장음표시 사용
481쪽
tum: nes permanendum in uvasiententia conve Drebi,ac bonorum voluntatibus immutati sed temporibim a sentiendum.
- Quo Ru M irri initi secundum reconciliationis argumetum ex essicientib. caussis, quia sit rogatus ab amicis Pomprio & Caesare. Natura Sic pro Murena de sua lenitate: Ego autem has paries lenitatis &mansuetudinis uas me natura ipsa docuit semper egi libeter: illam vero gravitatis severitatisque persisnam non appetivi. sed a Rep mihi impositam sustinui. Cras ues illustratio reconciliationis ex eventu. Testata J Testata passiVE capiatur, sicut multa participia verborum deponentium. meis laribuου laues a veteribus genii dicebantur, alter bonus,alter malus. Hi colebantur in intimis aedibus:&lararium locus ille dicebatur. Hic per metonymiam pro aedibus Cicero δαίμ γα: Graecό appellatos ait in tInivei litate. οὐ- Syriam, ubi contra Persas occubuit. Pluta chus in vita Crassi. Condixisset J Condicere est denunciare,& convivatoris verbum.Plautus: Potare, amare, a que ad coenam condicere. aliquando legale & sorense verbum est, ut condicere nummos alicui, vel nummorum,
est repetere hinc condictio pro actione. Genera J Cicero tres generos habuit, Pisonem qui tum obierat. & hune Crassipedem, postea Dolabellam. Quamobrem l Con cludit excit sationem de Crassi desens one. Accepi, JComplexio est 'lii stionis universae per epilo rum antec
dentium argumentorum sic contractum: Sran hi omnia tibera essent amen talis essem. NOUAnt autem:
mares multo magis esse deleo. . ne' Hic repetitur Platonica illa sentetia de concordia principum,&quod cedendum sit tempori. Con- , si, res Hic repetitur locus ista, Non olfendes eundem bonorum sensum Lentule. N u N Q 3 AM ENIM PRAESTANTI Bus
i N Republica gubernanda viris laudi a esἱ iuuna sententia perpetua perman D: sed ut in navia gando tempes in obseelut, ari est, etiamsi pom
482쪽
io P. RAMI Irat HL ῖ r. tum tenere nequeas : cum vero id possis mutata velificatione assequi, lulium ess eum tenere cum periculo cursum quem ceperis potius quam eo comta ramen mutato, quo υelis tandem pervenire sc cum omnib: s nobis in administranda T publicastropo-
stum es debeat. quod amesepissime dictum est, .
CuM DIGNITATE OT iura: IVO de emper dicere,sed id si e lectare debemimcuamobrem ut paulo anteposeu essent omnia mihi se tutissima, tamen in R , tibi non alius essem, atque nunc pum. Cum vero in huncsiensium V alticiar beneficiis hominum, ta compellar injuriis,facile pa- . rior ea me de T pubistentire,ac dicere, quae, maxime cum mihi, tum etiam Reipub rationibus pinrem conducere. PRAasTAN Tinus J Definitio est viri politici. Mant in nawPHA J Illustratio proximi loci, quod tempori cedendum sit. Argumentum similitudinis est, cujus propositio collationem minorum habet. Tempe o ob
I J insigne est exemplum hujus loci quinto AEneidos de
alinuro, clim suadet .ssine e cedendum tempestati. L
cum ad illustrationem pulcherrimet sententiae adjungam. sic igitur primum poeta:
Ilipelsus tenuere rares,neejam amplius ulta occurrat restas naria undi' mundi' calum; Oum caruiem supra caput adytior νmber, Noctem inmem erens. mhorruit unda tenebris. Deinde Palinurus, segubernaror 'p', Patinu- ab abar Heu quianam tant, cinxerunt aetheran bis Q due pater Neptunepara sic deinde locutus Egere armajubet, vatilis incumsere remum OH quatis si insentum, ac fabasiatur: Magnanime AEnea,non thr Jupuer author Spondeat,hocsserem Italiam contingere caloe
483쪽
V- statione Velificare id veliscari, est vela dare aut se cere. Hinc velificatio. Sic cu omn/bi JApodosis similitudinis, ubi portus eu beatitudine navigatio cu sentetia comparatur. Quamob m l Concludit probationem propositionis. Cum Qero JAssumtio, ubi minoribus antepositis majora redduntur. Fac/h par orJ Complexio syli gismi. Haec pluasis Ciceroniana maxime est. Sic s lib. ad Vompeium:Apud me plus olficii residere facillim ε patior.
Apertisaute haec ago,acsaepius,quod V Vina ter meus legat tu ens Caeseris Unusium mese miniamum dictum, non modόDLltam pro faesare intem cessit, quod ille non ita illustri gratia exceperit γρego eum mihi devin Pum putarem. Itaque eπου mni ta gratia,quaesumma eLE, V opibus, quas imresilis esse maximas cfruor,ut meis. ec mihi aliter potuisse videor hominum perditorum dem consinas angere: nisi cum praesidiis iis, qua semper habui, hanc etiam potentium benevolentiam comjunxissem. His ego consiliis sitepraestentem habuissim,ut opinio me era,essem usius eisdem novi enim
temperantiam S moderationem naturae tuae novi animum, tum mihi amicismum, tum nulla in e terra malevolentia si usum et contras cum ma
gnum, ta excelsum, tum etiam apertum, Us
484쪽
PRAEL IN pp. AD LENT.plicem. Vidi ego quo am in te taleis, qualeis m
e dem in me videre potuisti. Vuae me moverunt, motis sint eadem te profecto.Sed quocuni tempo-' re mihi poteri 3 praesintis tui fueri tu eris omnium moderator confidiorum meorum: twι erit eidem, cui alus me uit,etiam dignitas curae. ta e quiadem certe tuarum actionum, sientchtiaram,voLutatum,rerum denique omnium socium comitems habebis :nei mihi in omni vita res tam erit usta proposita, quam ut quotidie vehemeutius te demecptime meritum esse titere. Vale. AptRτius A u T E M Illustrat assumtionis partem de beneficiis, ubi repetuntur de Caelaris liberalitate dicta prius. II si irristia j Gratia hic significatachrone gratiarum. Sic ad Curionem: Neque enim sum veritus, ne sustinere tua in me innumerab: lia beneficia non possem, cum praesertim cotiderem nullam esse gratiam, quam vel
non capere animus accipiendo, vel remunerando, cumi
landoque illustrale non possct. Ur ego e um J Hic ex fine argumentum est ad ea quae finis gratia fiunt. Sies ori Frui gcneralis est significationis,& frui de omnibus rebustam per se cxpetendis, quam propter aliud dicitur: ut frui vol uptate sapientia divitiis, fundis: Iti vero,de rebus commodis. Nec mih/ aliter illustrat reliquam partem asia sumtionis de injuriis. Prasidiu J Eloquentiam suam significat,& gratiam ex ea partam. ego J Approbat ad extremum yictum suum veluti consilio Lentuli. quod ex per nae adjunctis colligit. Simplicem J Simplex ex si perioribus proximis verbis quid significet proprie, deci ratur.Sic in Lucullo: Cu simplici homine simpliciter agerem. Viri ego Approbat idem similibus, & rem totam concludit. Sed quorun J Peroratio extrema fere ex a sumento prooemii, ad mutuae benevolentiae tacit que deprecationis significationem. Propositum verbum est sta lis caulla.
485쪽
ARcus Tullius Cicero quin' stionem de Fato obscuram ut beri volo, perlibenter hanc Fati quaestionem quotidianis praelectionibus explicandam suscepi: it Dialect icae nostrae usum discipulis meis exempli nobilis imo vero perobscuri perque distacilis explicatione demonstrarem. Fuerat vero in utramque partem deduci a disputatio. Duo Fatum constituebant, Posidonius,& Chrysippus: tres refellunt, Diodorus, Epicurus, Ca neades :llnus est disceptator& arbiter omnium
Cicero. . Posidonius igitur ut initio sillic de singulis attingamus, etiam paulo fusius&prolixius,ut summa rerum quaedam prius intelligatur, quam ad tam obscuram disputa idnem veniatur Stoicus Philosophus fuit , idem quo
486쪽
P. RAMI tantus Astrologus, ut sphaeram consecerit, jus sngulae conversiones idem esiicerent in Sole de Luna & in quinque Stellis errantibus,quod cisicitur in caelo sinoulis diebus ac noctibus. Hic ist-xur cum ita se Aurologiae tradidistet, studio suo
vehementius oblectatus,ntum, id es rerum omnium immutabilem dc sempiternam necessitatem naturae siderumque contagioni attribuit.
Haec sententia est omnium, quae de Fato ferumtur, maxima maximeque celebrata, ut Porphyrius summus gentium philosophus affirmarit, quaecunq; Dii fata praedixissent, ex siderum motu pr dixisse:&deChristianis Origenes sidera sic
interpretatur esse temporum signa, ut caelum sit veluti quidam liber apertus omnia tempora descripta continens,sed cum tamen librum ab hominibus legi non posse. Totus in Ciceronei cus hic fere amissus est: confirmatio certe tota periit, refutationis particula talum superest.nosa Divo Augustino sententiam quandam hinc depromtam,&ab eo refutatam transtulinius: ex reliquiis tamen apparet,vere constanterque P sidonio responsum esse, astrorum magnas quidem esse astectiones, sed humanae voluntatis, philosophiaeque vires esse majores. Secunda
pro Fato sententia est Chrysippi,Stoici item phialosophi, in Dialecticis tam subtilis&acuti, ut in Graecia vulgo jactaretur, si Dii Dialecticis ut
rentur, non aliis, quam Chrysippeis usiiros esse. Chrysippus itaque Fatum definiebat, caussarum seriem sempiternam, qua& praeterita facta esulant,& instantia fierent, & quae sequerentur, essent
487쪽
Ρ R AE F A T I O. trsent sutura: in eaque serie caussas non Alum necessarias sed voluntarias ctiam Sc liberas copilaba ut ejusi nodi series catena quaedam esset ex infinitis annulis inter se consertis & contextis, quorum firmiores essent alii, alii infirmiores: omnes tame sic inter se catenati, ut diliolvi & dio jungi non posient fatumque ita definitum quatuor argumentiS.naturae contagione, divinatione, enunciationis definitione,&caussarum antecellione confirmabat: confirmatio ipsa tota periit, ut& Posidonii; refutatio minus mutilata estan primo argumento oratio Ciceronis valde mutilata est,attamen ut ante Posidonio ita nunc Chrysippo subtiliter & acute respondetur,naturae contagionem multas quidem ad res valere, ad omnes non valcre, imo vero quaevis naturae
vitia disciplina & voluntate superari posse. S cundi argumeti tractatio magis imperfecta est, quant primi. Sed ex duorum philosophorum Diodori & Carneadis argumentis, duobus diversis & disjunctis locis utcunque percipitur. Diodorus vero Chrysippo occultius insidiatur. Cum enim satum improbaret,Chrysippeum divinationis argumentum in Chrysippum ipsum qui fatali caussarum ordini intexebat voluntarias & contingentes caussas) retorquebat: ut si divinatio esset,divinaque ut loquimur) praescita, omnia divinitus praescita vera falsaque, ab aetemno vera falsaque essentiunde fallaciter & captiose concludebat, Omnia vera necessaria, omnia
falsa impossibilia, nihil medium,cotingens , tuitum,liberum: quod tamen Stoicus ille in suo
488쪽
2s p. R A M 1 fato constituerat. Sic Diodorus. everso uno satiargumento totum fatum evertebat. Sed Diodorea sententia licet verbo fatumoppugnet, reipsa tamen non minus confirmat, quam series Stoica. Nam si omnia futura, necessario futura sint nil contingens, nil fortuitum, nulla denique libertas animis nostris relinquetur, sed niuia necellitate fatali Occupabu ntur. Sic enim verissime disserit Aristoteles αλι ἀζ- sit blato contingenti,ntum constitui.Hic Cicero
Chrysippum Diodori sophismatis explicare se .
nelcientem verissime quidem deridet,at Cicero ipse multo magis deridendus,vel potius acchi sandus qui sententiam tam improbam,tam improbe, quidem permultis in locis repetitam comprobarit: aut certe cum falsis sibi refellendas proponeret, non refutarit. In reliquis duobus
fati argumentis, logica Chrysippi spinosior est
Hic enim sic agebat, ac primum de enunciati ne, Necesse est omnem enunciationem veram esse, aut falsam: ergo in contradictione rerumcnunciatarum pars altera necessario vera, pars altera necessario falsa erit. De antecessione cauo
suum sic: Quicquid fit, antecedente caussa fit: ergo hujus facti est proxima quaedain caussa: proximae rursus alia abhinc secunda, secunda tertia, tertiae quarta, quartae deinceps quinta, quintae demum sexta: ut filii caussa pater, patris
avus,aVi proavus,proavi abavus, abavi atavus,atavi tritavus,eodemque modo in infinitum. Eri curus, qui Dialecticam non modo nesciebat,sea contemnebat, ad perfruendas voluptates cuin
489쪽
p R AE F ATI O. Isati necesitate liber esse vellet, haec dialectica a
guincta deridebat, omnemque enunciationem rerumque o nium catenatas illas caussas ant cedere negabat: imo omnem efficientiam fortuitis atomorum declinationibus tribuebat. Cicero reprehensionem Epicuream ut ineptam &fatuam coarguit, & sic exagitat, ut miserabilius Epicuro nil elle videatur. At bone, imo etia dia' lectice Deus utinam homines dialectica artem
aut veram nollent, aut omnino nullam nossent. unciatio, dc cx contrariis medio carentibus
disjunctio res sunt in vera Dialectica notissimae. tamen harum praeceptionum ignoratio Chrysippum, Diodorum, Ciceronem ipsum, tantos nempe dialecticos, in sententias tam impias impulit ut crederent, si disjunctio necessaria esset, partes quoque disjunctionis alteram necessario falsam, alteram necessario veram, id est, alteram necessariam,alteram impossibilem esse itaq; ille
immutabilem & sempiternam seriem, hi sempia
terrum omnis veritatis necessitatem confirmarent. Cicero tamen utrumq; & enuntiationis &antecessionis argumentum persequitur, illud ex
se inconstanter, hoc costanter a Carneade. Ca
neades aute veluti corypheus fuit enim philos, phorti omnium disputator acerrimus adversus Chrysippum postremus inducitur.Hic fatu una simina ratione tollebat,quia fato posito nihil esset in nostra potestate. sed praecipue contra divia nationem disputabat,nec divinatione sine fato polie cosistere c5clusionib. contortis esticiebat. Itaque Deo divinationem de omnem reru com
490쪽
28 P. RAMI tingentium scientiam adimebat. Tantam Carneadis impietatem Cicero probavit quod magis mirere, tandem tam conses opinionum quas fluctibus obrueretur,ad Chrysippeos scopulos ejectus, Chrysippi fatum fallaci & captic so arbitrio comprobavit.Sic tota de fato quaestio disceptatur, ut per istam Ciceronis logicam nescias utrum Potidonii,Chrysippi, a quibus sat una defenditur;anDiodori,Epiciu i,Carneadis,a quibus fatum accusetur; an Ciceronis, a quo haec controversa disceptatur dc judicatur 1, fravior culpa sit. At dici fortasse pro Cicerone judice potest,librum injuria temporis valde corruptum, totamque philosophiam Ciceronis locis communibus, 5 qcidem Academica licentia declamatis esse compositam .ideoque in ea Cice ronis judicium requirendum non esse, sed potius esse ex divina tanti oratoris eloquentia liberalem
quendam orationis fructum excerpendum. F teor,inquam,triacum esse librum:& initio confirmatione Posidonii&Chrysippi tota, & in his
senilibus, Academicisque declamationibus in gis oblectationem temporis & cloquentiae ex-
crcitationem, quam rerum accuratam aestim
tionem Ciceroni propositam fuisse, ut si quidrcprehendendum sit, non potius Ciceronem quam Graecos philosophos a quibus per ocium rerum forensium scholas istas transferebat) r prehendi conveniat: nec tamen si quid hic fausum vel impium sit, idcirco etiam laudandum vel approbandum judico: tantam vero Cicer nis eloquentiam esse,no solum fateor,sed etiam, P -