Q. Curtii Rufi De rebus gestis Alexandri Magni, historia

71쪽

eampos, niquidus, & suas duntaxat undas tr hens. Itaque color ejus placido mari similis locum Poetarum mendacio fecit. Quippe trad, tum est, nymphas, amore amnis retentas, in illa rupe considere. Caeterum; quandiu intra muros fuit, nomen suum retinet. At, cum ex tra munimenta se evolvit, majore vi, ac mole agentem undas, Lycum appellant. Alexander quidem urbem destitutam a suis intrat. Arcem Vero , in quam confugerant, oppugnare ado tus , caduceatorem praemisit qui denuntiaret, ni dederent, ipsos ultima esse passuros. Illi caduceatorem in turrim & situ, & opere ltum editam perductum, quanta esset altitudo,1'tueri jubent, ac nuntiare Alexandro, non ipsum, oe incolas aestimatione munimenta mei et se scire inexpugnabiles esse, ad ultimum prosi et morituros . Caeterum, ut circiinsideri arcem , Romnia sibi in dies arctiora viderunt esse, sta ginta dierum inducias pacti, ut, nisi intra eos auxilium Darius ipsis misisset, deuerent urbem,p.stquam nihil inde praesidii mittebatur,ad prae-hitutam diem permisere se Regi.

Legatis Athenἰensium respondet, copias adversus Parium eontrahit, Phruiam ingreditur , Gomdium nodum explicat.

SUperveniunt deinde Legati Atheniensium

petentes, ut capti apud Granicum amnem redderentur sibi. Ille non hos modo, sed etiam caeteros Graecos restitui suis jussurum respondit, sinito Persico bello . Caeterum Dario immia

72쪽

i Inoverat, undique omnes copias contra hie. rotis viribus tanti belli discrimen aditurus . Phrygia erat, per quam ducebatur exercituS, pluribus vicis, quam urbibus frequens. Tunc habebat quondam nobilem Midae Regiam,Go dium nomen est urbi, quam Sangarius amnis interfluit, pari intervallo Pontico, di Cilicio mari distantem. Inter haec maria angustissimum Asiae spatium este, comperimus , utroque II, ametas fauces commilente terram . Quae, quia continenti ad hieret, sed magna ex parte cingiatur fluctibus, speciem insulae praebet; ac, lusi tenue discrimen obiiceret, maria, quae nunc diviat dit, eommitteret. Alexander, urbe in suam diationem red .icta, Iovis templum inerat. Vchiculum, quo Gordium Midae pat rem vel lum esse constabat, adspexit, cultu liaud sane a vilior j bus, vulgati que usu abhorrens . Notabile erat

vinculum adii rictum compluribus nodis in semetipsos implicatis, & celantibus nexus. IneClis deinde mrmandibus , editam esse oraculos tem , pol turum, qui inexplicabile vinculum Isisisser . cupido incessit animo sortis ejus explendae. Circa Regem erat & Phrygum tur- ba, & Macedonum , illa explicatione suspensa, haec inlicita ex temeraria Regis fiducia. Cu inpe series vinculorum erat ita adsit icta , ut, uir de nexus inciperent, quove se conderent. Decratione, nec visu percipi post et . Solvere a gressius injecerat curam, ne in omen Vertere.

r irritum inceptum. Ille nequicquam din il 'atus cum latentibus nodis, Nihil, inquit ,

'te est , quomodo Ioisantur: gladioque ruptis

'innibus loris, oraculi sortem vel elusit, vel implevit .

73쪽

CUm deinde Darium, ubicunque esset ,

occupare statuisset ut a tergo tuta relinqueret, Amphoterum classi ad oram Hellesponti, copiis autem praefecit Hessieloesium, Lesbum, & Chium, & Coum . praesidiis hostium liberaturos . His talenta ad belli usum quingenta attributa . Ad Antipatrum:& eos , qui Graecas urbes tuebantur, sexcenta missa . Exsoedere naves sociis imperatae, qui Hellesponto praesiderent. Nondum enim Memnonem vita excessisse cognoverat, in quem omnes imtenderat curas, satis gnarus, cuncta in expedito sore, si nihil ab eo moveretur. Iamque ad

urbem Ancyram ventum erat, ubi numero copiarum inito, Paphlagoniam intrat. Huic iuncti erant Eneti in unde quidam venetos trali re originem creduut . omnisque haec regio paruit Regi . Datime obsidibus, tributum. quod ne Persis quidem tulissent, pendere ne cogerentur impetraverunt . Calas huic regioni praepositus est. Ipse, assumptis, qui ex

Macedonia nuper advenerant, Cappadociam petiit .

74쪽

Mors Memnonis nuntiatur . Darius 'se edaeis copiar, eastra ad Babylonem p t, copiarum numerum init , peditum juadringenta viginti duo millia , equitum nnum supra sexaginta millia, Summa 483 o.

AT Darius nuntiata Memnonis morte, haud

secuS. quam par erat, motus. omissa Omni alia spe, statuit ipse de eernere. Quippe quae

per Duces suos acta erant, cuncta damnabat, ratus, pluribus curam, omnibus ab suis . fortunam . Igitur castris ad Babylonem positis, quo majore animo capesserent bellum, universas vires in conspectum dedit. Et circundato vallo , quod decem millium armatorum multitudinem Caperet, Xerxis exemplo, numerum copia-

rum init. Orto Sole, ad nociem agmina sicut descripta erant, intravere vallum et inde emissa occupaverunt Melpotamiae campos, equitum, peditumque propemodum innumerabilis turba, maiorem quam pro numero speciem serens. Persarum erant centum millia, in queis equestriginta millia implebat. Medi decem equitum, quinquaginta millia peditum habebant. Barca norum equitum duo millia suere, armati bipennibus, levibusque scutis cetrae maximae sipeciem reddentibus: peditum decem millia pari armatura sequebantur. Armenii quadraginta millia miserant peditum, additis septem millinus equitum. Hyrcani egregii, ut inter illas gentes, sex millia expleverant, equis militatura . Derbices quadraginta millia peditum armaverant. Plu

xium haereban erro praefixae hastae, quid m si' v x gnum

75쪽

gnum igni duraverant. Hos quoque duo millia equitum ex eadem gente comitata sunt. A Caspio mari octo millium pedester exercitus venerat , ducenti equites. Cum his erant ignobiles Asiae gentes, duo millia peditum, equitum duplicem paraverant numerum. His copiis triginta millia Graecorum mercede conducta egregiae juventutis adjecta sunt. Nam Bactrianos. i& Sogdianos , & Indos, caeterosque Rubri maris accolas, ignota etiam ipsi gentium nomina , festinatio prohibebat acciri.

aridemus μιheniensis rogatus a Daris, qua modo placeret exercitus Persarum , restondix , compositie uiri que 'gir copiis , Plures esse Persarum firmiores Macedonum, pares par bus . opponendas 2 quam ob dicendi lιbεrtatem inιermcitum, eujus cadis mox paenιtes Dartam.

NEcqui .:quam illi minus, quam multitudo

militum , dc fuit Cujus tum univeris adspectu admodum laetus, Purpuram inlita vanitate ly.m cIus inflatilibus, conversiis ad Cha -rrdemum Atheniensem belli peritum . dc ob exilium infestum Alexandro , quippe Athenis, iubente eo, fuerat expuistis, percontari ccepit,

Satis ne ei videreiur instructus ad Otterendum ha flem . At ille & tuae tortis, & Regiae superbiae visitus , Verum , inquit θιu forsan audire re lirio ego. 1isi nunc dixero, alias nequidquam consilestor. me tanti apparatur exercisus , haec tot ehtium, o totius Orientis exelia sedibus suis molis, finitimis potest esse terribilis . Nixeι purpur ἡ- yue,fulget armir , ct intentia, quantam qui oculis

76쪽

ocutis nais subieeere, animis concipere non possunt . Sed Maeedonum acies , sorva sane , re incutia , et eir , hastisque immobiles euneos, ct eonserta νοbora virorum tegit. Ipsi Phalangem, scant peridiium flabile agmen. Vir viro , arminarma comis serta sunt . . vi nutum monentis intenti , sequi μgna, ordines fervare didieere . quod imperatur , omnes exaudiunt. Obsisere , circumire, discurrere in eornu, murare pugnam, non Ducer magis, quam milites eallent. Et, ne aur3, amen seque studio teneri putes , adhuc illa disciplina , paveνtate ma sistra ,serit. Falloiν humus eubile es r eibus , quem occvant, satiat 2 ιemρora somni armονα ,

quam noctis sunt. Iam Thellati equites, o

dis , eredo , ct hastis igne duratis , repellentnν Pari robore opus est . In illa terra, qua hor genuit, auxilia quaerenda sunt . . retentum istud, atque aurum ad condueendum militem mitte . Erat D.ario mite, ac tra tibile ingeniimi, nisi suam n turam plerunquuirtuna corrumperet. Itaque veritatas impatiens, hospitem, ac suppliceni tunc maxime utilia suadentem, abstrahi jusse ad camale suppliciumi. Ille, ne tum quidem libertatis oblitus, Habe , inquit, paraιum momris meae μιι orem . Expetet paenar mei consilii spreti ipse contra quem tibi Dasi . Tu quidem Oeentia egni subii. muta s, doeumen;um eris p eris , homines, cum se permisere fortunae, etiam natu-vam de fiere. Haec vociferantem, quibus erat

imperatum, jugulant. Sera deinde poenitentia subiit Regem * ac vera dixiste consessus, eum

sepeliri jussit. i

77쪽

THymodes erat Mentoris filius, impiger j

venis , cui praeceptum est a Rege, ut on, ines peregrinos milites, in quos plurimum habe- ibat vel, a Pharnabazo acciperet, opera eorum usurus in bello. Ipsi Pharnabaeto tradit Impe- rium, uod ante Memnoni dederat. Anxium de instantibus curis, agitabant etiam per somo inum species imminentium rerum,sive illas aegritudo, sive divinatio animi praesagientis accersit. lCastra Alexandri magno ignis fulgore . colluc

re ei visa sunt, & paulo post Alexander adduci ad ipsum in eo vestis habitu, quo ipse fuisset,

equo deinde per Babylonem vectus , subito leum ipsi, equo oculis esse si uctus. Ad haec lVates varia interpretatione Muram distrinxe- rant. Alii laetum id Regi somnium esse dico. ibant, quod castra hostium arsisseisi, quod Al xandrum , deposita Regia veste, in Persico, &vulgari habitu perduetum est idis et . Quia dam non ita augurabantur,qiuppe illustriae Macedonum castra visa fulgorem Alexandro pon, tendere, quem Regnum Asiae occupaturum ese ise haud ambigerent, quoniam in eodem habitu Darius. suisset, eum appellatus est Rex. Uetera quoque omnia, ut fit, solicitudo revoc verat . Darium enim in principio Impςrii vagia nam acinacis Persicam jussisse mutari in eam

sermam , qua Graeci uterentur , protinusque

Chaldaeos interpretatos, Imperium Persarum ad

78쪽

LIBER IIL D

ad eos transiturum, quorum arma esset imitatus. Caeterum ipse & Vatum responso, quod edebatur in vulgus, & specie, quae per somnum oblata erat, admodum laetus, castra ad Euphratem moveri jubet.

CAPUT VII.

- Deseribit ordinem agminis , νιο processit Dari

II more Persarum traditum est, orto S I le, demum procedere. Die jam illustri Ggnum e tabernaculo Regis buccina dabatur, super tabernaculum, unde ab omnibus constrici posset imago Solis crystallo inclusa fulgebat . Ordo autem agminis erat talis. Ignis, quem ipsi sacrum, & aeternum vocabant, argenteis autaribus praeserebatur . Magi proximi patrium carmen canebant. Magos trecenti, &sexaginta quinque juvenes sequebantur, puniceis amiaculis velati, diebus totius anni pares numero zquippe Persis quoque in totidem dies descriptus est annus. Currum deinde Iovi sacratum albentes vehebant equi. Hos eximiae magnit dinis equus, quem Solis appellabant, sequebatur. Aureae virgae, &albae vestes regentes e- 'quos adornabant. Haud procul erant vehic Ia decem, multo auro, argentoque caelata. Se quebatur haec equitatus duodecim gentium, variis armis, & moribus . Proximi ibant quos Persae Immortales vocant, ad decem millia. Cu tus opulentiae barbarae non alios magis honest

bat . Illi aureos torques, illi vestem auro disti B 4 etam

79쪽

habebant, manicatasque tunicas, gemmῖς etiam adornatas. Exiguo intervallo, quos Cognatos Regis appellant, decem, & quinque millia hi minutia . Haec vero turba muliebriter propemodum culta, luxu mapis, quam decoris ammis conspicua erat. Doryphori vocabantur . Proximum his agmen, soliti vestem excipere Regalem. Hi currum Regis anteibant, quo ipis eminenS vehebatur Utrunque currus latus Deorum simulacra ex auro, argentoque expres la decorabant . . Distinguebant internitentes gemmae jughim, ex quo eminebant duo aureallinulacia cubitalia, quorum alteium PaciS, a terum Belli gerebat effigiem. Inter haec auream aquilam, pinnas extendenti similem, sacraverant . Cultus Regas, inter omnia, luxuria notabatur. Purpurcae tunicae medium album in te tum erat : pallam auro distinctam aurei accipia tres , velut rostris inter se corruerent, adornabant . N Zona aurea muliebriter cinctus, acinacem suspenderat, cui ex gemma erat Vagina .

Cydarim Persae Regium capitis vocabant insigne ; hoc caerulea fascia albo distincta circuiabat. Currum decem millia hastatorum sequebantur; hastas argento exornato, spicula auro praefixa gestabant. Dextera, laevaque Regem ducenti k ε nobilissimi propinquorum comitabantur . Horum agmen claudebatur triginta millibus peditum, quos equi Regis quadringenti sequebantur. Intervallo deinde unius stadii, matrum Darii Sysigambin currus vehebat, & in alio erat conjux. Turba sceminarum Roginas comitantium equis vectabatur. Quindecim i de , quas Armamaxas appellant, sequebantur . In his erpnt liberi Regis, & qui educabant eoS.

spadonumque grex, haud sane illis gentibus v

80쪽

Iis . Tum Regiae pellices trecentae sexaginta v hebantur,dc ipsae Regali cultu, ornatuque. Post quas pecuniam Regis sexcenti muli, dc trecenti cameli vehebant, pi aesidio sarittariorlim prosequente. Propinquorum, amicorumque conjuges huic agmini proximae, lixarumque, dc calonum greges vehebantur. Ultimi erant cum suix quisque Ducibus , qui cogerent agmen, leviter armati. Contia, si quia aciem Macedonum intueretur, dispar acie Serat, equis, virisque non auro, non dascolori veste, sed serro, atque aere fulgentibus .. Agmen & stare paratum, di sequi, nec turba, nec strcinis praegrave, intentum ad Ducis non signum modo, sed etiam nutum .' Ee castris locus, de exercitui commeatuSsupetebant. Ergo Alexandro in acie miles non defuit . Darius autem tantae multitudinis Rex loci, in quo pugnavit, angustiis redactus est ad paucitatem, quam in hoste contempserat.

CAPUT VII t.

exandeν ad ea a C Vivenio. - fanessulex consilis Ciliciam, cur praeerat, Nastas. Portas inde Cilicias per Taurum adeundast deseribit. rtius, ct miratur angustias alius ὰ Persi, deferiar. Tum ipsam Citieiam ealamo aduruishrat , antiqua monumenta erisit , Cydnum

. amnem laudar.

INterea Alexander, Abistamene Cappadocia

praeposito, Ciliciam petens, cum omnibus copiis in regionem , quae Castra Cyri appellatur, pervenerat. Stativa illid habuerat Cyrus , cum adversus Croesum in Lydiam exercitum

duceret , Merat ea regio quinquaginta stadia.