Q. Curtii Rufi De rebus gestis Alexandri Magni, historia

51쪽

Quae res Philippo ad maxima egregiae Indolis incrementa prosuit. Siquidem tota custodiendi pueri cura Epaminondae strenuissimo Thebanoruna Duci, atque Philosopho praestantissimo. hac conditiane demandata est, ut commisitim sibi puerum diligenter servaret, & summo stu dio in id iuxta incumberet, ut moribus Principe dignis, atque honestis disciplinis quam optime imbueretur. Fovebat ea tempestate Iaiidatissimus Princeps domi filio suo Epaminoniae Praeceptorem Pythagoricum, sub quo Philippus multum profecit. Interea temporis Alexander, insidiis matris Eurydices appetitus, occubuit: cui tamen antea Amyntas in scelere deprehenis, propter communes liberos, ignarus, iisdem quandoque exitiosam sere, pepercerad. Frater

quoque ejus Perdiccas, simili insidiarum stat de , relicto, parvulo filio, decipitur. Sub idem tempus Philippus commodum e *ustodia elapsus, diu se non Regem, sed tutorem pupilli egit. At, ubi Gaviora bella immittebant G serumque

auxilium in expediatiohe infantis erat, compulsus a populo, Regnum Macedonicum male affectum, cum bellicis artibus, tum Philosophiae praeceptis praemunitus, apprehendit, anno

C C C C. ab Uibe condita , Olympiade C V. Circa prima itaque Regni primordia, rerum infinita multitudine in diversas trahente partes, finitimis undique in Macedoniam irruentibus populis, bellisque velliti conspiratione quadam; ad opprimendam Macedoniam. multarum gentium ex diversis locis uno tempore confluentl-bus , Rex Philippus cautius omninb agendum esse tonsiderans omnibus enim par esse non poterat) alia interposita pactione composuit ,

alia redemit, facillimis auressi , ut multum

52쪽

trepidos firmaret animos, Sc sibi hostium con- temptum demeret. Primum illi cum Atheniensibus certamen fuit , quibus per insidias victis. metu gravioris belli, cum interficere posset, omnes incolumes sine pretio dimisit . quae res illi magnam & gratiam, & auctoritatem conciliavit . Captis deinde Poeonibus , bellum in Illyrios transtulit. Ibi multis hostium millibus caefis, Larissaeam urbem nobilissimam cepit. Hinc Τhessalos, non cupiditate praedar, sed qubd exercitui suo robur Thesi alorum equitum adjungere gestiebat, nihil minus, quam bellum

metuentes , adoritur . Quibus ex improviso praeoccupatis , atque in potestatem redactis, jungendo equitum, peditumque iitissimas turmas copias , invictissinium secit exercitum .

QuibuHebus feliciter gestis, Olympiada Neoptolemi Regis' Molostarum filiam uxorem ducit, conciliante nuptias altore virginis Arisba

Rege Molotarum , qui sororem Olympiadis Troadam in matrimonio habebat. Quod causa illi exitii, malorumque omnium suit . Nam, dum Regni incrementa assinitate Philippi se acquisiturum sperat, proprio Regno ab eodem privatus , in exilio consenuit. Post nuptias autem Philippus per quietem visus est conjugis alvo insignem assixiue bullam, cujus sciliptura, quemadmodum is existimaverat, leonis haberet imaginem. Quod Vates ita sunt interpret ii , Ipsam quidem esse gravidam, animosum, o leonis natura praeditum infantem paritu-

. Deinde, cum Philippus urbem Methonem expugnaret, ictu sagittae dextrum amisit ocu- i ilum. Nihilominus tamen pacem deprecantibus dedit, mitisque etiam adversus victos fuit. P ἶλ etiam capiens, Imperio suo adjecit. 'Triba,

53쪽

ε SUPPL. IN Q. CURT. Iorum quoque gentem & quicquid praeterea

terrarum in proximo erat, invadens, Omnia mno velut impetu devicit. Debellatis finitimis, atque confirmato jam Macedoniae Regno, cum domum rediisset, natus est ipsi Alexander filius ex Olympiade uxore, VIII. Idus Aprilis, dicit Plutarchus, ab eo autem, qui illum in Latinum convertit, scribitur, circa idiis Augusti. Quod Di.e, cujus sit error, dubium est. Porro Philippus, veluti e specula quadam, libertati omnium

insidiatus . Graecorum civitates, quae dominandi libidine singulae imperare cogitaverant, Omnes in suam redegit potestatem, diserioribus enim contra superiores suadenSSertamina, m- inibus ad invicem callide incitavi, a Thebanis

etiam, qui tamen antea eum, tanquam hostem, repellere conabantur, contra Lacedaemoni S, IN Phocenses, qui, templo Ahbsims spoliato,

milites conduxerant, necessitate urgetite, Dux ieiectus, oppressis sacrilegis, magnamque inde apud omnes nationes gloriam adeptus, omni- lum ad ultimum efficitur dominus, ac Princeps, di victos pariter, atque victores servitutem sim 'bire coegit. Inde in Cappadociam trajiciens, captis, Zc occisis finitimis Reribus, universam lProvinciam Imperio Macedoniae adjecit . Olyntho quoque expugnata, Thraciam invasit. lNam, cum eum statres duo Thraciae Reges, determinis Regni ambigentes , disceptationum suarum judicem eligerent, Philippus ad judia letum, velut ad bellum, inopinantibus fratribus , instructo exercitu veniri & utrunque R gno, de quo disceptabant, spoliavit, omnes sane Prineipes docens , concordiam maximum i ad conservanda Imperia atque PrincipatuS

ctabiliendos adminiculum esse.

54쪽

Alexander autem factus annorum duodecim, rebus bellicis admodum delectari, & excellae indolis manifestissima proserre indicia coepit . Cumque ex aequalibus nomi ulli ex eo percontarentur, ad Olympicum nanquid stadium libens decertaret k plurimum enim pedum celeritate mlIebat albeno equide=m, inquit , si decertati ros mecum mes sim haliaturus. olim cum sorte , absente Philippo, Legati a Persarum Rege venissent, eos cum hospitio, tum consuetudine captos, iucundissima sit familiaritate conrunxit, admirantes, quod is nihil aut humile, aue puerile stiscitaretur. Nam aut viarum longitudinem, aut superiorum itinerum modos perquirebad multa super Rege . qualis in holus es.set , nunc super Persis, quae vires, aut quae esset potentia, rogitabat. Quas res admirati Legati,

late diffusam Phisppi gravitatem nihil prae hi

ius pueri indole majore, quam aeta S pater tur, animi ma nitudine, duxerunt. Quotiea a Philippo aut nobile quoddam captum oppidum, aut memorabili praelio parta victoria numtiabatur, haud magnoperὸ laetabatur. Caete. rum ad suos aiebat aequa las, Omnia , ο ρ ri,

ιιι ό ac insigne Deinus ostentare mihi sit reliquum is Non enim ipsum ulla illecebrarum, aut pecuniae, sed sola virtutis, ac gloriae cupido ten bat. Quoque majores a patre facultates accuperet , eo is minora gerere posse existimabat. Quocirca, crescente dominio, gerendis praecla-

sis rebus materiam magna ex parte exhaustum iri ratus, non opes, non deliciarum ustus,verum:

eertamina, de pugnas ardebat, & Principatum, unde sibi ob virtutem, gloriam, nominisque immortalitatem spes nec Alexandrum L

55쪽

ec quenquam alium bonum unquam seselsi compararet , assectabat . Quamobrem ipsius cura coiripluribus uti par erat) nutritoribus, paedagogis, ac praeceptoribus est demandata, in primis tamen Aristoteli, ex cu)us disciplina decem serme annis informatus est. Eodem fere tempore Philippus Delphos misit, consulens de succestare ἰ responsumque tale accepisse se.

runt . Is demum tuo Imperio , omnique orbe poti

tu quemcunque Bucephalus fessorem passus fuerit. Erat autem Bucephalus equus forma spectabilis, atque ferocissimus , quem Philonicus Thessalus Philippo XIII. talentis emerat. Hunc diu Philippus sub claustris praeserratis asservari ju fit. Mansit tamen ita serus, ut plane nullus eum ne tangere quidem ausus fuerit. Quare factum est, ut eum Philippus removeri, atque abjici jusserit. Alexander vero cum sorte adesset . uualem, inquit, si equum perdunt , dum eo per

imperitiam , ae mollitiem uti nesciunt f Cumque mira arte sine verberibus tractasset equum, tandemque conscensum ad cursum. admisisset, tum calcibus usus est. Ac molliter flexis habenis , cum equum reduxisset, descendentis caput exosculatus pater, emissis Iacrymis ,

inquit, O , tibi par 'gnum quaere , quando te iam Maeedonia non capit. Praesagiit vir prudens.

tam excelsae indoli non suffecturam paternam ditionem. Post haec Philippus toti Graeciae bellum inferre statuit. Ad quod percommodum ratus, si Byrantium nobilem, & maritimam urbem in potestatem redegisset, eandem sibi resistentem obsidione cinxit, relicto domi ad Regni curam filio Alexandro, tum XVI. annos

nato. Haec urbS a Pausania Spartanorum Rege

condita , a Constantino postmodum gloria ,

56쪽

epibusque aueha , atque renovata, & a nomine suo Constantinopolis dicta circiter M C X L. ann/s sacratissimi Imperii sedes, totiusque Orientis caput suit. Nunc tamen , proh dolo foedissimae, atque impiissimae Turcarum gentis Imperio su Macet. Sed ut ad Philippum redeam, exhaustis in obsidione opibus , piraticam aggreditur , centumque septuaginta navium spolia rapuit, atque militibus suis distribuit.

Ne autem in unius urbis obsidione tantus exemcitus teneretur, prosectus cum sortissimis, multas Chersonesi urbes expugnavit. Filium dei de Alexandrum XVIII. annos natum, Vim tuti, & promptitudinis in rebus agendis manifestissimae, ut sub patri militia tyrocinii rudiamenta poneret; ad seIceersivit. Cum quo in Scythiam praedandi eausa, more negotiantium. impensas belli alio bello resecturus, est prosectus . Eaquq expugnata, viginti milIta puerorum, ac seminarum capta, pecoris magna vis,

auri, argentique nihil, XX. millia nobilium equarum ad genus faciendum in Macedoniam mista sunt. Sed revertenti a Scythia PhilippoeTtiballi occurrunt, negantes, se transitum daturos , ni portionem accipiant praedae. Hinc jurgium, mox & praelium k in quo ita semore

vulneratus est Philippus, ut per colpus ejus equus iterficeretur. Cum omnes occisum p tarene, praeda amissa est. Cum primum ex uu

nere convaluit, diu dissimulatum bellum Athenienfibus insert. Cujus causa Thebani se junxere , metuentes, ne victis Atheniensibus, veluti vicinum belli incendium, ad se transiret ἀInita societate inter civitates paulo ante in seserissimas, Iegationibus totam fatiganx Graeciam , communem hostem communibus viribus suu

δε s

57쪽

movendum putantes. Quae ana civitates motae Atheniensibus se se jungunt, quasdam autem belli metus ad Philippum traxit. In hac pugna Philippus Alexandrum filium alteri cornu praeis secit . Ubi laudatissimi Herois virtus clarissime emicuit. Talem enim in eadem pugna se praestitit, ut non in serior patre, imo etiam nulli secundus extiterit, postea quoque eam victoriam sibi invidia, ac fraude patris p reptam fuisse conquestus sit. Commisso itaque apud Cheroneam praelio, etsi Athenienses numero militum longe praestarent, a Macedonibus tamen, continuo, ac diuturno bellandi usu exercitatissimis, vincuntur. -Non autem immemores priς

tinae gloriae cecidere. Hic dies univer e Gra ciae & gloriam dominationis, & vetustissimam libertatem finiit . Caeterum, tum Philip pus semper erga Alexandrum optime affectus sui siset, tandem ex Cleopatra noverca Olympiadi superinducta . discordia orta est. Causam a Ghibuit Attalus avunculus Cleopatrae, qui cum

in nuptiis Macedones exhortaretur, De S orarent, ut ad Regni successionem legitimus Philippo, & Cleopatra crearetur haeres, exean descens Alexander, O improbum eaput, is lit, nor vero tibi nothi videmure simulque in eum conjecit poeulum. Insurgens inde pater cometra Alexandrum, stri 'o eum petiit serro. Unus tamen inclinatione corporis ab Alexando evutatus, inanis excidit . Tunc Alexander convuciis patrem adortus receptam olympiadem matrem secum in Epirum duxit . Eum tamen Philippus, exprobrata sibi a Demarato Vorinthio hac eorum discordia, paulo post multis Precibus aegre revocavit. Inter haec nuptias

Cleopatrae filiae , δέ Alexandri statris Olympi

58쪽

quem, pulso, Arisba, Regem ep ri secerat Philippus celebratia Dies erat pro magnificen. ria duorum Regum,. & collocantis filiam. πuxorem ducentis, insignis Sed nec ludorum celebritas deerat, ad quorum spectaculum Phulippus cum sine custodibus medius inter duox exandros , filium, generumque procederer, Pavianias nobilis ex Macedonibus nemini si spectus adolesten occupatum angustiis Philippum ita transitu obtruncavit, diemque laetitiae destinatum, ssedum lucta funeris secit . Hic

puer stuprin per injuriam passus ab Attalossierat, qui eum ebrius post ea , tanquam vilestortum, libidini convivarum subjecit. De quo , Philippo conquestus est , qui multum quidem ex rei turpit ine est motus, sed Attalo

ob magnim familiaritatem , dc quod ejus opera tunc uteretur, ut noceret, induci haud potuit . Erat etiam Attalus, ob Cleopatram proxime a Rege in matrimonium acceptam, arctis fima ei junctus cognatione 2 copiarumque in

Asiam praemissarum Dux fuerat delectus, vir in rebus bellicis egregiae fortitudinis . IdcircinRex potius ut Pausaniae animum iustissimo dolore incensum mulceret, est conatus: datisque ei magis muneribus, loco insuper honestiores inter corporis sui custodes, honoravit. Sed ille implacabili ardens ira , decrevit non tantum

de eo, qui sibi injuriam intulisset, sed & qui

ulcischillatam noluisset, pqnam sumere. Vixit Philippus annos LXUIL , regnavit a M., Macedonum Rex XXIII., cui maximae opes erant instrumenta bellorum, divitiarum qumlinquam custodia, solertior. Itaque inter quotidian avrapinas semper inops erat. Misericordia in eo,

59쪽

M NUPPL. IN U. -RT. LIV. I. tiarpis ratio vincendi. Blandus pariter, 3c insidiosus alloquio οῦ qui plura promitteret , quam praestaret: in seria, dc jocos artifex. Amicitias utilitate, non fide colebat. Gratiam fingere in odio, instruere inter 'concordantes odia, apud utrunque gratiam quaerere, solemnis illi commetudo. Inter haec eloquentia, & insignis oratio acuminis, & solertiae plena, ut nec ornatui facilitas , nec facilitati inventionum deesset.

ornatus .

60쪽

SUPPLEMENTI

CURTIUM

De rebus gestis

ALEXANDRI MAGNI

TIB βR SECUNDUS.

Nno ab Urbe condita eccexor mortuo Philippo , Alexander filius, ob magnitudinem rerum gestarum Magnus appellatus . vigesim' aetatis anno, plenum invidia, & gravissimis odiis, ae periculis undique circunseptum Aequutus est Imperium . Nec enim vicinae Barbarorum provinciae, Sc nationes modeste servitutem ferebant f avita vero dominia, patriosque Principatus assectabant. Primb omnia . um autem , quotquot paternae caedis causa su rant, gravibus affecit pqnis. Deinde sepulturae ejusdem maximam impendit curam. Principatum verb multb melius, quam quisquam existimasset, confirmavit. Juvenis enim, atque ob aetatem adhuc teneram ab aliquibus contemptui habitus, vulgus ipsum humanissimis sermonibus ita in sui benevolentiam traxit, ut & sipem maximam omnibus faceret, & metum simul, xque eontemptum sui universis demeret . Μ 'cedor

et I