장음표시 사용
151쪽
omnia assuerint', natura, doctrina, studium : quare nemo exspectet, ut alieno tantum labore sit disertus :vigilandum ducat, iterum enitendum, 'pallendum: est facienda sua cuique vis, sua) ratio; non respiciendum ad haec, sed in promptu habenda; nec tamquam 1 5 tradita, sed tamquam innata β. Nam viam si demonstrare velociter ars potest, si qua est; verum ars satis praestat, si copias eloquentiae ponit in medio; nostrum est utii si eis scire. Reliqua partium Τ est demum dispositio; et in his ipsis primus aliquis sensus, et secundus, et tertius;
qtie secutis respondeo cum Quint.
I. Omnia affuerint. Ea dei orecenset, per appositionem. Cave enim ne quis uno horum sporet se orat rem futurum, qualis est in s eundo libro disputatio 4 c. 39. I. Pallendum. Vid. I, 2, 38. HOC verbum exquisitius initii videtur,mam quod liboal mutare altero ealialend. , quatig ost loer eonstitutio quam suadet magnus Valehenaeis rios ad Phoenissas Eor. p. is . Sieohim legi veliti ea tendum est usu, facienda sua cuiqua vis, stivi ratio.
sua. Turic.; a s e. manu ris ustis sua
m sie reliqui. - solus R. io inserit usus post Dis. En 4. Respieiendum. Ilio ost timidi respirare et sibi diffidontis : at eautiet prudentis III, II, 26. Nostrr sensus et V, lo, Io I.
rotiis tex natu, non innata. Pro Μil. e. 4; Orator. E. 49.
6. Nam viam ... qua est. Triri . , N. demonstrari potest viam υeloeitas suiqiis veIsti ἰοσὶ est: a see. mann N. Diam demonstrare eaetera non notantur a conforente ) si qua est: a ter . deletur Din m. Goel , N. v. dem. p. velocitas si qua est, cum Caan. et edd. anto Ald. itom Goth. Voss. I. Haec dantur ex Atin. , δε--onstrari missi vel itas suique est. Nostrvin reposuit Bessius, qui muti ram abest ni restitu rit manti m QU. am ad son entiam quam ad orati nis deeorem. Nihil oxputo. Possit ho aget talo quid: Nam demonstra ri potest , a Deloeila si eui est eundS, . rum . Vel: Nam d monstrare niam oeliat potori si cui est ars, verum. Neutrum placet. sontestitia aliquatenus pelluest; ipsa verba Quint. desp eo. - Nostri omnes demonstriare potest Deloeitias. En
en m artium; a see. manu Re --tium. et sic Gueuein. C Μν. eum G ih. Alm. V sq. I, e edd. ante Ald. nisi quod illis insor ut gnim Fiat sane n quo enim est potiunt, ultimum vocabulum recte repon malo Bogio. Sod hiulea tamera argu metiratici ut oratiotii aliquid excidisso suspiceria.
152쪽
INSTITUTIONIS OB ΑΤ. LIB. VII, io. I 43
qui non modo, ut sint ordine 'collocati, laborandum est, sed ut inter se juncti, atque ita cohaerentes, ne commissura pelluceat ; corpus sit, non membra. Quod ita continget, si et, quid in quoque conveniat vi illi rimus, et ut verba verbis applicemus=, non pugnantia, sed quae invicem complectantur: ita non res diversae distantibus ex locis quasi invicem ignotae si collidentur, sed aliqua societate cum prioribus ac sequentibus Se copulaque 7 tenebunt; ac videbitur non solum composita oratio, sed etiam continua: verum longius ' fortasse progredior fallente transitu, et a dispositione ad elocu
tionis praecepta labor', quod proximus liber inchoabit.
i. collo ti C M p. Andr. Voss.a, collati. G. u. Laborandum: sic Turio. Flor. nn. 7, Io, et apud Burm. V. C. Alin. etc., elaborandum. Vide VIII, Pro .is. FD. 3. Ne eommissura pellucent. Hic laus ea, quae pleriamque est eompositionis, transfertur ad dispo itionem, vide II, 5, 9, ibique locum
quoque, eum Alm.; a soc. manu quid quiaque, et sie G olf. CAM p. rum Goth. Voss. I, et p. d. anto Grypti.
suspicor: eui qui sitie, vel, si serripos it loci adverbium, quo quidque.
tillitii reperim tig eto in. ED. 5. Ver . . . replicemus. Hoc loco Fab. etiam dispositionem ponit itiverbis: debita enim verborum collocatio et iunctura digpositione quadam constat. Est hoc tamen magis elocutionis tit paulo post Fati. si-ntiiseabit. TCM . 6. Non res... ignotae collidentur. Libri omnos alato uad. , res non ... i. e. Ab hoe itide, negi iubento, res . . i. non e. Equidem transposui prius
res non l. eollidantiar. - Vall. lib. a prima manu, BR. 8, 9, 1a, a se . manu, et apud Burna. VOss. I, colligantur. ED. T. Se eoptiliaque. Turicensis se scopulia . a socianda manu s. cπυ-los. CAN p., copulas, cum Basil. Reliquae seditt. anto Bad , s. copulia
Correxit Bessius. 8. Lonyius. Vide tertii libri liti m 9. Labor. BR. 7, 3o, CIN M. Atidr. laboro. ED.
153쪽
LIBRI OCTAVI ABGUΜΕNTUΜ. PRO Mi UΜ. - CAP. I. Quae in elocutione spectanda. -- II. De perspicuitate. - III. De ornatu. - IV. De amplificatione. - V. De generibus sententiarum. - VI. De tropis.
154쪽
Idissere, quae in proximos quinque libros collata sunt, aratio inueniendi, atque inventa dis 'Onendi, continetur :quam ut per omnes numeros' penitus cognoscere, 'ad summam scientiae 4 necessarium est, ita β incipientibus brevius ac simplicius ira disi magi fi convenit: aut enim , difficultate institutionis tam numerosae 7 atque per-
rexit Regius. Ex Palatini vostigii ne lue enim ipsam huius scripti ram assert) Gobh. , sititiosa , t sus loco II, 4, 3. Malo. n. 7, injurio-scr. ED. - Nume, Me. Vido lib. V,
Caus. Nostrum et Goili. Vall. Co rexit Begius. 2. Per omnes numeros. Nape phra- Αἱ ducta est ab opinione PIthagorie, qui existimavit tim rata rotis a re numerit et numeris perseit undo quod absolutum est, dieitur habere suos
3. cognoscere ad. Quod hie in- erutit a derison. indo ante Ald. et , nee MM. haboni, nec CAMP. 4. Ad si nimiam seientia Usus vo cis si miliae qualis hic. Dequens in
155쪽
plexae deterreri solent: aut eo tempore, quo praecipue alenda ingenia, atque indulgentia quadam enutrienda
sunt, asperiorum tractatu rerum atteruntur: aut, si
haec sola didicerint', satis se ad eloquentiam instructos arbitrantur: aut, quasi ad certas quasdam dicendi leges 3 alligati, conatum omnem reformidani : unde existimant accidisse ut, qui diligentissimi artium scriptores exstiterunt , ab eloquentia longissime β fuerint: via i mea opus est incipientibus, sed ea plana, et quum ad ingrediendum, tum ad demonstrandum expedita: eligat itaque peritus ille praeceptor ex omnibus optima,
et tradat ea demum in praesentia quae placent', remota refutandi caetera mora sequuntur enim discipuli, quo duxeris7: mox cum robore discendi η crescet etiam eru-
4 ditio. Iidem primo solum iter credant esse, in quod inducentur, mox illud s cognituri etiam optimum : sunt autem neque obscura, neque ad percipiendum ' diffi-
a. Alenda. Guel , colenda, Cum
a. Didiaerint. Turie. quamquam per compendium) Guoliath. , didi-eerunt, cum Goth. Ietis. Tam. 3. Conatum. . . reformidiant. Vide V, Io, IDI. . Exstite, uni. Turic. a pr. manu exstiterint.
s. Ab eloquentia lonyissimo. Videli, is, 35; Iis, I, I 8.-Carneades apud Cicerociem, de Oratore, lib.
6. Quae placent. Ilaee omisit Goth.;
nec male omissa esse arbitratur Ge nerus. Non autem merito. ED.
Quae placent. Id est, quae probat ipse, ne sorte quis auscultet codiei Gottiatio haec omittenti. . Quo duxeris. Turia. , quoὼ -- aeria ; a see mauu quo uexeris, et sic Guols. Caus. eum Goth. Voas. a, Alm. qui tameti recedit in priore , quod obscuriore ponit competividio . quo rexeris, Ohr. Male. 8. Diuendi. Turio. a pr. manu)dieendi, eum Alm. s. Mox illud. Turie. sa sec. mantio Guel rb. C Mν. inserunt post, eum Goth. Io. Neque vid porripiendum. Ille quidem seripturam, ab aliquot mo do edd. flenson. Tam. Lor. Buse. Praelatam, potiorem censeo nOsua; ut praeeipiendum legatur. Quia enim
serat a neque obscura , neque ad
u percipiendum distrilia 2 . Nuiti quidquam igitur intoreat in hae disjunctione 3prreeipiendum si fuerit, eadem serit ratio quae modo S. 3
a ad Dyrediendum, ad demonstran
156쪽
INSTITUTIONIS ORAT. LIB. VIII, PRO. t rcilia, quae scriptores diversis opinionibus pertinaciter
tuendis involverunt: itaque in toto artis huiusce trac- statu difficilius est judicare, quid doceas, quam quum judicaris, docere; pr: ecipueque in duabus his parti
bus' perquam sunt pauca, circa quae si is, qui instituetur', non repugnaverit , pronum ad caetera habitu-PUS PSt cursum. Nempe enim plurimum in hoc laboris si exhausimus, ut ostenderemus si rhetoricen bene dicendi
Scientiam, et utilem, et artem, et Virtutem Enc; materiam ejus res Omnes, de quibus dicendum esset; tum et eas si in tribus fere generibus, demonstrativo, deliberatim , judicialique reperiri: orationem porro omnem constare rebus, et verbis: in rebus intuendam inuenti nem ; in verbis elocutionem, in utraque 7 collocatiο-
Nem' quae memoria complecteretur, actio commenda
ret. Oratoris officium, docendi, movendi, delectrandi partibus contineri; ex quibus ad docendum, evosilio et argumentatio; ad moVendum, affectus pertinerent:
i. Di fellius est. Tui icetis. a pr.
manu) omittit est, cum Alin. a. In duribus his piartibus. . lnvem. tiotis et dispositione. . Capyer. 3. Instituetur. Turie. Guelfi, instituitur, cum Goth. et edd. exc. CAMP.) alite Basileensem, quo accedit obrechtus -Solus R. io, instituetur. Εn. 4. Non reptanauerit. Dctilem sopraebuerit; neque euitia de voluntate potius intelligendum, quam de ingenio , quo docentem sequatur discipulus. Vide I, II, 9.
id quod OAt Deillimum utileuique tractati ii Quint., retro hic legero
vestigia loeorum, quos iudicat scriptor a se in superioribus tractatos. 6. Tum et eas. II re omittit n. IO. Το tum omittunt plerique nostri. ED. 7. Utraque: sie Tur. Cueis. CAMP. eum Goth. Aliti. Voss. a, et Pulit. antes Bad. Reliqui utrisque. Imri que. Nulli hi reperimus. EM. - In utraque. Haec quum sit constans veterum librorum scriptura, re remus ad in v. et eloc. quum recentiores dotit utriusquo, intelligentes res et verba. sed eodem redit, quoniam conjunxit eloc. cum xerbis,
8. Colloeiation. Meuius est Cic. in partiti. Est enim eo Levitia duplex,
quaedam verborum, quaedam rerum. Borum collOeatio est dispositio, v rborum autem apta est compositio, quae subjutigitur elocutioni. TERA.
157쪽
quos per omnem quidem causam, sed maxime tamen in ingressu ac fine dominari: nam delectationem, quamvis in utroque sit eorum , magis tamen proprias 8 in elocutione partes habere. Quoestiones alias infinitas, alias fultas, quae personis, locis, temporibus continerentur 4; in omni porro materia tria esse quaerenda, an
sit 8 quid sit 8 quale sit 8 His adjiciebamus, demonstrat
υam laude ac vituperatione constare; in ea, quae ab ipso', de quo diceremus, quae post eum acta PSSent, intuendum ; hoc opus tractatu honestorum utiliumques constare β: suas iis accedere tertiam partem I ex conjectura, Possetne fieri 8 et, an esset futurum' de quo deliberaretur': hic praecipue diximus spectandum, quis, apud quem, quid ' diceret: judicialium causarum alias in singulis, alias in pluribus controversiis consistere ; et in quibusdam sufficere modo intentionem, modo depulsionem; porro depulsionem omnems infi-
3. Sed maxime. Turie. Guel serti.
um VOqq. I, argutantibus librariis, stetit et modo S. 7), ubi horum a terque vressu pro inyressu uide VII, io, a 3; item mox). Quamquam speciom quaeras Gothatiae loetioni forsitan os III, 7, IO. Tum sie logas i ante ipsum d. q. d. quae ab im
so , quin Post eum G t. - demia ostri. ED. 6. Hoc opus. . . constare. Vido liti.
a duas habent communes cum δε- a monstrativa, de honestis ae da. titilibus. . Cesi erus. 8. Deliberaretur. Post deliberare me Valli lib. qui rursus apparuit)Bn. 8, 9, insoruni et donitionem. B. a ponit punctum post deliberaretur, et inserit de itione eum puncto. . s. Et in quibusdam ... d pulsionem omnem. Turie. Guel . Chu P., e. i. q. intentionem modo d. p. o. Turio. Guols. dant omne pro omnem) cum Goth. sere. Costi.) Bodl. Almel. Otedit . ante Bad. quo ace. Obr. nisi quod do titi in sorit post porro.Vofis. a, Dannia luee a consistere indo ad.
Porro non stibioeto depulsionem 7 dieitiar omittere, deserto ille Goth. suo. svido modo, item f. ia). Badius quidem de suo addidit morere
158쪽
INSTITUTIONIS OBAT. LIB. VIII, PRO. ι49tiatione' duplici, factumne, et an hoc factum osset 'praeterea defensione ac translatione' constare: qui est λ- inem aut ex facto, aut ex Scripto esse; Qx facto, de rerum Τ fide, proprietate , qualitate; ex scripto β, de
modo, scripturam supino receptam a reliquis. Soti tonita itido Dase rignulla platio est. Quandia enim ulla causa potest aut i Dietitione carer aut dopti l lotio λ Nedum iit u quam in superiori h g talo quid dixerit Noster, quod tamen domi iis iraro do be-hat Omondator Badius, anquirere
do hine tam portentosa interpretari sibi vivus sit Ged ynus t et qu' que ques-tines ii suffit de se portersimplement potir demiamferar oti potir d Pudet r. Nititur Badius locolit 9, aptissimo illo, si quis convolloro cupiat ipsius scripturam. Obrechius reducetis vetorem CDnstitutionem vertiorum dirimendo eam adjuvaro eo natus est: et in quia
busdam intentionem: modo depulsionem. Accepit pro socio in quibu diam et modo sibi opposita quo in oro variari invicem relata doeui. mus ad Vl, a ra. Sed ne hoe quidem proseit, quum desit insititivus roddendus accusativia intent. . puls. quem si intellexit Obr. , constare in fine, nihil enit. Pseudi Tum
iecturales causas, in quibus sit prima duntaxat intent. et u puls., Partim qualitatis, quae sagit iit rationem ot firmamentum svido III, e. ri). Nec prosse Codd. xequii ur hietioe probabilem seti qum praestat. Ego eurare locum despero cum B gio. Ille tamen accedere su picor ad manum Quintilicitiis consistere, in quibus tamen intentionem esse omnino et domi sionem, a pii Aionem porro omnem. Loca quo rospicitur stini et ill, 9. I; ei lii, Io, 3. - Το m feere. Apud nostros iaciti reperimus. ED. . Infitiatione. . . eonstare. Vide
a. Ae translatione. Turie., n. latratation P. GDeis Flor. a. Iairratione,
tatione , CAM p. Ae nitereatione edd.anio Ba d. pr. qui expressit Vallensem script raram, quum altera n DA-tram det. Rositi κ aut hoe aut a tione suad i. - Eadom nostri. ED. 3. Aut ex facto ... Deto, de rerum. Turio. Guel f CAM p. . a. ex scripto exso titit ex facto de rer. , cum coiti.
titit pia i esse omittunt conserentes
ot edd. cinio Ald. Ilio nihil aliud iii iinserit post O f. iterum ex s. Bad. Pr. nostram dat, nisi quod omittii ex post esse. Equidem suspicor sui
ser a. e. sex pto esse n. e. Deto. Ge-to do rem quiliti mox libri Onitio ante Bad. sec. ex omittant antoser plo. - utit ex seripto esse, rati t
159쪽
verborum vi, aut voluntate; in quibus vis tum causarum, tum actionum inspici soleat, quaeque aut scripti et voluntatis, aut ratiocinativae ', aut ambiguitatis , aut ii legum ' contrariarum specie continetur . In omni porro
causa judiciali quinque esse partes, quarum exordio conciliari audientem , narratione = causam proponi,
nes nostri, except. dens. ab emend. . . Vis tum . . . tum aetionum. Mo
net Quint. et in geripto multam esse rationalium statuum partem, neque
ibi solas juris eavillationes agi, sed
Causae cujusque qualitat ni saetis
expendi, quod per capita libri septimi extrema quinque satis ostendit. Jam v ro, quod toties vlI, α 55), subit uravari et hic vitium iterati eiusdem voeabuli r quum enim vix hene d ierii a de verticirum Di 4 di
cere, recurrit en is bis causarum et
vi actionum . . Nec quidquam aget hic emendator. Vis, posterior lOC , est natura, indoles, ut saepisΑ, me apud Nostrum. a. Ratioeinativae. Turie. Gueis.
nisi quod hie eum syllaba ei) Ca Mi . riationativa, eum Gothan. hie ut Gueli. Voss. a Ambictui teste,coiti.
probante Gestiero, me noxa item. Eadem nostri. M. 3. Legiam. Turic. Guel L CAM . , rerum , cum Goth. Bal. VOss. I, et edd. ante Ald. Correxit Begius. Pro legum omnes nostri habent m.
. continetur. R. I 3 solus eontinentur. Ei . - uuiaeque. . . contine
tur; sie quidem libri omno, nam
quod solus VOss. I, quippe narratur dare, nihil ad rem , tiec haeserunt V V. DD.; ex quibus tamen libenter quaeram, quo retuleritat quaeisque Z Eodem profecto quo in quibus
i. e. ad . verba et voluntatem . . sed nullaicitur eontinetur, ut cogamur agnoscere singularem; nec senientia fori illam eo ungendi rationem. Sod imperatur tamen eadem adjuncto illo quo. Et quare soleat conjunctivus est, continetur indieativus Qui eae tim incedentesm, manu'ME iter explorantem non sine plurima tamen ossension spectare cupiat, eum Ged yrii versionem consulere
iubeo. Nihil equidom video nisi ut
cum damtici sane Elogantiae quae relativum sitio que, continuatum
illud post modo positum in quibus,
Neque tamen eodem relatum) seritiatur et continentiar. lla meontueeontineri ne ionos qNatuor illarum quaestionum specie; et quidem nunc dicentur, unde sep to iurid indieativus comparet eontinentur, non eontineantur. Neque enim sie eo rigores v lim. Si sorte quis quia que...eontinetur conjungat eum Di aetionum , salvam Censons scripturam, is in alios se laqueos indue . s. Narratione... memoriam. Turi . Guel . CAMP n. Proposita conins mari re tritione aut memoriam,
eum libris omnibus ante Ald. qui
primus obsecutus Regio inseruit ramesessaria ad g nsum, quae mox Badius, lectore ramgra non monito, paulo alitor constituit. Beg. . cauisae fiam narr. Proponi, confirma ii nou Proposita confirmari, eonfutatio.. ne, etc. . minus eleganter sane,
160쪽
INSTITUTIONIS ORAT. LIB. VIII. PRO. i5r
confrmatione roborari, refutatione dissolvi, peroratione
aut memoriam refici , aut animos moveri. His argu
mentandi et afficiendi locos, et quibus generibus concitari, placari,' resolvi )judices koporteret, adjecimus: accessit ratio divisionis ' : credere modo qui discet, velit, certami quamdam viam esse, in qua multa etiam
tium hie Quint. restituere nemo si- hi sumpserit. Magis tamen ad eamaee ero haec putem di vi audientem. doceri nare. proposita, eonfirmariu probations, res dissolvi, etc. πPraeter ea quae nimium sunt immutata, roborari levius positum est, quo in hae re uti Quint. non memini, nam aliud est mox S. 28; in
3 Itidires. AB. 7, Io, Ia, 13,Iu dex. ED. 4. Oporteret; sic Ambr. I. Ommtere , Flor. Turie. a pr. manu uter. que). Reliqui oportet. - Vall. lib. BB. I, 8,s, o, II, Camp. Ande. deos. Ald., oportet. M. 5. Adj imus. BR. 7, 3I, CAMP. Ande. adjiciemus. En. s. Dioisionis. Iia Fabius appellat distributionein themiatis et eauis uae in capita sua: quae res dispositionem orationis effieit. Ea dieitue
. Velia, certam... in qua. Tur, cena. , Deilit tetram quadam variam est et t. q. , cum Alm. nisi quod ex hoe Delit et varia, nec ei; a fiec . ille manu Dei littera quaedam uaria esse in q. , et sic Gue s. eum tribus
Neapolitano Bessio. Uetat tertia quadam Daria esse in , CAM. rum Guol Deere narratur Voss. 2 ; sed Goth. ere. Gean. Delit tertia quaedam Daiaria est et t. q. Flor., υ. tetram a see. manu tertiam J quaedam varia esse et t. q. Ambr. I, υ. certa quadam
rivi in margino e via est et t. q.
Frugi esse reoeptam, quae ab Ien- sono indμ obtinet, nemo attentioν dixfrit. certam viam credi quam maxime vetat quintil. intiliis Ioeis
velut V, 14, 3i: VII, Procem. 4,
, Io extremo tolo, XII, I, 2R neu in tali potissimum multa possunt praestari sino doeirina. Qu-am qui
potuerit Donu nienter inserere reli. quae orationi, is maxime emondasse videbitur. Interim hoc cum caeteris statuam corruptum fidi quamdam, quum necusativus in ea teris sit antiquissimorum. Iline eruam 1 terram quamdam seriam esse ei in qu . Suh-jeetum quidem fluctuat, si ost ἀπόκοινοῖ intelligenda omnis hare πραγ- minia, eloquentia. Terram solum variam h. e. ad varia frugum genera odenda habilem, non tinius totam tibiquε indolis, exemplis astruere non datur, a d invenio in nostr ipso loco. Soli variatris apud Pliis Dium est, nec ignota alibi. id tamen attributum maxinis eongruit consilio scriptoris; nee aptum fuerit Balidam. Quod tamen vel praecipue