장음표시 사용
241쪽
tis imbutum, quibus de more puerilis aetas ad scientias. artesque meliores inQrmari consuevit, Optima mihi iam inde a principio adolescentuli visa indoles est, ingenium. que, modo cura & diligentia accessisset, cujuscumque rei capax . Itaque S parentis sui optimi viri obsecrati nibus , & ipsius adeo Camilli gratia , docendi munus ita
libenter suscepi, S tam sancte sum executus, quam si de filio meo ageretur. Itaque eum ad Geometriam primum, veluti ad omnium scientiarum ostium perduxi: eo nempe consilio , ut quantum ei liceret de Mathematicis scientiis degustaret: utque ei simul geometrica perspicuitate Di, lectices regulae comprobarentur, unde veratati quamprimum assuesceret, ejusque notas ita perspectas haberet , ut dissiculter in errorem deinceps Iaheretur, nec falsa aut incognita pro veris unquam acciperet animo . Latinas interea Graecasque literas assiduo studio hauriebat, dum ego ei utriusque linguae Scriptores quam poteram accuratius explicarem et non ut hic verborum vim, α Grammaticae arcana assequeretur, quod iam satis alii praestiterant Praeceptores et verum ut duarum quotquot ssint aut fuerunt cultissimarum Nationum indoIes , mores , T ligio , leges , instituta , belli pacisque artes ei restrarentur. Quod ego sedulo curabam , & magnum me operae precium facturum rebar , si Romanorum animorum magnitudinis , Graecaeque virtutis veluti gemina quaedamaam tunc , adhuc tenera eius mente, strerem , quae P stea u herem segetem essent Iatura. Et mirum prosecto est, Viri maximi , quanta celeritate ea Camillus arripue
rit . Quod ego intelligens , longiore , quam primum statueram , itinere eum ad Iurisprudentiam deducendum Q scepi ; nil in eo temporis iacturam veritus , quum hunc viderem brevi conficere, quod alii vix duplici temporis
Historias ergo ipsi omnium barbararum, cultarum que gentium exposui, ab Hebraeis & Assyriis ad Reipu-hli Digiti so by Cooste
242쪽
hlicae Romanae lapsum ς non ideo tantum , ut Regum di Imperiorum varios cassis, urbiumque clarissimarum excidia , Ducumque selertiam cognosceret quae ibriasib ignorari levi admodum jactura possentis sed praecipue ut
rerum humanarum vicissitudinem , humanique adeo animi indolem , intimamque Naturam intueretur in tot tam diversorum Populorum atque hominum factis: perturbationumque origines , viasque atque exitus colligeret ex infinita omnium temporum, exemplorumque varietate . Praecipue vero magnorum virorum vitis immorari eum hortabar, eosque Propius in privatis publicisque negociis sequie quum non minorem utilitatem capi arbitrarer ab eorum fortibus in bello factis, Reiquepublicae administratione , quam ab interiore ac domestica disciplina . Imperatorum dein Romanorum historiain cum Christiana conjunxi: hisque subtexui breviter Regnorum omnium historias , quae occidente Romanorum Imperia subinde orta stant: atque ita eum ad proxima usque n his tempora arctis quidem itineribus deduxi, ampliorem singulorum Regnorum notitiam firmiori aetati, majori que ocio reservans . Ab hac accurata diligentique historiarum lectione Ius humanum, communiaque omnium inter se gentium vincula arripuit Camillus r ut nullo prorsus labore inde ipse per se naturalis Iustitiae principia excuderet: com serehensumque haberet animo quid Nationes mutuo firmum semper immotumque ser assent, &quo dedecore eos notavissent Myulos, quoque etiam sis
s licio aliquando affecissimi, qui ab hoc iure desciverant.
ujus ego iuris caussas e Philosophia adolescenti suggerebam, ne more Potius & consensu , quam ratione illud ortum arbitraretur , ct late diffusium . GgNΥiLis deinde , GRATII, PuppNDOR PII, SE DEMi aliorumque doctissimos iis de rebus libros et 'erlegendos subdidi: quos hic propero grestu Percurrit , nusquam Pene haerens : immo
quid de quaque controversia dicturi illi essent, praedi
243쪽
cens , ex antecapta scilicet animo rerum iurisque notitia His ego quae ut uno Veluti cursu exponerem in unum convituli admiscebam, partitis nempe Opportune horarum ac sudiorum intervallis , Principum Omnium feriem ordinemque : Imperiorumque magnitudines viresque , atque uniuscujusque gentis confines Populos ἱ montesque est flumina illustriora indicabam , tanquam memoriae adminiculum . Deinde Coelorum ei Terrarumque diligentem descriptionem ad hilarandum refovendumque animum subdebam , syderumque Orcus atque Obitus, ventorum que caussas, atque ejus generis, ut ad universae Naturae contemplationem adolescentem inde facilius deserrem. Itaque Philosophorum de naturalibus rebus rerumque universitate placita veluti alteram humani ingenii historiam a primis usque temporibus huic deinceps aperui.Sed parum ei futurum ocri sciens ad maxime Obscura inrum rerum cognitionem funditus assequendam e selecti ses receptioresque talibus de rebus opiniones delegi, eique perdiscendas Proposivi, addidique quicquid per iterata pericula cognitum penitus atque in Physicis exploratum haberemus. In prima Philosophia aliquanto accur lior fui, Pythagoreorum a Platonis vestigiis insistens eae, quantum ejus rei huius aetas capax fuit, serio sategi , ut ad primas rerum ideas attolli disceret, animoque conis suesceret primam earum naturam comprehendere. Ab hac etenim Philosophia , cui tantum nomen iure debetur, nolentiam oriri censto , facesque illas in humanis ingeniis accendi, quihus rerum omnium , nedum scientiarum, interiora clare perlustrentur . Hinc ad officia eum perduxi ; S quid Deo O. M., quid sibimet ipsi , quid Parentibus , quid Patriae , quid Principi, ct cur deberet, perdocui : quoque pacto erga consanguineos , amicos , ci- Ues , advenas , notos , ignotos, inimicosque demum sese gereret: Commune Fas explicans, neve se unquam
ab aliqua ossicii parte liberum di immunem putaret ς
244쪽
rquum semper aliquid homini ab homine hoc iure debere
tur. Humanos affectus ei patefeci, α quatenus nobis utiles essent, atque unde demum a naturali. permissoque ussi in vitia degenerarent; eorumque regendorum regulas tradidi , quibusque habenis iis facillime moderaretur. Et quando in Forum pergeret, ei tempestive praedicendum censiui, ne tueri quae maxima Fori syrtis est ita cupidus unquam esset, ut officii aut virtutis vel paullulum Ohi ivisceretur. Nullam etenim majorem hominis laudem esse, utilioremque simul rem , quam honestatem Perpetuo colere, Veracem usque esse , mendacioque constanter abstinere . Virtutem bonorum omnium principium finemque esse , ma Iumque id solum quod turpe esset, &a Virtute recederet. Atque hoc eum , ut Perpetuo servaret, enixe hortatus sum , ut quicquid ageret, aut agendum in vita Q sciperet . Perpenderet antea Sedulo, atque ad virtutis trutinam revocaret: seque ipsum judicem rerum suarum severissimum constitueret, suumque praeter omnia iudicium subire & vereri assuesceret . Nec me Velim interea , viri clarissimi, id tantummodo egisse arbitremini, nec ad maiora advertisse animum . Etenim jam inde a principio , dum Christianam
historiam exponerem , ad pietatern hunc sedulo forma Ui, Religionemque omnem ordine explicavi, assidua Sacro- rum librorum Iemone inculcata : ac Salomia is praecipue scriptis ita eum operam dare iussi, ut pleraque sapientissimi illius Reeis coelestia effata memoriae mandaret. Haec veluti Eloquentiae ac Iuris prudentiae mmmmnia simul tradidi: Qntem enim pariter utriusque , Phil sophiam, humanarumque ac Divinarum rerum cognitionem ratus im . Nec ideo minus interea ad earum alteram , Eloquentiam scilicet, eum fiormavi ; quod facerealiuo agentes, &quasi per ocium potuin us . Nam nec nimium temImris a gravioribus occupationibus no his Qrripiebat, nec labor ille videbatur adolescenti, qui satis
245쪽
hilare in amoenissimis studiis versabatur. Primum Ominnium eum pure & lucide semper loqui jubebam , verbo rumque nitorem in familiari quoque sermone sequi, ἐκ
vernacula Uerba quantum posset vitare et ut ita materies
quaedam pararetur Eloquentiae, eique veluti fiundamenta substruerentur . Facundum deinde eum efficiebam a Lsidua Demostenis ac Ciceronis lectione ς atque ita et a-quentiam ei per occasionem , non e Rhetorum praeceptis,
scd ab intima Philosophia , Aristotele duce , deproiiali et
perpensoque probe homine , ac perturbationum natura penitus patefacta , quid , quove tempore , quibusque hominibus, & cur dicendum aut tacendum esset aperui . omnia quinetiam M. Tullii opera diurna nocturnaque manu , ut ait ille , Per horarum subcisivarum intervalla uersiare eum jubebam : quod hic constantissime servavit , & sier Vat : magnumque Philosophum summumque Oratorem , ut humanillimum praeceptorem & suavissimum amicum reveretur ac diligit. Sermonis nostri puritatem ab Etruscis optimae notae scriptoribus hausit , quos vel deambulans, vel, a severiori-hus musis declinans, animi gratia lectitare solet. Ad elegantiam autem veneresque orationis , Poetarum cultissimos , & nitidissimos ei commendavi : unde ipse quid
commune cum pedestri eloquentia Poesis haberet, me indicante , cognoscebat: quatenusque haec illam adjuvaret splendioremque redderet, quaeve vitia ex imprudenti Si nimia Poetarum imitatione in oratores manarent. Aliam exercitationem Academicorum , 8c Peripateticorum imi tatione postmodum induxi. Nam , pro sita aliqua non puerili ac nugatoria controversia , in utramque eum partem dicere imperabam , aliquando ex tempore ad acuendum ingenium , dicendique facilitatem comparandam ;1aepius vero conscripta oratione , ad formandum stylum et ne Ue verbis nimium luxuriaretur , resque leviter quod in siibita oratione evenire necesse est attingeret. Haec . a me Disitigod by Cooste
246쪽
a me ita facta sunt, ut quamminimum temporis in iis in
His ergo , deviis Ertasse nec usitatis , itineribus ad Iurisprudentiae ostium Camillum perducere an nisus sum; nec me pervulgatae aliorum institutiones commovebant :quippe cui scitus tantum gnarusque is haberetur agricola, qui arboris radices diligenter curaret: unde postea &truncus & rami, stondesque S poma Progignantur. Itaque ejus ingenium quam rectissime possem formandum ataque exacuendum Omni Ope suscepi, unde per se ipst ad Rectam Rationem Perveniret, quae non bonum juris interpretem essicere tantum Posset, sed optimarum quoque
Atque hujus operae maximuis uterque precium tu lit, quum ad legum Romanarum explicationem ipsa nos studiorum ratio perduxit. Nam Camillus post acceptam Iegum , Iurisconsul torum ac sectarum historiam nullo prope negocio Romani iuris elementa de Institutionibus hausit: ac deinde ita facile in Pandectarum libros quihus rectae rationis , civilisque sapientiae mysteria pene omnia continentur invectus est ut Papiniani, Scaevo-Iae, uipiant aliorumque haud dissiculter mentem assequeretur, opinionumque rationes per se ipse mihi proderet ; aequitatisque , & naturalis iustitiae principiis innitens , traditorumque in historia Romana egregie memor, enuclearet res obseurissimas . Et si quid non satis rectum aequumque, vel legum ipsarum vitio, vel Iurisconsultorum occurrebat , id statim animaduertebat, damnahatque , rectam rationem sero duce habens : quod magnae mihi delectationi erat , ingeniumque ejus siuspiciens ,
mihi plaudebam , quod tale iter ei ad Jurisprudentiam
, Peracta eo modo prima Pandectarum Iemone , eOS iterum Camillo perpendendos proposui , additia magni C aeii , Hormari , Done Iique commentariis , ut le-
247쪽
aa 8gum mentem penitus introspiceret, earumque usum, iborensiumque controUersiarum aliquam inde imaginem hauriret. Hinc eum ad Imperatorium ius , Edicta , Coninsitutiones , Rescripta facili gradu perduxi, eorumdem
gravissimorum scriptorum comitatus Praesidio ἔ tem'orum illorum , Caesarumque naturam, moreSque , Religionis , Imperiique statum , ubi res postularet, subim de ingerens et & Romanae sapientiae , purique simul serismonis flexum , atque inde occasum veluti digito monis serans: ne si obscurius aliquid , aut absenum , veteris, que Jurisprudentiae dissimile in ea lectione occurreret , haereret. Pontificium ius deinde , veluti Romani juris ramentum exrimi , usumque eius , & quid ad sacra spectaret, quid judictis aptum esset, quidque ad eruditionem modo reserretur et quod ius iste uno , ut ita dicam , haustu arripuit , & Civili jure, & Cristiana historia mirifice adjutus. Propius tandem ad forum ipsum pervenimus , quum ad Bariolum destendimus , eiusque sciaOlani. Necesse etenim erat, ut iste serenium usum tandem libaret , serensisnque quaestionum , Pugnan tiumque sententiarum iliter posteriores legum Romanarum interpretes, origines , causasque cognosteret unde facile ad ipsum aliquando forum , forensesque tricas, Parato viatico, viarumque gnarus accederet. His su aeto & exculto adolestentis ingenio , eum veluti post longam peregrinationem domum reduxi. Nam pressius longe . & enucleatius , quam antea in generali rerum humarum enarratione seceram , historias ei patrias a prisca illa , felicique Graecorum aetate ad haec tempora exposui:
rerumque nostrarum vices, dominorumque varietatem explanare aggressus fiam: morum inde , ct consuetudinum , certorumque etiam verborum , quae in forensi
trita simi, vim & orisinem indicavi, quidve e tot gentium moribus in nostras etiam nunc institutis , legibusque
248쪽
retineremus. Huic narrationi, quae plures nos menses tenuit, nostrarum legum attexul historiam , ut eas primum a superiori veluti loco universas simul conspiceret notasque jam antea & Per ectas haberet , quam eas postmodum singulatim adiret . Quibus consectis, sexintum iam mensem leges ipsas sedulo excutimus, additis sibinde qualibuscumque nostrorum interpretum comis mentariis ; strisque perpendimus earum mentem, quid. que in iis sit cum Romano jure consonum s quid pugnans, aut alienum . Hoc ego opus Eustachis ante annum per
sectum daturum pollicitus sum: bc Camillum post illa ad Feudorum iura uti ad Postremam Iurisprudentiae partem satis implicate di incondite usque adhuc a quibus. cumque scriptoribus tradita , a me iampridem in faci- Iem atque perspicuam formam , ut mihi quidem videtur, redacta , deducturum , unde redha illi denique ad forum
causasque via Patefiat. Hunc veluti succum , & sanguinem discipulo meo comparavi, sentes ipsos rerum , ac scientiarum reserais vi, di vias indicavi omnes, quibus ad sapientiam jurisique simul scientiam iter esset et nec Plura ingessi, nam ejus stomachum plura serre non posse censui hac aetatula ; ideo multa arcte satis expotui, quaedam veluti pertransennam tantum ostendi, pleraque in aliam aetatem omnino rejeci. Nunc iste quod quidem ego hona fide assirmare possum & honestus est, ct satis jam disertus. Iuris porro prudens mihi videtur, sapientiaeque semina tot iam in animo habere , ut si quae nos inchoavimus , α quorum veluti prima tantum lineamenta duximus, peroficere ipse atque implere in reliqua aetate volet, quod sane speramus , haud certe contemnendus Jureconsultus e vadet, nec postremum in sero locum obtinebit. . Deni. q ue si male me, ct imperite , viri optimi, ac sapientissimi, hanc rem suscepisse , atque effecisse arbitramini, ignorantiae hoc meae, non improbitati, aut malitiae, oro,tribuatis. IIaee
249쪽
Haec locutus volubili illa sua & canora voce Modestinus pudibundus obticuit, vultu latis , gestuque Pr/ese ferens, nihil se sibi adrogare, sed de omnibus, quae dixerat , sapientum illorum sese iudicium libenti animo
sit biturum . Nolim Vero existimes , amice , haec, ut ego modo tibi, ita Modestinum inoflenssi cunia eloqui potuisse, nam praeclari illi pluries eum non modo risu immodico, crebrisque exclamationibus , quum quae diceret, inania iis, aut ridicula Viderentur , silere coege. runt et Verum etiam modo Rapidius , modo Voconius capita vix e patinis attollentes , dicentem obturbavere , absonis vocibus inter mandendum quae dicebantur reprehendentes , & delirare illum , atque ineptire ferociter succlamitantes . Blandidianus quinetiam his siuetori su in indignantis faciem converio , miserum Patrem, miserioremque natum eXclamaverat, qui ab amico domitam familiariter, ac Iiberaliter habito pessumdarentur. Unus Uulpinus constantissime conticuit , sed adeo loquaci silentio , ut dissentire eum manifestum esset , & 1ii in plosione pedum mensaeque crebris percussionibus indicaret satis, graviter se indignari, Vicemque nostram Uehementer dolere . ut vero siluit Modestinus, tunc , ut ventos narrat Virgilius, postquam eos AEolus aperto cuspide ostio lihere vagari permisit, qua data porta erupisse, aeremque , ct mare horridis procellis miscuisse ; ita
illos vidisses in Modestinum atrocibus conviciis , uno omnium continentique impetu, vociferantes incurrere , furentibus prorsus similes et asinum illum, helluamque pro Modestino appellantes, omnia illum Qede corrupisse dice hant , nec prorsuS quid forum , quid leges , quid Iurisconmitus sibi vellet nosse o Addiderant se st praecepto- 'ribus sitis discipuli, & acerrime praeliabantur tanta con
tentione , vocumque , irarumque aestu , ut Modestinus, quum non modo tot simul surentibus esset impar , sed natura quoque a contentionibus, strepituque maxime a
250쪽
a 3Ihorreret, tanto impetu prostratus, & rubore genas late persulas , clam se rabiosae turbae Hrripuerit, atque in intimum cubiculum abscesserit. Quod ut animadversum
ab illis est , ignavissimum illico , maximeque pavidum , nulliusque precii Modestinum esse inter se effuse ridentes laetabant: strioque triumphabant interea, quod hostem
pepulissent, campoque vix primo incursit , ac clamore adegissent decedere . Ingentem verti spem inde esse , me eius alumnum in forensibus praeliis sertiter olim este versaturum, ac gnaviter stilicet pugnaturum, quum Praeceptorem meum Pulvere ipsb., armorumque crepitu , quum adhuc extra teli jactum esset , aufugisse , clypeumque trepide viderent abiecisse. Aegre autem revocato summis precibus a Patre in coenaculum Modestino , unu 'uisque pro vocis iae modulo huccis cibo oppletisve I redarguebat hominem , vel irridebat , vel aliquid Iudibundus interrogabat ἰ ita ut nec responderi quicquam iis, nec audiri quae dicebant , posset . Tandem vero quum voce, & manibus nihil ageret λ arrepto e mensa, ct in altum sit blato linteo , pacem petentis ritu , ab eloquentissimis illis breve intervallum vix pater impetravit, quo silerent, atque, eo tam opportune usus est , ut aliquando malacissati, ejus audierint preces ; legemque sciverint, ut aetatis lege serνata , funior ex iis primum; adversius Modestinum quae viderentur dissereret et inde senior exciperet . His magno labore firmatis ; Rapidium , quem
caeteri aetate anteibanc, quum modo Pronus manderet,
modo in cubitum assurgeret; in hanc sere sententiam lo
Nir. HERCLE mihi modo accidere potuit jucundius, quam haec aetatis praerogativa, qua primo mihi licet libere , ac per aliorum silentium in ingentem hanc helluam dicere Rumpebar medius fidius , tales , ac tantas ineptias impune tandiu estut ire istum , quem iterum , atque iterum ex animo belluam appello . An ,