장음표시 사용
41쪽
los non afficiunt; cujus ratio sorsitan haec dari potest , . quod ' natura tenui rem humorem ad oculos non admittat, sed dic sper, & si admittat facile dispellat , crassorem autem quem natura in copia transmittit, nec repellare,nec dispellere, quia eundem admittat. Objectio. Sed dices, hanc rationem non subsistere, cur enim oculi, qui secundum Aristotelem 3I. problemat. 22. soli non rigent, neque gelu tentantur, tam graviter a variolis assici pollent 3 Responso. M Suam in hoc este differentiam , quod illud sit e trinsecum agens, a quo se perpetuo motu & sepimentis tuentur oculi ; hoc vero internum domesticum& crassum: sicuti autem bella domestica sunt multo graviora quam externa,ita& hic. Alii vero contrarium statuunt, uti Grillingius Db.s. Med. Prast. Cap. ' fol. 83 . qui dicit in Morbillis & eorum o tu plures ex oculis exstillare lachrimas & acriores esse plerumque, quam in Variolis ; rationem nullam addit, inter dum credendum est, tam senis Practici experientiae. Annotatio Notabis hic obiter, de Variolis & Morbillis non tantum inter Medicos, sed inter assistentes mulieres, praesertim in A lis Magnatum, innumeras fere proponi quastiones&dissicules intes, Doctoribus aliquando dissiculter solubiles; ita ianὸ m
minit famosi us Bumaria Archiater Thiemater, foeminam illustrem in Gynecaeo olim interrogasse: cur infantesplerumque citius Hariolis quam Morbissis assicerentur , cum tamen Morbilli facilius erumpant re dispareant, atque aded mobiliorem materiam prasupponant ' non levis revera haec est quaestio,ad
quam modo citatus Author docia admodum respondet: Dui plex es, inquit, excrementorum contentorum in1anguine materia, una crassor, aliasubtilior, b ut alibi dictum, molatilis resto is, nec dubium es quin orassor per Hariolm , subtilior per
Ratio qua- -rbilis evacuetur,interim tam utramque expellent necessumme plς incumbas naturae, rebae natura a multitudine magis quam sib
i, Elii Cul illius acrimonia irritetur in infantibus, re pueris in quibus si ur
42쪽
. Variolarum Uin Orbidorum. a s
nondum tam acris es, omni,que excrementorum aci im0via ab em in sentibus
superante humiditate facile obtunditur, consequens erit, ut cras ' ' μ' sor Mariolarum materia , in regionibus Germanorum plerum s .iitae 'maova ex parte citiis,quam subtilior Morbillarum pars , apud infantes s pueros expellatur. Quod si mero contrarIlim contingat , id mel diverstati temperamentorum , vel intercedenti contagio adscribendum est, quia sectus EF experientia docuit,
ut modo Asorbilli, modo Mariolae epidemice gradsentvr re ob-meniant. Et haec per parenthesin. Dimerentiae tandem,quae Variolas & Morbillos a eonfia Alia dime. milibus pustulis disicernat, ansam dedit tertium quoddam ge- ςnti v nus pustularum,pueris familiare,&Variolis quoad magnitudi- s i nem simile&etiam quoad figuram , cujus de riptio, ut supra lorum a 'diximus, apud Virimi midium est, vulgo a Gallis miroleste, ς' insimili
dentes, quae licet pueris familiares, Variolisque quoad magni- grandinu, tudinem & figuram similes,in multis tamen ab iis distinguun S' ς tur. Primo , quod Variolae cum rubore & inflammatione 'appareant, tarde suppurentur , & ad undecimum, quin imo D mercii. I 4. diem perdurent. Crystalli vero albae sint, & vel uti vesicu ς ruintae seroso humore repletae, quae intra triduum dimimpuntur& exsiccantur. Secun , Variolae semper cum febre & non ii sine periculo,Crystalli vero plerumque sine febre, & sne periculo. Tertis, Variolas incurrunt omnes quasi homines,quia iii est morbus haereditarius, Crystallos vero non item: ex quibus patet Crystallos ad genus Variolarum & Morbillorum, tanquatertiam speciem esse reserendum. Nota,cum secundum plerosque ex eodem sanguine menstruo Elephantiasis seu Lepra generetur, quaeres, quonam demum modo a Uariolis distinguantur Z quomodo nimirum in D Variea '
43쪽
Variolis universus corporis habitus expurgetur , in illa verorreptian. immedicabili malo defaedetur Res'. id explicare non est dissicile, modo sequens propositio bene distinguatur: Con-- Variolis, ceptio fit, vel antequam fluant menses, vel postquam fluxe- Neur hae runt, vel dum fluunt. Optima fit post menstruorum fluxum, ivir eou' utero repurgato, deinde antequam fluant, deterrima autem teri ipsis fluentibus, quae etiam legibus divinis prohibita est: nascuntur enim faetus elephantici. Itaque ex pravo sanguine generationem Qrtitur homo, ut, qui fluente menstruo gignitur fit elephanticus, qui vero, post uterum a sanguine expurgaeum generatur, cum ex optimis purisque principiis coalescat, solidae partes bene se habent a nativitatis principiis, solummodo dum ad nutritionem purum impurumque suum sanguinem prolectat , labem aliquam contrahit, quam deinde per Variolas expurgat. Non omittendum, hic est novum quoddam Variolarum genus, quod sub historia exanthematum, quae annis superio in ribus in tota civitate miennensi grastabatur sub titulo Roμ- hae seu Rofamiae Neapolitanis dictae, quae a Germanis proptex analogismum i a Boemis nominatur I cujus descriptionem Ionsonus ita habet. νυ illis Rosalia seu Didematasunt maculae rubrae quasi igneae, desu Rio, quae cum vix effatu digno tumore, per universum corpus quast quaedam errsipelata parva, in principio morbi, seu se quaris mel quinto erumpunt, progreDu morbi totum corpus occupant, ut id quab ignitum appareat, is color in declinatione iterum, ut in principio in maculas mutatur, quae tandem septi o vel nono die evanescunt, epidermide quasi squaramis deciden te; horumcu ,hει, ramen curatio nihil singulare habet, sed ob cause cognatio uti varie- nem, quam cum aliis habe una eademque cura perficitur hoc
44쪽
Boemis id est ultio dicitur , a rubore nimirum, quae saepe cum calore, tussi, aliisque Morbillorum symptomatibus invadunt, minus tamen sunt periculosae, quam vulgares Morbilli, & quandoque solae invadunt, quandoque Variolis inter se sparguntur, quandoque fanatis Variolis superveniunt,de . quibus fusius Sennertus Lib. 4.de1 brib. Cap. Ia OI. FI 2.: Nihilominus etiam hoc malum subinde grave & pericu-Iosum,imo saepe lethale est, calor enim est ferventissimus, sitis inextinguibilis, saepius ac plerumque cunde tusses excitantur cu oc faucium viscerumque aliorum inflammationes, deliria & alia
mala urgent; in declinatione tandem materia ad articulos extremorum transfertur, ac dolorem &rubolem, ut in Arthriticis excitat, cutis squam marum instar decidit, mox pedes ad talos & siuras usque intumes Cunt, hypochondria laeduntur & suspenduntur, respiratio dissicilis redditur,tandem. que abdomen intumescit, aegri ine non sine magno labore &post longum tempus pristinae sanitati restituuntur, saepe etiam moriuntur. Cujus notatu dignam resert historiam Sennenus supra citato loco.
Puerum quendam Graiiuelaviae post hune morbum , pedi OhR Tyx φbus, cruribus, scroto, mentre ac facie intumuisse, cum genarum nonnulla ac perpetuo rubore, febricula irregulari, tus, quo
pauca, eius spumosa saltem G pituitosa rejiciebat, cum summa respirandi discultate. Hic,prima die antequam moriretur,possummam re spirandi discultatem ponderis 1ensum circa pectus, ac sertorem, pulmonis abscessu rupto, pus Usanguinem atrum tus rejecit, re bino septimo ab illo die, riim eadem suetoniata redirent, mortuus es: Corpore aperto,tota pectoris cavita aqua citrina repletatulmones ambo toti lividi is sangraenost, finister magnum intus abscessum fovebat: Abdomini innatabant intestina tota simili aquae, omentum prope consumptum mi feta
tur, hepar pro individui tione porten Hae sint magnitudinis
45쪽
ει subpallidum. Talia autem mala aclymptomata, arthriticos nimirum dolores V tumores abdominis, o id genus similia, bula morbo succedere mirum non es, cim enim Variolae non soli in externis partibus, sed etiam in omni viscerum superlicie erumpere solent, idem etiam in Rosalia accidere potest , o ficut totum
corpus extra inflammatur, ita etiam viscera interna proculd bis inflammantur, ετ de pulmonebus res extra dubium es, nesetiam dubitare quiue potest de aliis visceribus, unde materiae parte ad extrema protrusa, primum sunt dolores arthri ιhinc ta- mores 'dropici,ae miscera ipsa corrumpuntur. Superest , ut dimerentiam statuamus inter Morbillos iamaeulas illas purpureas in febribus malignis apparentes, quas vulgo Petechias, Germani Diet Uenivocant de quibus alibi ) quas plerique inter se confundunt, & ab iis saepe in praxi Eruditissimi Viri non sine ingenti patientum sanitatisque di
scrimine) confunduntur. D;ὐh . Diiserentia ergo Ima est haec: quod nimirum Illae ma Variolaria culae purpureae, pumalae non sint, sed superficiariae solummo- Pςx chii. do efflorescentiae, sine elatione aut tumore, sed Pulicum mO sibus saltem quasi ex toto similes; praeterea nullum pruritum edunt idqne ob summam malignitatem ejusque narcosin nullumque ullius pome relinquunt vestigium, quae omnia L men conveniunt in Morbillis & Variolis. i. Dimetunt ΣD. Ratione loci, quod Variorae & MorbiII1 quamvis in toto corpore erumpere soleant, majori tamen coinpia in facie pedibus & manibus apparere consueverunt; in m Culis Purpureis vero aliter evenit, illae enim in pectore & dorso Praecipue apparent, ratio autem hujus haec est, quod cum Variolae oriantur ab ebullitione sanguinis, cujus beneficio fite cretio ad cutem, excrementi in eo latitantis, Sc prava quali te affecti, ad quod multum facit hepatis, tanquam ut antiqui volunt sontis & originis sanguificationis, secundum nos
46쪽
Verca partis coadjuvantis, Vel potius perficientis sanguificationem, distrasa vel intemperies; etenim, ut eXperientia obser Vamus , & ratione convincimur, hepatis emunctoria sunt facies, manus ac pedes, unde fit,ut Calidiore hepate praediti,facie rubedine ac pustulis, vulgo gutta rosiaceu laboraret calorem. que internum in votis manuum ac pedum percipem soleant,e que ratione major fit expulsio in illas partes. Contra Vero maculae purpureae in febre maligna, a corde praecipue affecto oriuntur , ideoque circa partes cordi vicinas erumpunt,& Pra cipue Circa lumbos, quia in iis Vena caVa & artaria aorta d
Differunt Isio. Ratione coloris, quod primae maculae, quae in Variolis & Morbillis coni piciuntur, sint floridi & rubiacundi coloris & exiles,ac postea dilatantur, maximeque appa reant in facie & manibus, ut diximus Petechiae vero sint rubri obscurioris coloris, declinantis in purpureum,& in principio ali uanto latiores & exacte rotundae, & nullae fere erumpunt in facie & manibus, sed in pectore, dorso, d
Disserunt so. Ratione temporis & motus, quod Variesae ret& Morbilli apparentes, tertio vel quarto die a febris invasione,
criticae eme soleant, & utplurimum salutares : maculae Vero purpureae etiam septimo die apparentes,.plerumque symptinmaticae sint,& morbum reddanideteriorem,cum aliter debere fieri videretur, morbus enim crudior est quarto die quam septimo : hujus autem eventus ratio inde desumenda est, quod
in Variolis&Morbillis plerumque febris incipit a sentino ..
vigore, ideo non ilum tertio aut quarto, sed etiam Primo vel x olae quin secundo die, cretiones fere in ca criticae possunt contingere; x0diς
siquidem, ut dictum supra, Variolarum & Morbillorum cru- fetite C. ptio una crisis est. Verum febres malignae segnius progredium criticae deitur, & principium earum ad septimum plerumque extendi-D 3 ita RQRi eu
47쪽
tur diem , unde eo tempore eXcretiones contingenses, non
polliant esse vere criticae. Sed Quaeres, cur autem Variolae & Morbilli tam cito ad sta- Ratio,cur tum perveniant, non autem febres malignae 8 Ress. id inde fierI , quia febris Variolarum & Morbillorum a putredine letam eiib Vissima &sanguinis ebullitione potius, quam intensae mate- adst-xum riae putredine fit, eam cessare facit natura mediante coctio..hi, ori ne ante diem septimum, eo quod levissima sit, & facillimis autem se. α causis orta, at in febribus malignis adeo urgens & fortis ζῶ zai est putredo, ur nec decimo quarto die 5e interdum duode-ιitur. ' cimo corrigi possit , & ob id maculis erumpentibus ante id tempus exacerbatum, quia citra coctionem i & symptomatice coacta fuit natura eas expellere. Sed dubitat quidam, quomodo autem culicum morsus dAaquis. MO llis differant, cum, ut dictum, ex toto illis sint similes sti .hem Rest. Licet hoc dubium non mereatur resiponsum, quin po- quomodo tius dubitantem ad vetulas cstlleum aucupes dimittere VDino, si h dearu quae si aliam selutionem non haberent, in hanc ad mi. Morbillis nus prorumperent, se detentis maculis purpureis pro culicum. . ε . aucupio indispositas, lassas & verbo infirmas videri, quin po- spondίui. tius irridendo ac cachinnando, stratum super stratum, vesborum scilicet elegantia, ipsius imponerent auribus , Interimnh crasso dubio inci assatum.relinquamus, dicimus moria pulicum & culicum sine dolore & tristi sensu fieri non post fiunt tamen sine virium jactatione, symptomatumque multitudine, quod non evenit in purpureis, unde facilis dabitur uti. rorumque dignotio. obiectio. Instabis, posse fieri, ut hi moris cum jactatione virium &symptomatum multitudine coincident, quid in hoc casu di- Responso. cendum t Res . hoc in casu, copia, & quantitate, loco &duratione esse discernendum, quod si morsus tanta quanti-Lyte non prorumpanx, neque in locis certis, sed hinc inde sparsis.
48쪽
sparsis, & nunquam aliquot horas quod in petechiis dies
SUbiectum adaequatum primarium in Variolis & Morbillis , subibauci
est vel totun orpus, ratione febris, Vel ratione pustula- adaequaturum & macularum , Cutis cum Cuticula si ea ut affectus ζ' ,.. , uspectamus, aliud enim dicetur infra desiubjecto cause) quae lorum pri. sunt nostri Microcosmi littora, glandulis infinitis & tubulis mariunt, scatentia, inibi enim vas,um terminus, & merito sangui-Pb2 h.Enis maceries observatur, Omnes hoc suscipit sanguinis qui non ipsi aquilias, tum ham ipsa exanthemata. Cutis ergo quae rarior& calore magis fovetur, magis haste suscipit pustulas sanio. ium'. hisas, unde sese in dorso magis produnt, quam in facie , ma. gn3tur. nibus & pedibus , hinc Medici statim dorsum inspicere de hent , & quidem ab initio, ut certiores de prauentia illarum
Quod attinet subjectum cau9 seu inhaesionis, est Mass, Subietum
sanguinis & Lympha , imo omnes partes solidae & internae 'Is v.gr. Ventriculus , intestina, pulmo, jecur &c.iin quibus se- pullum jacet seminium, nec excludendo glandulas, ut i r i testantur cadaverum Variolis mortuorum
49쪽
De Causis Cariotarum S Mombillorum.
xsoluta Variolarum & MorbiIIorum identitati earumque differentiae & subjecti explicatione, ad causas earundem convertimur, de quibus eo acrius disputant Medici, quo inutilior & incertior est illarum inquisitio , nam sive ab aeris vitio, sive semine, sive sanguine menstruo LAEArabes &Wiliustus, sive sanguinis impuritate ut Galenus, sive sale , sulphure& Mercurio, ut Paracelsus, sive Veneno ignoto quo cruor toficitur & Archaeus exasiperatur,ut Helmontiustive ab acri-siaia iis lixivio, ut de se Boe Θl usi sive ab implantato nobis principio ex lacte nutritivo , in & extra uterum hausto . Min liquamen acido- salinum abeunte, ut Etlmisisterus, Douus, sive aliis ex causis oriantur, eadem vix non curandi ratio esti Attamen aliorum imitatione,nE quid videamur omittere . de iis omnibus in specie agemus Vertim tamen, si unquam in magna versamur caligine nos Medici, ea frequentissima contingit in causarum cognitione, ut ortum sit tritum illud & vulgare proverbium: felix
qui potuit rerum cognoscere causas. Verissimum proinde sit etiam dictum Hippocratis Lib.de statibus: qui morbi, inquit,
cognoverit causam, is utique ex his quae in corpore insunt, adepta per contrariam morborum cognitionem, facile poterit quae prosint offerre: nam si in aliis, ceu minore luce cata cutimus, absque omni dubio hic plane in sole caeci sumus rnihilominus, hoc non obstante, nobis liceat causam affectus nostri ea qua possumus brevitate di claritate prosequi : priuεpunen
50쪽
Sciendum Imo. Medicos morborum causas ordinarie &primario dividere in Internas & Externas. Internas rursum in ovomoa Immediatas & Conjunctas seu proximas, seu continentes,& -- ι quotu-diatas seu antecedemes & Remotas. M die;, Sciendum ado. Causas internas continentes rursum fi q/ iesse vel Materialeae, vel incientes, quas esti formeses dicunt, β' 'i' 'unde Sciendum a tio. Causiam Edicientem eam in Definitione tu. a nobis fuisse expressam, scilicet iacultatem expultricem irritatam esse, quid autem sit,quod facultatem seu naturam, seu ut Neoterici loquuntur Archarum irritet , hie Medici ceratant & adhuc lub judice lis est, quam antequam decida
Sciendum 4H. Variolas & Morbillos omnes omnino IV. homines occupare, juvenes & senes, Virgines & vetulas, adeo 'is his his. ut virum octua enarium,& foeminam septuagenariam me ha- mines Uabuisse & curasse Variolis laborantem , ipse sciam : Similes Vt fi Qx etiam casus plures resert Thiermair in Constit. Lb. r. Cap. . 'p'μ' ' 'Di NaEt quamvis unus aut alter reperiantur , qui hujus Iabis dixerint se immunes , tam parum ipsis credendum , quam Certum est, eos iisdem adhuc corripi omnino sit possibile, aut saltem in utero matris jam communem stragem sustulo rit. Prout tales casus resert Moellenbrohius in curiosis ridissico ci)micis Germanorum Anni Is o. obfn. & Joannes Rho- cφη ν δ' dius Centur. OV. Medio. 3. OV. 83. Et inea propria autopsia kltatibu.' stisso puello variolante ex ma is utero Romae in No - rariorum. nilo alia Conislatione dicto contestari possum. Quin imo Variolas morbum esse in Isiandia periodicum testatur Thomas Bartholinus in disertationibus de Medicina domesica, his verbis: Inandi alii praeterea sunt ipsis morbo peculiari subjecti; steries illo es Hariolarum periodica , quae fingulis vicennis a mE nis