Petri Criniti ... De honesta disciplina, lib. 25. Poëtis Latinis, lib. 5. Et Poëmaton, lib. 2. Cum indicibus

61쪽

pnΥRI CRINITI LIB. I. to .retulit: ne qllis in eo quaeritando diutius frigeturi es quidam paulo indoctius id ut solutam ciceronis oratione adducunt. Plinius autem in hunc modu de eiusde Fortune potestite ad cae aere VI)Janu,Toto, inqui tirundo,σlocis omnibus,omnibusq; horis, omnium uocibus Fortuna sola inuocaturis una nominatur,una accusaturilina agri fur rea,vna cogitatur,scia Iaudatur, ola arguitur,er carmconuicijs colitur: volubiliss,a pleris p vero Cr caeca etiaexistimari: uaga,inconstins,ince uaris,indignor sfautrix. Huic omnia expensa,huic omnia strutur accepta: Cr in ton ratione mortassium sola virens paginam acit. δpud Scathas uero eiusdem sit lacrum sine pedibus'rigebatur,ut manus tantum π pennus haberet. Apud Sitorneos autem eiusmodi fuit,ut capite poIura fulciret, CT manu altera Cornu Amaltheae retineret: quae Bubalistituat etiam a Pausania describitur.

Quini erudite Plato phi Iosophus scripserit,Homines ira

cundos memoria praestare,graues aute obliuione. Tum de Thracesibus populis.&casi potestate. CAP. v I t.

Nemo est omnium qui ignoret, qualis, quantusq; Flamio philosophus cir uitae, cir ingcniorum existimators erit,ut eius quide iudicium in quas re ad amisim Actii merito credatur. Sed erudite, ac prudenter usus mbi seos homines adnonse, qui uel iudicio, uel memoria praeis stent.Tu quo maximc argumento hoc totu praenoscamu Navi eos inquit maiori memoria esse,qsti ad ira Cr contetione Acilius excitantur. Eos uero qui modestia ex grauiantem prae se frunt, egniores pleruns, Cr obliuioni obis noxios. sed uerba ipsa subiiciemus ex PIdtonis libro de Scientia, qκο Ioco Demetriu3 cura Socrate hanc partem exequitur, de Therecto agens: Est admod , inquit, duum

62쪽

DE HONESTA DIs CIPL. xt a duum reperire hominem ingeniosum, quisimul etiam mansuetus, atq; modestus sit. Nec enim fuisse quenquam

hactenus,aut ese uideo,qui eo naturae genio fit, ut utrus simul habeat:Sedenim qui acuti unt, callidis, ac memoririosi, cr dociles, in iracundiam stre ais contentiones Drantur praecipites, nis raptantur, perinde ac ipse naues ne ulla retinaculm ijdems homines lurore potius quoda, quum fortitusne praemni. Verum qui natura grauiores sunt,sicubist,inqui ad disciplinas coterunt,tardi, sides, obliuiosi,dis obtorpescentes uidentur. Nam Cr Thracenses populi,ut est autor Aristoteles, quia robustiores, heaebetioresque sunt, nullius prope memoris censenturi siquid ead quatuor tantum enumerant, nes ultra rationem proaducunt: quod eis priora excidant, si plura connumerent, scuti pueruli aciunt. Quae res caeli,ut opinor erito, Cr

magna ex parte ex silis constat. Vnde sic Iulius Materanus ad Mavortium Lollianum in astronomicis: Quaedam

inquit gentes ita a crio βrmatae sunt, ut propria sint morum unitate persti in sothae immanis feritatu crudeliante grassantur: Itali sunt regalis per nobilitate praeis subidi: Gallistolidi: Avari sari: acuti Siculi: Iuxuriosi semper Asiatici, σ volaptatibus occupati: Hilbani elata iactantiis animositate praepositi.

De obitu Hermolai Barbari Veneti , & Piei Mirandulae officiu erga eundem, quum pestilentia in urbe labora

o tepore bus nostras commixtiones meditabar,relatu inibis,Ηermolau Barbam qui Romae v agebat pestilentiae morbo afctu:quaeres Picu Miridulis,et Angelum

63쪽

PETRI CRINITI LIB. I. Angelu Politianu,uiros,cr ingenio, et doctrina nobilis, ita 1ntim comouit, ais ascit, ut illacomari propemoducoeperint, ac forte bonarsi literarii maxime de questi sint: quasi in hoc uno homine Romana res periclitari uidereriturines iactura quidesed naustagium reis Hermolaus interiret. Dein autem Picm, ut uir maxime officiosus, Cringenue doctus,excogitare coepit, quoni pacto,qui Floreistiae tum agere ferre opem Hermolao abbenti posset. Itas stitim pharmacon contra pestem, quod ire sibi, siquando incidisset, as cruabat diligentisime, curat ut Roma quam celerrime ad Hermolau deuehatur. Dicebat autem Picus illud ipsum ex oleo scorpionum,linguis , astidam,et alijs eiusmodi uenenis, confictom: ut nihil feri posset contra pestiletem morbum commodius,aut praesentius sed interim dum antidotum ad Hermoldum destrtur, euiente morbo, insati cocedit. Quam rem libuit hoc Ioco resti re,ut quorundam insolentiam pariter er institiam deprimamus: qui quumscipsos doctrina caeteris praestrant, er proni curipiant, in hoc maxime gloriantur, si doctifimo cuique maledixerint: er alia reprehendentes, in quens pari dementia blacterent: quam sit officium uiri humanioris, non disciplinis modo,sed etiam doctis fuere quod ipse pieus Mirandula egregie praeitibat reputans animi parum liberi crinisiiceri esse, inuidiae magis, quam doctrine concedere. In quo ρ π Plato Cr Xenophon merito sunt a doctis reprehensi: quum neuter mentionem usquam de altero ficerit, sed oblique potius alter alterum perstrino xerit.Quo magis etiam damnandi sunt, quod amoenitatis Socraticae duo fuisse itumina creditum est. Et is hercle pomperiritem destri qui antiquitati addictus, nihil uae aetati

concedit. De

64쪽

De ciuitia Fuluiae in Ciceronis caput: & qua ignominia habitus sit, ex Dionis historia:& carmen Seueri poetae

additum de eodem Cicerone. C A P. V I I I.

antopere seritusit in M.Tulliam a M.Antonio post eius caede,testis est uniuersa antiquitas:qualis ignominia er iniurijs afetus sum cum eiusfacra caput

ac manus crudeliter abscise,ac pro rostris lixae uerint. Privio enim allatu ipsi Antonio caput, in mesa apponi uois

Iust, perq; die illud as exit quouis tali Dctaculo animu

evitiasset deinde tolledu praecepi ut Appianuue Alexa drinus refert. Sed quod est apud Dione Pr ku,er in Susedae collectaneis nontu,repetedu arbitror,ne tam faesit crudele,sceleratissi immanitate in sacrosanctu eloquentiae principem non coffideremus praesertim agete hoc Deminae improbitate.Nam quin Fuluia Antonij uxor eiusde M. Tullij caput in manibus retineret, primo illud maledictis, ac diris execrata est deinceps etia instues gremio suo appo- fui acriuscue in iciens,lingui quos illi e faucibus extram xit, er in eam saepe acicula infixit, qua tuc ad ornamenta cupitis utebaturi ne quid omnino posset ab aliquo desiderari,in quo muliebris stultiae argumen deessent. Huius aute

edem, ais immane jacinus permulti apud ueteres, tam profanum carmine deplorarui:ut Porcius L atro, Albutius seso, caestius Murrhedius, alijs, sed nemo tamen et gantius, doctius, efficacius, quam Seuerus Cornelius his uersibus uti ab Anneo Seneca traditum est: oras magnanimum serantia pene virorum In ronris iacuere uis. Sedenim abstulit omnis Tanquam sola foret rupti Ciceronis imago. Tunc redeunt animis ingentia confusis acta, I urates manus,deprensas foedera noxae,

Patrici s nos .est nunc ex poena cethegi,

65쪽

PETRI CRINITI LIB. I.

. Deiectivis redit uotis Catilina neβndis. Quid Auor,aut catus,pleni quid honoribus anni Proluerint sacrιs exussit quid artibus aetus Abstulit una dies aeui decul:ictaq; luctu conticuit Latiae tristis Acundia linguae: unicabollicitis quondam tutela alvis: rcgium semper patriae caput:illesenatus vindex ille fri,leg ,riti is,togaes. saeuis publica uox eius aeternum obmutuit armis: Informes uultus,sparsamq; cruore nitido canitiensisacrasq; manus,oper cli ministruTantorum,pedibus cuius proiecta superbis Proculcauit ouans:nec lubrica βα,deosq; Restexit:nullo Iuet haec Antonius aeuo. Hoc nos in Aemathio mitis uictoria Perse, Nec te dire sdiphax,non βcit in hoste Philippo: In s triumphato ludibria cuncta Iugurtha Alluerat:nonraes cadens frus Annibal irae: Nembra tamen Sogias tulit inuiolata ub umbras.

Taciti uerba explicata in Iudaeorum historiani: & quo pacto Christiani etiam sunt Asinarii appellati:quaq; ignominia Christi effigies ab antiquis depicta fuerit : in

quo insolentiam pariter atque odium contra Christianam religionem ostenderunt- CAP. IT.

VErba fiunt Cornelii Taciti, quo loco historii de Iura deorum origine,er moribus scribit. Asensere Iudaei N Hi ductiatq; omnium ignariortuitum iter incipiut sed nihil aeque quam inopia aquaestigabat. I as haud procul

exitio totis campis procubuerunt: quum grex a norim agrestia e pastu in rupem nemore opacam conscendit. I nquibus uulgatis De codices deprauati alicubi comporiuntlira

66쪽

DE HONEsTA D I s C I p L. Huntur,er quidem ineptifime,uti res ipsa, Sept.Teratullianus docet, qui Taciti uerba mutuatus, ad hunc moridum in Apologetico id explicat: Restri inquit T acitus Iudaeos Aegγpto expeditos,sive ut putauio torres, vastis Arabiae aquarum locis egent fimos,quum siti macerarentur,onagris,qui sorte de pastu potu petituri existimaribuntur,indicibus fontium usos: ob eamq; gratia consimilis

bestiaesuperficie consecrasse. N otii est enim q. ipsi quide

Iudaei ab Appione Alexandrino, M olone ,ct uti s notati sint, quod aureum asini caput in templis ecrario seruaret, atq; adoraret:quoniam M ose duce ut improbe asserunt asinoru beneficio aquaK Iudaei inuenerunt. Quod esse si sum re plane fictilium I ob has Iudaeoru uernaculus, Crtempli sacerdos, sqq; complures aseuerant. Vnde idem Tacitus,ut mendacioriι Ioquacisimus a nonris merito incesituri Romani autem veteres puri causa cr c in nos aeque ac Iudaeos Unarios uocarunt, obstinato uidelicet in christi nomen odio,quem per ignominiam etiam chreastum per Glitoram appellabant. sed cr figuris, picturis schristianis illudebant qua do insendo etia picturae genere deum nostru sic depictuste lanti populo proposuerunt,utis foret auribus asininis, pede altero inungulatus, librum gestitis, er togatus. cui fugitio ut celas ddderent, nil titulo Christi effigiem dedecorarunt: Deus christianotarum ονολκα's. qua in re uel ipsie quidem Tertullianus aegre a risu abstinuit, quum nomen ipsum, eryrmam conα biceret.

D ictum Theodori Gaetet nimis improbum cum Bessarione philosopho , super domina diui Hieronymi r &quomodo iniquius pro Ciceroniano fuerit accusatus.

Dictum

67쪽

MF PETRI CRINITI LIB. I. Ictum est celebre Theodori Gaari de divo Hierondit olivis eruditione,alyctum fuisse iniuria Hieronγmini a Rufino,quod eum pro ciceroniano accusetiis quo paulo audacius ironia est usus: Nam quid inquit opus,ut in reflba in ius appellaretur,lites illi ad tribunal christi

de nimia eloquetia contestiretur Sed hoc totum de Ga ingenio Cr ac ine pro re nata exponemu3. Erunt forte eum Bessurione Niceno, uiro in philosophia excellenti, Theodorus Gaza,Cr P Ietho B γetantius,qui cognomento appellaturi tres eo tempore,ut constit, uiri doctrina,Cr ingenio nobiles. Quaesitum est igitur de divo Hi roriγmo quantum in Romana eloquentia prae literit. Ex quo B essirion: Facundia,inquit, maxima fuit apud Latiis nos Hierotomus: quando CT afctatae nimis eloquentiae pro ciceroniano et habitus sitier accusatus.In quo Theodorus dicitur risum mouise,ut qui foret in Romana etiam eloquentia censor acerrimus. Et si d iniuria haec,inquit, o Bessurion,insignis in Hierondimu Acta est a Rufino:plagua; illus nullo uo merito tulit. Quo dicto Bessarion crGenustus magis riserunt, cognito Theodori ingenio, CrAttica urbanitate. prorsus negauerim,qMeda esse in Hieronγino,quae non usquequa Romani in dicendo puritate,atque elegantia probant. Quod equide uitiust id uitatium est,non homini, sed tempori, Cr pro seni tribuenisdu existimo. Na inter christianos homines, ut ide inquit Hierondimus, non eloquentiae, fed uitae accusantur uitia. In quo tame improbior, atq; audacior uideri potest Theodorus,qui tam aperte contra Papiam legem Latinum ciuitalitem inuadat: euras uirum in ius appellet, qui de omnitatas ueterum disciplinis quam optime meritus dicatur.

68쪽

De socratis constantia cum uxoribus ac de eius effigie &deformitate, ex Hieronymo: tum de imaginibus philosophorum in ueterum gymnasiis. C A P. X I.

Libris 'cit Hierotonius contra Ioviniam , in quo de bono ex laude uirginitatis cum copiose dissserat,

complureis faenarius recensiet, quae tali merito apud uolos populos ac nationes praestiterint: praetereas mala Cr incommoda,que ex iplis uxoribus proueniant. Vnde qua de Socrate philosopho ageret,quam constanti animo eam iurgia Cr columelius perstrret: Non modo,inquit,socrates hanc uxorum improbitatem patienter strebat :bed illas ultro de sua etiam deformitate irridebat.Nam Xanthippe

quidem,er Μγrtho,quae filia Aristidis fuit,llae ut tradit

Hieronγmus neptis, in Socratis ambae jrent uxores,ex

lege illa Atheniensium ob ciuitatem replendum, in muliebres subinde contentiones propter eundem socratem deueniebant. Sed is in hunc modum illis inter se iurgantibus perurbane illudebat,ut i tali improbitate cr conuicijs abstinerent. nes dignu esse,ut propter eum disceptarent, Piesset homo tam foedus,ac defrinis:quiq; simis naribus,recalsa fronte, pilosis humeris, Cr repandrs cruribus. Hoec Hierondimus de acie philosophi Socratis: quae me quoque monuerret,ut ea restram, quae defrina, Cr effigie uctem philosophoru in Athenaeιs gγmnactis,Prγtaneus olim ui-jerentur,sicuti Sidonius Apollinaris ad Faustum tradit. In Areopagis, inquit, vel gγmnasiijs curua ceruice Zeutγppus, Aratus panis,Zenon fronte contracta,Epicurus cute distenta,Diogenes barba comante,Socrates coma candente , Aristoteles brachio exerto, Xenophanes crure collecto,Heraclitus fletu ocretis clausis, Democritus rictu lubris apertis, chrγsippus digitis propter numerorum iudicia

69쪽

τε PETRI cR INITI LIB. Leonstrictis, Euclides propter mensurarum statia laxatis,

, cleanthes propter utrunque corrosis.

Quanta prudentia,ac doctrina Messala Coruinus prae 1titerit: & quomodo praefecturam Romanae Vrbis recusauit , ut inciuilem , atque immoderatam digni-C A P. XII. talem.

ictis i nobis alias de Imperatore Diocletium, -- eii que ciuili animo, atque modestia in Rontano Imperio gubernando: cum aetate iam editi in suis hortulis molliter consenescere in otio maluerit apud Salonas, quam Romanae Reipublicae administrationem ubire. Sed

liud de Messala corvino dignum fatis existimaui, quod

hoc loco referretur,uiro in publicis officiis, atque omnibus disciplinss clarifimo.Is igitur primus omnium Romanae Vrbis proctus constitutus, die foeta ut ab Eusebio traditum est ab ea dignitate se abdicauit. Qira in re maiorem habuit rationem patriae,quam suae dignitatis: ut qui diceret, Inciuilem,atque immodicum esse potestitem, nec in Romana ciuitate serendum. Quod equiden idcirco ferrinandum putaui, quoniam pro turae ipsae Urbanae, magnas saepe factiones, atque calamitates in Urbe excitarui De hoe autem Messala, eius que 'gulari prudentia ergrauitate, ut alia nunc omittamus, tellimonium extat unitapsis in Marci Tullii Ciceronis, sic enim ad Brutum: Messalae,inquit, excellentiam non possumsilentio prete ire: caue putes quenquam ese illi limitem con)hntia, cura, studio Reipublicae, I eloquentia, qua ii rabiliter excellit Tamesi Messala idem cum prouectior fret, memoriae bens silc amisit,ut ui quoque nominis oblitus tr. datur. I dq; illi biennio ante obitu in contigit:quod Orbilio itidem Benegendino accidilbe constit. Vnde illud poeta Bibac

70쪽

DE HONEgTA DIICI PL. Bibaculi, Orbilius ubinam est literarum oblivio.

Christianos fuisse per ignominia Semissio; dc Sarmetarios uocatos, dc quod Semisses homines pro minuti ribus,& ignauissimis a ueteribus dicatur. C A P. X I I r.

PAiam est, quanta libidine,ac euitia Roma.olim prinaecipes chri tianos homines infectaretur, surgentems religione comprimere conati sint. Nam Grsaeusimis decreti atq; edictis no abstinuerat, quo tam propensiam rem ligione,Cr egregia animi constatium perfringeret, qAod innumeri prope autores tegantur. Itas corichs etiam, ermaledictis Christianos uulgo exagitilant, semisios, CrSarmentarios ridiculo nomine appellantes, ut a septimio Tertulliano proditu est neq; alia ratione Ili eos uocarunt, quam quod ad stipitem dimidij a sis reuinctifirmentis a ditis concremarentur. De quo supplici genere Pamphilus quos Eusebius meminit. Quin CT Augustinus sarmentis tradit coplures christianos cosumptos quocirca Sarmentarios dictitabant. semisses autem illi homines a ueteribus sunt nucupati,qui breuiculi, atq; minutiores extaret quasi ad me furum dimidij asis ut semodios, Crsemuncias diciis artis. Unde P. Vatinius ad Cicerone: Simius inquit)nostis misis homo,contra me arma tulit. Sed Cr Tiberius Donaim in commentario Vergiliano ad Donatianum situ, S iniuiros dici refert, quasii ex se nisibus constitites: quibus nihil haberi deterius potest. De Huris aute,quae per be es, femisses dicerentur,commode a nobis dicitum est.

Anquiro, & Anquismones , uocabula csse Romana de honesta : quibusque autoribus id asseratur,contra quorundam inscitiam. C A P. X l I

Risuim mihi grammatici quidam nuper mouerunt, tam Romae agerem Nam inter alius eorum ludicras quae-