장음표시 사용
11쪽
LAURENTII VALLA EP r sim, quod ipsi mulares incredibiliter e in omni sim
disrra genere excolebant: ita,ut ne in re qilide militari aliquis,nisi idem in literis,protins esse uideretur quod erat
caeteris ad aemulatione non exigua incitamentu. Deinde,
quὸd ipsis literarum pro boribus praemia egregia sane
proponebant. Postrem),qu)d hortabantur prouinciales omnes,ut cum Romae,m in provincia R omne laqui consuescerent.Ac ne pluribus aga) de coparatione imper ,
sermoniss Romani,hoc suus est dixisbe.Illud pridem,tanquam ingratum onus,gentes,nationes s abiecerunt: hunc 'omni nectare suaviore,omnistrico splendidiore, omni auro,gemmas pretiositore putauerunt, Cr quasi Deu quemdam e coelo demisbum, apud se retinuerunt. Nagnu ergo Latini sermotus sacramentu est, magnu proficis numen, quod apud peregrinos inpud barbaros, apud hostes, sun-cte,ac religiose per tot secuti custoditur,ut no tam dolendum nobis Romanis, quam gaudiam sit, atq; ipso etiam orbe terraru exaudiente gloriadum. A misimus R omam, amisimus regnu,am mus dominatu, tametsi non nostra, sed temporum culparueruntame per hunc splendidiorem minutu is magna adhuc orbis parte regnamus. Nostra est Italia,nostra Gallia,nostra H i pania, Germania, Pynonia, Dalmatis,ill riu, imitas aliae nationes. Ibinis Romanu imperium est,ubicus Romana Iingua dominatur. E ant igitur nuc Graeci, Cr lingvara copia se iactent.
gentia velut una lex,una est lingua Romana: unius Graeciae quod pudendum est nonnused multae sunt dinquam in Repub actiones. Ais exteri nobiscum is laquedo consentiunt: Graeci interse consentire no pupunt,nedu alios
12쪽
κdstrinoine suu se perducturos sterent. Varie apud eos lo
quuntur autores, Attice,Aeolice,Ionice,Dorice, κοινωs:
apud nos,id est,apud multus natioci, nemo nisi Romane, in qua lingua disciplinae cuctae libero homine dignae cotinentur,sicut in sua multiplici apud Graecos:qua uigente, quis innoratstudia omnia,disciplinast vigeres occidete, occidere'Qui enim summi philosophi*erui, si mi oratores,summi iureco ulli,summi do scriptorest nepe ij, qui bene loquedistudio nimi. Sed me plura dicere uolem te,impedit dolor, crexulcerat,iacr maris cogit intuetuquo ex statu, σ in que facultas isti reciderit. Ni quis literam,quis publici boni amator a Iacomps teperet,cum uideat huc in eo statu esbe, quo olis Roma capta a Galli, Omnia euersa,incensa,diruta, ut vix capitolina supersit arx. Siquide multis ii seculis no modo Latine nemo locutus est,sed ne Latina qde leges intellexit: no philosophis studiosi philosophos,no causidici oratores, no legulei iureco ultos,no caeteri lectores ueteru libros perceptos habuerat,aut habet:quasi amsibo Romano imperio, non doceat Romane nec loqui, nec supere ulgore illu Latinitatis tu ac rubigine pusi obsolescere. E t multae quide sunt
prudelia hominu, variaeq; sentetiae, unde hoc rei accideris,quarum ipse nulli nec improbo, nec probo, nihil sane pronutiare ausus:no magu et cur illae artes,quae proxime ad liberales accedui, Pingedi, Scalpta Finged Architectidi,aut iidiu,tatos opere degeneraverint, ac pene cuIsteris ipsis demortuae fuerint, aut hoc tepore excitentur, ac reuiuificit:titvis tu bonoru opificu,tu bene literatoruprouetus est rescat. Veruenimuero quo magis uperiora tepora infeliciu*ere,quibus homo nemo invetus est eruditμ eo plas his nos pigratulanda est, isn quibus si paulo
13쪽
io LAURENTII VALLAE. 'plius adnitamur cosidopropedie lingua Romanare
re plus gurbe , Cr cu ea disciplinas omittis,iri restituta. Quare pro mea isti patria pietate mo adeo in omn&s h rnines, Cr pro rei magnitudine cunctos secudis studiosos, velut exsuperiore loco libet adhortar evocares, eritis ut assit bellica canere. Q novis tide mirites, Isteratos appello,et Romanae linguae cultores,s et vere, σ soli
Quirites sunt,caeteri enim potius inquilini quoi inqui Mirites urbe vestra,no dico domiciliu imperii,sed parete literaru i Gultis esse capta patiemini id est, Latinitate a barbaria oppresusQuovis prosinata omnia duris, Crpene ι ijs oculis asticietis s An dum fundamentora reliquiae vix appareat Alius vestiruscribit historias istud est Veios habitare. Alius Graeca trifrnithid est Ardeae coyder lius orationes,alius poemata coponit:istud est capitoliu,arces defendere. P rectura quide res,et no mediocri laude digna sed hoc no hostes expellit,no patria liberat.Camillus nobis,Camillus imitadusest,quisigna utim qu 'Verg.Mim patria referat, eat restituat:cuius virium
adeo caeteris praestitior Ait,ut illi q vel in capitolio, vel Ardeae,vel Vei s erat,sine hoc salvi esse no pinet. Quod
hoc quos tepore coriungenet caeteri scriptores ab eo, q delingua Latina aliquid copos ierit,non para adiuuabuturi Equide quod ad me attinet huc imitabor,hoc mihiproponam exemplu,coparabo quamlumcunq; vires merieret exercitu,que in hostes quam primum e ea: ibo in acie, ibo prim Vs,ut vobis anima facit. Certemus,quaeso, bonestifimu boc,pulcherrunt in certame .no modo ut patria ab hostibus recipiamus, uerum etia ut in ea recipieda qs maxime Camilla imitabitur, appareat. Didicitimu quidepraestare, quod illepraestitit, omniκ imperatorii measω-
14쪽
te illa maximus,rites secundus a Romula coditor urbis peratus. Ideos plures,prose qui in hac re elabor mlls,ut salte multi faciamus, s mxs escit. Is tame iure, veres Camillus dici,existimaris debebit,q optima i hac re opera nauauerit. De me tallim limare posu,ut non
sperare tante me rei satis acturu ti deicitimi sumpsisse
laboris parte, duris amq; prouincia, ut redderem alios ad caetera prosequeta alacriores. Η i enim libri nihil strequod ab alijs autoribus ijs duntaxat qui extat traditum est,continebunt. A is hinc principiu nostru auspicemur.
De nominibus quorum ablativi plurales exeunt in Abus. C A P. I.
Ai l uabus no dicimus. Item in quibusda alijs ut, Filius, filia, filiabusaeo Priuignus, priui-
siqui per licentia aliter loquutur, non est mirandum:cum quidam ueteres dixerint Dextrubus,pro dextris: π EOhus,pro eis. Sed ego de usu loquendi di utrino de abiisti.
15쪽
De Verbalibus exeuntibus in Atio. C A P. II.
N Omina quae uentut a uerbis primae colligationis,p sitione supini habetibus in itum, vel iis fiam,praeter
caeteroru uerboru lege exent in alio, σno in itis,uel inctioriit, Veto,ueti, vetituri, de ueritio,non vetitio. Prinsto,praestiti,praestitu,praestitiorno praestitio.Cvbo,cubui,
ctio dime crebrius reperitur,qsecatis. Horum participia disimilia sunt.Nam ea,qitae sunt praeteriti teporis,exeuntun itus:quae vero futuria atvrusruetitus,venturim prae ti- Lib. . tus,praestiturus. VndeLucanus: co titura fides superum. Domitus,domaturus er ita in caeteris. Lauo, Cr Poto nobabet supina,ves in atu,neq; in itu,nes in fisi es in Ofihideos formit nomina sua latio,et potiorinde sunt lotor,et potor verbalia nomina:et Iotia pro urina,prma time bre , ni,non longa. A liqvado reperitur Iauum, Cr potatu:inde sunt lauatis,er potatio:lauatorcp,Cr pontor. Ium,iulii, ιutu,nec in huc,nec in illum modu format visi derivativi. Caetera ex alio supino iuuatum Scit imatio ab illo fit iu- torseu potius adiutor.Ex caeterisaute pauca sunt nomina verbalia inor,iit domitor,non domator: Cr Sector,qui significat ea accusatore, qui ex damnatione accusati dimiadium bonorum experit illius,aut certe aliquam partem.
De hoc nomine Ludicrum. C A P. I I I.
16쪽
ELEGANTIARUM LIB. I. rdeclinationis,cum contra noti sit se Le esse:ut in lege ira freque ter repetita, Qui artem ludicra exercuerit,inquatuordecim ordinibus primis ne sedeat.Ars ludicra,est ars histrionica scenica: Cr uisentio quicquid nomine Iudicri intelligitur. Num ludicru,quod est substintivum, non modo ludus histrionicus est π scenicus,sed quodcunque lusorum opus,ac ioculare,etiam Iudi publici.
De hoc nomine Ficus. C A P. IIII.
FIcus idem inquit) etiam vitium corporis quartae est: Nartialis primo E pigrammatian: cum dixi ficus,rides quasi barbara verba, Et dici ficos caeciliane iubes. Dicemus ficus,quas scimus in arbore nasci,
- . Dicemus 'us Caeciliane tuos. Ex quo ostendit eruitisi, er fructu quarta esse declinationis, genere autem dijerre. Ego itero reperio ancipite apud Martialem scripturam, Cr frequentius sk,ut Cr ine puto scribendum: cum dixi ficos,rides quasi barbara verba, Et diciscus caeciliane iubes. Dicemus sicus,quas scimus in arbore nasci, Dicemus ficos Caeciliane istos. Ante omnis,cur ille risisseet Martiale,quod diceret flavis Anno reperitur ficus salte pro arbore, atq; etia prosimctu,in numero singulari Non hoc ergo ille ridebat. Quid ergo quod genere abiiteretur ne hoc quide. Quippe ei dico ficus,quo genere utar,nemo intelligit. certe ridents alia declinatione uteretur, g ea,qua debebat, ut ex se- cudo uersu, in quo mutata est declinatio, pparet. Quod si igitur caecilianus de declinatione agebat,no de graere, debuerat Martialis ad declinatione, no ad genus reston
dere,ut estputanduruis adeo necesse est eurestodisci siquidem
17쪽
M LAURENTII VALLA Equidem ut ostendi ire reprehederat,quod bis feos diceret,noscus. Quae reprehensio si vera est,ut Prisciano uia detur, qvult ficus magis esse quartae, quae tande modestia poetae uisbet,eu g recte admoneat, tu execrabili et ii vero crimine incessere ergo colanxit accusatione imperitiae cauccusatione 'agitii per iocu,et dicacitate,ut moris sui est, quod ille adeo stolidus,non silu nequa esset,ut negaret f-eosreperiri,quos secusemper,et quide cu dolore gestiret: quod minime miru est reperiri,qua pro stuctu,ad cuius β- militudine morbus appellatus est,isiecuda declinatione,et ut opinor in genere masculino no modo apud poetassed se .i.ρου s. πή oratorcs qVos pbat imos reperiaturi ut Horatius, PiQuibus er sicis pastum iecur anseris albi. Lib. i. ist.m Plistin ad O mulum R risum, Q nae nulle cum ficis, erboletis certame nondum habent. Et Cicero de senectute, Ex tintulo granofici. Quida grammaticoru recentium,
id est, imperitorum, aiunt pro strictu quartae, pro arbore secudae ese declinationis, quu pro arbore sit saepius quar-Lib., . taerulidem de Oratore: Vxore uam sustedisse se deficii
satyra Io. Secundae autem,ut apud Iuvenalem: - Ad quae
Discutienda ualent sterilis mala roborasci. satur.3.c.is. Macrobius et ipse insecuta declinatioe s p De utitur,er plurimos veteruostedit usos.Priscianus vero vuli pro Ductu, e morbo quartae esse,et hoc autoritate Martiali Nec ego inficior ultirauieu uersim posse sic legi,ut recidit P rificianussed id ioco magis,quam serio a poeta accipimus esse dictu.Nes enim seipsu,quod si s dixisset, scd
istius et nequitia, π iperitiareprehedere voluit:no ignorassicos er Latine,et usitate dici.Nec vero Pristiano β- citare fuit,ut unu Martiasequeretur,et Caecilianu nescioque, ut flagitiosum homine, silc ineruditu,se eo praesertim
18쪽
ELEGANTIARUM LIB. r. Ulaco,ubi iocabatur poeta,nec itasententia aperiebat, Crracite negabat, quod limare videbatur. Na nequaqua
dixisset sicus quartae esse declinationis, Cr generis masculini,quod inauditu est:nec di retia posussct generis inter morbi etsi uctu,quu hoc ab illo dicatur. Quida ecclesiastici alia rarbore,Ficulnea:ut ibi, Videte sculnea, et Luc. oes arbores.Quod nusq alibi si memoria no excidit mi bi repertu est.Sed adiectivuFiculneusAr,um,P materiato ex illa arbore:ut apopulus popul reta cor ius cor laus Cr colurnus,ae ab abies abiegnus, b illae ilignus dicitur.
De nominibus Diminutivis. CAP. V.
No mina diminutilia exeuntia in dile uoce, qualis est pisciculus,si rite βrmetur, uera sunt di nutiva vi,
Pisciculus,Vermiculus, Passerculus,Fraterculus,Securicula,Lucubratiuncula,Virguncula, Soror L. Munusculum,corpusculu,Tempusculu,Medaciunculu, Plusculu. Sin minus rite βrmentur,diminutiva no sunt, Avuculus, cuniculus,Musculus,quido no est paruus mus, P ediculus vel ut alij uolui Peduculus: er penultima toga cuculus.
cicercula,nome leguminis,Nouacula, culter rusorius.Leticula,vasculi genus. Asia masculina ut foeminina no occurrat. S eruius tame super Donatu ait,acus acicula.Acusenta dicitur,qua vestes sarciutur: Acicula, qua mulierestitutur ad ornametucapitis.Adiectiva tria, Amiculas Ridiculus,Verea IM:anniculus puer, annicula puella, an-1ticula iumetu,hoc est,unius anni scut Bimus, a, lim, i. duoru annoru. Trimus trima trimuis est,triu annoru. Quadrimus quadrima quadrimu,id est,quatuor annom, σησamplius.Nec de animalib. dosed de inanimatis,ut amnicesu visu,b pinu oleu. De pueris tamen magis loquimur
per diminutionem, bimulus, trimulus,quadrimulus, quid
19쪽
rs LAURENTII V 4 L L A nintra bos annos adhuc parui sunt,ut bimulas puer, trimula puella militer de his, in quibus haec ratio habet lotu:
ut,anniculus equus. Disimiliter in quibus haec ratio locuno habet ed dicemus, bimus aries rimas porem, quadrimu uinu. R idiculus homo,ridicula res, ridiculu caput,id
est,deridedum.Est etia saepe neutru,significats sermone
risu potius,quam derisus excitante. Vernaculius,uerna cula,uernacusu,qd est domi nostrae, vel in nostra patria natum:ut,lingua uernacula,qui uulgo dicunt lingua materna.dictu est a V ema,qui est servus domi nostrae natus, id est,ex nostra ancilla. Praeterea neutra inulta uni ut, Vmbraculu,Tabernaculu,Spemculu,Habitacultu, coenaculu,crepusculu, Ge niculu pro germine, crepitaci, tu, Vinculu, A miculsi pro amictus genere quoda fere puL. lio:Curriculu pro cursu: π pro loco,in quo certame cu redi exercetur:nonnuquam etia pro currutat Curtius libro s. Allarum turbati equi no in uoragines modo, lacu-nus,sed etia in amne praecipitavere curriculu.Cubiculsi quod certe a cubili no venit,quu intra cubiculu cubile sit,
er eius diminutivum foret cubiliculu. Puluiscr significatione, er formatione legitima diminutiau facit, sed genus mutat apud Hieron.ut vile presus turmasivsine dime po suit Apul in quodu suo carmine,de quo meminit in apologia de magia:Misi ut petisti munditias dentiu,Nitetis oris,ex Arabicis frugibus, Tenue,candificu,nobilem puluisculu,coplanatore tu mutilagingiuula,couerritorem
pridianae reliquis:Ne qua uisatur tetra Iabes sirdiu, R e-Hrictusne si lubellis riseris. Conuentus quos facit conventiculu.Cic.pro Sext. Tame conueticula homina, quae ciuitates nominarat.Baculus non terminat diminutiuu in
hac voce,quia ita talis est,tamen neutriι habet Bacillum. cicero
20쪽
ELEGANTIA RVII LIB. I. rrciccir r. De finib.Baciau, illud inflexu,aliud ita nutum. R eperitur tamen primitiua Cr in neutro ut apud Ovidiuli.x v. Metam.Esse solet,baculus tenes agrestesinistra. Ne terebra quide huius vocis est, tame gignit diminutiuuterebellu,non terebella. Auricula vero rite βrmutur,sed significatione digetit:nos cartilago illa est circa auriucocauitate,non alite parua auris. Nerula quos, quae non
parua mente significat,sed virilia.Fidicvla,pro Innstrumeto torquedi,quod an rite formetur,nuc videamus.Nam fi
fide cula. Auidius Seruiu Priscianus carpsit,utpote una re Qv m mers- non uno in Ioco reprehedens.Caeter u ipse Allitur,no Sem to Prisciat iusvius. Nam nec fidis queadmodu ueterii autoricis trudit Seruiu car
sed fides dicitur: r si sides dicatur dicula potius, quam
meculianalogia exigit.De autoritate atiscerit Festus hie=que sile Pomp.iri scribes: Fides genus citharae, dictae, quod tantu rit.nam Ser. interse chordae eius,quanta inter homines fides cocordet. in illud Ver. Analogiae quos ratio fidicula exigit ames, sicut aedicula 6-A -Tbr ab aedes edicula sedes,caedicula 4 caedesmo istaeculus decilla,caedecula cui apes,de quo salo nolescit ille men busque ean tisne,apicula 'cit,no apecula. Et si quido apis r notatiuo ris. sic ait,Fi- reperiatur,ut ille dit,ueluti apud Ouid.in κ I D. Metam. dibus, autem No apis inde tulit collectossedula flores. epquam ruru'RΠ0imina
est, CT analogia apes potius:qupis desedit, quia a pede ζ'
eopositu,de derivatu putatur. Denis fidis in noratius in fhichi nafi- auditu est,ergo fides diceda est,cuiusdiminutiuusidicula, des, Iabusest. id est,parua cithara,vel chordula. in plur.tortoriu ut dixi istrumetu ex duob. ut reor et obliquatis lignis copa- Elu,uel ab extorquedoide,ac ueritate:uela nerueis unib. vinculiss,qbus ad illa modii boles torquedi alligabatur.