장음표시 사용
191쪽
ELEGANTIARUM LIB. III. r Interest,et R estre.caetera aute,uel adverbialiter,uel voce nominatiui siue accus σ in primis hora coparati , suptiliuas Magis et Minus, Maxime Cr Ninime, atq; horsi germana,Multum,Plus, Plurimu,Puru, Paulul Paullim,Pauxia tu, hic Aliquid, Crsiqua uni alia. Tati interest, in au interest, Magni refert, Purui restreae M ultu restr Plurimu iterest, Maxime restri,Magis vestri, Paulu restri.Minus refer Pam refert. Quinetiano modo quatuor haec nota id naturae habet cuba duob' verbis,ueru etiacu multis alijs:ut, Magni aes timo, Parui
facio,Parui pedo, muti uis,Tuti acio. sed cu huiusmodi uerbis nonsiqui ulla nota iungutur,ut Plurimi aestimo.
TO; ut promissum exolua illudciceronis rassiensi-mῆ singul.numeri escitum exemplo eius dum
praecepto M.Varronis coprobabo. In Philip. inuentus Philip. Gest,qui L. Antonio millenti num ferret expc s Et pro Nilon.In qbus propter insanas istas substructiones facile mille bovi insi versabatur. Qualia exepti plura repeterem, is Varronis praeceptio satis esse et in libris de Analogia inquit cum peruetum estud millenarum, asy it Li λ singulare neutrum,qd dicitur hoc mille denarium, a quo
multitudinis numerussit millia denarium. Elpaulo post: ut sit utrusime casibus vocis,dicemusui hoc mille,huius mille ita hoc decier hui'decies.Ηaec hactenus.Illud quos praeter haec addamus,Mille hominu dici,et Nitria homi- .Itera Mille holas dici,Millia uero holasnodici. cuius rei causa est,s proprie dicimus Mille homines,ut cetum homines, Millia hominu,ut celenaria,vel turbae homing.
Hoc sub tintiusi est,illud uero ad tuum. Inon licet discre Millia homines,quia duo u ntilla non cohaerct
192쪽
ς LAURENTII VALLAE sine copularnes in his ullus certasseesset ensis Mire bominii licet dicere,qu mille ibstatiuatur.ut Multum hominum, pro multi homines Me Mille hominu,pro mile homines : idcvis erit,qd Miriu hominus miria singulare haberet mi tu,quod no habet,nisi pro missiario,quod costit ex mille pagibus: uel pro seminis genere : vel more
Varronis, qa dicimusboc mille,uel P ut maxime reor nec adiect.plane,nec substan. est,sicut His,haec,hoc: se,im,sud,er nonnulla alia pronomina.Nicaetera adiectiva no patiatur sibi ita adhaerere adiectiva,utpronomina. Dicimus enim, Hic robustus messor, Narobusti mulier. Nec dicimus, Antiquus rubustus me or, Antiqua robustimulier. At nomina numeror si sint istis pronominibus similia:ut,centu aureae puterae, Mire armatae naues.Ergo
Latine dicetur Mille ex hominibus,sicut dicetur, Isti ex illis. Quae locutio ide est, s Mille hominu. caetera nota numeralia uesubstant ue adiect nt,inter se iugi recusan P nec duo sibyatiua,nec duo adiecfola se possunt ut Duo centu, Tria mille:quu praesertim sintsua propria nota,ut Ducem,Trecem, Crs pra mille est Miltia,q plane ibstitiuu est.Ideoq; dicimus, Mille hominiam: Diio Miltia hominu,no duo mile: Tria millia, Quatuor millia hominum deinceps.Nec ut dixi) Tria aut quatuor mille sed bis mille, Ter milleἰBis cetu, eT Tercetu, no Duo cctu, Tria centu:uut ut aliqui indocti loquutur Ducenta , Tricentum sed Ter centiarn. V ergilius: ' Ter centum niuei tondent dumeta iuuenci. Et alibi: Hic iam ter centum totos regnabitur annos. R eperimus tamen apud ecclesiasticos sepe hoc modo dici,quale est: Debebat decem mιllia talenti: π Duodecim limolia si
193쪽
ELEGANTIARUM LIB. III. I duodecim millia talenta, dece nmilia: quasi dicatur,numero duodecim millia, Cr numero dece millia, cir subintelligatur entiasc,Debebat talenta entia dece milia. Signatientes duodecim millia. Nisi interponas uerbuμWhntiuu: sic, Signati erant duodecim millia, quod in altero exepla feri nequit. Quo certe modo ipse no loquerer,sed potius Duodecim millia signatoru,aut Duodecim millia signata: cr Dece millia talentoru, Cr Duodecim millia drachmaru argett.Cuius erroris si error est cause ut opinio meastri hinc fluxit, quod saepe legi us Dece nihilia podo a genti,quasi istud Pondo sit nominatiui, aut accusativi casus, CT no potius genitivi. saepe dece millia quingeti pedites:ηo Peditu. I ta cum m erus posterior defuerit, putat ,
recte dici posse,Dece millia pedites:quod album est.Nam cum dicimus,Decem meis quingeti pedites, sic intectigimuT,Dece millia peditu,Cr quingeti. Quo sepe modo Io-quimur,nec aliter loqui prib M. A tque ut nunc ad hoc Quingeti,subintelligimus Pedites,iti ad illud Miltia libintelligimus Peditu. Quale esset in superioribus exel lis, Duodecim millia et ducetisignati,uelDuodecim millia signatoru et ducetiret iri i caeteris. R arius aut reperit MiLIe,7 nmilia. Nitrui: Quicunq; te angariaverit mille passus,uude cu illo et alia duo: ubitelligit millia passuu. A lioqui dixisset A lios duos,no alia:uri potius, A sios bis mille.
ET quonia de numeris coepimus, de ipsis aliqua dicere
prosequamur.Et prinu hoc admoneamus, in quo plaris falluntur, Treceni scribendu se,no Trecentent, necae ridentiquusignificat trecentenariu ηι em, quod βneopatu est,sicut caetera.Dicimus enim Duceni, pro ducenteni: Treceni, pro trecenteni: Quadringeni, Quingeni,m sexcent
194쪽
xrs LAURENTII VALLA ES excent, septingeni, O ctingeni,Nongent,uel Nonigeni. pro quadringetent,quingerent excetent,s eptingentent, , Oeni,nongerent,uel noningeteni.centeni aute, σNireui nou 9ncopatur,quia no sunt praelogae dictiones, sicut superiores.Triceni aute caret Dncopa, sed immuta,vit g,in c: sicut viceni,proitigeni, G Triceni,pro trigenia Sunt enim similimae uocis c,σg, queadmodud, π t: propter quod dicimus Quadringere, pro quatrinceti. In quo nomine Cy t,in d,σ e in g, mutatu ni. Atq; quoniadixi quo di lassissimilitudine uocu, rece evinus haec ipse
infra cetu,ut supra cetu fecimus. Dicimus igitur S inguli, bini,terni,quaterni,quini,sieni,septent,octent,nouent,den undem,duodeni,terilident,quatemident,qui nidenisenident uel deniquaterni,deniquini, densent, deniseptent, deniocteri,deninoueni:uiceni,uicenisinguli, uicenibisi,uiceniterni,vel ut postea ostedemus singuli er uiceni,bini Cruiceni, er ita deinceps. Tu triceni,quadrageni, quin-q'iugeni, sexageni, septuageni, octogeni, non octuageni octoginta enis dicimus,no octuaginta nonagem,uel no-geni,ns nouageni dei: nde celeni. Ideo aute haec nomina iuplurali protuli, s in prose scribetes stre plurali utuntur, in carmine frequeter etia singulari. Et singulare quidem horam nominu numeru non prosa oratione scribentium, Pin. lib. - dit Priscianus esse,sed poetarum. Ut Lucanus lib.v III. Gurgite septeno rapidus mare summouet amnis. Verummen non tantum poetaru uideo esse , sed nolinunquam etia aliora ut Pli.lib.κ v ii. Traduces Gallica culsi'P 'i' iura bivis utrus: laterib. si pars quadrageno distet θήtio , o. quaternis,uiceno later se obuij nuficetur. Et rκ κ v. Alte- ramaior, flijs lateruiliodo inclusa,quae ga septena sunt. Canac. Et in XXV i. P rodigiosa sunt,quae circa hoc tradit T heo
195쪽
T LEGANTIARUM LIB. III. Tophrastus autor alioqui gratii septuageno coitu durare libidine contactu herbae, eum nomen steriems non posivit. Septuageno, id est, septuaginta coitibus per lingulas noctes.Nam ita haec nomina exponuturivi,creabantur olim bini eobules,id est,per singulas annos duo. Vtuntur ergo oratores legitima significatioe hora nominu Binus enim, siue Binifgnificat singulis duo: Ternus, me tertii, ingi sis tres: Quaternus, siue quaterni, singulis quatuor. A tpoetae n3 ita. S eptenus enim gurges no est singulis septe, sed septe tantu uni flumini Nilo. Nee in singulari modo 'gnificatione hae abututur,versietia in plurali. Vt Verg. Per duodena regit mundi sol aureus astra. Duodena astra,pro duodecim astra. A t hoc Septeno,Priscianus exponit septenario:quod mihi no placet,quu in auditum sit fame aliquod habere septenariu alueu, erfntem ederesseptenaria rivum. Siquide haec nomina num rum aliarureris,quae non nominatur, iudicantino mutitiplicatione sui ipsoru:ubLapis centenarius,non quod sit centuplus lapis sed centu libraru Homo centenarius,non quod fit centu geminus, sed quod habet centu amos Grex rentenarius,non quod sint centu greges,sed grex centum capitii. R vrsus non dicimus centenarium libr ,sed centi
pum nee centenaria ann sed centuplum annoru. TOmen dicimus centenaria, Septenarium, Duodenariu numeru. Siquide Numerus omnia eoplectitur,sive centenarius,sive Decenarius, sive alius quiuis ηwmerus caeterarurerum,libraru,annoru miliam s. Ideoq; recte dicimus centenarium numera annorum ingressus est non autem, centenariu annu: Cr, Millenariu numera portat pondo: non aure, Mirenaria polo.Potuisset igitur Priscia .commodius exponere, septeno gurgit .p septenarij numerim α gurg
196쪽
L AVRENTII VALLA Egurgite. Qua expositioe uti olemus in illis numeralibus, quae ultima numeri eius significat:Decimus, Undecimus, Centesimus, Misismus, id est,qui ultimus est ex dece, ex
undec; ,ex cetu,ex mille. A liquido etia sic: Hoc aruum attulit centesinu,illud uerbsaxagesimu,tum vero trige
Non ultimu gransi e celenario nurmero intellexit ed grana centenari, numeri, siue granu centuplu, siue celenum, eo modo quo idem autor dixit uiceno.Ηac etia ratione appellari est Quadragesima, ubd quadraginta dies coni,net:quo uocabulo eloquent imi christianorum utuntur. Quiduetia Quiquagesima, Sexagesima, septilagesima. Atq; ut adre redea utimur superioribus illis noibus crebrius i plurali numero, Singuli,B ini,Terni. ixu igiturcu habeat singularent eru,apparet ηδ esse naturae isto-rv. Quinimo no memini coperite me illus in plurali, licet Cr singulare perraru sit,ut Trinum nudinu. Pronualgari enim debebat antiquitus rogatio apud R oman. trino nudinorquod ut opinor aut tribus in locis uno die,aut tribus diebus uno in loco celebrabaturnit Trimus triu anno Prisc. lib.7. mm,itu Trimu trium dieru,aut triti locorum . Priscianus autem est Trinudinum pro trinundinaru,Ciceronis exe-plo pro cornelio:Prmo ex promulgatioe trinudinu dies
adferendu potestisq; uenisset. Quod si ita esset, a tris copo tueset, no a trinu,utuit Priscianus, siciu Trinodigrsed forsan per apocopen dicimus Trinundinu, pro trinu,
197쪽
ELEGANTI A RVM LIB. II L igririno forte nundino promulgata, siue non idoneo die, siue cotra itensione, vel austicis,aliud ueqs legib.obsiet, dicitur Iuta esse uel irri.Titus Liuim lib.m. Postqua uero comitia decemuim creadis i trinudinu indicta sunt. Ide lib.v. ns editi i meda inest ait: Antea trina loca cu coletione summa patritios explere olitos, nuc ii octoiuges
ad imperia obtinenda ire. Donatus tamen hocnore utitur, Cr discipulus eius,notame magij tiro indoctior, Hieronγ-mus,cum alibi,tu ad Marcelli: Et Trinam negationem,
trina postea connione deleuit:id est,triplici. Caeteri quo
eode nomine vivium Vnde dictu est Trinitas, tria personarum via divinitas. Sera super illud Vergilianum, - . . -- Terea arma moueda:uit, Figura poetica: nam Trina '
debuit dicere. Arma enim sunt tintii numeri pluralis. Sed haec ratio Seruij,qui sit edicax, ipse uiderit ,qui uult boenome aptu esse nominibus numeri pluralis:quod etia reperimus coniunctu et nominibus singulare numerum habetibus.Et quid praeterei dixisset,si apud Vergiliu foret
Quaterna arma nuquid Iegendu esset quatrina Verri non est Tristi de numero eorum,de quibus distudiuimus, quoru singularem non frequetari ab oratoribus diximus, sed a poetis,er quide improprie. E tiam nonnunquam improprie pluralem,quod aliquando ipsi quos oratores faciunt,sed neceΝαte in his norbus quongulari caret. ut codicilli licet Iustinianus utatur ut Liberi, ut Pugillares,ut Nuptiae,ut Arma,ut castira, Aut si no caret,suntq; vel diuersi generis,ut N udinu, Cr Nudine,Delicium,σDeliciae:uel diuersae significationis,ut Haec edes Cr hae in defruel diues, tar generis, π significati,ut Epulum, CrEpulae. Necessaria est aut dicere Binos codicillos,m te vos: cr quaternos,vo Duos,tres,quatuor, rone dictante.
198쪽
Wα LAURENTII VALLAE Quid eηim si de diuersis codicissis dicedu mihi fit,quomo. dbdica,duos codici osscripsit pater,unsi ad me,alteru ad uxore illud enim Unu, er illud Alter u ad quid restriursia codicilla,quod no reperitvrs Dicendu est ergo Vnos. Ad Herenata actis si V nos,ergo et Binos dicendu erit,quod ex cice. Mos. exemplo liquebit: Duplices similitudines esse debent,unae reru,alterae uerboru. Quod si dixisset duplexfmilitudo,
subluxisbet, V nu reru,altera uerboruuierum quia in plurali locutus est,no putavit alteri numero locu esse oportere. Dicamus ergo Binos codicillos,no duos. R vrsus Duo testimeta,no bina.De cuius naturae noibus quibusda nominatim Acidinus metiones tame illud monuerimus expredictιε colligi, utrochmodo posse dici: Relinquo iiijs meis testimeto singulis siue cuis si mritisue utris,si duo fuerint,dena praedia:uel singulis, sive unicuis,fueutrisdecem praedia:clan ego erfatres mei ex bonis paternis habuerimus singuli,siue unusquises, siue uterqhunu praediu: uel singulisve unusquis, sitie uter ηgula praediarque
et tu uno loco coluxit cice.in Paradoxis: capit ille ex fuispraedijsfexceta sestertia,ego celena ex meis.No dixit due sexceta er centu.aut sexcena, π cetera, quae tame diuersa sunt:ut ite stamus ab illo fiexceta capi uno anno,no singulis annis,ab hoc cetera non uno anno sed singulis annis. Ego tame puto scribendu esse, Sexcena,vo sexceta.MH- ex hic, Cr multi=ria uitiose dicta repetere liceret,sed ii
reor tantos viros carpere. Vnum tantumodo dixerim ex
tertio lib. Regi : Septenu retinacula in capitello uno, et septena retinacula in capitello alterorquu dicendu esset, Septe in uno, er septe in altero:aut septena i singulis:aue septena i utros. Etsi*fet plura duobus. Septena in uno
quos. cuius coditionis est illud in eode lib. Q nod absco-derbia
199쪽
ELEGANTIARUM LIB. III. Iesderita de prophetis dominicentu viros, quinquagenos Crgnquagenos in spelucis,hoc modo no recte dicitur, sed eo modo,quo paulo ante dictu erat. Tulit ille cetu .pphetas,
Cr abscodit eos quinquagenos in stelucis,i in fingulis steluncis quinquaginta. Quidi iuris studiosi accipiut Dena, pro uiginti, no intelligetes signiscari singulis duoru decerde quoru imperitia quid multis dicendu,cum putet recte dici una quinq quasi Una fit nome,π no adverbiu. Ne illud quide obticebo queadmodu superius ostedi illa
nomina supra centu oncopari, infra uero centu minime. Ita e diiιeso aduerbia infra centu βnc arcultru,nooncopari ut Vicies pro viginties, Tricies pro triginties,d inde Quadragies, Quinquagies, sexagita, Septuagies,
Octogies,no octuagies,nonagies no nouagies. cetera nostncopitur, Quinquies, Sexies.septies, octies, Nolites, Decies,Ceties,Duceties,Treceties, Quadringeries, Septingeties,octingeties Oningeties, Millies: deinde Bis milies,Ter millies, Qvater milies, Qvinquies millies, Decies mssies, vicies millies, et deinceps caetera,N ila ad institutum redeamus,ab hoc potis a nomine incipietes.
De Litera,& Epistola. C A P. V I.
LItera in singulari numero significat elametum ipsis,
ut A, Cr B:uel manu scribetorvi ad Attis.cicer. in Epist.2ata δ Iexidis manum amabam, quod tam prope accedebat ad similitudine tuae literae. In plurali vero epistolum,praeterquam apud poetas, qui pro epistola, versus gratia,infingulari semper utuntur. Ut O uid. Episte Bris. Quam legis a rapta Bristide litera uenit. ad Achil.
Nam quod Cicero ad caninium scribit, ad se nulla litera Epist Bibulwm nasisse:itauit,quasi nullum verbu nasisset: quod
ut vehemeter extenuaret, non dixit verbium, aut fallaba,
200쪽
184 LA URENT TII VALLAE sed literam. Frequent unum igitur est Literae, pro epiastola:inter quae duo non na haec elegantiae derrentia est
Quod dicimus Uni epistolam, Unas uterM: Duas,tres, quatuor,quinq; epistolis: B inas uero liter dernas, quaternus, quinas, senus, septenas, octonas, nouenaF, denis, nunquam aliter:quale esset, Unas,binus, ternas epistolus: Duas,tres,quatuor litera3. In hoc tame couentut,ut dicamus,Dedisingulis,uel unicuis uel utris,siuesingulas litera siue singulas epistolas. Ite is maiori ninero no conuemunxu Dedisingulis duas literas,uel binas epistolas: sed Binas literas,er duas epistolas:no auresecus,de quo iadixi. In quo obseruidum est de caeteris quos uocabulis:visi dicas, Accepi abs te binas literas, no sibiugas, Quarsi alteri re Φondi per proximu tabellariu, alteri nunc rest odeosed Asteris.De Epistola vero apertum est:ut, Accepi duas epistolas,quarsi alteri iam restodi,ulteri nuc resto- deo.Cicero uero stre ait, Accepi literas, accepi epistolas.
Plinius sequenter etiam Recepi, nisi libri mendoli sint.
De Aedes,& eius derivativis. C A P. VII.
Α E ei in plurali titum,accipiturpro domo,nec unquaaliter uti Aedes meas no proscriba. In singulari,atq; Cic in princi adeo in plurali pro teplo ut cis. in Philip.li. 1.E x eo die, Philip I- quo in aedem Telluris conuocuti amus,in quo teph, quatum in me fuit ieci fundamenta pacis. In quo tepio,id est, in qua aede Tel iuris. Sed hac in re disert a teplo, sρα- per in utros numero habet adimionem, ut in aede Iovis, l Mercvrq, Minervae in aede cocordiae,Telluris,Honoris, V irtutis:in aede sacra,et in plurali sacras aedes aedes Deo- ru,Cdes Nγmpharu. Nam quum ait Lucretius de Ioue IoLib et quens -Et aedes Sepestius dis Purbet, perinde est,aesidi
albo Iouis aedes. Igitur pro templo dicemlls Duas, tres, quatuor