장음표시 사용
51쪽
nis redit, observatum est omnes illos,morbo illo stato tempore n0n correptos , sequentibus miginti annis suum obiisse
Fidem propὰ excedit, quod Petrus Borellus histor. Nob- freti. rariorum Medico p sicarum Cent. obf. Io. narrat. Via detur inquit quivis non solum in juventute,imo re insenectute Variolis cruciari, sed nihil adu inquit ulteri ι circa hin notandum occurrit, ac Mulier quaedam Bononiensis Galla , quae septis illas passa est, re Anno II 8. tandem eodem morbo perii Franciscus de se Boe Srisius refert multos bis terve in vita laborasse Variolis, quin imo nonnunquam ut ipse testis sum eodem anno observasse se meminit. Thomas millis Lib.des . Cap.rs. docte& breviter hac super re discurrit: Convenit
inquit, homini omni resoli re semes Mariolis ει Morbillis assci.
si forte quispiam tota mira immunis degerit, aut alius in hos asse s saepius inciderit, sunt haec rara motata naturaeve mia, quae communi obsermationi minime derogant. Quod si ergo
ita est, ut Videtur verissimum, quod omnes hic affectus occupet homines, & miraculum sit, ut diximus, si quis immunis evadat, Verum etiam erit, communem morbum esse, M communem ideo causam habere, teste ipso Hipp. Lib. I. de naturi hominis, ubi inquit: communeae morbi communem causam agnoscunt, ubi Q iid in- Sciendum sto. hic per causam communem nos loqui de Causa materiali, non autem efficiente scii formali ut pluribus .inutier infra Variolarum & Morbillorum.
cius, ebria Causa autem communis, qua scilicet omne3 utuntur est munis quae vel Aer quem inspirando attrahimus, & extra ambiendo nos fit, di quo afficit , vel Lac, quo omnes utimur pro nutritione, vel S vpk men ex quo omnium hominum origo , generatio & principium , vel Sanguis menstruus, quo itidem Panes corporis nostri coagmentantur & nun
52쪽
Doctiis mus Fernelius & cum eo non pauci,ex causia abdi- Pernelii ora seu potius arcana aeria qualitate proficisci putat, indeque fieri, ut certis temporum intervallis prorsus sileant,rursusque citiis saeviant in plebem, praeterea quod rigente coelo , non minusquam ferventissimo, generentur: Causam vero cur in Infantibus & pueris haec magis familiaria sint, quam adultis, hanc reddit, quod firmior sit aetas ad ultior, & tantillis malis non lacestetur, nis cum forte constitutio gravior invaluerit. Sed male sensit doctissimus Uir , quamvis enim interdum epid miorum morborum more grastentur, id tamen non est per-Petuum, sunt enim saepius sporadicae, id est sparsim vel hunc Vel illum privatim corripientes, quod signum est Variolas&Morbillos tunc temporis nona causa communi, sed privata Provenire, & quocunque anni tempore , in qualibet regione quidam hoc morbo conflictantur; in Septentrione , in Meridie, ortu & Occasu, in universo demum terrarum orbe quidam perpetuo sunt, qui eo laborant, unde etiam interdum saeviunt in plebem; falsium tamen est unquam prorsus silere. Itaque cum omnibus communis sit hic morbus, & pueris maxime familiaris, ad aerem solum referri non potest,quae enim sporadica: Uariolae sunt, non nisi ab interna causa pose sunt suscitari, singulis enim annis pueri quidam illis afficiun-ryr ubique gentium , etsi aer nec pestilens sit, nec malignus. Qui tamen si Variolae & Morbilli solum ex aeris vitio PrO- Venirent, singulis annis quod avertant Superi) aer pestilens ac malignus dari deberet. Vel igitur ab aere originem non . ducunt, vel arcana illa aeris qualitas in universo terrarum
Orbe perpetua est , quod est absurdum & non verosimile; Accedit, quod si aer causa esset, non tantum semel in vita sed saepius , pestilentium & malignarum more infestarent, quod tamen fieri non observatur, nisi rarius, ut supra alleg
53쪽
illam cau iam etiam refutatur.
in tamen quandoque, etiam saepius a contagiosa causa coelesti, materia Variolarum commota ad fermentationem& actum deducatur , non video cur tam stricte & fundatὰ negari possit. Altera secta, quae paucos habet fautores, Lacquo infantes nutriuntur, causam esse statuit: Sed male aeque ac prior, absit enim,omnium nutricum lac esse vitiosum,quia alias in universum omnes nutrices laborarent, ob vitiosi scilicet sanguinis perpetuum proventum, quin imb saepe Videre contingit, partus hac lue perfusos misse editos antequam lacte fruantur. Tertia classis eorum est, qui Semen quasi exprimis generationis principiis causam horum affectuum a seruerunt, verum minlis fundate, quam tumuis enim conC damus,Semen commune ac proprium quoddam generationis principium esse, ac proinde rationem communis causae ipsi competere posse, negamus tamen tanto firmius, idem semen causam Variolarum & Morbillorum esse posse ; Ratio, quia ab eo morbi quidem haereditarii, sed tales qui tota viata perdurant, ac per Vices solus amigunt, oriuntur; Variolae autem & Morbilli, qui communiter semel, rarius his, rari L sime hactenusque inauditum ter recurrunt, contrariam natu
Sed dices, semen, ex dictis, aeque est principium generationis sicut sanguis menstruus, ergo si dictus sanguis potest esse causa horum affectuum, etiam semen poterit esse causia Res . esse disparitatem, quod semen sit principium formale , materiale vero sanguis maternus , sicut autem principium formale ut tale , non potest esse materiale & e contra , ita 'multa competunt principio formali , quae materiali den gantur, & multa producuntur a principio formali, quae non producuntur a principio materiali,& vice versa, ut supra in proemio de vi haereditaria diximus. Communissima tandem eaque hactenus probabilior
54쪽
stre Authores tenent, est, hujus morbi causam esse, reliquim 2hhi ι , seu Hatbem , seu connaturalem dispositionem si anguinis iis langui-men strui, quo in utero foetus elevatur; foetum enim in ute-vi: 'ςΠ- ιro sanguine materno sustineri,apud omnes in cpnsesso est vG '. 7. V. teres, primis quidem mensibus purissimo, sed increscente foe- riolarum tu purum vitiosumque simul absumit, eoque magis quo foe- ς0m ut, . . tus est grandior , plurique alimento eget ad sui nutriticiis
Huic Arabum & aliorum hactenus gravissimorum vir rum veterum sententiae se opponit Mercurialis de morb.pu rorum Lib. I.Cap. a. asserens : haereditariam ese, es a parentiabus in filios derivari hanc aptitudinem Variolarum. Haec Mercurialis: oppositio, licet in ratione utcunque fundata sit, attamen tam firma non est , ut ob eam sententia Arabum ς phrisi ii toto rejiciatur, nam ut supra dictum, Sanguinem & humin sanguinem rem quem in utero materno haurimus omnes,plerumque non menstrusi ex toto defaecatum esse , sumetenter comprobant impura se, minarum menstrua saltem ex parte , Praesertim foetu gran- causam. descente pro alimento ejusdem destinata ; quid igitur mirum, si haru impuritas per alimentum commune in nos derivata , haereditaria quadam successione in omnibus propem dum serius aut citius depuretur, de quibus fusius in sequentibus.
Nec obstat doctrina Galent s. Diae Comment. 7. tit. 73 Qusmodo Ubi inquit: meliorem sanguinem ad se trahit nutrimenti causa a te nido. infans, deteriorem autem relinJuit, unde praegnans pravis humoribus impletur, quos in partu natura evacuat, ides s hunc lo- de nutri eum intel gendum ele de foetu primum formato, non merὸ dum ς'to sue.
incrementum sumpserit, ubi purum cum impuro sinere opus D '' 'bet, quin imo impossibile creditur, quin grandior foetus aliquid de pravis humoribus non simul attrahat, praesertim cum ingravidis menseae supprimantur, per quos alias naturas ulis men-
55쪽
ybus, id quod mitissum in corpore cumulabatur excernere sol hat: unde eo tempore quo Dius magor satius es, matres reple- .nitudine re vitiosis humoribus minus laborare, ειθ tomata, quibus Obsanguinis copiam re pravorum humorum retentionem antea me bantur, evanescere observantur: hujus autem a guinis impuri mala qualitate foetus inficitur, undesesidae S tamnose partes ea labe inauriatae, accedente causa aliqua trocatarctica excitante ebullitionem, cujus causae beneficio ebullulam,
qua ratione semel saltem si non sepius invita ripurari postulant;
quae sententia a doctissiino de Ie Boe Sylvio, novae sententiae
s non fundatore,promotore certe eXimio, nec recipitur nec P
jicitur : inquit enim loco citato supra: quemadmodum autem nullam novi rationem urgentem , quae hoc aisertum evertat , ita nullam etiam novi , ἔκα idem poteuter a Lstruat.
sylvius Interim tamen si juxta nostram & recentiorum meri- .hab'' tem , debite interpretetur , non omnino improbabilis vi sententia detur I nam quod illi dicunt Veteres de sanguine materno, demen. nos, de universo sanguine a toto corpore. per uterum seu guine eomia communicaro asserimus : In sermenti ausin.it. tem ratione hoc in casu in eandem coincidimus, scilicet,nil Quid seM aliud esse , quam fermentationem omnium succ0rum in v. h risi'. ianguine , in corpore nostro contentorum , ordinariam, sit,& quo- foetui per uterum communicatam , & eidem postmodumi identificatam. Quippe verum est in utero muliebri idem mi ieeiis. secundum nos dici potest in toto corpore )secus ac in aliis plerisque animalibus, generatur sermentum quoddam,quod Sanguinis massae communicatum, ipsi Vigorem ac pneuma. tosin conciliat, ac deinde statis periodis turgestentiam Msanguinis superflui excretionem procurat, & ninc ego mo- . tus sium purgationem menstruam mulierum aliud non esse, quam fermentum succorum, istςntium in utςrO corpo-
56쪽
re eo delatum, quod fusius proprio loco demonstrabitur,&de hoc videri potest Grass de Asilier. Orflanti fol. I4O. N I4 I.
Tempore vero conceptus cum omnino desistant menstrua, mentum In
eurimum hujus fermenti foetui impertitur, ejusque particuae Caeteris quibuscunque heterogenear, velut quid extraneum 'U' ' 'humoribus seu omnibus succis & massae sanguineae persunduntur, quibus involuta & a se invicem separatae, diu delitescunt, postea tamen a causa evidenti commorae, cum iisdem semen tantur, ipsisque ebullitionem, ac deinde coagulationem vel resolutionem inducunt, a quibus plurima hujus morbi iasymptomata Oriuntur.
Quid autem sermentum in genere sit, quae eius causa, propritas, finis & effectius, diximus in titulo de febrihus in
genere, necnon in capite de febribus malignis, ubi fusissime sumus ratiocinati, & infra adhuc ubi de indicationibus egerimus , praecipua quaedam annectemus; in praesenti interim sufficiet haec pauca ad rem apta noscere. Fermentativa haec semina seu succi, modo fiant pauci Rationes& mitiores, modo aliis corpusculis ita involuti, ut non fa- μ2''cile emergant & in actum deducantur 3 quandoque etiam quidam sunt plures & ferociores , ita ut levi quavis occasone in R; ζhunc morbum maturentur, ac in quibusdam major vel minor , magis benigna vel maligna fit ebullitio, atque hinc gravius, quidam citius & primis annis, alii magis vel minus, alii be- 'in' .hςDi
nignius, alii ferocius corripluncur, hinc alia primis annis, his affectio
alii non nisi provecta aetate, alii per contagium periculose, bus affici alii sine periculo hanc labem suscipiunt, unde fit quod Pue 'μ μ ' .ri saepimis evadant, Senes autem plerumque pereant, idque ob mox datam rationem, preterea quia in pueris & juveni-hus transpiratio facilior est, corporis etiam habitus firmior &salubrior. Adde quod ex eadem ratione mox data licet ve- Qiarenenata huius morbi semina ut plurimum semel vel unica clam --
57쪽
pix,Vimo. aegritudine solent dimari in quandoque accidat tamen, ut paru. . , ui e mi Smaris adhuc relicta, bis aut ter aegri in hunc affectium datur ra. incidant. Praeterea quo dulciores & pinguiores hi succi vel x Q .. . semina sunt , eo mitius & diutius fermentationem sitam per lam eii;i , agone, majoremque copiam sipiritus effervescentis gignunt; alii longius quo macrior vero, & austerior succus seu semen est, eo im-ΓbςxRRxvxν petuosius fermentatur, citius desinit,& consequenter pauci sy;Aiu, rem spiritum effervestentem producit: nullus enim unquam eis: vescst, succus est, qui spiritum effervescentem actualiter in se comer Πλυ pς tineat, sed is demum producitur in fermentatione , nullusii ueri 'th etiam succus ante fermentationem inebriat, quia Spiritus es.succis pro- servestens , a quo omnis ebrietas proficiscitur, nondum
ducitur, adest,/ Dices, vindemiatores dum colligunt uvas, ex comestione sola se inebriant. ergo ante fermentationem ille succus ineariat. Rel'. negando consequentiam, eo ipso enim dum ingeruntur statim incipiunt fermentari , & eo ipso quod se ententur , Spiritus effervescens adest. semei; CRusa ergo OVidens, quae haec semina sermentativa seu mentaiij. succos commover, & saepissi ira in actum deducit, est Spiri commo- tus effervestens, cujus rurim causa est, Vel ipsius propria ast uitu ctiViras, Vel contagium , vel dispositio aeris , vel sangui spiritus es nis & humorum perturbatio, de quibus hic obiter , fusius fervescenε. autem infr & haec de pausa Variolarum per st sip
Verum, quae si hujus causae & consequenter morbi h jus ratio formalis seu modus fiendi, res paulo intricatior vi- detur, vulgo comparari solet effervescentiae musti, aut ceri' dii si reVisiae, idem dic de pyris, pomis, frumento seu pane, de aciendi coni- dulis& aquis quibusdam mineralibus) cum in dolio depurati-Pὼ.. atque hos a paritate sic deducunt: sicut enim vinum ro
μ'.' cens seu mustum in dolio spont efferveRendo & ebulliendo
58쪽
detae catur, & suam turbiditatem in taces secernit , ea ue fervescentam iurium quam deorsum a se propellit, quin imo, si idem xi mustum in dolium mucidum, aut prava seu vitiosa aliqua sudest' o. qualitate infectum in tundatur, a dolio quidem malam illam ruinque qualicarem recipit, verum dum per effervescentiam&ebulli- 48PM -x ς' tionem depuratur, non modo se ipsum, verum etiam dolium purius reddit, nisi forsan mucus ille dolii nimius sit, ut effervescentiam impediat, sicut iam fit,dum vina in his vasis
prius Corriimpuntur, quam effervescant,&sic turbida potius maneant, cum taces non deponant, sordes, mucorem, len 'torem, Vermes , & ejusmodi corruptivas qualitates contrahunt, praesertim si etiam ambientis gradus alius sit,quam sermentationi conveniat, uti contingit si non in cellario,sed in calore solis eales succi asservantur. Modus autem hujus, talis est: nam si liquoribus Modus enistis aliquid fermenti adjicias, eorum particulae cum sint he- iervescen- erogeneae & mirie activitatis, illico per totam se diffundunt ' 'μφ' liq. ris molem, crassiora & impura,quibus intricantur corpusicula varie exagitant, invicem deducunt & obvolvunt, donec effervescentia facta, eadem ab intimo reliquorum con' sortio,ad extremam superficiem propellant. Pari modo heterogenea hujus morbi semina seu particu' comuli.
Iae, sanguinem in poris partium contentum , effervescere & tionis ap- fermentare faciunt, ut naturae vi foras propulsuus, efforescat pὶiςλxiQ in cute & depuretur, atque ideo omnes Variolis & Morbillis obnoxios esse, nisi mors ex alia causia praeveniat. Ra- Construis. tioni succedit experientia , cum enim sanguis humanus ex tur haec cimeris succis inebriativis, dc fermentationem passis,nempe Vi- '' no, cerevisia, pane&c. constet, naturam fermentationis re- perientia tinet, & juxta diversa tempςramenta, citius vel tardius turbiditatem suam in Variolas & alia tubercula congregat, &expellit, quod in brutis non fit, quia non Pascuntur rebus
59쪽
experiari tur in trita vitavarioa
Auni, main liquitate aeris pro- dueuntur snon fiunt per sera
alias solent Contrarifisi si cur
sum ti tu rae ordina rium terie anta
fermentatis,ut homines: quemadmodum autem quaedam minsta inveniuntur, quae vix sensibiliter fermentantur, sed mi tissime faeces suas sensim ad fundum dolii cadere sinunt 3 praesertim si aliquid Spiritus effervescentis a mundatur, is enim omnem fermentationem cito finit, dulcificando aciditatem, fermentationis authorem. Ita pariter quandoque , quam vis rarissime homines reperiuntur, qui per totam vitam Variolas non experiuntur, eo quod ejusmodi temperamentum
nacti sint, insensibi liter turbiditatem suam segregans. vel ab aliquo inscienter assismpto praecipitante de quo plura in cinratione simplici quo a manifesta sermentatione inhibe
Hinc secundum me firmum teneo, si intedum quaedam malignitas aeris, Variolas & Morbillos epidemiales produoad quod tunc non fiat per fermentationem naturalem, sed mo dum corruptivum, prout mox diximus fieri cum vino recenti, vel aliis succis dolio mucido infusis, in quibus faeces non deponunt, sed potius magis serdescunt, mucorem, lentorem, vermes ' infra patebit J atque similes qualitates corruptivas contrahunt, idque ob ambientis gradum fermentationi contrarium, ut diximus, gradus etiam alius sit, quam fermentati ni conveniat, uti contingit, si non in cella, sed in calores lis tales succi asservantur. Idem ergo Contingere in Variolis epidemicis dubium non est, ita ut infectus, impurus & na turalem constitutionem excedens aer , corruptivam & malignam qualitatem in corpore pariat, quam ob rem etiam plerumque Pestis sequitur: At si Variolae cursum suum ordinarium teneant, tunc sanguis & siiccus corporis, per sermentationem suas faeces extrudunt, vinumque imitantur,quod per fermentationem spiritum acquirit effervescentem; saeculentia enim corporis per Variolas eripulsa, natura humana paulatim incipit fieri spirituosa, crescit enim sensim ratio,mem ria
60쪽
ria & judicium, ita ut demum fiant habiles ad usium mundanum , prout etiam vinum post fermentationem paulatim clarestit , & aptum fit pro potu : hinc ratio datur rursus a pari, quoniam sanguis necessiario ex statu primo in secundum, id est, ex impuro in puriorem & defaecatum transit, sicut mustum necestario per defaecationem in vinum purum mut
Dices, si haec Variolarum & Morbillorum ebullitio fit, obiectio.
admodum bulIientis musti, ergo sequitur, scut musti ebutilitio seu effervescentia nunquam fit cum putredine, etiam altera fieri poterit, cum utriusque sit par ratio ξ Res'. Omnem similitudinem uti & hanc claudicare; imprimis quiadem concedimus, fermentationem & effervestentiam hanc fieri ad modum ebullientis seu fermentantis musti, id intelligendum est cum restrictione, non in omnibus, sed in qui--busdam tantum: convenit ergo, quod effervescat ad modum musti, at differt, Imb. quod sanguinis emervescentia seu in quibus ebullitio fiat aliquando sine putredine, musti Vero non , ut 'Σkεh.
mox supra diximus, nam si musto accedat putredo Vel cori tia sangmis ruptio, non emervescit, sed turbidum manet, nec faeces depo- ni. V
nit, sed in alias corruptivas qualitates degenerat, & hinc ef- ' i S fervescentia dici non potest, sed corruptio, cum non fiat per
fermentationem, sed per modum corruptivum. Praeterea effervescentia seu ebullii io singuinis raro , imo nunquam fit sponte, qualis tamen plerumque fit in musto & cerevisia &α sed a natura vi facultatis expultricis, per modum cujusdam cristos, fit ista vitiosorum succorum expulsio, ad quam natura a materiae pucridae, aut quocunque modo appellare libeat, ublici vel causa externa incitatur.
Atque ut candide dicam quid hoc in puncto ver sentiam, stiendum est, si rem strictius consideremus,& paulo gl- im perpendamus, magnum in hae paritate apparebit distri-F α men,