장음표시 사용
71쪽
PETRI CRINITI LIB. I. stiones, atque ineptius, uerbum hoc, quod est Angui istis. π Anquirere, perinde atqge insolens, er inhonestimas erebant: nes dignum,quod a Romanis hominibus pro Latino,Cr soncero haberetur. Quod ego pro tepore dissimulandum potius, quam exponendum putaui. Sed hoc quidem uerbim satis requens apud ueteres coperiti r,es alicubi deprauatsim fit,proq, eo Inquisitiones repositum. Nec enim Liuius tantum in Romana historia usus est ,sed Cr M. Cicero, Cr Iunius columella: M. quos Sergius commentarium scripsit Anquisiitiolum titulo, sicuti a T rentio Varrone obseruatum est: quo loco de Accensi ostiacio , dc potemte diserit. Dictum uero eadem figura est,
qua CT Ampistare, Cr Ambustum, Cr Ancaesum dicimus. Nam Amputare circi putare est: ut a Sexto etiam Pompeio exponiturriunde auru putum pro puro Cr purgato ab antiquis acceptum est. Angustiones aute intelligimus, cum diligenti peruestigatione aliquid circum quaeramus: quod Cr Ver. Flaccus probauit. Hinc etiam Annus deductus est, ab ipso temporis circuitu, ut ex Capitone Atteio restri Macrobius:quoniam An,pro circum ueteres posse
runt: unde An terminos,circum terminos,Cr Anfunctum, er Ambire pro circumire:quae grammaticorum commer
tari' peruulgata atque detritabunt.
Quδd eodem die natalis Alexandri Macedonis suit, &
templi Dianae Ephesiae concrematio: ac de autore ipso incendii cognitio non iniocunda. C R P. X V.
v N ueterum libris seruatum est,eodem die natalem Aleta
1 xandri Macedonis Albe, er Ephesiae Dianae templum
illud memoratisimum incensum quod inter v II. toto orbe pulcherrima restri .Id aute accidit Olγmpiade Cur iss Annales trudunt. Nome vero et,qui tantis acinus A rit
72쪽
DE HONEsTA DISCIPL. Mnt aggressius, *it Herostrato. Inq; cum captus fret,atq; interrogatus ab Ephesiijs, qua nam ratione adductus, tantum scelus perpetras et: non aliam ob causam restondit,
quum ut maiorem nominu Amum,atque aeternum celebritatem con equeretur. Quo comperto, decretim ab omniabm Ephesijs Actum est, ne quis eum ullis unquam temporibm nominaret. Neque me latet septies *iste id templum
restituta,ut Mutianus est autor. Strabo autem uir in perae quirendis ueterum monumentis diligens,resectum asserit, longes praestatius, ac maioribus ornamentis absolutum, Dinocrate tanti operis autore: qui Alexandriam quoque urbem construxit: qua in re Athenodorus quidem de T
maeus a strabone aduocantur. De doctrina Annei Senecae philosophi,& eius sententiae allatae, quae sint ab omnibus ediscendae,&obseruandae. C A P. X v I.
IN seneca Anneo complura pusim comperies,quae an mi magnitudinem, constantiams,Cr grauitatem maximinum indicenimum de hominis eloquutione,Cr stγlo or tionis nihil mihi dicendum existimo hoc loco: cum nostri quidem critici ut incultum, atq; inelegantem merito notauerint. Quod si mores in eodem quaerantur,si uitae praeaeceptas aequitus,modestia, continentia, caeteraeq; uirtutes exiguntur, perdocte id quidem, er grauiter, laudatus ab eo, Cr absolutus inueniemus: cum uitia quoque, er libita dines, omnem que nequitium magno studio repulerit, creonstititer depresserit: cuiusimodi sunt haec quae nuper ueluti Pγthiae oracula censui edi cenda, ac in memoria semis per retinenda.Nihil est,inquit,turpius,quam grandis naritu senex, qui nul lum habet aliud suae uitae urgumentum, quo se diu uixisse dicat, praeter aetatem. Item er illud de
73쪽
minibus,tanquam Deus uideat c loquendu cum Deo,tu quam homines aAdiant. Quaecum nuper Ioanni canaccio
retulissem, omnibus quide locis dis teptis habeda,atque oboferuida aseruit,homo no minori costatia animi insigitis egregia ui onceritate. Nes miru uideri debet, si diuus etiam Hierondimus hunc ipsum Senecam in christianoruacademiam,ac sanctorii catalogu pertrahere conuim est.
Quod sit grauissimum scelus, Avaritiae crimen: ac ue ba ibidem ex epistola Cassii, & alia ex Sallustio ad id pertinentia. CAP. XVII
Vnm mulo Gr quam uaria I cripta sint a ueteribimcontra Auaritiam,palam est cum omnes prope auratores magnis quide conici si infectationibusq; tant scelus execrati sint. sed Auidij c ij uerba ex eius epistola repetenda sunt' quoniam si hoc malum priuato homine ii dignu est, certe in principe nondum, atq; inuictandin. Sic igitur Avidius casias ad genera suum: Miseram remα publica dis ii licem,quae nimis diuites,diuitiariums curipidos patitur. Inq; N.Antoninus Imperator,ssis Cy moribus, Cr rebus gestis clarisimus, nihil in tota uita magis timuit,atque deprecatus est,quam Arearitiae Amani: scuti relatum est i Itilio Capitolino.Num quantum a tali crimine abesset,lestes optimi fiunt eius epistola. Vero autem uerius est, quod a cisso Sallustio refertur in hunc modum: Belaustra, immunis,intoleranda est Avaritia: quo intendi oppida,agros,fna, atq; domos Muti diuina culm huae manu permiscet: neque exercitus, neque moenia obstini, quo minus iiisua penetret: fma,pudicitia,liberis,patria, utque parentibus,cunctos mortales stoliat.Ex quo illa noribilis,ac vehemens execratio:Si esciit instri, Avaritiae cunicu
74쪽
D E HONEsTA DII cI PL.niculi eos refdispent. Quod ob eam rationem seruaui, ut scilis; considerari posit, quantam aetate nostra in eorum dignitate,ac imperio sperandum est, qui ad aurum,er dia uitius congerendus animum semper intendunt, cum fit hoc uitium praeter caetera omnia uitios imum.
Indigitare Deos,quid sit: ac de Iudigitainetis:& qui dii
Indigetes uocati sint,ex multis autoribus. CAP. TvIIu
v r Erba sunt inueteru commentariis Indigitare,σ Ii V digit ienti: de quibus nonnihil dicendum existimavi,cum paulo sint obscuriora,er a nonnullis inepte expoaesta. Indigidire igitur pro eo accipere debemim, qκod est Indigetem ex diuinum comprecando reddere. Num eos dicimos De I ndigetes ut a multis traditur qui nullius rei egeant. Id enim est tantum deorum, ut Xenophon Socraticus asseruit. Hinc illud peruulgatum, calendis Mui' si
litos ueteres bonum Deam,Faunum que Cr opem Cr F tuum ex pontificum libris indigitare. Virgines autem V Diles cum indigitare Apollinem uellent ut a Vectio Praeae textato refretur Apollinem medicum , Apollinem paeana dicebant: quo loco celebrare, Cr comprecari a Festo expositum est. Sed cr Frontinus Urbem Romam ueteri uembo Indigetem uocauit: Romana, inquit, urbs Indiges,
terrarum que dea cui par est nihil,er nihil fecundum. Di praeterea Indigetes illi habiti sunt in pontificum libris,
quorum nomen vulgari non liceret, ut autores fiunt Veris rius, DionUus,Gr Festus. Quanquam Aeneas qssos Inadiges dictus est,eidemq; templa constructa, cum in certamine contra Mezentium nunquam comparuisset. cineris Flaccus librum composuit de Indiginmetis,euras ad caesare misit,ut censorinus meminit, in de nomine CT poreastite Genis disserit.Nes illud ignoramusJndigitimenta a
75쪽
a 4 PETRI cR INITI LIB. II. quibusdam pro ineunt metis et ueneficijs exponi. Sed hoc ab indagando,ut puto:alteru ab indigendo deductis est.
PLINA LIBER S E-C V N D V S. Remedium de solliendis amoribus, eum mirifieo exemplo Faustinae,ae de natali Commodi Imperatoris, qui omnium crudelissimus fuit. CAP. LELATVM est in Graecoru commentari S, quartam ratione,ac remedio uti homines oporteat insoluedis amoribus: n
que Magi tantum in suis libris hoc trais diderunt sed etiam cadmus Milesius,qui inter alia historiae monumenta libros aliquot composuit de abolendo amore: sicuti scriptum est in Suidae collectaneis. Nos vero exempl- nunc apponemus de Faustina illustri foemina, Pae cum Antonini Pij Imperatoris filia esse Crnarci Philosophi uxor: tamen gladiatoris umore nimis, ac supra fidem tabesceret:mirifico prorsus commento exieogitatum est,ut a tanto amoris contagio eam redimerent. Nin cum M. Imperator ex ea rem percepisset, ChuIdaeis hoc Cr mathematicis exposuit:a quibus decretum est pro Faustinebulare,ut occiso gladiatore, pleni ita max mi: deperibat,eiusdem cruore epoto se sublauere aestitim n uiro suo concumberet. Ono Adto ut traditur ipsa quidem Faustinu amoris cotagio liberata est,ac ex eo quiadem combitu natus mox Antoninuue conrodus, qui Romanum Imperium gladiatorijs pugnis,ac Rufiniis caedibus, ut homos angvinariisue, adeo attriuit,lit gladiatoris nomen
76쪽
non Imperatoris meruerit: quod er Iulius capitolinus ad fare Diocletianu restri quanquam nec ignorarius quiadem hoc totum de ortu Commodi Augusti ueluti commetitissim Ἀα απι θ a quibusdam refrri: quando idem copitolinus ex uulgari fabella circunti hoc aserat.
De studio ae literariis uigiliis Pici Mirandulae: tum i ibi Apologus perelegans de Furio Cresino,ex Plinia
na historia allatus. CA P. II.
FActum est, ut Picum Mirandulanum nuper audirem de philosophia docte,utque egregie disserentem.lbiscum Angelus Politianus, alij complures eius ingeni , atq; multiplice eruditione laudaret, ac mirabundi extotilerent: Non est inquit Picus ut hac in re mihi, i ingenio meo uelitis blandiri. Quin resticite potius ad labores,Cruigilius nostrus: ac tum facile intelligetis, gratulandum potius Viduis uigili', uis lucubrationibus , quam nostro
ingenio plaudendum. Et fimi usticite inquit supellecti'
lam nostrum, atque librorum Thesauros. Ostendebat cumtem egregie inmussam atque copiosam bibliothecam, libris que affutim omnigenis refertam. In quo recordatus
equidem sum uererem historiam Furii Cresini, elegant sane ex lepidam: quae perinde i nobis nunc rejertur, atq; a C. Plinio po sita est, quo Ioco de agris colendis praecepta exponit.C. inquit Furius Cressinus e struitute liberatus, cum in paruo admodu avolo largiores multo stuctus pediciperet , quam ex amplifimis uicinitas: inuidia magnas erat,ceu fruges alienus ueneficijs pelliceret.Quamobrema spurio Albino curuli die dicta metuens damnationem, eum inctu fugium tribus oporteret ire iist mentum rutasticum omne in forum protulit, bmissiliam adduxit udissidam,atque ut ait Plo bene curatam,ac venitam: ferrarib a menta
77쪽
λο PETRI cR INITI LIB. II. menta egregie Am,graues ligones, vomeres ponderosos, boues futuros,ae postea dixit: Ueneficia mea, Quirites, haec fiunt:nes possum uobis ostendere, aut in forum adduct relucubrationes,uigilias,er sudores. Quo dicto omnisi. sententiis absolutos est. Sedenim illud in studijs dolendurmest doctioribws, quod es gratim fit reperiri aliquos, qui
admodum in disciplinis profecerint: Non tamen aectimatur,aut expenditur,quantis uigilijs,atq; laboribus hoc toae tum unt assecuti.Ex quo prudentifime Cicero: Ad Deos Hercules inquit nunquam abiisset,nisi cum inter homines esse eampi uiam in crimi muniuisset.
De subselliis eorumque uocabulis : & quid maxime Scimpodium,quid Scamellum,& quid Suppedaneum ex ue-ta
VErum pro=cto illud est a .E nnii: Eum praeterproae
pter uitam uiuere,qui Vidue in otio oblitescit. Quod ego semper censui quouis tepore effugiedum, tum ijs maxime uirus, qui alios iuuare uelint, ac posteritatem inam in aliquo posint infiruere. Et cum nuper legerem veteres quorundam comentarios, olfndi in hu uoces aliquot mi nime uulgureis,aut comuneu,quibwssedes, euruq; steries notarentur. Vnde libitum mihi est,aliquidsubiicere,quod aliqua in parte ad hoc pertinea memorianis ipsam com-1mniat,ne bono otio usquequas abutamur. Sut alite quae in praesentia occurrunt haec: Tripodes,Subsellia,Stratum, Hetacdictu,Trochus,Exhedra, Scimpodiu,Lectica: unde etia Lecticaris,et in Urbe Roma cactra lecticarioru celobratur Transtaberina regione i P. Victore. Sed et Cath dra,Ηγpodion Cr Torus, Segestria quos Scamellu, filiis quastara,Sellae,et Biselliu. De his enim Var Teretius agit in libris de Latina lingua ad N icerone.Tum a sedendo multa
78쪽
DE HONEsTA DIS cI PL. armula scribit defecti. Num a sededo inquit Sedes,Sedile, sellae Cr siliqua stru, cr ab his etia subsellia. Sicuti Sub-sipere,quod non plane sapillic quod non plane Sella erat, substatu:ubi aute duo frent Oisfiet lia dicebatur.Vnde CrPedianus Asconius Subsellia inquit ea esse, quae triumuis
ris,quaestoribus , duretur,illus etiam,qui minora iudicia exerco ent: Sellas aute *is curules,ac tribunales. Scinsepodiu uer) Sellae genus apud ueteres,quod in Graecia st quens *it. unde illud Gellius Graeciens' appellauit: Ofndimus inquit Frontone cornelium in Scimpodio Graeciensi cubantem cum pedes grauiter aegrotaret. De Scamello aute illud sciendum, quod a scamno quidem hoc ded citum sicuti Uar. Cr Priscianus docent. I uniores scabellum dixerunt ex abfinitate,ut puto iterarim quae sit inter Μ, Cr B,nam quod in poemate David legitur in aemi ε
scabellum, ut Hieronγmus: sed suppedaneis interpretari mutuerunt: quod Augustinus etiam Cr alii restrant.
In uitae ometis habenda generis, ae dignitatis hominii ratione:& q prudeter ab Hadriano Iniper. factu sit cotra ignobile libertu: ac ibi de quoq; de Aug. Octauit
prudentia &ciuilitate in re simili. C A P. I I II.
Non iniuria Actu est,in Variam Antoniu Augu. Anaenales ais historis ueterum plurimu accusent, quod inter alia eius portem dcfcelera,Vrbis R omame malaitite contencrit:Senatums inum,ut homo insoletifimus,uelut abiectum mancipiu ita posthabuerit,ut honores,praeficturas, ac dignitates per feruos etiam ac libidinum ministros uendiderit: de plurimos pusim in Senatum conuocarit, nulla ratione habita aetatis,non census, no generis,aut ui tutis.Aesius autem H4drianus cum Senatoriam grauitatem
79쪽
pETRI cR INITI LIB. 11. summis honoribus de studio persequeretur, aperte ostens
dit, quantum Roma ne dignitati concederet, quod ab ipso spartiano describitur. Sed illud tame eiusdem Imperatoris dignu profecto facinus usum est,quod hoc loco alberatur: Num cum libertum suum inter duos fortes senatores medium ambulante asticeret: pagus non est talem, rimis iniis quam Senatorie dignitati aderri ignominiam. I taq; auli- cum Ititim quedam delegauit, qui audacium eiusmodi co-primens,illi colaphum infligeret,ac insuper adderet, Noli impudens inter eos ambulare, quom esse adhuc seruus potates. Qua in resupienter ab Hadriano caesare probatu est, non pertinere ad principum dignitate dis fortunam amo is Humplius quum uirtuti concedere. Quod O huius quos Augustus prudentifime atq; ciuiliter obseruauit, qui suos omnes amicos in Urbe puri iure isdemq; legibus,atq; c teros teneri uoluerit: quin er maxime coquectus est,qu)d
ipse Romanus populus liberis suis in theatro assurrexisset:
ac si quando eos populo commendauit, ut homo gravis inussemper ad cere consueuit, si merebuntur. Quod erSuetonius Tranquillus in historia caesarum refert.
De generibus sulminum, quae uidelicet Postularia, quae Pesbifera, 5 Peremptalia sint: ac de procurandis fulminibus ex decemviralibus ta lis, ac de fulguritis arboribus copiose explicatum. CAP. V.
Vi de fulminibus,m eorum potestite apud ueteres
scripsierunt,permulta quidem genera referunt,eas cum ad publica,tum ad priuata spe lare asserunt.Nam dirisciplina ipsa Tu corii x i. ese fulminu genera existimauit.
Rom. uero sacerdotes et arulices duo ex bis tantum feris uarut,diurna uidelicet Iovi, nocturna aute sumano adscribentes. In uniuersum aute triplici modo appellabant: Po-
80쪽
DE HONEsTA DII cI PL. α' stularia uidelicet,pestilera,er Peremptalia: sicuti Sextus Pompeius ex Verrio Flacco retulit: Cr Anneus quos sonera in sinuat. Postularia enim ob eam causam uocarunt: quoniam uotoru,uel acrificioru syretam uel omissam religione reposcebat.pectistra fecudo loco ea nominarui, quibus interitus, aut exilium,uel aliqua clades denutiaretur. Pereptalia uero ea omnia,quaesuperiorii fulguru,ac prodigioru ostenta, Cr significationes perimeret, atq; penitus abolerent. Sedenim er tempora praestituta,ac definita his erunt, ac potestis per ipsos Iulguratores populo denutiari. Quod et Plinius ex Annei libris copiose probat,qui publica et priuata fulmina no ijsdem uiribus pollere a jam
mutulam priuata inquit no ultra κ .annsi existimat pomtedere praeterqsam haec quae matrimonio primo uel natali die facta fiunt. Publica aute ultra annos κ κ κ. praeterquam in deductione oppidoru.Veteres aute Romani ex Hetrus cadisciplina sacerdotes in urbe habuerunt qui fulmina ipsa
procuraret,ac rite expiaret: qui Fulguratores etia a M. Catone appellantur: ex quo in decemviralibus legibus ad hunc modum de procurandis, at expiandis fulminibus: Sacerdotes coeli fulgura regionibus ratis temperanto: Vrbem,agros, π templa,libera,Cr effata habento: Prodigia,porteta,ud Hetruscos er arustices destrum.
Procuranto fulgura, Cr ob tapianto. Procurare enim fulmen, Expiare, potificia uerba sunt, ex suis sacris attributa,ut chtit. Quod a M .etiam cicorone exponitur.Nam ex sueto. Tranquit. Galbae Imperatoris auum procurasse fulgura scribit: ac dum sacra pcrd-geret,direpta illi e manibus exta ab aquila,cr in quocum delata. Quod ipsi Galbae Imperium praesignauit. Sed erri urules libri a ueteribus citantur, in quibus copiose sis explie