnium mali deprecatione nascatur,1 melis ferant,ctc. in eadem significatione timoris, in eademque mali deprecatione in
me Deus in melius erudelia somnia verrat, Et iubeat trepidos i staferre Notos Similis est apud Ovidium finis Epistole nobilis,quam scribit Hyper in stra:quae principio catena se vinctas habere nianus inmat:
463쪽
Et in ijsdena desinit vinculis.
Scribere plura Abelsed tondere assa eatenae D manus, O vires1ubtrahit ipse timor Eiusdem generis est apud eundem finis Elegiae quartae libri primi, ct ius initium cst exprobratio puellae quae nimio medicamentorum Issiuduine illos fucare voluerat, eosdem sibi radicitus extirparat
Direbam de Ie tuos medi re aptius: Huic exprobrationixonsolatio resipodet4nsiimiperare quippe puer ram iubet,aliquando futurum' crines prioribus longiores,pulcii
Collige cum vultu mente reparabitida ι- es PM OG nati conspiciere rema. In hanc etiam referendus est classiem finis Elegiae decimae quintae libri secundi, de anulo;quem cum initio sic appellasset. Annium mos digitum in 1ου -- , In quo eesendum ni vis dantis amor,
eodem plane modo, eademque sententia alloquitur in fine. Irrita quid voveo'Paruum proseisere munus III datam tecum fentiret hyes em . . Quid Stegias tantummodo commen oro,cum apud Virgilium ipsuiri rei rutticae finis initio Bucolicae, ipsa verborum , ac ninninum itcraettione,respondeat IIIo Vir. Hium me tempore duleis alebat Parthe,rope,sIud υ rrarii, ignobiIis oti Carmina qui Iussipassorummatidaxq. iuuenta
Tityre te patulae cecinisub tegmine fui. sed omnium mihi videtur esse artificioῖssimus exitus Elegia Callia machi de lauacro Habet quippe singularem ingressum,ductum G pellatione Nympharum in balneo, Meidem appellationi sum aptissimE respondentem Nymphas igitur initio compellat, hortaturque, ut quam citissime se proripian locumq Palladi se se ibi de more la
uaturie liberum , vacuumque relinquant ad extremum eastam alloquitur, admonetque, ut veniente iam Pallade, procul e balneo dila bantur. Ita proscram versus, ut a Politiano latinitate donatos s.fendi. Ite foras agedum,quaeeumq. liquentibus undis Membra lauaturae Panados,ite foras. I a venit fremitus Derorum audimus equor et Ite agedum,stitiae δ ite Pesagiades Pergit in candena sententiam NymphaS, ut egrediantur, hortari, aepotissimum admonere, ne lauantem se Palladem aspicere audeant ,
464쪽
nisi mori continuo, aut humanam formam amittere velint quo loco pulcherrimum interserit Episodium, explicans acerbissimum supplicium , quo Tiresiana olim assecerat Pallas, quod eam ausus fuisset in
lauacro contemplari. ---Cave tu ergo Pelasge,
Ne nudam imprudens a ieras Dominam. aut cernet nudatam Paua , quae tenet bem,
Miratis, Me Argos ceraeo non poterit Iam veneranda exi Pam dum quiadam ego isti mea nec meus Mesem eualterius. Hoc est initium Epis i copiose commemoratis Tiresiae cassim qui
cum sitim leuaturus in itinere statem peteret, ac in eo nuda Pallade fuisset intuitus, ab indignatama oculorum orbitate affectus illico est inani fabulam cu ad extremam,' Elegiam Callimachus absolutissi ne protulisset, eo reuertitur aliquando, unde discelleratarep titque non sententiam modo,sed verba propemodum ipsa, coniis anationem orationis,quae posita principio fuerat En erynune Palus ades ei ergo puelia,
git eis Argos eurae es, ite Deapn accipite Cumq. bom merbis, cum prece, cumqAEDLIam Salti dilua,υrbem proteXe , Inachiam Saluedine abscedens, iterumq. bucsecte iugales Ae rebus Lanamns preeor aiaxιIio Alium video loctim poetarum vel tig ijs niaxime tritum quem placet Inscriptionem appellare. Nam saepe incxitu ipso votum soluunt, aut tumulum optant, x voto, vel tumulo indicem, atque inscriptionem adiungunt. Exemplo sit apud Propertium Arethusa,quae de reditu viri concepto animis voto, illius arma suspensuram se pollicetur exta cro pariete prope portam Capenam cum inscriptione, ipsam Εἰ gian sic concludente Armaq.eum tulero portae votiva Capenae, Sinferibam saluinata puella viro . In Elegia vero prtina libri secundi ad incoenatem,tumulo suo multo longius addidit Epigramma idem Propertius cum enim amore perditus mutuum iam amorem plane desperaret, ac vitam, ut declarat hoc disticho, a meos quoniam praedata Hifemina sensui,
Ex hae dueentur funera nostra domo , suum ipsim funus inscriptione conutatur, indice tumuli,quem studiose designat, hoc modo. Suandocumq. stitur vitam mea fata reposcent, Et breue in exiguo marmore nomen erit i
465쪽
Meroenas nosrae spes inuidiosa iuuentae Et it , , netorti gloria iussi a meae , Si te forte meo dueet ia proxima bus , ' Iedieaeutis flate Britanna iugis Tatiaq.iuaconrans muta iace verbasa ui
Huic miserosatum dura puella fuit. Multis adhibetur locis a Tibullo similis finis; sed egregi in secun talibri terti Elegia: ubi miserum sibi pertimescens interitam, pro salute vota concipiens,itacloquitur.
Sed veniat ea 'vatris comitata dolores: Maereat haeegenero, errat ilia viro. Praegatae ante meos mones,animam precata, Perffaeq.pias ante liquore manus, Pars quae sola mei operabit eorporis, ossa Inemriae nigra eandida eL e legent. Elprimum annoso spargant collecta Lyaeo, Mox etiam niueofundere Iacte parent: POLI haec earbaseis humorem totaere velis, Atq. in marmorea ponere cca domo. Iule quas mittit diues Panchaia merces,
Eoiq.Arabes,diues e vibria, Et stri memores iacvmae fum ntur eodem: Sic ego componi versui in ossa velim . Hoc ordine,funere suo, remoniasque blemnibus ita descriptis,pro ponit , designatque indicem mortis quem iubet ad extremum afui
Sed risem mortis demonsret littera causam, Atq hae in celebri earmina fronte notet Indamus Hesitus es:dolor huic, b cura Neaera r nivis erepta causa perire fuit. Placet huc etiam rest reclausulam Elegiae nonae libri inii eiusleni Tibulli.
in tua tum me poena iuvet, Venerismerenti Fixa notet ea laurea palma meos. Mane tibiDuae resolutus amore TibiιIIus Dedicat, ct grata sis Dea mente rogat. Sed poetaritia nemo Decluentius ad hunc nnem delabitur,quam uidius Notassina quippe tum epistolarum clausulae, qu rum perimul
466쪽
eae desperationem Heminariani coni Vient, in tumulo Epigramma, vel votum Inseribere meo eausa semidisses pulcro, Aut hociauis mili carmine notus eris Phruida Demophoon Ietho dedit bospes amantem.
Iue necis causam praebuit; si nanum Cui moritura lana concinens Dido, Eneam persimili damnat instriaptione, sibiq. ipsi parentat.
Ree consumpta rogis inscriba Elisa Stehaei
esse tamen in tumuli marmore carmen erιt.
Praebuit Aeneas, causam mortis, ensem Ipsa suo Dido concidit O manu. Video etiam saepe finem peti ab aliquo dicto acuto,atit epiphonemate ijs minime dissimili,quae adhiberi solitassint in clausulis Epigrammatum quod secutus potissimum Tibullus est in Elegia sexta libri
mamuis nulla meisuperes tibi euris eari, Sis felix, sint eandid. fita tua. At nossecurae redda ui tempora mensae: Venit si multus unafrena dies. Hi sunt celebriores, nobilioresq. , quos apud poetas ostendimus Elegiarum anes:scd sunt alij praeterea longe plurimi,quos difficile sit ad certps locos reuocare cum Elegiae liberiora poemata sint ,- nullis pene legibus in hoc genere teneantur
De Partibus alitatis ac prim quidem de constitutione Caput XVI.
QValitatis partes , ut initio naonuimus , quatuor ini cmatis etiam hisce minoribus cle lignandae sunt Synthesis, siue constitutio, More S Sententia, Dictio strae quidem Epopoeiae tribuuntur sed pollunt anaen proportione ac comparatione quadam etiam in ipsam Elegiam conuenire . Dicuntur autem l)ae parte qualitatis, quod ab his poema, non quidem quantum, hoc est, magnum, aut paruum dicatur, sed quale laoc est, bene vel male constitutum, moratum,vel a moribus, ac decoro discedens, instructum sententi)s,
atque asse Albus,vel his carens, oratione ornatum idone , vel cotur. inornatum quae quidem qualitatis sunt omnia non quantitatis. Ita l. partes illi es, de quibus supra disputauimus, poematis membra quodam simi,veluti corporis hae,quas dicimus qualitatis,eiuulem cor poris,ac membroruni quasi color,succus,neriti videntur esse- Dite
467쪽
Dicendum est ergo primum se Synthesi,ve systasi, quam Aristot
les in capite quarto l abulam vocat, eamque definiens , esse rerum ipsam compolitionem , constitutionemve pronunciauit. .έγ, γαλαίειν
τοι τη- ,rini AE πυγμα-ν Fabulam hanc, inquit, intelligo ipsam rerum esse compositionem. Et paulo post μεγι ν ηυν Iota η ς NeFγ- των σύ m. Horum vero maximum ipsa rerum coagmentatio est . Ex
quibus intelligas non modo quid Synthesis sit, verum etiam hanc partcm esse talem, ac tantam, ut in ea posita esse omnia videantur. Vt enim in eodem capite confirmat Aristoteles, poematum animus , Scquali spiritus haedi rerum siue compositio, siue coagmentatio est me
hac ergo coagmentatione, compositione sic praecipit, tum capite quinto,& sexto, tum etiam alibi sparsim oportere principium habere suum,medium,ac finem accommodatum; nec sede sera tulerit incipere,aut ubilibet desinere oportere magnitudine terminari iusta; qualis in pulcherrimis animantibus cernitur; quae neque plus nimio procerae sunt , neque plus nimio paruae debere denique unam e 4 sic, inquam, ut unum ad finem uniuersa colliment, quae tractantur in
Sint igitur etiam Elegiacae coagmentationis eaedem pene leges veprincipio nimirum,medio,sine constet accommodato nec casu incuriatiniit temere desinat;sed numquodq. sic disponat,4 collocet ordine, quemadmodum in animantis corpore membra , vel in aedificatione partes operis dispositae fiant. Vt enim Virgilius non quidem ab excidio Troiano, sed ab errore illo septenni ducit initium, deinde incendiu mali j ceteraq iam praetermista Epi dijs interserit; sic Elegiacus potita ex qui litum ali cluod, atque a communi abhorrentexo dium afferet, ex iis petitum fontibus, quos aperuimus cum supra de cxordio ageremus : deinde paulatim ad rem ipsam exponendam , ac tractandam accedet tum eandem amplificabit Epi dijs ad extremum clausula terminabit, at q. idoneo fine concludet omnia . ex quibus existet quidam in eo genere nexus , quaedam praeter opinionem,
expectationemq legentium blutio, ijs prope similis, quas in poema- tis Epici constitutione cemimus . Cum ergo quaedam sint, quae ni lius initio ponuntur, alia quae in medio, alia demum quin hi fine collocantur artificiosius,erit eius, qui Elegiam veluti corpus componiae ex partibus , omnia sic digerere, ut quae capitis locum obtinere debent,ne ponantur in fine,neue illa,quae medium,aut ultimum sibi vi
dicant locum oliocentur in capite.
Ex his vero partibus ita constitutis illa existet unitas, quam in coagmentatione summopere postulat Aristoteles Quemadmodum enim Dramatis , vel Epopoeia Fabula ita dicitur una essae, si actiones singula, quae tractamur in pomate , ad unam illam reserantur principςmγ
468쪽
cipetra, at q. praecipuam, in qua summa omnis continetur , iis , sic profecto Elegiae compositio tum habenda vere est via , cuin singulae Episo clia, siue longa illa sint, siue breuiora, ad rem a primo inlli tutam apposite pertinebunt. Quamquam enim haec longe disserunt inter se. maxime q. distracta sunt, huius tamen beneficio partis, quae synthesis, aut sylla lis dicitur,tam astabire componuntur,ut Omnia unum esse vis
Restat ipsa constitutionis magnitudo,quam Aristoteles ait esse debere iustam uniuerses nec praescribit noniinatim alium poematis finem, nisi quem operis abselutio postulat. Quare nos,quod attinet ad Elegiae magnitudinem,nihil certi statuere possitimus si tamen antia
quorum exempta sequenda sint,in eorum relegenda vestigia, qui hoc scriptionis genere omnium maxime loruere, dixerim,Ele iam paulo longiorem esse posse,quam Oden.Nam praeter unum Ouidium,laud tissimus qui'.ex hisce limitibus vix excedit.
ANtequam de moribus explicemus, illud hoc initio nosse oporter, quod ad omnia penitus intellinenda patefaciet viam: triplicem apud Aristotelem orationi moratae subiectam essesnotionem . prima in eo posita sermone est, qui facile potest aliorum animos ad probos
inores impelleres secunda in eo, qui ostendit dicentis mores esse bo- nox ut cum oratores coiinrmant initio dicendi, se liberos omni perturbatione esses, Reipub studiosos, iustos , probitatis amantes, Tertia cernitur in poematis tantum, atq. hi earum potissimum inductione personarum, quae indicant quidem animi sui propensionem ad aliquid, vel sequendum , vel fugiendum , sed tamen quid eligant non plane declarant. Ita enim se res habet .mos quantum ad hanc noti .nem attinet, vel est innata nobis ad aliquid volenduna, aut nolendum
procliuitas, vel est ad idem ex frequentatis actionibus inueterata qualitas. Cum igitur is, qui loquitur apud poetas, indicat quidem nanc animi sui proeliuitatem, Minueteratam consuetudinem , sed non aperie quid eligat, quidue demum velit, aut nolit, illius oratio morem habere dicitur cum praeterea declarat animi sensum, delectum, siue electionem, voluntatem , tum est in oratione sententia, atq aisectus:de quibus in proximo post capite disputadum erit.Itam
mos antecedit, sequitur ex eo, ac manat assectus, siue sententia,qux in electione consistit. Sed haec apud Aristotelem videamus;qui capite quarto poetices ita morem definit . in tam μήν- αιοῖ πν ο δελοῖ τυ --,issi πι α; . . . as δῆλα an --, , est autem mos
469쪽
quoddam huiusmodi, quod aperit quidem alicuius electionem , aut
insitam voluntatem,declarando,quali Scilla ut, sed tamen iiij s versatur rebus, in quibus non dum apparet, eas ne sequatur, an fugiat In hunc etaim modum placet, non tam ad Verbum reddere, quam interpretari sententiam Aristotelis. Atque ut breuissime rem illustremus exemplo,quod proponit eo loco Pet. Victor ita dicamus . Apud Euripidem Andromacha in Troadibus confirmat, in anteacta iam aetate domi se mansisse perlibenter, nec facile pedem foras extulish, contra quam pleraeque feminae vulgo faciunt;quae ludos,& conuiuia frequentant:obstruasse virum,eiusq. haud grauaia ingenium tolerasse. Quiabus verbis aperit illa quidem ingenium. naturam suam,adeoq d cet sibi placere animi moderationem, castitatem;sed non planea men significat affectum aliquem certum, electionemq. ab ea conser-matione naturae,vit .consuetudine promanantem. Hanc igitur descriptionem moris etiam in Elegia reperiemusas didie enim Aristoteles, eius esse, qui mores exprimere velit, intueritrii, necessarium , decorum verosimile . χρη - ις-ornis. ἐαναπι - ἔτνει ς. oportet in moribus quaerere,vel necessarium,hoc est decorum,vel verosimile. At haec exprimit haud minus Elegia, quam faciat Epicus .Quamquam enim Elegia non semper inducit personas
Ioquentes, tamen, cum inducit, inducit suis praeditas moribus, cum poeta ipse loquitur, personam indutus amantiS, lugentis, aut gestientis, prae se fert mores, habitu' animi, quos vel necessitas, veIdecorum, vel verisimilitudo postulata Facit igitur amantes incredulos, timidos, pervicaces, indociles, confid te , suspiciosos, omnia detestante S molles, ignavos, varios, indignabundos feminas inconstantes, perfidiosas, formae cupidas , voluptarias . Sed tamen lios anfectus , quos electione cappellat Aristoteles , indicat leuissime pars haec qualitatis, quae Mos appellatur . Nam eos aperte declarare eius
est partis, quae sententia dicitur. Quod si haec in aliquo resesere, limus antiquorum exemplo,satis erit Elegia Tibulli decima libri primi:ubi mollem,delicatum ita suis se verbis efflagit
2 sfuit horrendos primus qui protulit enses Uruam serus se erreio istoriis Ostendit enim ille quidem se bella detestari , non tamen planissimEhanc sententiam aperit animi sui, nisi cum postmodum addit haec de
Tunc inibi vita fretim in me trista nossem
Arma, nec audissem corde tremente tubam.
Nunc ad bella trabor; h iam quis forsitan bso Haesura in no ira tetigerit atere
470쪽
Vemadmodum in proxime superiori eapite Morem, siue m
ratam orationem fecimus duplicem, unam oratorum, alteram
poetarum , sic sententiam hoc loco distinguere bifariam, ac bipartito diuidere necesse habemus ioc est in eam, qtia pertinet adoratores, Min alteram,quae poetarum est propria. non quod illa oratorum seruire poeticae non queat, sed quod de ea praecipiant tantummodo Rhetorem de hac ij solum praecepta describant, qui poeticae proprium artificium persequuntur.Cum igitur eius cognitio sententiae, quae Rhetorum ell, ad hanc etiam,quae conuenit in poeticam, aliquid asserre momenti possit, dicam primum quae nam, quotuplex illa sici ut demum intelligatur,an cum ipsa quoq.communicari queat
Elegia Est adeo sententia apud dicendi magistros, Rhetores nihil aliud, iam oratio sumpta de vita; hoc est oratio, quae demonstrer,docea que breuiter,& summatim qualem vitam ipsam esse oporteat, quibus ossiciis,aut virtutibus ins matam.Eiusdem autem partitio se tentiae,ut a Quintiliano didicimus,huiusmodi essit alia dicenda sit
simplex,alia complexa, siue composita Simplicis exemplum est, Ne quid nimis . Nosce te ipsum. Compositae: Obsequium amicos,verstas odium parit. Alia sententiae potest esse diuisio, in eam, quae res
ratur ad personam, Lin eamquae rem tantummodo complectatur,&explicet. Prioris exemplum apud Quintilianum hoc est. Principes, qui scire omnia volunt, multa necesse habent ignoscere . PosterioriS. Nihil est tam populare, quam bonitas. Videtur haec accepisse inintilianus ab Aristotele . qtii in libro Rhetoricorum secundo in eundem Prope modum de hoc argumento disputauit. Ac primo quidem sententiam sic definiuit Sententia est enunciatio, non quidem de singulis rebus, aut hominibus,ut qualis,aut qui vir Iphicrates sit sed uniuerSe prolata . neque de quibuslibet rebus: ut si quis rectuna obliquo contrarium esse dixerit; sed de rebus agendis, deq. 3s, quae in agendo prosequenda sunt, aut fugienda. Qua definitio ita potest explanari
per partes ait,sententiam esse nihil aliud, quam enunciationem ut intelligamus , esse oportere propositionem integram , terscctam. quaeque aliquid esse , vel non esse significe . sed cum eminerationes aliqua de rebus peculiaribus sint, hoc est, eae,quae de una tantum vel de uno certo proseruntur homine , aliquae vero generales, hoc ostea quae de uniuersis uniuersE dicuntur, docet, enunciationem illam,
quae proprie sententia est, non esse de singulis rebus, neque de certis