장음표시 사용
21쪽
Prooemium. lis & Morbillis perfecte sanaretur : Ergo Qui Pestis &sinii tes' morbi proprie haereditarii dici non possctunt; ita nec Variolae aut Morbilli. Ratio ulterior dari potest, nam non omnes morbi quibus parentes laborant, necessiario in corpore relinquunt dispositiones, per quas iidem in sobolem deriventur. Ratio rationis: haereditarii enim morbi, non nisi per semina liberis communicantur, quia haec semina similarium partium ideam, formam & proprietatem continent; sic arthritici &R.quisti calculos, semen articulorum parentis arthriticum .renum calia
ad hoc ut culosam dispositionem habent, debet ergo in solidis partibus, alia. inesse diathesis illa; at iis qui Variolis laborarunt & perse. xii. Ete defuncti sunt iis, nulla remanet labes, nulla superest dispositio talis, tota enim per criticam evacuationem & exanis thematum excretionem depurata est, alioqui periculum esset
recidivae; quomodo igitur eam quam in solidis & carnosis partibus non habent diathesin, liberis comunicabunt 3 neque enim omnes morbi haereditarii simi qui fiunt, sed hi tantum qui facti sunt, sic sebres putridae & fientes morbi proli non
Comunicantur. Quapropter ut morbi dicantur haereditarii, necesse est, ut dependeant a primis generationis principiis, tum formalibus, qualia sunt semen utriusque sexus , tum etiam materialibus , qualia sunt sanguis maternus seu menstruus , semen autem ut dicemus infra, ad Variolas seu . Morbillos non facit, ergo morbi haereditarii proprie non sunt. obienio. Sed dices quosdam fuisse,patres & matres qui Variolis & Moriabillis correpti nunquam fuere, quorum proles etiam immunes manserunt beneficio haereditario, e contra ii parentes,qui iisdem correpti in proles eodem jure deduxerunt, ergo sunt haereditarii. Re possist Respondeo hoc argumentum esse particulare, & nihil Alii fit;o probare, ut infra patebit. His omissis, alia magis succin-
.ut iis plo cta. cur Plerique iis assiciuatur, dari potest ratio, quod sine affectus
22쪽
affectus mixti, partim juxta, partim contra natUram consti- rioueam. tuentes; nam quoad Originem , seminarium nobis habent ei intur. connatum, quoad e flectiis Vero, symptomata praeternatura
lia & sicut ipsa quasi Pestis ) venenata quidem producunt, ex quo fit, ut peculiare aliquod genus febrium constituunt, hominibus tantum proprium, convenit enim homini omni &soli & plerumque semel. Nec obstat, quod si forte quispiam immunis in vita ab iis fuerit, aut quispiam in hos a Tectus seruptus inciderit; sunt haec rara dubia, & inusitata naturae eventa, quae communi observationi & veritati minime derogant. de quibus aPertius in sequentibus.
Vocantur autem a Graecis Exanthemata , quo nomine generalissimo in universum omnes eruptiones, seu 3'' 'cutis emores nitae , quibus corpus nostrum assicitur &natura ad cutim deponit, intelliguntur. Latini eas Mum a Latiniatas appellant, sed nimis lata aeque significatione, nam tu maeula, tribuit Philosophus 3. de histori animalium a. unde Variolae & Morbilli etiam sub his comprehendi possunt. quod nimirum turgentium instar in plantis gemmarum tuis meant. Plinius vocavit Papulas: Plinium secuti plures alii, tam Veteres quam Recentiores, nomina Variolarum & Mor-hillorum confundunt inter se, & unum quandoque pro altero accipiunt, ut Videre est apud Sennertum LV. . Cap. 3 o. re Forestum Lb. o. destis. OV. 1. Paraeum Lib. I s. Cap. I.'te O.
23쪽
Echirmata Mariolas seupustulas, Exanthemata vero Maculasinistilis seu Morbillos vocant. Alii Uariolas a variando dicunt, eo dς dia quod cutim varient: Arabes vero propriorum vOCabulorum amatores, Variolas appellarunt a varorum similitudine,quod instar mari in corpore emineant: sunt autem vari tumores exigui infacie Utractis amnes , ex crasso ferventique succo collecti, ad quorum similitudinem Variolae dictae stat, tanquam parvi mari. Riolanus utpote Vir arte & scientia pro-Vectim mus , Variolas dicit pustulas esse eminentes, humore
Plenas, & Plerumque suppurantes,Germanis die ur MIechtenitu Poemtoder die Eliat tern. Gallis, La petite Verole,dicta .
Morbillos vero vocat Rosalia, Rubeolas: quia cutim rubore tantum perfundunt, nec elevantur aut suppurantur, Germanis
die massernoter listaeir. Gallis, Rougeole. Clariorem &ad rem aptam horum nominumEtymologiam & differentiam discernit Luω vicus Mereatus de Puerorum morbis Le. a. cap.
2 a. Rationem nominis inquit desumptam esse a varis es morbo, quippe Mari sunt excrescentiae pustulosae, quae in facie plerumque apparens vulgo die filiiveii ober ungarii cum
evidenti cutis asperitate. Morbilim vero se vocatur ex maligniore conditione, cum certum sit , Psem antiquitus morbum fuisse nuncupatum , re ea ratione Morbilius quasi levis Pestis dicitur: Est tamen uterque affectus Variolae & Morbillide genere pustuIoso, quippe in Variolis pustulae siunt humecti
res majores & suppurabiles; in Morbillis vero minores, re is undeMo .lubiles aut evanescentes: Fracastorius Morbillos vocata fer illi. VOre: verum quidquid sit, si de rebus constat, facile de ve
bis conveniri potest, ut fusius patebit, ubi infra de differentiit auri sumus.
24쪽
s Morbillorum. Ariolia fiunt exarassemata, seu pustula fauigae , insumma
totius corporis cule , partibusq&e cuti proportione corre- V'UR.
spondentibus, cunn hebre continua, propter fanguinispeculiarem essereti centiam ρο ebullitionem, riam quoque secum me-hente Implomatum genera. Dixi Primo Exanthemata ; quoά genus generalissi- Explicatiσimum denotat , sub hoc enim etiam echtymata continen- tur ; nam ly exanthemata , non est certi morbi nomen eatur Ex ut phlegmone , sed ιDais dicuntur generali fignifica mih i caetu humores quilibet , qui ex alto corporis in Cutem Pul-Iulant , pustulasque excitane, aut asperitates quasdam, &ideo Variolis & Morbillis hoc nomen potest adaptari teste Hipp.& Gal. 6. Epid. Sest.2.2. Du Sest. 3. GaI. s. Meth. Med.
Dixi Secundo. Pustula sanisse. Quod significat
genus differentiale , siquidem in genere sub natura tu- te. ''morum praeter naturam Continetur Sunt enim eminentiae adestque magnitudo aucta: prominent autem in genere Io- quendo) in cute tumores, tubercula &Pustulae, tumor tuber culo major est, utroque minor pustuIae, unde elucescit genus differentiale, quod variolae non ad tumores & tubercula, sed ad pustulas & exanthemata reserantur , quia tumorum. minimi sunt, nequaquam magni, ut Phlegmone & Furunculus , atque ideo Hipp. g. 'bor. inter pueriles morbos numeran
25쪽
exanthemata. Nec obstat quod Mercurialis probare conatur Variolas nostras non essὰ Veterum exanthemata ; quod superfluum affertum videtur ex eo,Cum hoc nomen adeo sit generale, ut certam non indicet morbi speciem, sed omnibus in cutem eruptionibus, etiam ipsis maculis attribui possit. Objectio. Dices. Variolas & Morbillos Hippocrati & Galeno costerisque Veteribus non fuisse cognitas; ergo alia videntur esse exanthemata, quam Veteribus fuerint cognita ; nam ut in
quit Manardus Ferrariensis Lib. Epist. 7. Epistolai. Variolas G Morbidos sub Exanthematum nomine Galeno, Uflub Hem petis titulo Hippocrati forsan notas suisse , mel plane ignotas.
Responsio Respondeo. Manardum abunde in hac re refutat Franciscus h Valeriola Enarrat. medicinat Lib. I. Enarratione 8. Re- Responsio spondeo Secundo. Hoc assertum non este vetus sed im-il. maturum , seu immatura fundatum ratione censemus ex eo, clim non fundatam rationem notabili experia
entiae pnxponat, nam ipse Hippocrates Lib. Epid. pustularum rubrarum rotundarum parvarum &c. saepius meminit, & A cius Lib. i . infantibus papulas per universiuin corpus erumpeis re scribit, non ergo Graecis omnino incognitum hunc ast ctum esse puto. Et quis quaeso dicet eos novos, Veteribusque incognitos affectus, qui ab antiquissima causa ipsis quasi Prothoparentibus nostris Adami&Evae principiorum impu-Rς*φpsi. ritatibus oriuntur λ Accedit quod , cum Arabibus fuerint noti, &dudum ante ipsos grassati, eos minime novos morbos censuerunt; Quia si primum Arabum tempore grassari Respotiso cepissent, illud speciatim ab illis fuisset annotatum: Et quam i V. vis ab iis primum exacta eorum descriptio tradita sit, Hippocrates vero,Galenus caeterique Antiquiores vix de illis menti nem fecerint, albitrari oportet, ideo peculiarem illorum tractationem ab hisce Veteribus non fuisse iustitutam, quod sint tantum accidentia febribus synochis & malignis supervenientias
26쪽
tia , & eruptiones criticae, proprium & peculiare morbi genus minime constituentes. Vel dic: quod in Graecia propter ae-Responsi. ris clementiam, & exquisitam ac strictam victus rationem ita V levis fuerit affectus , ut Medicorum curam non meruerit, prout plurimum hodierno seculo fit, ubi anus edentulae, relicto Medicorum prudentum ministerio, curationis scopumabilvunt. Quemadmodum etiam apud Indos occidentalas
propter summam aeris cIementiam, ita levis este consueverat, ut vix animadversius fuerit ante accessum Hispanorum in has regiones et Postquam vero AEthiops quidam eo delatus, Variolis pestilentibus Correptus est, .Communicata per CO tagium maligna & venenata qualitate, tam immaniter grassati caepit affectus, ut magna Indorum pars de medio subi ta fuerit; Cum enim antea impuritates illae ex sanguine reli. ctae, ob elementiam aeris facild a natura discuti consuevissent, accedente postmodum venenata qualitate , graves morbos effecerunt. Nihilominus tamen Ueteres quae necessaria sunt ad earum curationem & cognitionem reliquerunt, scilicet, in febribus malignis eas apparere,esse quoque si recesserint , aut paucae fuerint,periculosias, non esse repellendas, sed potius iucutem attrahendas,demum quibus remediis sint exsiccandae. Nenue tandem obstat si quis dicat, quaedam esse in qui- Aliachi hus exanthemata Hippocratis, Galeni & Aetii cum nostris Variolis & Morbillis convenire non videntur : huic respondendum est, nec nostras VarioIas & Morbillos semper ejusdem generis apparere, imo ejusdem generis morbos, aliis a que aliis iaculis ex diversitate Regionum & victus , ex peculiari vi syderum, ex vario hominum vitae genere,ex causis aliis tum internis, tum externis, quasdam mutationes& differentias aceipere posse: Interim tamen, ut mox allegavi. multa quae tum ad naturam horum, tum ad curationem spectant,
27쪽
ulteri definitio..i expli. cati . Quare variolarum
Dixi alio. In summa χιius conporis cute partibusque euii
proportione corresondentibus. Ex quibus verbis vera imprimis differentia ab iis exanthematibus elucescit , quae unam tan tum partem assicere solent, ut Psythracia, Vari, Exanthemata a Paulo inter externos capitis affectus Lib.3. descripta: Variolae autem totum corpus inficiunt. Quod ii tamen unam partem seorsim laborare contingat, id casu potius fit, quam morisbi natura, ubi notandum,haec verba definitionis quoad sensum expressa esse, negandum enim non est, & experientia anatomica constat, quod Variolae de Morbilli non tantum in e ternis corporis partibus , cute scilicet, sod etiam in internis
cuti tamen proportione, seu connexione nerVorum, must lorum, Venarum, arceriarum correspondentibus) ut pulmonibus, faucibus, intestinis, ventriculo &c. generantur : Poti fimum vero erumpunt in facie , quod e contra contingem
let in Maculis purpureis seu Petechiis, quae faciem raro &parum occupant, quamvis tamen certum sit in utrisque humores sursum ferri, ut deliria, cerebrique symptomata palam ostendunt: sed quoniam cutis in facie tenuior est & rarior, nifi copiosa fiat humorum expurgatio , in cute non fi mantur, sed exhalane, & per insensibilem transipirationem dissolvuntur; vel quod in Petechiis humor crassior non soleat sursum ferri, eo quod vasis majoribus plerumque contineatur, in Variolis vero sit in ipsi partium substantia , sive quod facies aeri continuo exposita inutilem illam & exiguam
purpurarum evacuationem non admittat, In Variolis autem maximus impetus naturae, humorisque pravi abundantia ita timeant, ut non obstante acris frigiditate, in cute facie puli Ient , nisi summo & extraordinario aeris rigore repellantur:
Aristoteles scribit Varos potissimum fieri in facie, quia locus humidus 'est & rarus, materiam propterea crassiorem facilius cipit, quod humoribus istis etiam convenire potest.
28쪽
Praeterea patet ex iisdem supradictis definitionis verbis Variolarum & Morbillorum subjectum eme Cutim, ac impri- ξ uoibit, mis externam ejus superficiem,quae epidermis dici tur cum sub- locum.
jectis partibus. Dico cum subjecita partibus , squidem cutis sola, utpote , teste Galeno solum usum habens , & nullam actionem si stridie loquendum est) morbi alicujus subjectum
esse nequaquam videtur, verum quia nos in genere loquendo ut in Anatomia nostra fusius actum ipsum usum ab actione non distinguimus, quia invicem facile convertuntur; nam partis actio, quia ad quemcunque finem spectat , saepe usus atque etiam usus, quia actionem non excludit, actio dicitur: strictius tamen si rem capiamus,usum latius patere,quam acti
Exinde autem non sequitur, si cutis proprie actionem non habeat, sed tantum usum, quod morbi subjectum esse nequeat, nam secundum me actio privata, de qua textus Gal. quamvis de publica id non afferam) ab usu nullo modo distinguitur ;actionem autem privatam, quae sibi Eli consolit, habere cutim quis dubitat 8 habet enim alimenti attractionem, retentionem&c. quin & publicam quae consulit toti animali habere dici potest, videlicet dignotionem qualitatum tactilium : Verum Ut hanc cramben verbo auferam, studio addidi : cumsubje-Pis partibus, quatenus scilicet cum Nervis & Musculis , Venis& Arteriis , conjungitur , qua ratione sine dubio morbi &eonsequenter Variolarum subjectum dici potest : Dic quodvis,utrumque enim tacite sustinetur; nam cutis per se sola, . vel cum subiectis partibus juncta, subjectum Variolarum existere eotest, & testantur id historiae, quod quibusdam post
mortem disiectis, deprehensum sit eorum viscera non secus atque cutem, sordidis ejusmodi pustulis, affecta fuisse, ut testatur Fernelius a. de abditis rerum causis Cap. I 2. Dixi 4to. Cum febre continua. Ubi notandum primo, Quared arduam inter Authores versari quaestionem, num Variolae & '
29쪽
etam se. Morbilli sine febre esse possint ὶ Ratio dubitandi haec est
Me conti Cum enim vitium hoc in sanguine undecunque etiam con ' tractum sit, natura per quandam Criticam evacuationem &ebullitionem, ut vulgo vocant, soleat discutere; quaeri omnino Cum ratione potest, an semper hoc fiat cum febre, an vero
aliquando etiam sine febre Variolae an Qui assirmant eas sine febre esse posse , id ita fieri posse Iis. Es r commenti sunt , & quidem juxta mentem Antiquorum, quia
Yatione, ' potest sanguis esseruescere in Partibus cuti proximis, tumque ilςMntvν, ejus calor cor non assiciet, nec fiet febris . vel saltem prim subsequetur, quando scilicet in pus transmutantur ; Ratio, nam dum pus fit, febres fiunt, quem casum, etsi rarum, pos sibilem tamen contendunt, idque docere videtur Theophrasus Lib. desudoribin, qui vult, in eorporibus nostris ex sudoriis
bus & laboribus eruptiones quasdam, seu exanthemata fieri Varissimilia, quarum tres causas affert, anni tempestates, eX- crementorum abundantiam , corporis motum & agitati
nem. Cessius quoque Lib6 Capua8. de pustulis &exanthemati
bus agens, ait eas similes esse Varis & neri ab igne, vel a frigore, Vel medicamentis. Rhases etiam Variolas post febres erumpentes, statuit salubriores esse iis, quae febrem Priecedunt, eNquibus liquet Variolas sine febre dari posse. . v Violae NegariVam qui tuentur, cui Ec nos subscribimus, firmiori proprie pede incedunt, & tam ratione, quam autopsia priorum con vi fundunt argumenta , propriamque sententiam sequentibus rab i. evidenter fulciunt argumentis fundamentalibus. Primo qui- febrς. dem non negamus posse pustulas seu exanthemata quaedam oriri sine febre, quae tamen non sunt Variolae nostrae de qui- ...' ' bus agimus :,Variolas enim necessario febris praecedit vel' saltem comitatur, estque continua, utplurimum autem prae cedit , & ideo illa febris c. non ut quidam recentiores Opi nantur symptomatica est, sed semper ellentialis, & sui gene ris: ut mox infra utpote quae dummodo omnia recte sucis
30쪽
eedant apparentibus Variolis & Morbillis paulatim evanescere incipit , quia fieri solet crisis ratione , natura per habitum corporis febrem Ivente, id est, quia Variolae nihil aliud sunt, quam criticae evacuationes febrem QIventes.Crisin vero& ebullitionem sine febre fieri non posse, omnes tenent, imo non tantum adest febris, sed etiam dolor & pruritus maximus. aepris interdum intolerabilis , interdum tamen mitior est, cum humor minus est acris&Hferuescens , ut in pustulis latis, quas vulgoGrandines,Crystallos idio Vidim VPetreis appellat, de quibus mox infra fusius. Dixi mox supra: dummodo omnia recte succedant, se bres enim illae, quae, postquam apparuerunt Variolae, delitescente priori febre, gignuntur, sine dubio omnes sint symptomaticae. quandocunque ut loquitur Horatius Augenius Lib. i. defebribus Cap.Iλὰ generentur, praecedente alio morbo, ad
Notandum ado. quod illa emervescentia seu staris, quae variolas excitat, non fiat juxta cutim , sed in ipsis etiam va-ss interioribus, a quibus in superficiem humor transmitti.tur; fateor autem non posse ita facilὰ humores effervescere prope cutim, idque ex eo, quod Pars ea corporis in aere attracto & adumbrante refrigeretur, non nego tamen id impossibile, quin imo frequenter posse contingere, quod hum res in minoribus etiam vasis juxta cutim, id est capillaribus, putrescere possint, & ut Gasinus docet, in intermittentibus in ipso habitu corporis putrescant & corrumpantur, & Consequenter eriam, qui in minoribus istis vasis, vel juxta habitum ex facta putredine ebulliunt, febrem generare, set qu4ndo bris ardens selvitur, extrahitur humor in habitum corporis, sive vasa minora, & tamen adhuc febris est , nec transpiratio cutis id prohibet, ut experientia ostendit, ideo statuendum rem praecedere variolas, & simul eas interdum febres fa-