Nicolai Machiauelli Florentini Princeps

21쪽

pijs munitissimus sit quis & praepotens, prouinciam tamen ur aliquam sit beati ope ind*et

prouincialium, &fauore. His de causis Ludovicus Galliarum rex XII. Mediolanum a se occupatum statim amisit, &Ludovici S sortiae priuatae vires , ut ab eo adimeretur, satis superque fuerunt. Qui enim ut paterent ei ingres us authores fuerunt, ijdem

populi quod opinione, & futuri boni, quam

animo conceperant spe frustratos se esse intelligerenti noui principis molestias ferre non

poterant.

Illud tamen haud obscurum est, populos

us occasione arrepta, liberius sui propugnationem M A sensionem suscipit, pinnas de defectoribus sumens, suspectos prodens,& sbi de-bjliora loca praemuniens: sic, ut si unius Ludo- uici principis authontas in confiniis arma strepentis, tum primum satis superq; fuit ut a Gallo Mediolanen se imperium adimeretur, ut deinde iterum auferretur, uniuerso pene orbi fuit in eum conspirandurn , di eius copiae tum fundendae, tum ex Italia propulsandae. Quod sane ex ijs causis profectum esse constat, quas commemorauimus: nihilominus tum semel atque iterum fuit illi ademptum. Expendimus prioris dissicultatis commiu- Dei. causas ; nunc reliquum cILVt eas etia, quae poste jam semel ad desectionem prolapsos ubi irdifficultate amitti . Princeps enim defectio i

24쪽

18 NI e. MAc Π m posterioris sunt, videamus, acerplicemus, qu2 remedia tum ille,& quae quis nunc in eo status esset, habere posset, quo melius quam Galliarum rex sese in adepto imperio tueretur. Eius generis, inquam, rerum status, qui sic comparati, auito cuipiam alteri adsociantur. qui sit eius principis, qui eum est adeptus, vel sunt eius de pium elae 85 Drigran ierare conis iunisti, vel non. Si primm .le admodum fue

sdeantur, satis est principis. qui in eos imperium tenuit,.st pam σxtinxiise. Nunc carreris

in rebus. modo a Dirae t e oes non immutentur. um morram Airi orsitas absit . quiete sihi vivunt

homines, uti Burgundos, Armoricos, Aquitanos , & Neristrios vidimus, cu Gallia dra conis sociatos. Et si enim liniluarum in ter rostri orii hil discriminis cernitur, facile tamen mGr. bas& vitae consuetudine, non absimiles sese in ea re mutuo serre possunt. ' Verum imperia, quum coparantur in pro-7uincia. quae lingua. moribus . institutis discre... .: hic adsunt difficultates, hic labores, hic magna felicitate, summaque industria , quo

Tetineantur opus est. Praecipuum vero illud S uiuidioris remedii est, ut is qui ea est adeptus,' sian prati 'Dr in Ammi ilit, Liliniar Idetiimia securiorem possessionem, &diuruinio e effi- ' celet: Quemadmodu Turca ipse in G radicia δε-

ei undatu ceu suit, qui omnibus legibus ad illud imperi.

25쪽

PRINCEPs. Is imperium r rim ri Aram Gi tutis . non potuisset

que bi inhabitanssilistar nitar Ni s me enim&quae perturbate fiunt,& confuse cernit, 1I timq; remediu afferre potei': se vero absente, audit quidem, & certior fit de eorum magnitudine, ri id eo scilicet tempore, quum Omnis remedii facultas penitus eis adempta. Noe praeterea ministrorum direptioni patebit unquam exposita proclineta Tra sibi sati factnmputant gubacti populi, ubi ad plat sentis principis perfugzum proximus eis patet accessius, quo maiorem etiam csi boni viri esse in eum videri velint di animandi occasionem habent. Sm minus, timendi. Si quis exterorum huius modi principatum cogitaret inuadendum, id maiori cautione te tabit: sic deniq; ut si ibi maneat, summa cu dissicultate eum sit amissinus. Alterum, qKod huic rei affertur ex praee

tioribus remediis est, ut iri unum, Ira ni reri mlocurata: ticinis adoptae, Melut laues,col uiaemiuantur. Necessarium est enim vel hoc fieri, vel ut multu tum equitum ibi alatu tum p ditum copiarum. In coloniis non multum impedit princeps, & nullo aut exiguo sumptu eas dedocit & retinet di e cis autem duntaxat ostria 42 - , dit, a quih agros ustit & dom CS, nouis eoloniis assignandas, quiq; ad torius ditionistionem minima pars cum censeantur, etiam Dri . .d spersi, & rerum egentes dimissi nocere non possunt. Reliqui velo omnes, partim iactu-iae imis

26쪽

eto Nic. MAc HI AVELLIIae immunes & propterea facile c5quiescunt partim veriti, ne quid stulte com nnittant, timen I ne idem tibi accidat, quod&alijs dispoliati S. Quapropter comprehensum atque conclusum velim , colonias, quae nihil impendij secum ferunt, fideliores esse, minus laedere: laesios Vero, cum sint inopes & vagi, obcsse ut dixi non posse. Quoniam animaduertendum est homines . aut blandit ijs deliniendos esse . aut prorsus extinguendos. Nam euior x vltis unis tur injurias. grauiores ulcisci nequeunt. Ob id, quae homini affertur iniuria, talis esse debet, κ

Sed si coloniarum loco militum copiae substituantur,mgiorem in ea re princeps sumptum faciet, cum in praesidijs id totum sit illi absumendum, quod er ea ditione fuerat pio uentus: sicut partum quod illi erat, dispendio commutetur. Oifm diatur pra te ren in ultra pirare A : nam tota prouincia castris mutandis laeditur, cuius in comodo caeteris omnibus affectis, in ominii

etiam odium & offensionem incurrit: & eorum scilicet, qui vel beribus excepti, no eladi facultatem cum domi sint relicti l habent. omni iccirco ex parte huiusmodi piaesidia que utilia sunt, atque coloniarum praesidia. Imaotenti orum praeterea Vicinorram caput& defensiorem se constituere istat qui huiusmodi plouinciam, ut dixi, lingua dissimilem incolit, studet q: ,.ut ij qui in ea sirri r so strarior'e infir

lllll

27쪽

PRINCEPs. Ll infirmentur: Lum ea uear, ne ullo rerum euentu, exterorum quispiam se viribus non minus pollens . in eam irrepar. Semper enim usu Veniet, ut abbs, qui nimia ambitione illi sunto Asensi, eo inducatur. Quemadmodum Roma nos in Graeciam ab H tolis olim inductos esse constat,& quamcunque prouinciam sunt ingressi, in eam a priaincialibus fuerunt inducti. Natura enim ita comparatum est, ut ubi primum alienigenarum quis potens prouinciam aliquam subit, omnes in ea qui minus potentia valent, ei statim sese adiungant, odio quodam nimirum in eum adduini, qui in se potentiorem sunt experti, sic ut ad tenuiorem eiusmodi rationem minus sit laborandum, ut eos in suas

parte is trahat nam parrocain imperio uniuersistatim libenter coeunt. Id ei duntaxat cogitandum est . ne maior s aecipiant vires x amoritatem: sua namq; praecipua vi, atq; eorum studio facit E eos deprimere potest, qui potetia Valet, ut prorsus arbiter totius prouinciae euadat. Hac autem parte non commode tractata, id totu perit, quod fuerat quis adeptus: quamdiu vero id retinetur, infinitis pene difficultatibus ac molestiis laborabit. Romani Cane inprouinciis subactis, probe obseruariit has partes , ctetia pollentibus deiectis, nulla dignatione auror ira leve, exteris p potentibus ibi permitta Vnico Graeciae exemplo contentus ero: Achaei atq; 2Etoli fuerut ab eis seruati: Macedonum

28쪽

ax NI c. MAc HI AVELLImam regnum, deiecto Antiocho, attritu: Nec Achsotum mer ta, yel AEtolorum Vnquam e fecerunt, ut aliqua sibi imperil fieret accessio: nec Philippi suasion bus adduci potuerunt Ut eum non demissum in amicitiam. ieciperent: Nee Antiochi potentia fuerunt inducti, ut luoipiorum coniensu aliquam in ea prouincia potest item haberet.

In bis deliberandi occasionibus id Romani egerunt, quod prudentes pi incipes sibi agen

pius appetant cuncteris, nuda morbo in cura. bili iam factoo opportuna curatione sanantur. Accidi rati te in de hac re quod in hectica febri aiunt medici, ubi scilicet primum, aliquem

eam sari r v disti ei lem: Sit in rebus imperii, si in pol et Ialua in longissime prospiciamur quod non niti prudenti viro concedituri quae in eo subori unius incommoda. illis expedita patebit curatio: verum ea non comprehensa, sciescere permittamur, quo Cinnibus pei sipecta pareant, nullus a phus cst illis medendi locu . Quare Rona 3 ni in posterum longe prospicientes adueisos casus, semper remedia adhibum

29쪽

' R i N e 1 P s. 23hibuerunt, nec unquam passi stant,quo bellum

aliquod detrectarent ut ea euenitent. Sciebant et enim no submoueri bella. sed 'otius cum aliorum accessione trahi. Propterea bellum cum Philippo & Antiocho in Graecia gesseruns, uaquid in Italia eum illis esset agendum: potuissent sane tune temporis utrumq; yitare, quod

ramen noluerunt.

Nec id unquam probatum est illis,quod o

roni omnium hostri temporis sapientum Oraestertur, temporis liberalitate fruendum e iterat propriae sane, quod erat ipsorum, &. villi ut is S prudent' ae. Tempus enim omnia prae te agit; aeque bonum ac malum , & malum aeque ac bonum secum ferre potest. Verum redeat oratio unde digressa est, ad Galliam,& nunquid cx his, quae d;cta sunt, alia quid praeibit rit,examinemus. Ne quid Carolus ipse Galliae Rex egerit, dicam, tantum d Ludovico loquar, cuius consiliorum rationes, cum diuturniorem possessionem in Italia re tinuerit, melius perspici potu ei unt: tunc faci-ile quis intelliget eum, quaecunque agendae-xant ad imperium retinendum, quod linguae dissimilitudine discreparet, neglexisse, d. uerinsumque abiisse. Lu do uicus Venetorum ambitione in Italiam fuerat inuectus,q ii eo adueritu dimidiam Cisalpinae Galliae polissionem

sibi desumere voluerunt. Hunc accessum, elucque eon filii ratione improbatam nolim. Nam

eum in Italia pedem inniendi tititium tacere

30쪽

r. Nic. MACH VEL Ovellit, nec in ea prouincia ullos haberet am Glcos ; imo ex rerum gestarum ratione Caroli regis, praeclusas sibi omnes cerneret vias, quasi potuit amicitias coactus est comparare. Et breui utique ex animo cecidisset consilium, si in reliquarum administratione rerum non erras set. Parta itaque salpina Gallia ab ipso regestatim eam existimatione & d gnitate recuperauit, quam Carolus sibi detraxerat cnua ces.serat 3 Florentini in eius amicitiam venerant Mantuanus & Ferrariensis principes, Forum-liuij domina, Benti uolus , Fauentiae, Arimini, Pisauri, tum Camertium,&Traiani portus reguli : Lucenses idem , Pisicani, Senenses: hi o. mnes obuiam ei processerant, in cius amicitia

Cita io Gallis uil, ς sibi adiungerent. regem maioris Italiae partis dominum constituerunt.

Nunc igitur animo quis perpendat, qUam potui Tet minimo labore suam rex dignitatem in Italia retinere, si quas supra posuimus administrandi leges seruare voluisset.&inos habe

relicuis eis ut seculii rem e reddere. Verum ipse ubi primum Mediolanum venit, totus iijs contrarius ivit. Alexandro pontifice