장음표시 사용
281쪽
I est enim scirhmum perspicui illuminati: corpori autem lumἰnoso non per aliud sed per se ipsum est. n. ipluin me tautor luminis, necesse est hoc no tolum per se ipsum clite, sed de per se ipsum visibile:YColorem autem tum esse
colorem actu, tum et vi irri per eius praeuentia. Idcirco optime coparauit Aristoteles intellectum agentem lumini: vi. n. ex diuerta luminis participatione
in perspicuo diuersi oriuntur colores, qui et ratione eiusdem luminis visibi les sunt, sic ex diuersa diu mi uitellectus participatione caeteris omnibus datum est esse his quidem clarius, his voro obscurius: quae non per se ipsa in telligibilia sunt, sed lotum inici lectione optimi intelliguntur, cuius solius est per se intellectio,c terorum autem non perte sed per illud. Similiter & visio eius est quod maxime visibile est periplum aute caetera v dentur, quae eius participatione oriuntur. Propter hoc igitur dictu in est colorem motivum esse peripicui in actu, quia color in actu non elt nisi in lumine, positus enim in tenebria non est actu color sed potentia solum,ideo inui libuis, cum de luB mine minime participet. Non sequitur autem ex hoc, ut totum perspaeuum
quod inter corpus coloratum dc oculum intercedic, illuminatum ei leo potteat, fatis enitu eit lumen esse in ca parte quae corpus contangit:Idcirco cum exacte volumus intueri, corpus admovemus aut adsolem aut prope ignis lumen, illos autem quam maxime ab illis arcemus .iHoc minime contingit in altero genere visibilium, cum enim per se non per alterius participationem existant, non egent altero lumine, quo videantur: sed potius in altero lumine obscuriora redduntur, adeo ut quaedam omnino visu in cffugiant , ut astra, & quorundam oculorum splendor praetente lumine diei quaedam videantur quidem, sed rem illius, ut ignis. Haec igitur non ex neces-nt. te moti tralunt perspicui in actu: perspicuum enim actu est per eorum praesentiam. Cum autem actus pςrspicui insequatur quidem solis aut ignis praetentiam, antecedat autem colores: Si hi visum alterant, necet se est prius C agere in medium, quod est actu perspicuum. Corpora autem per se visibilia non est necesse mouere actu perspicuum, quia hoc insequitur non anteceiadit. Non est autem accipiendum hoc esse in ratione coloris, scilicet mo tiuum esse perspicui in actu,insequitur enim naturam coloris. c uid autem
sit color, & quo existente motivus sit, explicatum est in libro de Sensit , denos superius declarauimus. Ad primam autem rationem dicimus colorem in lumine positu in esse tanqua aliquod per se visibile, veluti ignem aut So alein:idcirco essicere actu perspicuu ipsum medium per quod videtur. Signit autem euidentillimum est, quod corpus a Sole illustratum alia illustrat, ut alia quoque reddat visibilia,& li calia donec ultima illustrentur tantum Senon illustrent: oculus igitur in tenebris positus dc aer intermedius eatenus asticitura corpore aliquo illustrato, no v te tenebricosis luminosa tiar, sed ut speciem tantum illustrati corporis recipiant: idcirco interiectum corpus opacum, communicationem hanc impedit: solum. n.perspicuum a coloribus de
282쪽
a lum Ine assicitur. Ad alteram dub rationem patet ibi utio ex dictis: Si enim Dcolor esset actu.color in tenebris videretur inniliter in tenebris, ut ignis rQuoniam aute in eius divinitione includitur iii me, est enim luminis extremum, impossibile est actu colore essie in tenebris positum . Quidam inter Peripateticorum principes putantese: se acta colores etiam in tenebris, no videri autena, quia medium non sit dispositum ad patiendum, disponi autem a lumine: coacti sunt aliam colorum generationem conaminisci, quam quae
ab Aristotele tradita est. Cum . n. lumen externum iccundum corum sententiam non consti tuat colores, aliud in iplis corporibus innatuni fingunt ex ignis cuiusdam ni ixtione. Videntes enim ignem inter caetera elementa lucidum: terram autem opacam: media vero elementa aerem M aquam peripi-cua: putauerunt ad colorum generatione requiri quatuor elementa: media
quidem pro materia perspicui,ignem autem pro lumine in perspicuo: terra pro eo quod lumini opponitur ad remittendam ignis luciditatem . Sed la. ecquantum recedant a veritate dc ab Aristotelis doctri na, quis non videt3 Naprina una coguntur sateri colores elle proprias ait retiones mixtorum: cu i men reclamet Aristoteles . a.de Gen.&cor. tex. 7. ubi subiectum visus prius Eeta vult quam subiectum tactus: & alibi scribit omnia corpora vi Allia ei- se, cuna tanaen non omnia sint tangibilia: Amplius restatur autor de Coloribus, qui inter Aristotelis libros recensetur,oia elementa alba elle: Quod si terra secundu se opaca esset, S nigredinis causa, nulla ellent corpora in quibus terra dominatur, alba & perspicua: Sunt tamen multa inter lapides, ut Marmora,gemmς, terrarum & salium genera, quorum alia exactum habent candorem, alia perspicua sunt maxime. Decepti sunt autem circa hanc de terra opinionem, quoniam ob sui diuitionem visum terminat, nec apparet eius perspicuitas ut in aqua & aere: non enim contigit illis videre tertae corpus continuum, sed spuinae modo in tenuis sinia corpus cilla diuisum: interminatio enim luminis perspicuitatis est causa, terminus autem coloris. aliod ii albedinem persectam non habeat omnis terra, in causa est humoris admixti alteratio & adustio, ut ex eodem libello patet. Sed quod de igne tradunt, ni ' rmis egreditur rationis terminos: non enim lucet ignis clementam,sed ium-h ter perspicuum est corpus ut aer. Nam alias imped iret coeli aspectum: Qui autem lucet, cum sit seruor quidam, quomodo in mixtionem v mira ex igne enim nihil fir, ut neque ex glacie. 2.de Gen. dc cor. tex 2I. Aut Quomodo in rebus frigidissimis ut niue summa albedo est etὶPrae terea si in coloribus contiis neretur huiusmodi luminis natura ob ignis aut alterius luminosi corporis mixtionem, praesente maiori lumine obscurior redderetur, ut deipso igne apparet: Carbones. n. ardentes in umbra quidem proprio fulgore visuntur, qui color puniceo est similis: in sole aut nigri videntur ut extincti:occultato enim ignis lumine ob solis praesentiam,color eorum proprius venit in conspectum, qui niger est: Idem & in cetteris in se lucem habentibus experiri li
283쪽
δε cet. stlgἰtiir fuerit in omnibus corporibus huiusmodi lux autor coloris, in
tenebris v deretur,est enim lux per se uisibilis nec altera eget externa: maiori autem lumine eadem hebetesceret, non fulgeret magis. Venerunt autem in hanc opinionem absurdam, quia putauerant alumine externo minim dcolores fieri, sed reddi selum uili biles, ducti uerbis Aristotelis.1.de An. tex. 6 . ubi decolore loquens inquit: Unde non est uisibile sine lumine sed omnis cuiusque color in lumine uisibile: quasi color sit, etiam cum inuisibilosuerit. At si hoc modo intelligendus esset locus Aristotelis, repugnaret ei, quod paulo inserius tex. γ i. inquit. Coloris si1sceptiuum esse, quod sine colore est i lineces ore autem esse diaphanum M inuisibile d quod uix uide tur quale est tenebrosiun. Dicendum est igitur,coloretu in tenebris positu non actu colorem esse sed potentia tantum ut ipsum perspicuum tactu au-iem seri per luminis praesentiam: quodam enim modo lumen facit potentia ex istentes colores actu colores.3. de An. tex. IS. Ideo colorem esse in lumi-B ne uisibilem. Circa terii in rationem,quae probabat lumen maius in medio existeni non impedio colorum susception , quia positos in umbram per . spicimus, qu muis medium sucrit maxime illustratum: unde colligebatur aduersus nostram sententiam lumen maius pati a minori, quia medium pati oportet a coloribus,si affectis peruenit ad oculos: pro maiori in telligeniatia non ab re suerit aliquantua immorari. Affectio igitur quae in medio fie coloribus aut ab altero genere uisibilium, minime uisibilis est:uidetur. n. unumquodque lectandum superficiem, sed secundum medium nequaqui
propter eius interminationem. Idcirco aeris quaquam terminus propriusinon ueni.it in conspectum, uidetur tamen secundum apparentem superficiem,qui color est ceruleus: Similiter & maris profunditas,qua desilit uisus eandem prςsesert coloris speciem: interminatum autem quatenus In te minatum, omnino uisum fugit: Ideo perspicuum ipsum siue illuminatum C siue non minime videtur, nis; secundum accidens, quatenus eius termini in . conspectum veniunt Ex quibus etiam illud patet colores minime esse in me. dio nisi potentia:cum enim ubique diuiso heri possit, in diuisione autem dc superficie color adsit,antequam diuidatur,color non erit, aptus tamen esse Transmissio igitur colorum ad oculos per medium, non gignit aliquos colores in medio,neque aliam huiusmoui affectionem:Nam si aliqua fieret in medio a coloribus assectio,in eadem parte essen t simul aflectiones cotrartarcontingit enim idem medium simul plures colores atq; contrarios trasmittere. Praeterea si colores in medio reciperentur, non possem synceri ad oculps serri, sed mixti, ut accidit sono: curn enim duo simul fiant, auditus mi itionem utriusque percipit,quς harmonia dicitur.Similiter &odori, non. n. contingit simul per idem medium duos odores synceros percipere, leti mix- ttionem utriusque sistinui agant et contrarianaquetion possunt integra esseipeode subiecto senes, sed aut ad mixtionem venite, necessecst , si apta nata
284쪽
sim hoc pati, aut altero agente alterum omnino destrui. Sed hoc In co- Dioribus minime apparet, synceri enim per idem medium seruntur ad oculos: non ergi, in medio dicendi sunt cile. In eo igitur differt visus a caeteris sensibus: hic enim non ex medio colores a si imit, sed per medium': reliqui autem ex medio: oportet enim in illis assici medium, in visu autem nequa quam e & hoc est in causa, quod in illis affectio prius est in medio quam in instrumento e prius enim asticitur quod propinquius est sensibili quam quod magi distat: visib Ile antei non prius est in medio quam in extremo, sed simul: dico autem In medio esse colorein aut visibile eo modo quo con tingit in eo cile, scilicet potestate non actu. Hinc autem patet lumen in medio existens non impedire colorum susceptionem non eni invisibile est medij lumen , sed eius extremum solum: extremum autem luminis maioris nequaquam pati potest a minori: Cctores enim in umbra posti non curii antea quae in sole simi, sed e conuersb. Clarioris autem intelligentiae gratia ponamus in templo non inultum luminoso, solis lumen per angu- ustam senestram inreolabi: pars aeris a sole illustrata non discernitura reliquo, nisi per corpus ain illo volitiuuia, quaecum inlumine sint posita, Emouent visurii. Vbla unque aluein aera puluere aut immo aut alii; corpusculis purgatissimus fuerit, omnino aeris pars illuminata visum e fugiet: cor pora autem posita in umbra per medium hune aerem non mitius videbuntur quam per reliquum, siquidem oculus in umbra similiter fuerit. Quod si in aere illustrato ponatur, minus videbit, qui ait maiori lumine impeditur minoris susceptio.Quod autem id contingat propter maioris luminis prae sentiam non autem propter Virtutis disgregationem, ut multi putant, illud argumento est: Nam idem contingit rebus in animatis, ut videre licet in spoculo &chrustallis quibusdam angulosis: Lumen enim receptum reflectunt& colores aliquando iridi similes in obiectum Pari ea em umbrosum: inΠΟ- . cum autem illustratum nequaquam: Nam praesente maἰori lumine ubique obscuratur id quod minus est. Merito igitur instrumentum visum priua tum elle oportet omni lumine,ut suscipere omnes colores pollit: actu enim pinco fit colorum susceptio, non quemadmodum in medio-in interminato potentia solum. Sed dubitabit quis: Si lumen praesens in oculo impedit caeterorum receptionem: propter quid ignis quidam apparet in oculis noctu enim nullo alio lumine praesente & oculis clauiis celeriter moto oculo, splendorem videmus: Et Pelium ae Noctuarum oculi splendorem extra vibrant. An splendor in tunica est interna, qui mouet quidem oculi perspicuum intus soras in Fele & Noctii a : Foris autem intro in hominibus, cum ex sua sede celeriter dimouetur oculus, ut pars splendida fiat exterior. Cum igitur in interna oculi parte anima sen tiens non in externa sedeat: De Sensu.cap. 2. sentimus solum eum motum qui a rebus externis intro fit: id Circo uoluum lumen minime videmus, iiiii cum dimouetur oculus: idem
285쪽
A putandum & fetibus accidere, splendorem enim proprium non vMent ,
qui tamen exrrinsecus inspicientibus est manifestus. Impediret igitur caeterorum visum, si exterius intro moueret ut externa visibilia: per eandem enim lineam plures colo res videre impossibile est . Nunc autem accidit, quemadmodum in speculo: in eodem enim sed per diuersas lineas diue sos colores inspicimus. Non est autem putandum ἰn speculo esse actu colores , qui in co refranguntur : Cum enim in codem S secundum eandem partem rimul plures atque contrari j colores refrangantur nam quo tempore quis in speculo album quid intuetur, potest alter secundum eandent speculi partem nigrum qilipniam perspicere) si in eo colores essent, qui
videntur, contraria simul elleiit. Eodem igitur modo colores sit ni in sipeaculo, ut in perspicuo interminato. Quamuis enim speculum terminui
quidam sit, non tamen eo utimur ut termino: nam res inquam termina.
tur visus, extra speculum est. Quemadmodum igitur per lineam rectam B perspicientes, non dicimus in medio colorem elle, sed in extremo : sic per lineam restexam videtur quidem color esse in loco reflexionis , non tamen adest. Et quemadmodum per eandem lineam rectam impossibile est plures colores perspicere: in eis aem mis extremis contrarii essent colores: sic per eandem reflexam non possumus nisi unum videre: A diuersis enim visibilibus ut diuersae protenduntur ad eundem oculum lineae r ct.e , sic diuerse reflexae in diuersa desinunt, quamuis in eodem puncto refrangantur i Nam eu in visione recta contingit lineam , qua quispiam album videt, alteram intersecare , qua alter nigrum e in intersectione tagitur viderentur este contrarij colores, non sunt tamen propter perspicui intermῖnationem: Sic in speculo interminatio quaedam est linearum, xl. e in eo refranguntur. Colores autem proprij corporum non hoc mo- O termini sunt luminis e nam undecunque pectentur, eandem speciem
- praescierunt: quoniam lumen receptum tanquam proprium non tar 'quam alienum regerunt. Est autem proprium, quia insequitur naturam
perspicui, ex cuius diuersitate varie asticitur praesente lumine. Refractio autem insequitur Laeuitatem superficiei, idcirco non ostendit proprium speculi colorem, sed alienum. Qui putant visionem fieri per emissionem radiorum adiem visam , nullas huiusmodi dissicultates patiuntur : necenim in speculo nec in medio, nec tandem in oculo recipi colores ullo modo fateritur : Quorum sententiae illud quoque videtur fauere, quod de refractione scribit Aristoteles . 3. Meteo. cap. q. scilicet variari propter visus imbecillitatem rcontigisse enim cuidam speciem sui ipsis sciri per cum ipso ambulantem in aere videre , quia propInquus aer si-lvi pro speculo esset , quod caeteris acute videntibus non contingit. Liem notare licet in aquam modice obscuram intuentibus : quibus dant enim ea ipsa speculum fiet, alijs autem nequaquam : quali reflectio
286쪽
non Ipsarum specierum fiat, sed visus. Nam si species reflecterentur ἰn spreu llo, no debuissent pro natura videntis reflecti, sed omnibus si init iter. At haec sen tentia cum multas alias longe grauiores disti cultates patiatur, quas hoc loco ponere minime oportunum videturmon recIpitur a Philosopho: Dicimus igitur eam esse naturam luminosi corporis, ipsum perspicuum actu facere,& speciem similem in eo multiplicare in interminato quidem in pote-tia, in termino autem actu. Patet autem hoc in ijs quae tumeti solis receptum xeflectunt aut in parietem aut in aliud corpus: Tanta. n. est aliquando vis luminis reflexi, vicoburat corpora, quod speculi concauitas sblet esticere : Et ex multiplici repercussu luminis ob superficierum positionem iactantur aliquando colores ijdem qui in iride spectantur, quod chrystalli quidam angulosi saciunt. Cum igitur haec repercussui v sus tribui nequeant, necesie est ob repercussum luminis fieri. Quod autem non omnibus appareat omnis repercusso, in causa est instrumentum vi sus melius aut deterius affectum: quod enim percipit ea quae distatiora sunt, non percipiet refractionem quaenta propinquo aere aut aqua, nam eo ut medio utetur non ut extremo:Si autem propter visus imbecillitatem aere propinquo utatur laquam extremo, refractionem in eo percipiet. Videbatur autem huiusmodi refractio visus esse non rei, propter interminationem specierum in medio: terminatur enim
hic speculum pro natura videntἱs. Sed haec sorte prolixius quam oporte rei persecuti fuimus. Quomodo Igitur medium illuminatum faciat ad colorum visionem & quo pacto impedimento sit aliquando, aliquando autem non, explicatum est. i l l
Imaginarionem a rebus externis moueri posse non. moto sensu. Quaestio. VIII. v IN IME' profecto negatur Imaginationem motum esse a sensu in actu factum, ut definiuit Aristoteles, 2.de An. tex. I 6l. Ea enim quorum non est sensus', aut quorum sensu a natiuitate destitutus quis suerit, cocipi imaginatione ullo pacto neque funt. Nam si caecus imaginari colores posset,aut turdus sonos, iudicare quoque aliquid de ipsis atque contemplari valeret: quod impollibille esse ostenditur, 3.de An. tex. 39. Asberimus tamen circa ea quorum sensum habemus,multa imaginari posse,quae nunquam sensimus. No solum enim ex nobis metipsis cum volumus simulachra veluti ante oculos ponimus et eorum quae non existunt,ut Cen tauri,aut Chimeret, quemadmodum piet res ac Poetae faciunt,sed etiam sponte fiunt in anima motus quidam simulachrorum,quorum sensum non habuimus, ut in somnis & quandoque in viigilia. Nam alioqui si omnem imaginationem praecellisse oporteret sensum in actu, ut eius lem cuius habemus imaginem, sensum prius habuisseinus,
287쪽
A omnis limgἰnallo memoria ellet. Est enim memoria In parte an Ima' quae imaginaritia dicitur, motus quidam eorum quae sensimus prius: De Meni. cap. i. At imaginatio non ibium est ipsius praeteriti, sed & praetentis &futuri,& non si, luna eorum quae sitnt,aut suerunt, aut futura sunt sed dc oppostarum negationum. Non. n. est neces le omnem imaginem esse alicuius imaginem. Differt igitur imaginatio a memoria, quoniam haec praeteritorum tatum eli nota e & a sensu, nam hic praesentium est solum, &a spe, haec enim saturorum est imago. Praeterea ab his omnibus compatimur & movemur: ab imaginatione autem nequaquam, si tanquam imaginem non tanquauirem cuius imago est,compraebendamus. 1. de An. t ex. ii . Imaginationes. n. sunt veluti picturae, sensus autem,& memoriae,& spes, tanquam ea quae picturis repraesentantur. Non enim hostis imago, seci hostis ipse timorem incutit. neque rerum iucundarum sormas, sed ipsas res concupiscimus. Cum igitur ea quae ab imaginatiua facultate compraehenduntur, rio omnia in senB su pinis fuerint, sed quaedam suturorum sint imagἰnes: quaedam imagines
tantum, sed nullarum rerum neque praesentium neque suturarum, neque praeteritarum imagines. videndum eli unde hae ortum ducant, de cuius gratia animalibus inlint. Videntur autem imaginationes omnes quaquam noex sensu oriantur sine sensu tamen minime neri: Non enim potest qui col res nunqua viderit, colores imaginari: est enim imaginatio allimitatio quγdam eorum quae sensimus. Nam quid prohiber, si album quid viderimus, simile quid alterum imaginati siue sit siue non sitὶ Et si aves volantes cernimus,cur non & equos alas similiter habere & volare imaginem uri Quod ergb dicitur imaginationem motum este a sensu in actu factum, eo modo I telligendum est, ut facto sensu contingat fieri motum in imaginatione , ut
scilicet vel illud idem zmaginemur quod sensimus, vel aliquid aliud illi simile. Velox enim est animi motus, adeo ut aliquando nobis non animaduere tentibus post alicuius rei sensiim aut memoriam, multae subor an tur imaginationes, que si lateant aut propter somnii, aut propter motus velocitatem ab eo quod sensimus digressa esle, ut melancholicis & delirantibus contingit, vera este putantur, quae in maginatione sutat. Quibus hoe minio con stἰ tutis illud asserimus: imaginationem , rebus externis sine medio sensit moueri posse: quod ut commodios demonstretur, hinc exordiamur. Cum innumEM pene lateant ἰn anima eorum qiuae sensimus aut intelleximus imagines, simus autem omnes mouere in pollibile sit, metito quaeri potest, v de in anima ut principium motus,ut modo haec modo illa moueatii enim semper in nobis est memini fle, sed saepe nobis minime quaeretibus & aliud
agentibus occurrunt vel remoti Ilimarum rerum memoriae, atque ἰmagin tiones, quas referre ad ea circa quae tunc versamur, non seinper licet: non . n.
absurduni est aliquando ob modicam similitudinem eorum quae prae manibus habemuλsugger nobis etiam non antii aduertentibus nec voletibus
288쪽
rerum distantissimarum imagines. At cum praeter expectitionε amicus qui- Dspiam facta eius instione superuenit,ut in prouerbio dicitur, Lupus in tabula: aut ubi per somo una quaedam apparuerint, quae euenerint, a nostris tamesensibus de cogitatione remotillima, ut tradit Aristoteles in libro de Diuinatione per insomnia, ubi inquit: Supra nostram prudentia esse eorum origialem inuenire,quae quis praeuiderit circa ea, quς apud Columnas Herculeasci quae apud Borysthenem geruntur, loca scilicet distat illima, ad que peruenire nullo modo queat nostra prudctia: quomodo principium motus haruimaginu in nobis fueriti quanqua locus ille perpera ab interpretem alia sententiam fuerit couersus. A ut igitur dicendu temere in anima huiusmodi motus fieri, ut scilicet modo hae modo illa: imagines casu mouean tur,au t si non est fortuita eoru diuinatio, ratio aliqua erit, quae imagines illas statis quibus
da temporibus moueat. Quod si eoru imaginatio qu.e eueniunt & quorum principi uin nobis minime est, omnis catu contingeret, queadi nodum si me ambulante corrus cauerit, raro haec no saepe euenirent 2. Phy tex. 8. At multis hominibus haec contigisse historiae habentur certiis mae: Quin rarae exti- Ererunt regnoru aut urbium,aut familiarum mutationes , quae praedictiones
suas no habuerint. Pauci et sunt homines qui circa se aut suos quae laestatu digna spolina imaginatione non praesenserint. Quod si lax cu cς teris imagi- rationibus coparatae rarae videatur esse, non destruit id quod dicimus: na &Lunς aut Solis colunctiones oppositionesq;,in quibus ipsa lumine deficiat, rarae sunt, cu in casu minimc fiant, sed certas habeat causas, quibus existeti. bus necesse est luminis desectum fieri. Eodem modo quavis maginationes plurimae principiu motus habeat ex nobis, verbi gratia ex sensu aut alicuius
memoria, si quae in sunt, quae a rebus ipsis externis ortii ducant, earu erunt indicia: idcirco aut semper aut ut plurimum veritate continebunt Quod auta rebus externis motus quida fiat in imaginatione, non intercedente sensu
aut intellectione, fatetur Aristoteles in lib.de Diuinatione, ubi de iis somniis pquibus aliqui praeuident ea q a nostra cogitatione & sensu remotillima sui,
inquit: si non temere fiant multa n. sertu tib eueniunt propter eam causatricotingere,no qua Democritus asserebat,qui 1 rebus ipsis simulachra quςda fuere putabat: scii qm motus quida & sensus ab ipsis mei rebus plingit ad
animas somniates: hunc aut motu imagines facere,ex quibus sutura de ipsis praeuident. Quod aut velit huiusinodi motus a rebus externis no in ipso medio aere seri, sed in anima tantu, significant verba quae subiungit: ideo. n . in somno motus ij pcipiun tur, quia et paruos motus qui intrinsecus fiunt, sentiunt dormientes magis qnam vigilantes. Si ergo motus extrinseci essent, invigilia & instrumetis sensuit perciperentur,no in somno. Quod alit inquiti noctu magis qua interdiu sentiri,quia aer noctis minus est agitatus, diurna aut perturbatione motus huiusmodi distblui: significat aeris ambientis plurbatione corpora nostra perturbare,& impedire ne huiusmodi motus intrinsecos
289쪽
secos pcῖplarmus in Ie stan tibus extrinsecἰs. Na de qui Ecstasim patIuntur, eos
motus muti ne percipiunt, quia minime ab ijs infestantur quae sensus m uent. Et melacholici qm celerem habent imaginatiua virtute, motumq; eius
vehementeno facile ab alijs motibus dissolui: Quae igitur imaginationi offeruntur citiisine ab Illis arripiuntur, minimeq; diltiirbantur. Praeterea si motum alique in ambἰente cocederet Aristoteles ab ipsis rebus ortu, incidisset
in eadem sententia Dei liariti:quod n. aliud huiusmodi motus esset qua simulachroru defluxus Aut quomodo mediii pati motus illos polliti Sonum
.n ex certa tantii distantia audimus: δc odores olfacimus: & vis bilia conspicimus: si alit amplius sucrit interuallu, no pueniunt ad nostros sensus eoru species: At quae imaginatione mouent, nulla determinata requirunt distantia, neq; intermedii corporis differentia: Undecuns t. n.& quocunq; inter . medio corpore imaginatione res attingimus.Si igitur medium affici oporteret, leterminata esset eius quatitas, S qualitas, ut in e teris sensibilibus videtur. Minime alit mirum videri debeat, motu in anima fieri no moto medioena simile quid coloribus cotingere ostensum est: Ide accidit & lapidi herculeo: hic. n. siue In nostro orbe sir, sure apud Indos trasseratur,ubicunq, tandefuerit,ad easde li partes vertitur:F crrea quoq; acum suo motu circvducit, quodcunq; corpus intermediu extiterit seu motu seu quiescens mo. n.est necesse ulla affectione in medio recipi: na id quod agit, no in unuquodq; aptunatu est agere, neq; p se tangere oportet id quod mouetur,satis. n. est medio aliquo tagere. Ide contemplari licet in Torpedine, quae manii piscatoris obstup facit tactu retis.Sed dubitabit iteru quis: Quo pacto a rebus suturis gugni motus praesens pollit in animaὶ Cum .m suturoru fiat praesensio,oportet in imaginatione prius motum esse qua in re, quod ut impossibile esse,s imaginatio a rebus moueatur. An no est absurdum: quemadmodu res quae abierunr, vestigia qda sui relinquunt, sic antequa accedant, significationes quas da praemittere, ut circa tepestates cotingitὶ No igitur a rebus suturis quae adis' huc no sunt, motus aliquis fieri p6t, sed ab ijs quae rerum suturarum sui ini tia,& actu ia existunt, fieri motus illos In imaginatione putandum est. Idcircoqu1uis vera sint somnia, non tri est necesse ea euenire, quae in somnijs apparuerint. Na quemadmodum n5 semper post nubiugenerationem fit pluuia: neq; post recta consultatione res Dpetuo ex insilio silccedunt,sed aliqua do quarunda rerum initia ab aliis nobilioribus incohationibus devasta turrsc neq; signa quae in imaginatione ex veris in iiij sorta sunt, Ppetuo euenire est necesse Hoc modo statuit Aristoteles in lib. de Diuinatione, ubi inquit romnino. n. no omne fit, quod suturum erat, neq; idem est, quod erit, &qdlaturii est,& quae sequuntur Amplius dubitare licet: Si ola quae fiant,apta nata sunt imaginationem mouere:cur non ola quae fiunt,imaginatione sentimusξ sed ea solii aut maximὸ, quae ad res nostras aut ad propinquos, aut ad amicos, aut tandem ad notos pertinetὶ Nam quemadmodum quaelibet obie ta
290쪽
m lensibilia in debita distantia sensus proprios minime latent, sic Imagῖna. Dbilia omnia debuissent suas imagines in anima repraesentare. Praeterea si res non intercedente sensu imaginationi innotescant, duae erunt virtutes eius. dem appraehesiuae, ut coloris tum visus, tum im Uinatio: at absurdu est duas esse eiusdem potentias. 1.de An. tex. iv, . Quod si non idem sit color qui imaginatione mouet,& qui visum:cu visus sit ipsius coloris externi, imaginatio eius non erit,sed eius qui in sensis: aequivoce. n. diruntur ola quae in anima sunt, cliijs quae extra anima. ImaSinatio eri , no mouebitur ab externis re bus, nisi quatenus mouetur a sensu qui externorum est. Ad prima igitur dubitatione dicimus: Si ea quς imaginationi offeruntur, nullo modo sensu egerent, virtus imaginatiuaoia externa similiter appraehederet, ut visus oes colores,&auditus oes sonos. Sed qm praeparatio quaeda imaginabilium requiritur,quae P sensum habetur, hinc fit, ut non ola aeque imaginatione cuiusq;
moueant, sed praecipue notorum noti. EOru. n. quae neq; vidimus unquam,
neq; ab alijs visa audiuimus, motus nequaqua pertingere posIunt nostram Imaginationem. Eorum autem quibus maxima diligentia i cura animii appulimus, ut quae charissima nobis sunt, imagines facile agnoscimus, apprae- Ehendimusq; non solum per insbmnia, sed i aliquando vigilantes: immine-
te. n. re quada noua veluti pcuti animii sentimus causa no videntes, adeo ut
motus et corpori coicetur,veluti s bilus sida in auribus, aut caliditas vel frigiditas mcbra permeans. Non igitur mirii, si non ola aeque imaginatione moueant, non. n. similiter praeparationem in anima reperiunt. Ad alteram dubitatione patet solutio ex dictis. Concedimus. n. eiusde rei imaginatῖone esse& sensum : na utrunq; nota quaeda est rerum externarii & singulariu. Nec absurdum est eiusde duas esse virtutes appraehensi uas hoc modo, ut Una al-iterius praeparatione egeat: Appraehensio igitur p sensum praeparatio est eius quae p imaginationem fit: quemadmodum utraq; praeparatio est ad intelle- . ctione. Instabit aut quis iteru: Si imaginatἰo praeparatione in sese requirat,no mouebitur a rebus, nisi prius ab ij sdem moueatur se sus. Quod si quid in imaginatione prius fuerit qua in sensu,no erit sensus imaginationis praepa- pratio. Dicimus: si imaginatio altera cognitione non adderet ad ea quae sensu percepta est,no csset sensus aliqua eius prςparatio, sed persectio cognitionis tota in sensu esset: a sensu aut ad imaginationem trasitus ad imperfectius sidesset mutatio:quod minime fieri a natura cernimus: quae. n. generationes ut
posteriora,finis ronem & melioris habent.Opt me igitur in his quoq; instituit natura, ut quibusda per sensum compraehensi reliqua imaginatione appraehenderentur Est aut psectior haec virtus,no quia certior sit sensu,sed ea ampliore addat cognition ad multa. n. puenit imaginatio, ad quς sensus nequit. Sensui. n.no nisi praesentia sunt nota,certa existente medii natura & distantia sens biliv. Imaginationi aut non minus praeterita & sutura nota sunt
qua Praesetia,& distatissima no minus qua propinqua, idq; medio quocuq;