Petri Criniti ... De honesta disciplina, lib. 25. Poëtis Latinis, lib. 5. Et Poëmaton, lib. 2. Cum indicibus

발행: 1543년

분량: 645페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

471쪽

DE 'POETIs LATINI s. 4rreommendauit. Mortuus urbe Neapoli, eode prope anno, quo Furim Bibaculus natalem habuit. Nes desunt autori res qui scribant, publico funere Luciliam fuisse clatrum, cum annu aetatbs sextum Cr quadragesimum impleuis et.

SEX. TVRPILIUS. CAP. X.

S Ex Turpilius poeci comicus ingenio facili fuit, er in

abulus componendis idoneo. Quocirca tantum non αnis consecutus est in scena, ut comoediae Turpilianae marignopere probatae sint a Romanis. Inuenio apud ueteres grammaticos huc Turpili semina beneuolentia colui ctum luisse Pub.Terentio: er in isdem Iudis utriusq; βαbulas aliquando actas.Vulcatius Sedigitosseptimu locum Turpilio dedit inter comicos poetas,eus Luscio, . En m o,er Trabeae praeponit. Nonita Marcellus in commemearijs ad filium x v. comoedias nominat, quae a Turpi*lio compositae fuerunt. In quibus legendis atq; obseruan*dis diligentiam suam,uis studiuim probat. citatur in Philopatro,in Lemnis,in Demetrio,in B ethonibus, in Pedus, in Epiclero,in cati hora n Thrasitione, in Demiurgo, Hecγra,Paraterusa,Cr Leucadia. Lγndia quoque in nido

gno pretio habita est a grammaticis, in qua commendanatur praecipue hi senarij de oscio er ratione uiuendi: Princt) ut quisqι omnino contentus fuit, Ita fortunatam uitam duxit maxime: ut philosophi diunt, illiquiduis sat est. Autores sunt qui referant hune Turpiliaud extrema pein ne aetate accepisse: et in Sinuessana urbe pertille ij de pene teporibus,quibus Furius Bibaculus natale suum habuerit.

CN. Matius Mimorum scriptor n magno pretio haribitos est: quod clim alij plures,tum Au. Gellius testiαD tur in

472쪽

is PETRI cR INITI LIB. Ltur in Atticis comentarijs. Ingenio fuit eleganti cr sciali. In suis autem Mimis,quos uocauit Nimiambos, uerba quaedam noua,Cr perlepida posuit,ut grammatici obsermnarunt. Iulianira Rhetor, vir multiplici eruditione ornaritus', permultu deleritus traditur Matianis Abulis, proopter natiuum quendam leporem, Cr mirificam illorsi sudaevitatem,maximes hos uersus commendabat: Iam tonsiles tapetes ebrii succo, Qv os concha purpura imbuens uenenavit. E t item: Sinu amicam refccrestigidam caldo columbatim Iabra conserens labris. mapropter edulcare conuenit uitam, curus acerbus sensibus gubernare. Idem Matius, ut quidam existimant, composuit opus berixametris uersibus, quod inscriptum est, de Iliade. cuius Ormen M.VMτ'Cr alij grmatici,quandos citant.sed hac in re parum consentiunt veteres autores. Maurus terirentianus de poeta Matio scit mentionem, eiusq; Mimiis ambos,ut elegantes, er lepidos celebrat. Fuit alter M aistius Romanus ciuis, Cr amicitia OBuq caesaris nobilis, qui primus Tonsilia nemora excogitauit.

L. AFRANIV s. CAP. XLI.

ribus in urbe claruit,quibus poeta Terentius,Cr Sex. caecilius in senim vergebant. Vulcatius Sedigitus Astdis ni hunc non numerat inter caeteros comicos.Operam

suum,dis diligentiam,posivit in togatis Abulis componendi . sunt enim Togatae ine , in quibus de rebus Romanis ageretur,4 toga denominatae.In bH primium locstri obtianuit,ut i ueteribus traditur. Menandrum poetam praecia

pue imitatim est y lo Cr orationis charactere: quocirca sic Hor

473쪽

fic Horatim in Epistola ad Oriuium Augusti :Dicitur Afrani toga conuenisse Menandro. Furius Albinus,er Macrobius 4berunt, Astantum ipsum permulta a Menandro sumpsissee, quod isse etiam libere, atq; ingenue prosisFu est: ut omnibus aperte demonstrataret,quam modestus,ais ingenuus foret. Itaque in compit libus ita restondet suis obtrectatoribu3: Fateor,sumpsi non a Menandro modo, Sed ut qui' habuit,quod conueniret mihi: myod me non posse melius acere credidi. curas ingenio ac sulibus excelleret,sinitentium is,macute dicta,insierebat suis fibulis,non sine summa eleganistia,Cr mirifica uenultite: quod cum alij multi,tu M. cicero testitu3 est. Culpatur a Quintiliano Afranius,quod in

suis argumentis amores proprios paulo impudentius uulogauerit. In togatis,inquit,excellit Vanius/atinums noinquinasset argumenta puerorum foedis amoribus, mores

suos sessius. A. Gellius pcrinultum Afranio tribuit, praeciae pves illud carmen putavit commendandum,in quo de s pientia sic loquitur:

Vsus me genui mater peperit memoria, sophiam me Graij uocant,uos sapientiam. cititur idem Vanius persepe ab antiquis grammaticis, in Augure, in Consobrinis,la ciuerario,in compitalibus, in Brundusinis, in Fratribus, in Homine,in Incendio, in E manciputo, in Prodito, in Putella,in R Ga,in Sustem, in Siaa,in Tatione.De obitu ipsius nihil apud ueteres letagimus. FABIVs DORSENNUS. CAP. X .

GAbius Dorsennus inter comicos poetas relatus est ab T antiquis autoribus. Vulcatius Sedigitus, qui de poetis

D α scripsit

474쪽

is PETRI CRINITI LIB. I. scripsit,minime hunc nominat:quocirca uerisimile est triania nobilem fuisse habitum. Horatius in epistola ad caesais rem Augustum, cam de comoedia dis erit, de Plauto, CrDorsenno agit, eorums fabulas satis celebres in scenis demollirat. Sic enim de Dorsenno: Quantus enim Dorsennus edacibus in parasities, Quam non astricto percurrat pulpita socco: Gestit enim naminum in loculos demittere postiae Securus cadat,an recto stet fabula talo. Idem Dorsennus a Plinio comendatur in comoedia Acbaretione:quo loco uersiculos eius afri. Festus quoq1 Pompeius Afranium Cr Dorsennum poetas citat, cum de temmeto loquitur, et hunc senarium lepidisiimum Dosenarii repetit: sequimini praeminuissequimini temeti timor. His est ille Fabius Dorsennus,quantum existimare postuamus,in cuius monumeto carmen hoc legebatur, ut ab Anuineo seneca relutum est.

Hostes resiste,Cr philosophiam Dor enni lege.

In numinis praeterea uetusti aeris ita legitur, D ORSEN.P.cum et' te barbari it pristi illi Romani fuerunt.

N. ATTILIUS. C A P. XII II.

MA R. Attilius in scribendis Tragoedijs nobilis ha bitus est,iudicio veteram. M. Cicero sic eium nomiae fiat, ut piatam durisimi , cum scribit ad Pomponiu Attis cum Fabius Quintilianus Pacuviam Cr Accium enume

ruuit,qui in Tragoedia excessu Rent,de Attilio omisit. costit hunc secutum *ibe poeta Sophoclem, Cr aliquot βαbulas in Latinu conuertisse,in quibus duriore se praestitit, ob eamq; ratione a Licinio,scriptor ferreus uocatus est,ut

Dicitur ni claro quo loco de Eledra istius Abula meminit in

475쪽

DE POETIs LATINI s.

1iit in libris de Finibus.Relatu praeterea est ii ludis c. furis quaedam fuissee euntita ad miseratione illius caedis contra intersectores,Gr ex Pacuuio in Armoru iudicio, et ex Attilio in Electra. Et si apud Suetonium grammatici notastri decepti sunt, cu paulo imprudelius Acciu pro Attilio scripserint.Vulcatim Sedigitus Attiliu poeta refert inter comicos nobiles, eamq; pori Naeviu σ Liciniu collocat. Quidam existimarui eundem esse:mihi parum adhuc coripertum est is tanta rerum obscuritate.De obitu ,Cr mortibus illius,nihil aliud legimus in veterum monumentis. , TRABEA s. CAP. X v.

Vinius Trabeas comoediae autor ii ordine Comita eorum relatus esὶ a Vulcatio Sedigito. Loca octaruum obtinuit post Terentium,er Turpiliu:de quibus coaemode diximus. Mentio de hoe Trabea,t a ueteribus graismaticis,qui persepe citant eius Abulis. M. cicero minime dubinuit commendare eundem Trabeam, carmens illuris locis multis restrre. Sunt qui credunt,in scribendiue Togatis praestitisse, quod Cr Sex.Pompeius demonstrat. Lauis dantur I Marco Tullio ij uersus Trabeae ii quibus credulitas amantis, de nimia gestientis animi laetitia, sepide σeleganter describitur:

Lena desinita, argento,nutium obseruabit mellis,

Quid uelim,quid studia: adueniens digito impella ianua, Fores patebunt: improuiso Chrsis ubi me sexerit,

Alucris obuiam mihi veniet,complexum optans meam, .nibi sie dedet, fortunam ipsum anteibo fortunis meis. Ex his colligitur: quantum salis, atq; urbanitatis in poeta Trabea fuerit. Cc N. AcLVI LIV s. CAP. X v r.

N.Aquilius inscriberis comoedijs non ignobilis bais D s bitus

476쪽

aio PETRI cR INITI LIB. I. bitus est,ut testitur M.Varro. Vulcatius Sedigitus nulla mentionem de hoc Aquilio fecit in his uersibus,qui de corimicis poetis leguntur. Quocirca existimandum est, illiusfbulas non fuisse in magno admodii pretio. Relatu est ab antiqui gramaticis,Comoediasaliquot Plauti Also inscriptas Aquiliosicati B oethiu:de quo ide Varro parsi costititer disseruit.Si Gellij cemmentarios paulo diligetius legarimus, illud Uirmatur de Aquilio, eum plera quesbulas a Menandro poeta transtulisse: quod ex Pub. Terentius, SexCaeciliusfctitarunt. De C. Aquilio diximus alibi, qui I uristeritim fuit, ac formulas de dolo malo protulit, in quibus de simulatione,Cr disimulatione ageretur.

c. LICINIUS IMBRE X. CAP. XVII.

CAius Licinius Imbrex inter eos poetas refertur, qui comoedius scripstrunt. Vulcatius Sedigitus, cum de comicis scriptoribus iudiciu facit, Licinio multu tribuit, e si non Attilio tantust Ennio praeposivit, sed or Turpilio,dis Teretio.Gramulici ueteres citant aliquot Licianii comoedius,ut Naeviam cr Neaeram. De qua Gellius in Atticis noctibus scribit: quo loco de coprecationibu3 deoarum disserit.Alleruntur ij uersus ex NGera Licinij:

Nolo ego Neaeram te vocent,sed Nerienem: cum quidem Marti es in connubium data.

sextus quoque Pompeius ita Licinium nominat, ut poetatum maxime lepidum, atq; μrbanu . Haec sunt fere, quae apud ueteres de Poeta Licinio obseruauimus.

NOVIUS. CAP. XVIII.

intus Novitis Atellanam scriptor illustris est babitus. Gramatici ueteres cum de ipsius ingenio crdoctrina disserunt, permultu illi concedunt. Aurelius Macrobius probat imum poetam hunc uocat inter eos autoα

477쪽

DE POETIs LATINI s. 4is res,qui Atellanas Abulas edideruLQua in re post Novi

inquit,Pomponius atq; Mommius praeclari habetur. Scripsit Nouius complures comoedius, in quibus magnopere probauit ingenium suis, atq; urbanitate. Citatur maxiam in his βbulis,hoc est, in Fullonico,in Exodio, in Virtagine praegnante,in Pedio,in Dotata,in Gallinaria, in Getaminis, in Partu. De quibuη multa leguntur in cῖmentariis Nonis Marcelli,etsi pro Novio quandos cn. Naeviu tea mere scriptu scio. Haec sunt quae de poeta Novio adnotatavimus.De obitu illias nihil apud antiquos autores legimus.

PETRI CRINITI

IN LIB. SECUNDUM DE POE

TIS LATINIS, AD EUNDEM PRAEFATIO.

' N priore libro cosime,Pontifex Arretiisne,eos poetas complexi sumus, qui rudi adhuc Roma,Cr populo armis occupato, magna diligentia conati sunt ciues suos

alii instruere, βbulu s editis, illorum ingenia

delectare. Na ciuitas ipsa Imperio ducto, er rebus prospere gestis,incredibile dictu est, quam breui tepore in omni studiorum genere profecerit. Adeo ualet humanum ingeaenium in praeclaris etii institutis,ubi illud ualde in tederis. In hoc libro eos relaturi sumus,qui plura in dies ac meliora scripserui apud Latinos: accedemusq; ad aetatem Pub.

Vergilij,ne quid desiderari ab aliquo posit in opere insitis

tuto percensendi ueteres poetas. Mihi enim diligerer inis tuenti studia haec nostra, cr antiquorum disciplinas antismo repetenti,necessariis praecipue uidetur, ea in re main D 4 xime

478쪽

Q. PETRI cR INITI LIB. II. xime laborem ponere: qua me ipso instruere posim,eraliorum praeterea ingenia excitare:bis praesertim temporibus, quibus paucisum omnino reperiuntur, qui intenti admodu sunt in hoc egregio ac liberali osticio literarum. Tu uero ita accurate ac diligenter,ut uideo, aduigilas, ut unus propemod in ciuitate nostra habearis, qui solerti animo colitis in praesidio bonarum literarum putres in tantis Italiae fluctuantis periculis minime deserendum tibi tam insigne atq; optimum institutum,quo posis familiam tuam exemplis illustribus ornare,ac perpetuis tuarum vim gillarum mon etis immortalem stituere. Sed alias de re

huc agetur commodius. Interim accedemus ad Τ.Lucrotium, qui de rerum natura primus apud Latinos diligena ter atque erudite carmen composivit. T. LUCRETIUS CHARV s. CAP. XIX.

Titus Lucretius charas ex Lucretiorum familia naatus creditur,quae Romae insignis,er peruetusti Mabita est. Paulo antiquior fuit Terentio Varrone, Cr M. Tullio,ut quidi scripserunt, quod est obseruatum diligenter. Quoniam in his Annalibus, quos a Graecis habemus, complura Miso exposita sun contras rationem teporum peruerse signata. Ingenio suamnio traditur fuisse,σ inscribendis carnanibus maxime excitato. Solebat enim per inaeteruallu teporum ad carmen accedere, no sine quoia antismi furore,ut ueteres autores ostendunt.Hinc illud statij, Et docti furor arduus Lucreti. Fabius Qvintilianus,cum de Latinis poetis diserit, Aemilium N acrum,Cr T.Lucretium presstire elegantia testiis turrista ipsius Lucretij carmen multum difficultatis retiis nere. Quae res non modo propter ipsum materiam illi contigit ed etia propter egemtem linguae,CT rem nouitate: uti re

479쪽

DE POETII LATINIS. 4xsul ille inquit. Scripsit libros sex de rerum natura, in quia bus Epicuri doctrinam, π Empedoclem poetam secutus

6ὶ: cutis carmen atque ingenium vehcmenter admiratur.

N es desunt quis ibant,fuisse Lucretis opus a M. Tullio

emendatu. Quocirca uerisimile est, propter importunum obitum ab eo imperiectum atq; inemendatin relictare. infrater plurimum Lucretk uersibus conce' er in eius opere multam esse artis, atq; ingenij refert: nes mirari oporteres Lucret uersus duriores interdum uidentur,

Cr quasi orationi solutae similes. Fuit hoe proprium illis

temporibus: ut optime testitur apud Macrobium Furius Albinus, cuius uerba haeesunt: Nemo debet antiquiores poetas ea ratione uiliores putare,quod eorum uersus nobis

stubri uidentura de enim 'dilus maxime tu; placebat:dius laborauit aetassiecuta,ut magis huic molliori 1ὶγlo acquierisceret. Itas minime defueruntdmperantibuου etiam Vespasianis,qui Lucretium pro Vergilio, Cr Lucilium pro Horatio legeret. Idem Lucretiu3 misitsium opus ad C. Memmium L. Memmij filium,qui a deuicta Acbula cognomen accepit,er urbem corinthum diruit, signus ac tabulis spoliauit. Non me praeterit alios in hoc dilbentire: sed biquidem dum purum diligenter temporum rationem ob eruant,facile restili possunt. Publius Vergilius no modo verba aliquot accepit ex poematis Lucreti , sed locos pene integros ab eo transtulit quod Cr grammatici veteres accurate notarunt.De hoc autem Lucretii opere illud a Publio ouidio scribitur: l carmina sublimis tum suntperitura Lucreti,

Exitio terras cum dabit una dies. Perjt aetate integra,cum paucos annossupra X t. impleaeuisset. Eusebius tradi tanto eum furore percitum fuisseeus. D I sumpto

480쪽

PETRI CRINITI LIB. II. sumpto amatorio poculo,ut propria manu se interstre, M Quo tempore ut quidam te; tur) P. Vergilius uirilem togam assumpsit,cn. Pompeio Cr M. Licinio craseiteis

rum coss. Inter alios veteres nominatur Lucretius Poeα

comicus, ut a Fulgentio relatum est in commentario de priscis uerbis. L. POMPONIVs BONONIEN

S I S. C A P. X X.

LVcius Pomponius Atellanum scriptor, isdem strine

temporibus in Urbe praestitit, quibus Laberius, Purabitus er Iulius calidius,ut in Latinis Annalibus relatum est.Eusebius,Cr alij, Bononiensem hunc seciunt. Ingenio perurbano dicitur fuisse,cr in notadis hominum moribus maxime Diuo.Sunt enim Atellanae'bula ab Atella urisbe appellatae,in quibus Poetae ueteres solebant uariosioracos ais seles vernili quadam dicacitate admittere. De his Pomponii Atellanis M. cicero, Cr Anneus Seneca pluriribus locis meminerunt, ingeniums Pomponii uehementer commendat.Nonius Marcellus magna diligentia obseruauit has Pomponij fbulas: quod ipsum colligitur ex illius

commentarijs,in quibus *pra triginta eius comoedias nouminat citatur Pomponiu3 sepe ab antiquis grammaticis, in Aleonibus,in Prostibulo,in Pannuceatis,tu Nuptiis, in Porcuria in Privigno,in Psatoribus,in Ergastulo,in Patruo,in Assina ἡ Rustico,in Dotata, in Decuma Fullonis, in Praecone posteriore,in Buccone,in Macchis geminis,la Verre aegroto in Pistore in Saris,in Medico,in M uiati,in sarculario,in Augure,in Petitore,in Annulo posteriore, in Praestcto in Aristi, in Hirnea, in Porcetra. Itidem in Idarsupio,in Aediluamo in Auctorato, in Satγra, Cr in

Gallis trolpinis. Gellius praeterea,er Priscianus de Atellanis

SEARCH

MENU NAVIGATION