장음표시 사용
701쪽
qui sagacius odorentur, nec est sere quispia, qui vel non deterius Vel melius altero res sensibus percipiat, vel de iis iudieet. Similis est ratio in mente humana,qui Vt nuper dictu est, multos habet eosq; graues insidia tores, a quibus obc cata oneribus, nec sem- perverum cernere,dc a salso distinguere, b num 1 malo, honestum ab inhonesto, iusta ab iniusto secernere potest; stq; hoc malum non rerum ipsarum dc natiirae, sed plerunq; ipsius animi, qui imbecillitate iudicii deci .pitur. unde non res & iusta & bona, sed me. tes hominiim subinde mutatur,atquequo quisq; bonitate ingenii di virtute, rerumque experientia instructus est, eo quoq; rectius omnia iudicare potest. Qitam enim multa . vident pictores in umbris dc in eminentia. quae nos non videmus 3 quam multa quae nos sugiunt incatu, exaudiunt in eo geneare exercitati Z neq; tamen alia est pictura indoctis, alia doctis: neq; alius eantus illis de 'nobis, sed ab iis, cum sit eadem nobisq; di. verso modo iudicatur &sentitur. Ius ergride
id quod iustum est persequide&suaptena
j tura costans. perpetuit atq; unu est, sed non ab omni b. uno eodemq, modo cognitum diuis sit eognitu. tamen qua ratione ad vias .
hominu. ad mores, qui varii su ni & incerit,
702쪽
accommodari queat,est difficile&arduum L Isine diuersitatis legum,opinionum varie- eatis, iudiciorum ac sententiarum contra rietatis causa , fons & origo promana uiti: Nam tanta est inter homines morum dissi- militudo,tanta locorum ac temporum disi crepantia, tantaque rerum mortalium mu-
atio, & perennis quaedam incontantia at- que vicistitudo, ut necessitas iussam muta
darum legum occasionem praebere videatur. Ncq; tamen ita omnia abrogantur. Vt vel iusta& honesta penitus aboleantur, sed de modo, ratione,de facultatibus, de circunstantiis, maxime mutationes instituu -- tur. Nam direuereri seniores,colere Deum,
honorare atque obseruare parentes, & prae oh Itantiores viros, nulla est gens tam bariara. quae id faciendum non praecipiat s quae lami pios dcingratos Scimmodestos non abhorreat & detesteturiquomodo a u te, q uo Ioco, quo tempore, quo ritu quave occasione hq vel sequeda vel fugienda sintidubitan t. H ucaecedit, ii od circunstantiae rerum, di qua ratione unumquodq;obseruandum sit, mγ-nto Iure civili est suis iisque eertis limitibiis circunscriptum ac determinatum s prstereaec contrauictiones seu contraricrates atquet
diuositates lagum, ut Imperator Iustinia
703쪽
Irus testatur, vel omnino sublatae, vel ad modum paucae,quae non dissicila conciliari
inter se Sc componi possint, relictae. Patetigitur Ius ipsum non in opinione. scd in natura positum esse; aut si tale aliquod sit, quominus ad artem eiusve saltem simulaci 4 reuocari possit, nihil impedimento esse,Ncque vero satis est signi us propterea artis a concludi non posse, quod in ea re m que a ve teribus, neq;a nostris Iureco sultis.qui tam summo ingenio, singulariq; doctrina, ex perientia rerum incomparabili praediti e riint .st Haboratum. Huic enim quaestioni Cic. noster in libri de Oratore satisfacit, v bi inquit, primum quidem veteres illos, qui huic scientiae praefueriint,pbtinendae at Faugendae potentiae suet causa, peruulgari arritem suam noluisse; deinde polleaquam est editum, expositis a Cn. Flauio primum actionibus, nullos fuisse qui illa artificios: digesta generati m componeret: nihil enim esse quod ad arte redigi possit, nisi ille pii et
qui illa tenet, quorum arte instituere vultat γhabeat scientiam illam, ut exiis rebus qua rum ars nondum sit. artem efficere possit multa enim sunt in rerum natura. qu parum
tim adhue ignorantur, partim dissipata iam cent ac dispersa sine artificio. neq; propte ita
704쪽
vere non existunt. Nos addamus dc illud, inultos olim extitisse,&extare etiam nunc Iureconsultos, qui si quam maxime velint, atq; idipsum facere tentaverint,no potve Tint tamen, quod vel rationem methodi &ordinis, vel artis ipsius capita. non bene cognita perspectaque habuerint. In eo nanque multi hallucinari Qtet . quod vel incognita pro copn itis, vel copnita pro incognitis habeant. Ni qi tamen haec vitia vel artibus,va rerum naturae, sed humans mentis atq; in
s nil nostri imbecillitati tribuenda sunt. Quam multa enim fallunt medicostquam multa bonos gubernatoresὶ saepe decipiuntur optimi quiq; Imp. no raro hallucinatur peritissimi dificatores; neque tame propte ea aut medicina, aut ars nauiodi aut aedi. s. adi deterior, artiuq; numero et icteda est. Illud etiam a quibusdam 'pe obiici no
bis solet. Etsi partes huius disciplini vel genera utcuq; ordine aliquo disponi atq; via quadam constringi queant, non tamen ea.dem ratione instrumentis, definitione nimirum atque di uisione, explicari di doceri posse: quippe cum Omnu in Iure, ut Vlpian
ait, d uio periculosa sit, sit vis. uerti non malinate ad haee definitiones esse proprias substantiarim, Iur ciuile acciden l
705쪽
tia tantum contemplari. Verum hi non roctea difficultate ad impossib: litatem, ut sic dixerim,argum etantur:mul a enim etsi disficiliati periculosa factM 5ccognitu sint, fieri tamen vel cognosci possunt. Estque haec comunis quoque aliis artib. atq; disciplinis, , metinime vero iis quq in contemplatione rerum naturaliu posits sunt, in quibus quam magna inueniendi dissirentias,geneia, Vix cla definitiones ac diuisiones c5stitu utur,st difficultas,quam s pediu isPlato aliique philosophi in diuidendo ac definiendo hauticinati sint,abunde inlib siderii tib .animaliu Aristot dcmostra Mi Nos ignim tollit Vlpia. definitiones, sed qua peruulosum di dissicile definire in I iesit, ostendit, maxime vero iis, qui nectcndarum de in ionum atque diuisitonu leges, discrimina gene
rum Atque disserentiarii, au ignotit plMssus, .ut Don rectedidiceru nt. Saepe falli m tir, d ii aduentitias res a substarialibus, dum com munia a propriis non vere distinguimus ac separamus. Illud omnino ieiiciendum eriquod definitio sit propria sit bstantiaria: narradi accidentia & proprietates rerum definiri possitnt. Causa huius erroiis 6c paralogismiin, quod cu definitio dicatur explicare su
706쪽
substantia noi sint .definiri posse dubitent.
Ied hi non animaduertunt, substantia nomen duobus modis concipi,aut pro re quae suapte vi & natura consistit,ut, crates, sa-: xum, planta: aut pro natura & essentia rei, posse. Dcfinitio igitur non tantum est inostrumentum explicandi substantiam, hoc es, rem quae suapte vi nititur,sed etiar et turam atque essem iam rerum: quapropter oc
accidentium, quia accidentia qnoque suam
naturam dc essentiam obtinent: alia enim
est natura tutelae, alia obligationis, alia a- clionis, alia seruitutis. Illud autem sciendus est, quod .cipe antea dixi, Iuris ciuilis defi-
nitiones, praecept totamo adco aItem,la. iis scientiis quae sunt rerum aeternariun re necessarianam, sed ut Tullius aliique tradi- . derunt, disciplinis,quae probabiliter de pin. gui, quod aiunt, Minerva. dcta tenus quot ad rei natura patitur. de unoquoque geri u disserere, tum quid in vn quaq; reveri sit ostendere, di de rcbus quae plerunque acci dunt disceptare,leges sencire, pr opta coni stituere possunt, annumerari debere. Ini quibus satis artifice ossicio suo fecisse existis mandum est,si ea qui parit m anatuia sunt. γ .
707쪽
aes m dumere, dc animaduersa ae notata - verbis desigilare, generibus illustrare, partibusq; suis utcunq; distribuerepossit. Unde si non perfectam d absolutam quanda imartem, artis tamen egregium aliquod simulachrum constituat doceatque necesse est.
At qtioniam haec omnia non ingenii ostectandi, sed quaerendi dc inuestigandi vetari causa a nobis disputata Lint; atque ex iis, , ut albitior , satis quae ratio tum inuenien- .darum tum docendarum disciplinarsi, maxime vero Iuris ciuilis sit ostensum, finis sit huic disputationi . quam ego cuperem ali quando a peritioribus doctioribusq; philosophis atque iureconsultis multo fusius de doctius, in studic sorum gratiam explica, tam , Ut non tantum an Iuris aliqua scien- tia. quod dubium amplius non est, sed qui di qualis eius esse possit ae, dc beat, nobis constaret. . LLIBRI SEPTIMI ET VL timi Principiorum Iuris
708쪽
RERUM ET VERBO.rum memorabilium,
inctiones bonaqua dicantur p7, . anio matarum rerum qua V σ. inanimatarum qua ibid. cur lex pertractet Ira Iureconis
709쪽
ualnam Iureconsultus tractet Eos Actionum riuisio varistata I9,. nomen multa significat aOS,Ioo. auιmatarum rerum diuisia ciuilium duo ge
Adminiseratio recta quib.eonstet I a Aegrotum hominem quemnam vocet meri
Aequitas us, yso in eontractib. quomodo vocetur m quatensu alustriactiure disse.
Aequum bonum quid p . Asi matrix anima para quanAm eomplectatur so actiones propria cur in disiplinis neces faria a IF FnDM-eognatio artium intersa Agathonis sententia de arte es fortuna γλ σε ρ a. agere Oesscera disserunt σο,6ν 'Agendi principium duplex μ ratio uiuersa