Q. Curtii Rufi De rebus gestis Alexandri Magni, historia

131쪽

verant, sed cognationis cum Tyriis' memoress quippe utranque urbem Agenorem condidisse credebant multos Tyriorum etiam protegemus ad sua perduxere navigia quibus occultatis, Sidona devecti sunt. Quindecim millia hoe furto subducta saevitiae sunt. Quantumque se guinis fusum sit, vel ex hoc adixistimari potest, quod intra munimenta urbis sex millia armat, xum trucidata sunt. Triste deinde spectaculum victoribus ira praebuit Regis. Duo millia, in quibus occidendis defecerat rabies . erucibus affixa per ingens littoris spatium pependerunt . sCarthaginensium Legatis pepercit, addita d

nuntiatione belli, quod praesentium rerum n cessitas moraretur. Tyrus septimo mense,quana oppugnari eaepta erat, capta est. Urbs & v tustate originis , & crebra soletunae, varietate

ad memoriam posteritatis insignis, condita ab Agenore, diu mare, non vicinum modis, sed quodcunque classes ejus adjerunt, ditionis siraefecit. Et, fisamae libet credere, haec gens4, teras prima aut docuit, aut didicit. Coloniae

eerte ejus pene toto orbe diffusiae sunt, Carthago an Asrica, in Boeotia Thebae,Gades ad Oce num . Credo, libero commeantes mari, saeptucque adeundo caeteris ineognitas terras, elegisse sedes Iuventuti, qua tunc abundabant : seu quia crebris motibus terrae nam hoc quoque traditur cultores ejus fatigati. nova, & en terna domicilia armis sibimet quaerere cog bantur. Multis ergo casibus defuncta, &post

excidium renata, nunc tamen longa pace cun-

refovente, sub tutela Romanae mansuetu- dipis acquiescit.

132쪽

Liserae Darii ad . xandrum . O huius . fum de silia dueenda, re dote .

IIsdem serme diebus Darii literae allatae sinati

tandem ut Regi scriptae. Petebat, uti mnam suam saptinae erat nomen in nuptiis . l . xander sibi adiungeret. ostem fore omnem regiν nem inter Heli pontuis, ct Halyn ammem sitam: inde Orienum spectantibus terris eontantum se fo- .e. Si forte dubitaret, quod Qerretur, accipere , ωunquam diu eodem vestris stare fortunam, δε- 'qua homines, quamamcunque felicitatem ha beant, inmidiam tamen sentire majorem . Merarii inium modo, quas naturalis levitas age rec

d sidera, inani se, ae puerili mentis assectu esse stoi. Nihil dissicilius esie , quam in illa aetate tam sam ea eme Draunam . Multas se adhue reliquias .habree, nec semper inter angustias posse deprehen- Hi . Tranferundum esse . exaniso Euphratem , . rutrimque, O .Araxen, o 'daspen, magnat emunimenta Regni sui. Veniendum in eampos , ubit paueitate Dorum erubescendum sit . Mediam , a reaniam, Bactra, ct Indον , Oeeani aeeolas,

suando aditurum ' veι Sogdianos. O . raeho- Pos , nomine rantum notas , caeterasque gentes , ad Waueasum , o Tanaim perrainentes e Senescendum, jarre tantum serrarum vel sine praelis obeunti. Se mero ad ipsum vocaxa desineret nanque illius ex

aio esse venturum. Alexander his , qui literas attulerant, respondit, Darium sibi aliena promi μ iere; quod totum amiserit, velle pautivi. si dari Lydiam , Ioniam, -Eolidem, neues Ru

133쪽

νibus disἰ, aecipi a victis . In utro flatu ainbo essent, sistus ignoraret, quam primum Marte de-σmrneret . Se ΤΜΟΤue, cum ιransisset mare, non Citieiam, aut Lydiam ignorare , qm e tanti belli aexiguam hanc esse mercedem, sed Persepolim, caput I .gni eius, Bactra deinde, Ecbatana, ultimi sue O rentis oram Imperio suo desinasseaque rite fugere patuisset, ipsum sequi posse . meret terreve fluminibus, quem sciret maria rean.

se. Reges quidem invicem haec scripserant . CAPUT XVII.

gerunt .

SEd Rhodii urbem suam. portusque dede

bant Alexandro . ille Citieiam Soerati tr diderat , Philota regioni circa Tyrum jusso pra

sidere . Syriam, quae Coele appellatur, Andromacho Parmenio tradiderat, bello, quod sup rerat, interfuturus . Rex, Hephaestione Phoenicis oram classe praetervehi jusso, ad urbem Gaetam cum omnibus copiis venit. Jisdem rε diebus solemne erat ludicrum Isthmiorum, quod conventu totius Graeciae celebratur. In eo concilio, ut sunt Graecorum temporaria ingenia, decernunt, ut duodecim legarentur ad Regem, qui ob res pro salute Graeciae, ac libe tale gestas, coronam auream donum victoriae ferrent. Iidem paulb ante incertar famae captae-verant auram, ut, quocunque pendentes an mos tulisset fortuna , sequerentur. Caeterum

non ipse modo Rex obibat uines, Imperii imgum adhuc musta es, sed Praetores quoque

134쪽

LIBER IV. 87 .ipta, egregii duces pleraque invaserant. Calas

Paphlagoniam, Antigonus Lycaoniam , Balacrus , Idarne Praetore Darii superato, Miletum cepit: Amphoterus, &Ηegilochus, centum s

xaginta navium classe, insulas inter Achaiam . atque Afiam, in ditionem Alexandri redeg

i runt. Tenedos quoque recepta, incolis ultro vocantibus. Statuerant de Chium occupare . sed Pharnabaetus Darii Praetor, comprehensis , qui res ad Macedonas trahebant, rursus Apollonidi , dc Athenagorae, suarum partium viris urbem cum modico praesidio militum tradit. Praesed i AIexandri in obsidione urbis perseverabant, non tam suis viribus, quam ipsorum , qui obsidebantur, voluntate. Nec fefellit opinio . Nanque inter Apollonidem, Ec duces m litum orta seditio, irrumpendi in urbem occasionem dedit. Cumque porta effracta cohors Macedonum intrasset, oppidani, olim consilio proditionis agitato, aggregant se Amphotero, & Hegilocho . Persarumque praesidio caeso , . Pharnabaetvs cum Apollonide, de Athenagora, . . vincti traduntur et duodecim triremes cum suo milite, ac remige, praeter eas, triginta naves, &

piratici lembi, Graecorumque tria millia a Persis

mercede conducta . His in supplementum co- ,

piarum suarum dimibutis, piratisque supplicio

affectis, captivos remiges adjecere classi suae . Forte Aristonicus Methymnaeorum Tyrannus. cum piraticis navibus, ignarus omnium, quae a Chium acta erant, prima vigilia ad portus clau- estra successit. Interrogatusque a custodibus . quis esset, Aristonicum ad Pharnabazum veni- .re respondit. Illi, Pharnabazum quidem jam quiescere, de non posse tum adiri, cetierum pa-

inre sucio, atque hospiti portum, te postero die

Pharin

135쪽

Pharnabaeti mpiam scire, assirmant. Nee dubi . tavit Aristonicus primus intrare. sequuti sunt Ducem piratici lembi. Ac, dum applicant navigia crepidini portus , obiicitur a vigilibus claustrum, α , qui Proximi excubabant, ab iisdem excitantur. Nulloque ex his auso repu- Enare, omnibus catenae in ieetae sunt. Amia xero deinde, Hegilocboque traduntur. Hinc Macedones transiere Mitylenem. Quam Charixes Albemensit nuper occupatam duorum mititium Persarum praesidio tenebat. Sed, cum ob csidionein tolerare non posset, urbe tradita, P ms, ut incolumi abire liceret, Imbrum petit. Deditis Macedones peperceFunt

Besso non sis Pecto iaD Arius des rata pace, quam per Eterax, Legatosque impetrari posse crediderat, ad

repar das virea, bellumque impigre renovam divn intendit. Duces ergo eo arum Bab lo niam, convenire , Bessiim quoque Ba Bianorum ducem, per qui maxime posset exercita coarcto k descendere ad se iubet. Sunt autem Bactriani inter illas gentes promptissimi, horridis ingeniis, muliumque a Persarum luxu abhor rentibus, siti haud promi Scytharum bellic si a gente , & rapto vivere assueta s. sempeμηue in armis errant Sed Bessiis, suspectam Bda , haud sane aequo animo in secundo se coo. sipςns gradu, Regem terrebat. Nam, cum Re-

affectaret, proditio, qua sola id assequi timebatur,

136쪽

saxa duobus mensibus obsessis tandem eum monoperieulo Aegis expugnatur. Betis Praetoris Ivpticium.

Caeterum Alexander, quam Regionem Darius petiisset, omni cura vestigans, tamen explorare non poterat; more quodam Persa rumi arcana Regum mira celantium fide. Non metus, non spes elicit vocem, qua prodantur occulta. Vetus disciplina Regum silentium viatae periculo sanxerat. Lingua gravius castigatur, quam ullum probrum. Nec magnam rem Magi sustineri polle credunt ab eo, cui tacere grave sit, quod homini facillimum voluerit esse natura . 2b hanc cautam Alexander omnium . quae apud hostem gererentur, ignarus: urbem Gazam obsidebat . Praeerat ei Betis eximiae in Regem suum fidei. Modicoque praesidio muros ingentis operis tuebatur. Alexander, aestimato

locorum situ, agi cuniculos jussit; facili, ac levi

humo acceptante occultum opus. Quippe murutam arenam vicinum mare evomit; nec saxa,

cotesque, quae interpellerit specus, obstabant. Igitur ab ea parte, quam oppidani conspicere non possent, opus orsius, ut i sensu ejus averteret , turres muris admoveri jubet. Sed eadem humus admovendis inutilis turribus, desidente sabulo, agilitatem rotarum morabatur, & tabulata turrium perfringebat. Multique vulnerabantur impune , cum idem recipiendis, qui admovendis turribus, labor eos fatigaret . Ergo receptui signo dato, pollero die muros corona

circundari jussit. Orto que Sole, priusquam as

137쪽

moveret exercitum, opem Deum exposcens, sacrum purio more faciebat Forte praeterv lans corvus, glebam , quam unguibus serebat,

subitb amisit οῦ quae cum Regis capiti incidisset,

resoluta defluxit. Ipsa autem avis in proxima turre consedit. Illita erat turris bitumine , ac sulphure, in qua alis haerentibus frustra se ali vare conatus, a circunstantibus capitur. Digna res visa, de qua Vates consulerentur. Et erat Rex non intactus ea superstitione mentis. Ergo Aristander, cui maxima fides habebatur, uxbis quidem exeidium augurio illo portendi, carte rum periculum esse, ne Rex vulnus acciperet. Itaque monuit, ne quid eo die inciperet. Ille quanquam unam urbem sibi, quo minus securus AEgyptum intraret, obstare aegre ferebat; tamen paruit vati, fignumque receptui dedit. Hinc animus crevit obsessis. Egressique porta, recedentibus inserunt signa, cunctationem hostium sole suam occasionem rati. Sed acrius, quam constantius praelium injerunt. Quippe, ut Macedonum signa circumagi videre,repente fistunt gradum. Iamque ad Regem praeliantium clamor pervenerat , cum denuntiati periculi haud sane memor. lorieam tamen, quam raro induebat, amicis orantibus sumpsit, & ad prima signa pervenit . Quo conspecto, Arabs qu dam Darii miles, majus sortuna sua facinus amsus, clypeo gladium tegens, quasi transfuga, genibus Regis advolvitur. Ille assurgere supplicςm, recipique inter suos jussi. At gladio

Barbarus strenue in dextram translato, cervi cem appetit Regis. Qui exigua corporis declinatione evitato ictu, in vanum manum Barbarilapsam amputat gladio , denuntiato in illum

diem periculo cut arbitrabatuo ipse defunctus.

138쪽

LIBER IV. st sed, ut opinor, inevitabile est fatum. Quippe,

dum inter primores promptius dimicat , sagittai tus est, quam per loricam adactam, stantem in humero,medicus ejus Philippus evellit . Plurimus deinde sanguis manare coepit, omnibus

territis, quia nunquam tam altὰ penetrasscte te .lum. lorica obstante,cognoverant. Ipse ne oris

quidem colore mutato, supprimi sanguinem, &vulnus obligari iussit. Diu ante ipsa signa vel dissimulato, vel viuio dolore, perstiterat, cum

suppressus paulo ante sanguis medicamento, quo retentus erat, manare Iatius coepit, & vul nus,quod recens adhuc dolorem non moverat,

frigente sanguine intumuit. Linqui deinde an, mo, di subniti genu coepit z quem proximi exinceptum in castra receperunt. Et Betis inters ictum ratus, urbem ovans victoria repetit. At Alexander, nondum percurato vulnere, agge-τem, quo moenium altitudinem aequaret, extruxit. & pluribus cuniculis muros subrui iussit Oppidani ad pristinum fastigium murorum, n'

vum extruxere munimentum. Sed ne id quidem turres aggeri impositas aequare poterat.

Itaque interiora quoque urbis infesta telis erant . Ultima pestis urbis filii, cuniculo subrutuS murus, per cujus ruinas hostis intravit. Ducebat ipse Rex antesignanos. Et, dum incautius siubit, saxo erus eius affligitur. Innixus tamen telo, nondum prioris vulneris obducta. cicatrice , inter primores dimicat, ira quoque accensus, quod duo in obsidione urbis eius a ceperat vulnera. Betim, egregia edita pugna, multisque vulneribus consectum, deservertant sui. Nec tamen segnius praelium capessebat, lubricis armis, suo pariter, atque hostium sanguine; cum undique circundato Alexander, insolenta

139쪽

lenti gaudio juvenis elatus, alias virtutemtiam in hoste miratus, Non, ut voluisti, inquit, morieris, Beti, sed quidquid tormentorum in

captivum inveniri potest, passurum esse te cogita . Ille non interrito modo, sed contumaci quoque vultu intuens Regem, nuIIam ad minas ejus reddidit vocem. Tum Alexander, Vido aisne obstinatum ad aacendum, inquit num genu posuit num supplicem vocem misit Vim eam tamen silentium, &, si nihil aliud, certe gemitu interpolabo. Iram deinde vertit in rabiem s jam tum peregrinoS ritus nova subeu te fortuna. Per talos enim sipiramis lora trai cta sunt, religatumque ad currum traxere circa urbem equi, gloriante Rege, Achillem, a quo genus ipse deduceret, imitatum se est e poena in Lostem capienda . Cecidere Persarum, Ar humque circa decem millia . nec Macedonibus incruenta victpria fuit. Obsidio certe non tam claritate urbis nobilitata est, quam geminato periculo Regis. Qui aegyp um adire festinans, Amyntam cum decem triremibus in Macedoniam ad inquisitionem novorum militum misit . Namque praeliis etiam secundis atterisantur copiae, devictarumque gentium militi minor, quam domestico fides habebatur.

EDριο expunatae Hammonis Iovis sedem en magno periculo adit . Musdem loci descriptis .

iia Gyptii olim Persarum opibus insensi ,

m, quippe avaxe, & superbe imperitatum si-

bi esse credebant, ad spem adventus ejuS ere..

xerant animus , utpote qui Amyntam qμφque

140쪽

tiansfugam, & cum precario Imperio venisntem laeti recepissent. Igitur ingens multitudo Pelusium, qua intraturus Rex videbatur , co I venerat. Atque ille septimo die , posteaquam a Gaeta copias moverat, in regionem AEgypti , quam nunc Castra Alexandri vocant, pervenit. Deinde pedestribus copiis Pelusium petere Iussis , apse cum expedita delectorum manu Nilo amne vectus est. Nec sustinuere adventum ejus Peris, desed ione quoque perterriti.

Iamque haud procul Memphi erat. In cujus praesidio Mareces Praetor Darii rellistus, Oxio

amne superato. octingenta talento Alexandro,

omnemque Regiam supellae item tradidit. A Memphi, eodem flumine vectus, ad interiora

AEgypti penetrat. Compositi'ue rebus, ita. uen ii ex patrio AEgyptiorum more mutaret. adire Iostis Hammonis Oraculum statuit . Iter expeditis quoque, & paucis vix tolerabile ingrediendum erat. Terra, celoque aquarum p

nuria est steriles arenae jacent, quas ubi vapor solis accendit , servido solo exurente vestigia . intolerabilis aestas existit. Luctandumque est non tantum cum ardore, & siccitate regionis. sed etiam cum tenacissimo fabulo, quod praea tum, & vestigio cedens, aegr8 moliuntur pedes. Haec AEgyptii vero majora jactabant. Sed ingens cupido animum stimulabat adeundi Jovem,quem generis sui auctorem, haud contentus mortali fastigio aut eredebat esse, aut credi volebat. Ergo cum jis, quos ducere secum statuerat, secundo amne descendit ad Mareotim paludem. Eb Legati Cyrenensium dona ait

Iere, pacem,&, ut adiret urbes suas, petentes.

Ille, donis acceptis, amicitiaque conjuncta, d estinata exequi pergit. Ac primo quiaem , ω s