장음표시 사용
211쪽
V. XLIX. 393 soccidente permaneat. Alius vero modus est, ut stella post Solis ortum occultetur. Tertius, quoq. modus est, ut ante Solis ortum occidat . Quarta vera maneriarum orientalis meridiana nuncupatur. Quod cum Sol in medij diei linea, & stella in oriente suerit
eueniet. Istud etenim multis modis contingit, quorum unus est, ut sit in die Sole in mediae diei linea existente, & tunc stella nequaquam videri poterit. Alius modus est, ut sit in nocte Sole in angulo terrae morante, & stella tunc in orientali orizonte, ut praediximus, id est ante Solem, vel post Solem, vel cum Sole pariter apparebit. Quinta maneriarum meridies meridionalis dicitur, quod cum Sol,& stella in medij diei linea suerint, accidere non dubitatur. Hoc etenim duobus modis eueniet, quorum alter est, ut sit in die, & tunc stella non videbitur, alter est, ut sit in nocte Sole in angulo terrae, &stella in caeli medio super terram existente, & tunc stesta quolibet praedictorum modorum idest praecedendo,vel subsicquedo,seu cum ipso pariter apparebit. Scxta, quoque maneriarum occidentalis meridiana dicitur, quod cum Sol in cfi medio, & stella in occidente fuerit incunctanter eueniet. Hoc citam pluribus modis contingit,id est,ut sit in die, & Sol inccli medio, & tunc stella nequaquam
videbitur, vel quod sit in nocte Sole in angulo terrae morante, o tunc aliquo praefatorum modorum, id est sestinando, vel tardando, seu cum ipso pariter videbitur. Septima vero maneriarum vespertinalis ascendens vocatur, quod cum Sol in occidente, & stes la in oriente fuerit, eueniet. Hoc etiam multis modis continget, unus
est, ut cum Sol, occiderit stella in oriente vidcatur, eo, quod stella priusquam Sol occidat ascendit. Alius est, ut Sole occidente ascendat. Est etenim alius,ut cum Sol occiderit,&ipsa velit ascendere, & tunc usquequo emergat non apparebit. Octaua, quoque maneriarum meridionalis vespertina dicitur, quod cum Sol in occidente, & stella in cςli medio super terram, vel subterra suerit, euenire non ambigitur. Id enim pluribus modis contingct, unus est, ut Sole ad occasum vergente ipsa super terram existat, di tunc incunctanter videbitur, & erit sub terra, di tunc non a pparebit, vel ipsa praeibit, vel subse luetur, seu cum ipso pariter videbitur. Nona vero maneriarunuoccidentalis vespertina nuncupatur, quod
cum stella in occidente priusquam sub radios ingrediatur extiterit,
212쪽
Albat ni continget, & tunc post Solem occidet, eiusdem quoq. maneriei est, ut Sol, & stella pariter in occidente consistant, & tunc simul ad o casum declinabunt. Sub hac autem manerie continetur, ut stella in occasu praecedat, & tunc erit a Sole in suo ortu, usque in oriente priusquam Sol sursum emergat. . Scientia vero longitudinum, quae sunt inter stellas in circulo, Gpartes etiam, cum quibus ascendunt, & occidunt, & cum quibus cςlum mediant, in his, quae in hoc praemissa sunt explanavimus. Stellarum, quoq. fixarum apparitio, & occultatio, quantum ad Solem cum illa quantitas, per quam, unaquaeq. maneriarum earum 6. quantitatum in magnitudine, de quibus mentionem faciemus apparet, & occultatur, quemadmodum numerauimus, in apparitione numerabitur. Dicitur etiam, quod quantitas arcus, per quam id,
quod ex stellis in prima magnitudine apparet, & occultatur, ut in Sec Ze idest Athalior, & in chorde Leonis, & in his, quae in istis magnitudine assimilantur ia. graduum ex temporibus circuli aequinoctialis existit . Alia vero maneries, quae his quantitatibus minores dicuntur, maiori cgent Ortu, usquequo ad minimam maneriarum peruenia tur, quae cst in sexta magnitudine, quae sere in unius signi quantitate apparet, & occultatur. In enarratione longinquitatum sellarum a terra, o earum diame- reorum quantiratum,incorporum, o spaci, circulorum
Solis quidem, ac Lunae longitudines,eorumque diametros, necnon, & ipsarum magnitudines corporum, quemadmodum in Ptolaemei libro promissum, & a nobis in eclypsium experimentis probatum est, superius ostendimus, aliorum, itaq. circulorum, Ullad Saturni circulum, necnon, di circuli stellarum fixarum, sicut quamplurimi sapientes post Ptol mei tempus facere voluerunt tractatum aggrediamur. Quod autem a sapientibus dictum est, sic accipe , longiorem quippe longitudinem a terra ex quantitate , scicundum quam tcrrae diametrum unius partis extiterit 6q. partium,& io. minutorum, quod est propior Mercurij longitudo fore prinbatum est, duo vero circuli Mercurij, & Veneris inter Lunae loru Si
213쪽
giorem, & Solis propiorem longitudinem continentur, Aeris etenim, & ignis terminus est Lunae longitudo terrae propior. Quod cum ex altera partium praeuentionis in quarto Solis aspectu fuerit, contingit, probatum est etiam, quod Lunae longitudo terrae propinquior, tunc erit illius, eiusdemq. quantitatis 18. partium, & 3 8. minutorum. Illud autem, quod super hac circumuoluitur Aiacirnuncupatur, in quo stellae currunt. Reliquorum autem elementorum , quae sunt aqua, & terra terminus est diametri terrae medietas. Haec autem quatuor elementa, quae sunt terra, aqua, aer, & ignis, terrestrium naturarum radices existunt, di existendi,ac non existendi sunt occasio. Eorum etenim alterationibus secundum Solis, &Lunae stellarum remotionem ab eis res alterantur. Ide q. cuncta animata, & vegetabilia variationem recipiunt, spaciumque , quod a terrae centro, v R. ad Alacir protenditur, & secundum, quod praedictum est i 8. & 3 8. ex quantitate, secundum quam dimidium ter rar diametrum unius partis ediistit, & hoc est quatuor elementorum longior terminus. Illud autem, quod desuperesse videtur , et sentia quinta vocatur. Quod leuitate, grauitateq. carere dicitur,eiusque qualitas humano sensui non subiacet, quod est Aiacir. Huius aut m maneri et Mercuri; celum, quod supra Lunae cclum voluitur, formatur, quod l. ex ipsius longitudine magnitudineq. apparuerit, secundum, quod antiquorum solertia sagacissime comparuit,secundum, quod subiungitur,hoc esse mani sestum est. Tunc etenim cum ipsius magnitudinem in eius longiori, ac propiori longitudine subtiliter obseruauerit, eius alterationem velut duorum, & tertiae, ac quartae unius ad unum se inuenisse dixerunt, & quia Mercurij longitudo propior est, ut Lunae longitudo longior quod 6 .graduum,& i o. minutorum fore manifestum est, cum in duo, & teri iam, ac quartam, quod est eiusdem magnitudinis diuersitas multiplicabitur, erit eius longitudo longior 166. vicibus, ut terrae diametri dimidium, & cum medietas eius longioris, ac propioris longitudinis eius propiori longitudini super adiuncta suerit, ipsius longitudo media ita. graduum apparebit, post hoc eius magnitudinem cum in sua media longitudine fuerat respectu Solis in medio suae longi
tudinis obseruantes, eius diametrum unius partis ex Ia. partibus diametri Solis inuenerit. Cum q. praedictae ita. partes per Iz. di.
214쪽
uita suerint, 7. partes, de duae tertiae unius partis exibunt, & quia . Solis diametrum, terrae diametrum quintuplum, unius dimidio su peraddito fore probatur. Si Solis longitudo media I io 8.partium, sicut a nobis id obseruantibus probatum positione facta suerit, erit
illius quantitas terrae diametrum et o I. & dimidium. Cum autem illarum 7.partium, de duarum tertiarum ad stoi. de dimidium,comparatio ficta fuerit, erit unius partis, & 3 6. mi nutorum, ac quartae fere, de quia terrae diametrum est chorda unius gradus, & i 7. min torum caelestis circuli, erit Mercuri j diametrum chorda q. minui rum , de duarum tertiarum, de q. secundarum unius minuti fero . Quod cum in longum, & latum, ac in altum multiplicabitur, erit Mercurij magnitudo unius partis ivo oo. partium terrae sere. De hinc Veneris magnitudinem, ac longitudinem obseruantes, eius magnitudinis alterationem inter propiorem, ac Iongiorem ipsius longitudinem, vel ut duorum ad I 3. inuenerunt. Cumqne I 66.
quod est longior Mercurij, & propior Veneris longitudo in 6. dimidium, quod est diuersitatis Veneris quantitas cum ad unusia relata suetit, multiplicaueris, erit Veneris longitudo longior Io7o. dc haec est Solis longitudo propior. Eritq. ipsius longitudo media 6i8. Diameter, quoq. Veneris ad diametrum Solis in sua media longitudine existentis ab eisdem sapientibus relatione habita, decimam diametri Solis partem inuenire, cum ex ci8. pars decima sumpta suerit erit 6 i. di quatuor quintarum. Quodq. per 2OI. &dimidium, diuisum suerit, erit ex terrae diametro quarta pars, plus que medietate unius decimae modicum. quapropter Veneris di metrum est chorda 3 a. minutorum, dc 27. secundarum cςlestis,quq cum ibi longum , dc latum multiplicaueris, magnitudo Veneris unisci e parti, 3 6. graduum ex magnitudine terrae, coaequabitur. Duo autem duorum circulorum Veneris, de Mercurij centra per egressum circulum secundum quantitatem motus centri circuli Solis m uentur, dc magnitudo diametrorum unius cuiusq. circumuolubilis,
per id,quod a longiori longitudine,vsq. ad stationem primam continetur , quod est eius longior a Sole longitudo deprςhendetur, ac maior Mercuri, longitudo a Sole a6. partium fore dicitur,cum Sol in directo centro circuli circumuolubilis in longiori longitudine, circuli egressi suerit, siue illum praecedat, siue subsequatur. Vene-
215쪽
ris autem longitudo maior a Sole erit 16. partium, cum Sol fuerit in directo centri circuli circumuolubilis in longiori egressi circuli longitudine, siue illud prccedat, siue subsequatur Venus, di minor Veneris a Sole longitudo, est a statione prima, usque ad stationem secundam, quod est I. partis. Minor vero Mercurij a Sole longitudo est id, quod inter duas ipsius stationes continetur, quod a r. partis esse non dubitetur. Ex hoc ergo diametrum circumuolubilis circuli Mercurij chordam r7. partium, diametrum vero circum. uolubilis circuli Veneris chordam 87. partium fore probatur.
B Z, H, accipit ex eodem fecundum proportionem 7 4 ad x partem, F D, auiem accialis numerum D a , or E D. decimam eius partem, cum C D int decima pars usius F D, hinc habebis rationem. Martis autem longitudinem, eius'. corporis magnitudinem, id, quod a sapientibus, qui diuersitatem eius magnitudinis obseruauerunt Ostensum est, enarratur. Eius ergo magnitudinem in propi ri longitudine magnitudinis eiusdem in longiori longitudine septuplam se inuenille dixerunt. Eius autem longitudo propior est solis longitudo longior, quam, Ir76. partium, velut a nobis inuentum est, non ambigimus, quam cum septies multiplicabitur 8oaa. procreabit, eritq. t psius longitudo media qa8 . cumque in sua media longitudine subtiliter ipsum obseruarent, eius diametrum unius partis de a o. partibus diametri Solis inticiacrunt, & si longitudo media per et O. diuisa suerit, a 29. & quintam reperies. Quod cum per et oi. & dimidium, quod est terrae diametrum, diuisum fuerit ipsius diametrum terrς diametro,etu'. novenae sere coς-
216쪽
quabitur. Quare Martis diametrum a. gradus, ct r. minutum, ac
3 . secundas, caelestis circuli fere chorda bit. Quod cum in Iomgum, & latum, ac in altum multiplicatum fuerit, magnitudo Martis magnitudini terrae, eiu . tertia sore aequabitur. Circumuolubilis vcro circuli diametrum per motum Martis,qui est a statione prima, vique ad stationem secundam deprςhendatur, ac circumuolubilis
circulus omni die 3 r. minuto moueatur. Mars vero in ipso ci cum uolubili circulo cum rctrogradus est in die a 3. minuta per ambulat, & tunc ipsius motui 3. minuta desunt. Ex hoc autcm deprs-hensum est eum,quandoq. F. quandoq. 6. mensibus propter diue sitalcm motus eius, quantum ad visium in signo morari. Secundum rei vel itatem autem eius motus, aliarumq. licssarum, nec minuitur, nec augetur, sed scinper unus est, & i 'em, & diametrum circum uolubilis circuli Martis est chorda 62. grad. & a 8. minut. Item de longitudine Iouis, ciu . magnitudine non ostendamus
aiunt enim sese inuenisse ipsius magnitudinem in proportione 3 7. ad a 3. quod est unum, & dimidium, & nouena, quod cum in longiorem Martis longitudinem multiplicabitur, quod est Sora. erit Iouis longitudo longior iaq. 2 o. sere, eiusque longitudo mediata io . a 3. sore non dubitatur, ipsiulq. magnitudinem in suς longi tudinis dimidio unius fore partis de ia. partibus diametri Solis in uenimus, per quam si praedicta ipsius media longitudo diuisa suerit, eius diametrum 8 7 r. & dimidium, ac unius quartam sere continebit . Quod si ad et oi. & dimidium relatum fuerit, quadruplicitcrterrae diametrum, & eius sere icrtiam continebit, hoc autem si per tres dimensiones mustiplicatum sucrit, ipsius quantitas a quantitate tori ς 8 i. vice inclictur, eiusque diametrum chorda nouem graduum, & F8. sc re minutorum caelcstis circuli pronunciabitur. Circumuolubilis veto circuli quantitas per eius a statione prima, v . ad secundam motum cognoscetur, cuius diurnus motus est trium minutorum secundum succcssionem signorum, esse non ignoretur.
Iupiter in inferiori parte sui circumuolubilis circuli quotidie 27.
minuta, quantum ad visum versus Occidentem perambulat. Circumuolubilis ergo circuli diametrum 2 2. chordare probatur.
Saturni vero longitudo, eiusque magnitudinis diuersitas, quantum ad visum inter propiorem, ac longiorem cius longitudincm se-
217쪽
CV. L. isy lcundum antiquorum ostensionem est,ut quantitas unius,& duarum quintarum ad unum, quod est quantitas de7. ad a. quod cum in longiorem Iouis longitudinem multiplicatum fuerit, erit Saturni longitudo longior i8o9 . eiu . longitudo media I 2229. Inuenerunt etiam Saturni diametrum in eius media longitudine unius partis de i8. partibus diametri Solis, per quod quidem si media . ipsius longitudo diuisa fuerit, erit Saturni diametrum 85I.&dimidium, ac unius octaua sere, quod si ad et o 1. & dimidium, quod est terrae dianactrum relatum fuerit, eius diametrum terrae diametrum quadrupliciter, & insuper eius sextam, & octauam sere continebit . Quod cum in longitudine, ac latitudine, atque in altitudine ductum fuerit, Saturni quantitas a terrς magnitudine 79. vicibus numerabitur, ipsiusq. diametrum erit chorda 7. partium, & 3 9. minutorum cςlestis circuli. Circuli vero circumuolubilis amplitudo a statione prima, vR. ad secundam dignoscitur. Diurnusque circumuolubilis circuli parte 27. minutorum versus Occidentem apparet. Eius autem circumuolubilis circuli diametrum ia .partium, dea 6. minutorum chorda sere decernitur. Restat ergo Solis diametrum q9. partes, &48. minuta chordare. De stellarum autem fixarum magnitudine, earumdemq. longitudine quemadmodum ab antiquis inuentum est aggrediamur. Aiunt enim ra. stellas primς magnitudinis existere, earundemque longitudinem r9ooo. sere vicibus, dimidium terrς diametrum continere. Earum, quoque magnitudinem animaduertentes eam
unius partis de a o. partibus Solis esse deprchenderunt, per quod, scilicci 2 o. si earum longitudo diuisa suerit, earum uniuscuiusque diametrum 9ro. partium erit, quod cum terrς diametro comparabitur, ipsum quadrupliciter, & eius insuper duas tertias, ac unius decimς dimidium continebit. Hoc autem cum in longitudine. &latitudine, ac in altitudine ductium fuerit, earum, uniuscuiusq. stellarum magnitudo terrς magnitudinem fere ror. vicibus amplectetur. Fixas vero stellas, quas in figuris ordinatas conspicimus in 6 partes diuisas agnouimus, quarum partium, unaqueq. sub his Ia. prsdictis stellis continetur, earumque magnitudines, usquequo aduextam quantitatem perueniant minorantur, & tunc stellae magnitudo terrς magnitudinem is vicibus continebit. Creaturarum
218쪽
ergo maior est Sol, post quem secundo loco maiore reliquis infixae stellae praefatae, quas primς magnitudinis esse diximus Ostenduntur. Tertio quidem loco Iupiter, quarto Saturnus, quinto reliquς fixae, sexto Mars, septimo Terra, octavo Venus, nono Luna, decimo Mercurius existit. Has autem quantitates si quis experimento scire desiderat, Abhildadam cum duabus primis orthogonaliter sibimet in directum perforatis adaptet .:Alterumque foramen, quod prius oculi radio
penetrandum opponetur minimum, alterum, quod versus stellae partem an obseruando dirigetur, quam maximum fit, ita tame . quod totum stellae corpus, nec plus, nec minus capiat. Idem,& de Sole cum altera regula facias,post hςc altcrnam proportionem diametrorum duorum foraminum addiscas. Verum hoc in t adem ori-Zontis parte, & non in diuertis cum opus suerit subtilitet obserua. Illud autem, quod de stellarum quantitatibus nobis restat tractandum id est, quot caelestis circuli partes ipsarum diametra cum fuerint in sua media longitudine, chordarum etiam addiscimus, cum ipsarum magnitudinem, quam habent in proportione, cum in sua longiori longitudine suerint, ostendemus. Solis, Itaq. diametrum 9. graduum,&48. minutorum fore superius, probauimus, quod sic, & non aliter in omnibus eius maneri;s fore decernimus, eo quod nulla sensibus ibi diuellitas deprςhendatur. Saturni,quoque diametrum in sua longitudine longiori 6. gradus, & 22. nai- minuta. In media vero longitudinum 7. gradus, & 48. minuta . . In ptopiori, quoque S. & 26. minuta chordat. Iouis vero diametrum in longiori longitudine 6. graduum, in media 2 8. In prinpiori est s. graduum, & 3 q. minutorum chorda. Maitis diametrum est in longitudine longiori chorda a. graduum, &38. min torum in media, & aa. In propiori 8. graduum, &3o. minutOrum. Veneris autem diametrum in longiori longitudine est cho da I O. minutorum, in media 3 2. minutorum, unius'. dimidij, tria propiori et a. minutorum Lunς vero diametrum, ut superius probatum est in longiori longitudine, est chorda 29.minutorum,&unius
dimidij, in propiori 2 3. & unius tertiae. Hς vero quantitates inter has proatas longitudines secundum stellarum distantias in suis longitudinibus variantur. Hoc autem per earum ςquationes, cur .
219쪽
Cap. LI. et os istellae longitudo a puueto longioris longitudinis circumuolubilis circuli, & a puncto propioris longitudinis remota fuerit,deprςhendetur, quod per aequationes medias, quae per quintam, & septimam tabularum aequantur addisce. Centrique circumuolubilis circuli
longitudinem a pumito longioris Iongitudinis egressi circuli per
aequationem portionis cognoscas, quibus duobus stellae locus in ipsius a terra remotione cum ad 6o. relatum fuerit, quod est dimidium diametrum, quemadmodum in scientia longitudinis Lunae secundum ipsius motuum diuersitates probauimus deprchendetur. In sientia motuum filarum fixarum, fecundum quodveraciter
infrumentis inuenium, o in positione verorum locorum earum in Iabulis in longitudine, ac latiIudine. Cap. LI. Tellarum fixarum qualitates in ipsarum ortu,&occasu, ac in o mcdiandoc lumi necnon in earundem mora, super terram,&sub terra, in ipsarum, quoq. remotionibus, ac propinquitatibus in singulis regionibus hoc in libro praediximus . Fixarum vero stet larum motus super duos circuli signorum, polos est inuentus. Et ex quo ipsarum motus deprehensus est nullatenus ab eo discedere, earumq. latitudines similiter non sunt alteratae. Itemq. inter ipsas habentur longitudines invariabiliter ex quo suerint obseruari remanserunt, ideoq. stellae fixae in longitudine fixς nuncupantur.omnium enim earum motus unus est, ac idem, ac si in eodem circulo mouerentur, siue naturaliter per seipsas moueantur, siue suo motu circulus eas ita circumuoluat, ut ab occidente in Orientem ex uno esse ad aliud, quemadmodum aliarum stellarum erraticarum motus
ipsas transferat, ipsarum autem loca secundum longum, & latum in Ptolomaei libro anno primo Regis Antonini, qui est annus 88 5. a Rege Nabuchodono or inuenimus in una illarum Obseruationum, per quas Ptolemaeus operatus est, suit obseruatio Menelai, qua usus estanno S r. a Nabuchodonosor Rege, dixitque stellam septentrionalem, quae inter duos Scorpionis oculos positur, velut per Lunam cum sphaera circulorum experimentatus est, illo anno in a. graduum, & aa. minutorum Scorpij existere, ac secundum, quod
220쪽
l ror Auategnius ipse in libro suo scripserat, cor Leonis illo eodem anno id a. gradibus, & sexta Leonis esse, tau a vero in I 7. gradu Geminorum e se debuerat. Nos etiam has, & alias stellas per *pe continuis amnis obseruauimus, unaq. nostrarum Obseruationum, in qua plurimum confidimus, facta est anno ir9 i. ad Hilcarnain, Lunam,qumque , & stellarum transitus per cςli medium obseruantes, earum ab aequi diei circulo longitudinem, signorumq. partes, cum quibuS cs-lum eis mediatur, per cos transitus ad inuenimus, ad quas circuli signorum partes in longum, & latum loca peruenerint, per hoc de- pr hendimus, stellamq. septentrionalem, quae inter duos Scorpi
nis oculos circumuoluitur in r7. gradu, & a o. minutorum Scorpionis, cor autem Leonis in i q. gradu Leonis inuenimus, suit autem huius obseruationis annus icia 7. regni Nabuchodonosor. Cum
que hos tr. gradus, & o. minuta, quae habentur inter primum lincum , & eum locum, in quo nos ipsas inuenimus per 78 3. annos, qui sunt inter duas obseruationes diuidentur, earumque motus in omnibus 65. annis solaribus unius esse gradus inueniemus, & sic eos in tabulis motuum stellarum fixarum, qui per collectos, & ex pansos annos, atque menses abstracti sunt descripsimus. Similiter etiam nos I r. gradus, & dimidium, ac tertiam locis, in quibus eos in Ptolomaei libro scriptos inuenimus, addidimus, earumque loca anno ri 9 i. ad Hilcarnain scripsimus. In plurimis vero stellis, quas attentius obseruauimus, nullam in latitudine notabilem diuersitatem inuenimus. Ideoq. tabulas constituimus, in quibus earum in longum, & latum, necnon in parte, & quantitate loca posuimus, ut earundem, ad quς post hunc annum loca pervencrint per suos motus, qui ex tabulis abstrahuntur cum ipsarum locis in anno II 9 I. superadditi suerint, veraciter deprςhendantur. Earum itidem loca ante hunc praefatam annum, per hoc idem addiscuntur, stella quidem, de quibus in A lina gesto Ptolemaeus habuerit mentionem,
' sunt lora. praetcr has tres stestas, Adheneba, Alfardy,&Almuren. Harum autem omnium quantitates in 6. ordinibus posuimus, earumque maior primi, minor vero sexti ordinis esse dicitur. Ex his autem praenominatis stellis i a. figuras esse compositas est monstratum. Quare figurarum i a. in mei idionali parte continentur, &sex insuper meridionalium signorum figurae, quae sunt Libra, Scor