장음표시 사용
241쪽
secundum eius Zenith. Regulam ergo supra circuli centrum, &super abscisionis locum ponens rectam lineam,que ad meridianam circumferentiam exijt, ducito, quia ipsa linea erit Zenith orizontis. Et si quantitatem etenith orizontis nosse cupis,numerando chordam inter duas regiones in longitudine, necnon, & chordam inter easdem in latitudine repertam accipiens, utranq. in se multiplica, ct quod fuerit in unum collige, collectiq. radicem sume, quia ipsa est trianguli diametrum, quod est anguli recti chorda, &istud est longitudo inter circuli centrum, & abscissionem duarum linearum longitudinis, di latitudinis in circumserentia circuli reperta, serua illud. Post hoc chordam inter utramq. regionem, & latitudinem contentam in dimidium diametri circuli multiplica, & per trianguli dianactrum partire,& quod exierit arcua,& quod suerit arcus,erit zenith Mecha. Numerum ergo ei similem in circuli circuserentia a puncto etenith orientis.vel occidentis secundia quod relatio ciuitatis Mecha, respectu illius regionis extiterit in longitudine versus parte, in qua Mecha fuerit, in latitudine numera,& ubi terminabitur punctu in circuli circuserentia signabis, a quo rectam linea ad circuli ce
tru ltrahes, quia ipsa linea erit Zenith ciuit. Mecha in illa regione. Figuram Minergo quadrilateram, d ob longa
quatuor AB . C D , literas αinscribe, post 'c
etus latitudinis partes, & dimidita eius- dem' longitudinis Ε, centrum imprimes, desuper Sysm
242쪽
laculum duce quem cum duabus lineis se se supra centrum secum dum rectum angulum abscindentibus, & ad marmoris extremitotes protractis quadrabis, ponesque longiorem lineam secundum marmoris longitudinem productam, illaq. ab oriente in occidente protrahitur. Maiorem vero lineam illam, quae a meridie in septentrionem secundum latitudinem abstrahitur, & eam medij diei li. neam intitulabis, in extremitatibus vcro linearum orizontis partes scribes. Principium . quoque Zenith in circuli circumferentia in puncto, scilicet orientia, & occidentis longioris lineae constitues. Quodq. meridianum extitcrit versus septcntrionalem partem n merabis. Quod vero septentrionale fuerit, meridianum nuncupabis, de hinc unaquςq- circuli quarta per so. Tabulam etiam ad Nnith horarum Caprico partes cum nigro, vel ni, o Cancri, se ad earum υmbras in lati- rubeo colore diuisa . tudine trigintasex graduum facimus. sit, eo, quod marmor non ita sit insignitum, Ad latitudinem 36.
sit, & circulus similia ter . Circulo vero diametrum, ita sit impressum, quod in marmore satis appareat. Item super unii quodque etenith a capit Cancri notam M , &supra unumquodque genith a Capricorni principio notam L, super locum etiam umbrae uniuscuiusque
rum scribes, & hoc a parte occidentis incipies. In Iongitudine
is neniis t umbra i seniih l umbra
243쪽
titudine lineas horarum, di horarum umbras repressentantes inter
puncta protrahens. Ciuitatem, quoq. Mecham inter orientalem , l& meridionalem partem constitues, post hoc super arcum inter eas in latitudine contentam duo puncta M D, signabis. A b occidentali vero parte tantumdem accipies, & super utrumq. punctum per lineam orientali, & occidentali lineae parallelam producens, supcrarcum, qui inter eas in longitudine continetur duo puncta M S, &super locum abscissionis duarum linearum T, signabis. Quo facto lineam E, T, P, quod est zenith Mecha produces. Cyotheri,quoque longitudinem E F, constitues, eam super centrum Ε, stare facias, & hoc est, quod monstrare voluimus.
In libri perfectione, o infaciendo instrumentam ad caeli similitudinem, quod omnium Upellatur, nec non in consitatione duorum instrumentorum quae sunt UEM ACap. XLVII.
OVoddam ergo eum, vel lapideum, aut ligneum quadratum, cuius quadratura duas ulnas versuS Omnem parte commeat facito. Et quanto maius fuerit tanto verius apparebit.
Quadratum ergo A B C D, constituatur, cuius punctus A, cc ntrum ponatur, & centro A, spacio vero B, a quarta circuli B, C, circinetur . inam cum lineis per centrum protractis in 6o. partibus paritiaris, diuisionum q. quantitates in ipso arcu describantur. Insa partes etiam tot fractiones, quot poteris designabis. Sitque quadrati superficies plana, alq. nu'. declinans,non vacillans post hoc duos cyotheros aequalis quantitatis in tornatoris instrumento tomnatos , & acutos quaere, quorum alterum in centrum A, alterum in
puncto B, figas medij diei linea, quae est E F, prius producta, de
hinc plumbeum perpendiculum a sumitate cyOtheri,quar in B,puncto ponitur, ut nusquam in quadrati superficie declinet, perpendatur. Superficies autem, in qua diuisiones,&scriptura sunt imprest saeversus orientem erigatur. Latus vero,quod a duabus lineis A B, reprς sentantur super medij diei etenith adaptetur. Quo facto in meridie umbram obseruabis, in quo umbra eius, qui in centro A, ponitur omni die in diuisionibus quartae peruenerit addiscas, post
244쪽
hoc quandam paruam planiciem ςneam arcuati BC, conuenientem, quae est H, facito. In cuius dimidio quandam lineam, & est illa, quae per locum H, extrahitur producas, ut haec planicies super umbrς loco contineatur, ita, quod cius locus in prςdictis diuisioni bus plane cognoscas, & nullus remaneat scrupulus. Eritque linea H, in dimidio latitudinis umbri cyotheri, & per hoc supra, quam lineam partium, & fractionum prςctis quartae ceciderit, deprchen detur . Per hoc etiam longitudo Solis a Zenith nostrorum capitum in hyeme,&estate cognoscetur. Sit ergo punctus G, finis ςstiu lis punctus vero Κ, terminus hyemalis, arcus ergo G Κ, inter duo solstitia continebitur cuius arcus medietas punctus L, conitituatur. Cum Sol ergo per punctum vernalis, aut autumnalis aequinocti j transierit locus umbrς cyotheri, qui supra punctum A, ponitur in arcu B D, super L, punctum apparebit, per hoc item Solis longitudinem a zcnith capitum, & eius altitudinem ab orcionte, ubiq. temrarum dignosces, pie dicti vero quadrati quadraturam aequalem, &recti angulam esse conueniens est . Cuius omnia latera A B, B QC D, D A, secundum rectum angulum sibimet inuicem conium
gantur. Secundo sequitur, De compositione Assidadae,per quam sunt obseruationes.
t Res quidem planas regulas lineas quadrilaters superficiei su- 1 mens in uniuscuius dimidio quandam lineam in longum protractam lineabis, linearumq. loca, quς per dimidium superficiei
transeunt velut in figura ponitur adaptabis. Sunt autem lis regu-lς F G, B N, supra regulam vero F G, in ipsa lineatione notam H, imprimes. Regulam F H, quinq. vinarum constitues, cuius rcsiduum, quod est G H, cuilibet lapidi, vel columnae, ut nusquam moueatur sortite si in fige,post hoc ex minima trium regularum lineam F L, aequalem F H, accipiens super eam in illa ipsius latitudinem, quae per superficiem regulae F H, producitur duas pinnas ςneas secundum duarum pinnarum astrolabij quantitatem in superficieregulat pone, in quarum dimidio duo soramina sibimet opposita perforabis , quarum altera iuxta punium F. altera vero iuxta putatum
245쪽
L. constituas. Hasetiam duas regulas supra punctum F. perforan do , eas cum quodam polo simili polo tabularum Astrolabij, ut regula LF, versus meridiem, de septentrionem secundum, quod volucris circumuertatur pariter coadunabis. De hinc ex regula H M, lineam H Κ, aequalem, unicuiq. duarum linearum F H, F L, sume, quo facto lineam H Κ, in 3 o. partiens, infra quas partes stactiones, quas poteris adaptabis. Reliquum autem linear H Κ, in quod ultra praedictas partes remanent, in multas, vel paucas partes secundum , quod volueris dividas. Ita tamen, quod perfectionem mediatς chordae arcus 41. sere non excedat. Si quid autem ex regula remanserit abscindatur,post hoc duas regulas F H,H M, super punctum Id, duobus rotundis, & aequalibus soraminibus ad similitudinem pinnorum perserabis, & eas cum polo simili polo Astrolabij
in unum firmabis, ut regula H M, a septentrione in meridiem vertatur, & nusquam moueatur. In dimidio vero latitudinis, & superioris grossitudinis ab exteriori parte regulae FIM, in ipsa scilicet lineatione H M, quandam abscisionem secundum regulae grossitudinem in longitudine facito. Similiter in regula etiam F L, abscisionem quandam in interiori parte secundum quantitatem medietatis grossitudinis, & latitudinis regular H M, faciens, quadraturae lineς F L, summitates a duabus partibus pedetentim minuas, ut leuiter circumuolui possit, propter abscisionem in una superficierum
impresia, ut neutra earum super alteram eleuetur. Deinde valetus
A B C D, cui regula F G H. est infixa tam diu vertatur, quousq. linea BC, quς est ex eius quadratura stet super med ij diei lineaaia, plumbeum*serpendiculum a puncto F, usque ad punctum H, suspendatur, ut regula super angulum rectum eleuetur, facies quoq. superficiei valeti super me dij diei lineam stans versus Orientem ponatur. Similiter etiam duς pinns, quas secundς reguis assixeras, necnon, & diuisiones, quas in dimidio regulae H M, seceras versus,
Orientem constituantur. In longitudine vero medietatis regulae, in cuius altera medietatum portiones sunt partium quantitates inscribuntur. Cumq. Sol super medij diei lineam apparuerit regulam, cui duae pinnς arix sunt versus septentrionem, & meridiem vertaS donec, superior regula totam inferiorem obumbret. Solis quoq-rad ijs per seramen superioris pinni transiens inferioris pinas sora
246쪽
men respondeat. Post hoc regulam H M, versus seprentrionem,&meridiem tam diu moveas, quousq. linea H M, quae in dimidio. lines protrahitur. Punctum L. qui in dimidio F L, constituitur propter duas ablaisiones, quas superius feceras, euidenter tangatur, &quantum numerum, qui in regula H M, insignitur puncto L, ostendet addisces, & cum eo in tabulas mediatarum chordarum ingrediens arcua, quod fuerit arcus duplicabis, quia ipsa erit longitudo Solis a puncto ten illi capitis cum a puncto H, exordium computationis in regula feceris. Simili quoque modo si lineam H M, per 6 o. quod est dimidium diametri quantitas, & eandem iterum lineam H M, vsq. ad 3 3. partium persectionem dissileris, & nume ri dimidium, qui ad punctum L, prouenerit, accipiens, arcuaueris,
arcumque, duplicaueris, ad idem incunctanter piruenies. Harum quippe regularum obseruationem vcriorem esse non ambigimus, eo, quod in circulo, cuius diametrum I o. vinarum fuerit, hoc eueniet. Similiter etiam si lincam F L, ei duplam, vel minorem eam posueris, quoadusq. unius pinnarum nota F, ad locum N, perueniat, id, quod inter utramq. regulam continebitur, crit longius, &verius, his etiam regulis altitudo semper accipi poterit si regulata F G, super valetum AB C D. ita diligenter, & artificiose fuerit erecta, ut eam versus omnes partes orirontis, in quibus Sol tunc extiterit, leuiter circumuertere queas. Simili quIq. modo si necesse suerit, ut per eas altitudo Lunae, vel aliarum stellarum accipiatur, cum longitudinis arcum a Zenith capitis de oo. minueris, reliquum erit altitudinis arcus
247쪽
Pagma. Linea, Errata. . ., Frige .
amictiplicationes multiplicationis
248쪽
. M Carrige. Isuperaddebat coadunati iprogrediuntur qui est annus
hore, quod diametrum visus Erronum Ioo
in propinquitas propinquitas I 3TI
p. XLVID, Capet LVII. Error summepro sume, o orizontis no horizontis, o deprςhem despro deprehendes, piui irre i. o
249쪽
V.D.uctavianus Rector Paenitent. pro Eminenti . ac Reuerendi D. D. Card.Ludovisio Archiepisc. me. ALbategni inter Arabas non solum, sed inter cςteros quoq; Eruditos Astronomi peritissimi, longeque praeclarissimi
scripta haec Scientiae motuum Stellarum cum iussu ReuerendisIimi P.M. Prosiperi Bagarotti de Florentiola in tota Ditione Bononien.Gener. Inquisit. viderim, atque perlegerim Ego infrascriptus, ea, non tam praelo, quam cedro immortalitatis dignissima censui,ut scilicet litterarijs apud omnes perpetvh habeantur In delit ijs; quia ob solidam, veret auream Doctrinam a veritate Catholica minime abhorrentem quam continent ingentem studiosis uniuersis utilitatem, ipsiq. Astrorum scientiae spledorem, & decus eximium sunt allatura. In quorum &c. Datum Bononiae Die 7. Aprilis i s.
Ita est 'o Ouidius Montasianus Philosin Medis. Domcolleg. Bonon. m in Patris Arcbig=mn.Manem. Professor ordinarius. Imprimatur V