장음표시 사용
121쪽
eorda distantis itinerariae . huius corda medietas e li, 24 23 o. sinus harum partiuest I . grad. & 18. minutorum capiendo proportionali parte . hos gradus duplo ueniunt 18. &s 6. min. pro gradibus distantiae itinerariae, si hos gradus perco. duxeris habebis distantiam locorum in miliaribus italicis quaesita. Sed si loca fuerint sub latitudinibus diuersis hoc est sub australi & septentrionali, & tanta fuerit latitudo unius loci ab una parte, quanta alterius ab altera, operatio erit facilior, quoniam multiplicaueris cordam differentiae longitudinis unius paral-Ieli in se ipsam, & cordam aggregato tu latitudinum in se ipsam, de quadrata Gmul aggregabis, ab aggregato sumas radicem quadratam, &ea erit .corda distantiae itinerariae , cuius si medietatem sumpseris, & cum ea tanquam sinus acceperis arcum, & arcum illum dupla ueris, duplatum erit arcus cuculi magni distantiae itinerariae Iocorum . Verum cum loca non luerint sub aequalibus de oppositis latitudinibus, alia uia operandum est. Quoniam oportet addere latitudines simul,australem scilicet de boreale,& postea sumere cordam huius latitudinis, deinde operabis ut ita praecedentibus . de hse de distantiis locorum susficiant. Reliquum est docere haec problemata sequentia.
Si data fuerit latitudo unius loci, cum angulo positionis & distam tia itineraria quomodo Globi artificio capienda sit latitudo alterius & differentia longitudinis.
HVius problematis solutio facilis erit si prius docebimus quomodo Glob.
conficiendus est. Materia Globi erit carta consula, de glutine immissa. Habeas igitur Globum ligneum peroptime tornatum, dei nde Gypsum,& gypletur Globus hic tali modo,ut quantitas gyps supra globum, sit duorum digitorum crassitudinis,deinde secetur gupsum,& extrahatur ligneum globum ab eo,& relinquetur sorma,sive typus globi. & erunt duae semisphaiae excavatae. Post naec accipiatur carta contusa,& glutine iniuncti, Se paulatim imponatur in cauitatibus hemisphaeriorum, ad magnitudinem digiti, imponantur hemisphaeria radi)s solaribus ut ex siccentur.postea extrahatur carta a ab hemispaeriis,& erunt
duo hemisphaeria excavata,.haec simul conglutinentur forti glutine,& in commissura tenuis tela imponat ur,& erit materia globi parata. Post haec globo figas sua axem per polos,& habeatur semicirculus excavatus serreus, siue calibeus, ita ut eius diameter paulo maior sit diametro globi. imponatur axis Globi super duas furculas, ut libere vertatur cum globo,& gypsetur globus cum gypso optime triturato, de glutine imixto,& eradetur cum liemicirculo ferreo, ut ab omni parte perfect e sphaericus si post haec vi Ptolemaeus doce linignentur in eo meridiani Separalleli, cum Ecliptica, & imponatur in suo meridiano diuiso in 36 o. gradus& in suo horizonte pari modo diuiso in 3 6 o. gradus; liabeat etiam quartam altitudinem,Se post haec erit globus paratus.describas in eo terram ac ecia aliquas stellarum fixarum. Cum per globum propositum sit inuenire latitudinem alicuius ciuitatis, lociue dati,reducas distantiam itinerariam ad gradus,deinde eleua po lum globi secundum eleuatione poli alter ius, postea a Zenit istius loci, fac utc cidat quarta altitudinis super gradum anguli positionis, & in quarta altitudinis numerentur gradus distantiae itineraria,incipiedo a Zenit, & ubi numerus fini- uerit, ibi verte meridianum globi,siue mobilem globi, postea numera gradus meridiani mobilis inter aequatorem de quartam altitudinis, de iis gradus indicabunt
latitudinem alterius loci .numera etiam fradus aequatoris inter meridianum m
bilem cstante globo sic de meridiarum suum,dc erum gradus disserentiae longitudinis.
122쪽
tudinis inter data loca. At s latitudines duorum locorum datae fuerint cum distΞtia itineratia,& inuenienda sit differentia longitudinis, cum angulo portionis, facilis erit etiam operatio. imponas distantiam itinerariam in quarta altitudinis, deinde ad finem huius numerationis imponas meridianum mobilem, cum pum latitudinis loci dati; aspicias post modum gradus aequatoris inter meridianos, &erunt gradus differentiae longitudinis. postea aspicias punctum quaris altitudinis in horizonte,& quot erunt gradus inter planctiim istum, &septentrionem globi,tot erunt gradus amplitudinis anguli positionis.reliqua globi , per te sunt manifesta. Et ex omnibus dictis concluditur, quam facilis est uia, qua possimus , de nouo condere geographiam, ae etiam corrigere conditam. Reliquum est nunc ducere , solutionem supradustorum problematum, artificiosissime re torum, redquia omnia docetur in historia uniuersali Clarisi. Nicolai Zeni, in qua etia exstat tota geographia fidelissima,ob id praetermittuntur hic.
Entus est exalatio Terrestris,quae cum ascendit usque ad mediam aeris re gionem, ob loci frigiditatem,unitur,&cum descendere conatur, i Uaporibus,ab aqua & terra eleuatis impeditur; cu igitur neq; ascedere neq; de . t scendere haec exhalatio potest, ut ne cosumetur lateraliter mouetur, & a
mouetur aer,& fic causatur ventus. De numero enim uentorum varia est sententia,Philon,phi enim duodecim numerant Ventos. Nautae enim octo: nomina &numerus Ventorum secundum philosophos, in fine septimi libri huius uoluminis circa sphaeram armillarem inuenitur. Nomina & numerussin nautas est hic. is qui ab ortu Leuans, qui ab occasu: Ponens uocatur. is qui a septentrione Tramontana,qui a meridie Ostro nuncupatur. inter leuantem & Tranisontanam Grςcus& inter Ponentem & Meridiem siue ostrum Garbinus locatur, inter Ponentem& Ttamontanam Mac strum, inter Leuantem & Ostrum Siroccus stuatur. praeter hos,diuidunt unumquemque bifariam, ita quod totus horizon diuisus est ab eis in l6. partes aequales .Quatuor primi vocatur principales, reliqui medii aliiq; uarii.diuiduntq; etiam unum queque quartum bifariam, ita quod totus horironi uisu se in 3 i. partes aequales,& hoc ordine diuiditur etia in 6 .partes aequale. Qalarii ventorum nominatur a ventis in medio quorum sunt, ut Graecus Tramoiana inter Graecum & Tramontanam, & sic de singulis. figura octo uentorii hac est,ac etiam cum compasso in medio.
Quomodo copassus Nauticus conficiendus est.
P ro compasso conficiendo, habeas ferru m a fabro factum, habeas etiam magnetem, & in ea parte lapidis quae sept e trione aspicit, assi icetur serru, usq;
' uo no facile a lapide separet, & post
haec ,serrum paratum erit pro Compasso. 1 inponas super eum cartam per is
tos diuisam ita ut septentrio sic in acumine ferri cum in. tre,& centro, ut in.copassis nauticis apparet,liis confectis paratus erit copassus. Reliqua quae ad artem nauigatoriam, de Geographia pertinent alibi dicentur.
123쪽
Hae infecundo tantinentur Libro. Prologus particularis enarrationis. Expositio occidentatioris Europa partis cudum ubiectassederimprouincias uel praefecturas. berniae infula Brita iμ. - , Albionis insula Britanica. I ' .Hssaniae Betica. paniae Lusitania. N. b. a Hispania rarracoλosiis.
Pannoniae superioris. t Pannonia inferioris. Crab. sIssiridis Liburnia. lDalmatia. Etha proumcia explicantur quisque tabulis.
I V TAB V LII AUTEM HAEC POTISSIMUM
obseruantur. Definitio. Promontoria. Insula. Flauiorumsistus. Littoralis descriptio.
Pelagorum nomina. Montes. Flamina. Paludes. Prouinciarum nomina.
Regiones seu gentes. Inscriptiones. Suprascriptiones. ciuitates insignes. ciuitates secunda. ciuitates tertia.
124쪽
Prologus. VAE igitur uniuersaliter circa geographiam sint obsera da , consequenterq;, quo pacto descriptio ex historia, Uq;
huc cognitarum terra partium emendaripossit, hoc est no-sri orbi tam in Symmetria locorum mulcem,quam figura, ut quam maxime descriptioni in similitudine ct modo coli. ueniant, huc usique nobis sit praefiguratum. Nunc Hro particularem inchoab mus expositionem,itad praemittentes Censendum esse, particulares exploratorrum locorum descriptiones quum in longituine tum in latitudine quam maxime propter cognitionis a duitatem ad Writatem accedere,ac ideo etiam, quod
ita omnes concordent traditiones. Qua vero non eodem modo, propter raritate,
peragrata sunt, nec ob incertitudinem historia cognita mactissime cons rari debere,fecundum propinquitatem positionum,et figuraιionem eorum locorum, quae certiori fide sunt deprehensa, quo nibit nobis ex tis qua ad complementa tostlius orbis ordinanda sunt,imperfectum babeat modum.Quapropter partium positiones super singulis locis in exterioribus stariorum apposuimus particulis, modo regulari longituditum tamen latitudini praeposuimres, ut si emendationes aliquae,ab hisoria certiori inciderint, in reliquis Paciorum paginis ascribi posse
sint.Porro eum in descriptione elegimus ordinem, ut ubiq; facilitatu curam gereremus, hoc est, ut a dextra transitum aceremus, ab3sq iam ordinata sunt,ad ea qua nondum sub manum venerui.IIoc autem fiet, se borealiora priusquam auctraliora describantur, occidcnt alioraq; antequam orientaliora. Quoniam ad describentium oculos,insuperiori nobis loco, borealiora constituuntur, in dextra uero orientaliora orbis, tam in sthara quam in tabula: ac ideo qua in. Europa sunt, prius collocauimus, quam ct nos a Lybia, Herculeo diuidi usteto, ab Asia uero pelago mteriacenti, O Palude Maeoti, nec non flumine Tanai, ac eo meridiano, qui ad terram protenditur incognitam. His reliqua
quae per Lybiam sunt adnectimus, quam etiam ab Asa diuidimus, post maria quae iuxta Prassum Aethiopia sunt promontorium, Uque ad mκm Arabicit, ipsosnu Arabico ac Immo, qui ab eius secesu , iuxta Heroum riuitatem adnosraim usque pertingit mare, Aegyptum; dicterminat ab Arabia o Iudaea, ne Aeraptum dirabamus, si Nilum statuerimus terminum. Et quia commo dius es, continentes, cum ita euenit, stetis potius quam staminibus terminari. 'liqua uero quae per Asiam sunt, eodem subiungemus proposito, tam per co
mentem νnamquemq; in partibus eius ad terram totam, Fam orbem Nniuersum, quo ad partes ipsas , hoc es ,ri iterum regiones borealiores oe occiden- tutioresa
125쪽
tutiores,'primo sicribamur, necnon adiacentia es maria ste insulas , elah Deie,niuscuiust: digniori, sedct partes illas prouinciarum, stu praefecturarum.
dycem in circi scriptione, expositionem iuxta promissionem, quam ab initio fecimus continuantes, solum tamen quantum ad cognitionem localem, O ordinem proruerit, dii 'sum circa si iures gentium mores, historiam pri termittentes : praeterquam si ea, de quibus antea nobis firmo fuit, breui ct necessaria indiruerint adnotatione Troinde talis expositionis modus, cuiliabet facultatem praestabit, ut uel unam seu plures prouincias, aut praefecturas describere possit , fecundum quod tabularum congruerint dimensionibus, ense decenti ratione, ct figuratione eorum qua sub unaquaq; tabula eomprehendi possuut, ad inuicem, iuxta eundem siendi ordinis modum. Praeterea nil ddmodum reseret, si aquidistantibus usi fuerimus meridianis lineis, rectis quo iparallelorum, tan odo solum partes istantia meridianorum eam rationeis sumant ad distantias parallelorum, quam maximus habet circulus ad illum parallelum, qui in tabula hae medius erit . His itaq; desinitis, partitularem iam inchoabimus expositiγnem.
126쪽
HIBERNIAE INSULAE SITUS CAP. II
Derma ,Plinio Iuverna, nune Irlandia dicitur et eis vulgo Irclond , Anglorrum regi paret. EPTENTRIONALIs lateris descriptio, quod ab hyperboreo Oceano alluitur. Loreum Promontorium. stabo lura IIVeniorum promoni. fCabo libura Ia
Occidentale latus incolunt rimcn , Deinde reliquam Orientale MDogvis Descriptio autem lateru Occidentalis, quod ab Occidentali Oceano alluitur. Post Boreum promontorium quod est
Otium promoni. fCabo de Mar- δ TU Vemcnior idῖ habitant latus Erdinisub quibus 2 agnata,Cormadellifl.Deinde Autini, finieri,si uerus es Graecus codex Post quos Gangani DLamerebis. Sub quibus Vetragori Meridionalis reliqui lateris sequitur descriptio , cui Verginius adiacet Oceanus. Post notium prom nt. Dabronua. ostia marabor'. Birm .inia. uir . Hieron uti Sacrum promontorium t Habitant idem lutus post Vellabror Vterni pra quos Vodia,'qui Orienta lissimi int Brigantes Vbihodie Gan orda ciuitas. Orientalis lateris descriptio ui adiacet Oceanus, qui vocatur Hibernicis. Hoc sacritin promontorium L Salanga , mons domini sMonasterium a S.DO vico constructum, quod es 14 . 7 SQ Modoni
127쪽
Hibernia superiacent quinq; IUula Ebuti Sylvestris insu. Jnomine ΓHabudes Plinio. J Quarum occidentalior uocatur.
128쪽
ALBIONIS INSULAE BRITANNIAE SITUS
c A P. III. ι . Tabula prima Europae. Anglia nune dicitur vulgo England , prius Loetaria. Deinde Scotia, vulgo Scholland, Albania prius oe Caledonia, RID Britannia secunda. tentrionalis lateris descriptio, quod alluitur Oceanus, qui uocatur Deucalladonius. ΓMar calender. ouantum Chersonesus ct eiusdem nominis
medum quod Orcaspromontolium L Finis notis aicitur 3I 2 O. O I Oecidentalis lateris descriptio quod Ibernicus ac Vergimus alluit Oceanus
129쪽
Sabriana aestuarium sSabinam uium Cori citi Seuerae. YGalla aestuarium sMolis Herculis promont. C.Hertolond. Antiuestram promotorium,quod etiam dicitur Boi vulgo LEurim n Cornubra sue Cornualla. Damnonium quod etiam dicitur Ocrinum promoni. Reliqui Meridionalis lateris descriptio, quod Britannicus Oceanus alluit Post Ocrinum promontorium. Mons S.Michaelis Cenionis φ.ostia
Magnus portus orti stirib,uelportus Hamonis,ubi Gito Somthampto, Portamon Trifanionis .ostia sAtabra'. ἰouus portus Cantium promoni. stantia regio, sto Rent.νbii roburγ ct Canteibur . Orientalis deinde ac australis plaga latera, a Germanico alluuntur Ocean . describuntur. Post Taruedum quod oe Orcas promoni. quod iam dictum est Viruedrum promoni. m. broth 3IVeruuium promoni. N. ndrea ro
Varar aestuarium fDunbor. 27 Us Uuarium s Desis D. Tuuede iuxta quem Beruicia muniit um oppitam regis Anglorum, in finibus Scotiae, vulgo Ber6γα.
130쪽
Iames aestuarium framesis . Caesari. hodie Thamis. 'thesre, ue Rosesis ciuitas in eius es ripa post Londinum.
Uxellum aliis dicta , hodie Cestria, vulgo chestre 6echestre, Caerlegion, Caeribleon,Legecestria,urbs legionum caerchie. Corda
His uersussolis ortum magis seeptentrionales Damnii ,sunt in quibus urbes ha lania
Pos Damior aedis solis ortum magis Septentrionales, quas ad ortum uer gentes ab Epissio promontorio, Epidissimi.Post quos Cerones. TU Orient i rex Creo s. Dcinde C ρnacae. Deinde carini. Et orientaliores ultumq; cornabu