Nicolai Machiauelli Florentini Princeps

51쪽

Ρ R I N C E P s. sin rem suam nunc se mutate14llam brae festi alathoritatem. Timebat enim ne illa in odium incurreret : ea de causia in media prouincia, iudiciu uuoddam rerum ciuilium constituit, cui iuris &vsus soli peritissimus praeesset aliquis, quo in loco singulae totius prouinciae ciuitates suum haberent aduocatum &causarum actorem. Cum autem seueritatem illam non nil In dii sibi e-ραδε α uima Ari r rer r, ut illud ex animis multitudinis detergeret, seque purgaret, atque inprimis omnes sui studioses e Sceret,

ostenditi si quid is imiae iv ptoui ucia luiis Ladmissum .i A non se avi hor , sed ad uistit acer-λimr' rin orn mim Dcti m. Atque ad hanc rem ornandam occasione arrepta iudaeem illum in duas parteis discissum , summo quodam mane frusto ligni, ac cruento gladio a d eius latus aptato, in Caesennatium medio foro stratum deponendum curauit. Ferum istud spectaculum momento temporis effecit, vesibilore i

, im serie sectis in prirn recita, ira stupore Tiverterentur.

Verum Ut eo redeat oratio, unde digress aest, princeps ipse cum se fatis magna potentia auctum cerneret, & periculis prassent ib. quod ex animi sententia probe armis sese instruxerat, & quae proxime sibi nocitura videbantur extincta iacerent) aliqua ex parte liberatum,

reliquus erat s si cum his, quae sibi partae ementUpes ad maiora progredi vellet j qui habebatur ad

52쪽

46 NI c. MAENI A vhLLI ad Gallos respectus. Animaduertebat. n. Regem,qui sero erratum suum agnouerat, id non cocessurum. Nouas idcirco amicitias comparare; sub Gallorum aduentu in regnum Neapolitanum contra Hispanos, qui tunc Caietam obsidione premebant, cum Gallis vacillare, ac illud animo obseruare suo, quo pacto se tutum ab illis praestaret, quod sane ex voto cecidisset, si Mexander vitam cum morte non commutasset. Haec autem ad res praesentes fuerunt eius rerum gestarum consilia dc administrandi rationes. Quae vero ad futuras spectabant, illud ei dubium erat, an nouus pontificiae dignitatis successor ei futurus esset amicus: Mquae pater Alexander concesscrat, is adimenda tentaret. Vt autem hoc se metu liberarer, quadruplici id ratione moliri cogitabat. Primum omni iam -q rimu aispoliast t nobiles ut eorum sui occasiones futuro pontifici praeriperet: praeterea, ut omnibus Romanis patruiae gentis sibi amicitia deuinctis eorum ope pontifici Ini-mram se rio compesceret: deinde Sacerdotum colhegium ad se omni qua Ie rati me pertraheret, sibique conciliaret: tum demum tantum imperii ante obitum patris sibi adiungeret, quanto suo Marte primae cuiq; impressioni posset resistere. Ad finem usque, norum tria, cum Alexander mortem obiret, perduxerat: quartum pene consei erat. Quandoquidem

quotquot potuit nobiles assequi, paucis ela-

53쪽

psis,omnes trucidauit. Iamque patritiam gentem Romae sibi de uinetam teneb.it, tum Collegii maximam partem habebat sibi suffraga turam. Porro animo statuerat, quo noua sibi imperii fieret accessio, totius Etruriae principa-tΗm occupare. Iamque Perusini in suam ditionem concesserant,& Traianus portus, Pisani autem in eius fidem & clientelam sese contulerant in tanquam nullam esset habiturus amplius Gallor u rationem nec enim debebat illis iam spoliatis regno Neapolitano ab Hispanis; sic ut utrique adigerentur illum sibi conciliare protinus Pisas milliret. His peractis, Lucenses, Senensesque statim cedebant, tum ob in Florentinos odium tum ipsius principi s metu. Caeterum Florentinis nullus dabatur elabendi locus. Quod si euenisset, uti reuera eo ipso anno, quo Alexander e vita discessit, eueniebat, tantum virium sibi adiunxisset & authoritatis, ut sua ipsius potentia se sustinere, ac tueri potuisset: nec fortunae, nec aliorum opum, sed suae virtutis, & potentiae ausipicia sequuturus. Sed qmntiam post an raram RY distringere coeperat, Alexander rarit . cessit, ill Auurn Ynt ir, Et proinbe firmato, caetera Aia ira, let ali morbo cor-

tanta animi ferocia & elatio , & vsique adeo probe tenebat, quibus aicibus homines concilian

54쪽

Ni C. MACHIA VELLIciliandi, quibusve perdendi essent, tamq; firma erant, quae breui temporis spatio iecerat fundamenta, ut nisi in sie illos ingruentes exercitus habuisset, vel saltem aduersa valetudine non fuisset detentus, omnem dissicultatem fuisset superaturus. Quod autem eius fundamenta firma essent , illud perspicuum facit, quod ad mensem totum Flaminia illum expectauri : Romae admodum securus mansis; aduentantibus item eo Balio bus , Vitellus de Ursinis; ncmo tamen in tu iam moribundum est repertus, qui se illis coniungeret. Potuit sit ne, si non quem vellet, at saltem pontificem nocreari, quem ipse nollet. Atqui si cu Alexandere vita discederet, ipse prospera su si et valetudine, Omnia explicata, om n a plana reddidisset. Iamq; eo tempore, quo Iulius secundus Pontifex Maximus fuerat creatus mihi a vita ind

omnem rerum euentum. qnem a para is mort

aim , Irq ' rem Ain et imparata illud uni m duntaxat sie praeteriisse . quod1 - unquam putarat si1b eius muris, sibi , t in m tram morr'

Omnibus itaque principis Valentini ha

Ium rerum gestarum rationibus in summam adductis non video, qua in re eum reprehendam : imo omnibus potius imitandum proponi illis existimo ut ego Dei j qis ad imperia,

Dana clateia du alienis armis sunt pronecti Aliter enim cum magnos & elatos animos gerere

55쪽

PRINCEPS. 4'reret illum animi propositis ad altiora impellcntibus, rem suam administrare non poterat. Vitae dutaxat Alexandii breuitas, eiusq; ipsius infausta valetudo illius consiliis est aduersata. Quamob em qui in eo, quem rerens est adeptus principatu, necessa ruam dueit se ab hostiade v i ctoraua eue, populi vel beneuolantiam a l

licere vel eidem metiam incuteret hites et sequantur. simulq: ut obternem eos quid osunt, aut iunt est taleide re; ouis auibu Neresor liu et x irin ira rn in uertere: senetii esse & gratiam extinguere nouam instituere ; Regum &Princi2Γim amicitiam conseruare, se ut grate dant. recentiam exrmpla. quam huius princi-pjs rerum gestarum consilia &arteis, certe inuenire non poterit. Illud duntaxat ei crimini dari posse videtur. Q, in cooptati ri' n Irim mun&p untifica Mim Iulii II eugesndi optionem dirripi ir non ris m. Nam si elictionis ponti- sciat, quam eX petebat, compos esse non pote rat, id saltem sibi integrum relinquebatur, ut impedire posset que ipse nollet. Nec unquam in eam sentetiam adduci debuit, ut quisquam ex eo Cardinali ii numero in Pontificem M'. a ssumeretur, que ipse aliqua do aliqua assecisset iniuria: quique in ea dignitate euectus ab eo sibi timendia putaret. Existunt enim hominum in

homines in inritit ara di : qundam.

56쪽

1. Ni e. M A eΗIa v xxx Quibus vero inter alios ipse iniurium se pris. stite iat, Cardinalis titulo diui Petri ad vineuluerat,ae Columnius,Cardinalis item Titulo di ni Georgii & Ascanius: exteris omnibus id di. gnitatis Dstigium assequutis, timendus reli quebatur praeter Rotomagensi atq; Hispanis: his quidem ex officio, & sanguinis c5junctio. neue illi vero propter potentiam, quod esset Gal. Iaarum regi assinitate colundius. Ob id Valen. tinus Hispanorum quempiam ad pontificium istud munus obeudum creare debuorat: id autem sibi minus dabatur in Rotomagesem suffragiis inclinandu erat, nusquam vero setium in Card.T D. Petri ad vincula: quandoquid coequi in ea est sententia. ut existimet mag orum virorum inueterato cubo nouis bene fi ciis obliuionem induci posse. is vehement r salliri r

In errorem igitur delapsus fuerat Valentinus in eo ipso electionis genere, causamq; at. tu it, qua omnibus tandem bonis & fortunii

suis euerteretur.

C a P. VIII.

De iis qui Hiere ad principatum sunt pro.

uecti.

I A m vero cum duabus etiam rationibus e pri uato quis ad principatum prouehatur, quae

non prorsus aut fortunae, aut Virtuti sunt acceptae fere ndae, haud illae praeteriri posse mihi via deatur,& si de altera distusius disseri posset, ubi da

57쪽

u um fauore, patriae principatum occupat. Atque de prima ratione disserens, duplici ea exemplo, ne id subeamus laboris, ut de dignitate

dum, explicabitur: primo ex veteribus, eX recentiolibus altero desumpto. Imitari enim cu-vientibus is rei necessitas ad id adegeriti ea satis esse iudico. Agathocles SiculUs, non modo e priuata, sed abiecta & infima fortuna in Syracusarum regem euasit. Is figulo patre natus,per Omnes suae uirtunae gradus semper flagitiosiam vitam,ac scedimiriam degit. sua tam eri scelera

clauita ut animum cum ad rei militaris disciplinam appulissct, eo per eius gradus deue nit, ut Syracusarum praetor erit creatus. In qua dignitate constitutus, cuiam in auimum induxisset, suem ut principatum iniret, ac id, quod omnium consensu fuerat illi conceDsum , ut rctinete nemini deuinctus statuisset, suo consillo cum Amilcare, qui tum in Sicilia cum copiis supendia merebat, communieat O , popul L m, Senatumque Syracusanum die quodam coegit tanquam aliqua, quae ἡx epublica essent, deliberaturus : ac ad nutum ad id constitui Em iussit, a suis militibus fames seMixores, omne. - pCpulia ditiores

58쪽

12 NI c. MACHIA VELLI ad unum interfici: quibus trucidatis, principatum illius civi tatis occupauit, ac sine vi la ciuili controuersia illum retinuit. Et licet a Carthaginensibus bis fuerit bello fractus, ac demum

obsidione inclusus, ciuitatem tamen suam n5 modo defensam conseruauit, sed suaru copiarum parte ad eius propugnatione relicita, cum altera Africam est aggressus, ac breui temporis spat o Syracusas obsidione exemit, & ipsos Carthaginenses in extremam adduxit rerum disti ultatem : sic ut pace facta, Africa essent contenti, Agathocli vero Siciliam relinquendam decernerent. Qui itaq; huius viri rerum

gestarum rationes animo reputaret, nihil aut parum in eis, animaduerterer, quid fortunae foret adscribendum: quandoquidem, uti iam dictum est, non alienis auspiciis,sed militaris disciplinae gradiburi quo ius nitis pene incommodis ac periculis conscenderat, ad principatum peruenit: e virq; postea incolume ut conseruaret, tot animos a consilia, totq; rerum dis. crimina subire non recusauit. Carteium virtutis nomine haudquaquam eo honestandum videtur suis ci libus mortem attulis se, amicorum proditorem egisse: nulla sid r, nulla pietate, nulla religione teneri . . Laibae parare quidem pmssunt, at glutiata D n item In adeundis enim periculis, atque ipsis ex antlandis r si Agathoclis virvus spectaretur, ac eius animi in perferendis, Iebusque adue sis superandis magnitudo, non

videtur

59쪽

PRINCEPS. 13 videtur cur in serior quouis ducum ex e et leti L

mi effer aeuitia vicitarinanitas iam infinitis pene

patiis

luetur. Quare fortunae aut virtuti acceptumiserri non potest, quod ipse sine earum auspiciis

est consequutus. Atate nostra Alexandro VII. Pont. M a T. Oliverottus Firmanus cum superioribus annis aetate puer esset relictus, a materno patruo, cuiloanni Foglbano nomen erat, educandus suscipitur: ac ab inennte adolestentia Paulo vitellio in re militari instituendus traditire, ut ill as

stantiorem gradum perueniret. Paulo deinde vita functii, auspiciis Vitello ccii eius fratris stipendia meruit, atq, breuissimo temporis spatio, quod ingenio solerti esset, & corpore & animae acer, inter primarios suae militiae, locum obtinuit. Verum cum illiberalis & seruilis animi este existimaret, sub alieno imperio stipendia facere, dubi/r eius animum ea cogitatio, ut subsidio nona lorum ciuium, quibus patriae seruitus liberta e charior esset, ac Vitelliorum fauore Firmum urbem occuparer, ac literas ad Ioannem Foglianum dedit, se complures annos alienum a patria fuisse, cupere& illum &patriam suam, atque etiam aliqua ex parte, quae sibi obtigissent patriae bona obire ac reuisere. Cumque non alio consilio labores suscepisset,

C 3 quam

Ir, ut inter viros virtute praeuantes cele-

60쪽

telligeret asse nec transmissum, nec ullum te pus vacuum praetermissili R. desiderio teneri, eo honorifice centrim suorum amicorum, seruo Iumque equitibus comitatum remeare: Rogare itaque, ut cum Firmanis agere ne grauaretur, quo illum honorate exciperent. Id enim non

solum sibi, sed &illi praecipue, ut qui fuerit M.tumnus, honori futurum. Quamobrem Ioannes nullum erga nepotem praetermisit, quod illi deberet ossicium: ac a Firmanis summo cum honore eius opera e

Ceptus, ad proprias aedes diuertit: ubi aliquot interiectis diebus, ii i omnibus, quae ad sutu-xum facinus patrandum forent necessaria, dili- lenti eura structis lautissimum conuiuium init uii:ad quod Ioannem Foglianum, una cum ciuitatis primariis omnibus inuitauit, ac epulandi cum iam finis esset, eae terisque omnibus, quae in conuiuiis oblectamenti causa adhiberi solent, laetitiae irritamentis semotis, sermones Oliverottus astu quodam intulit graues de Alexandri Pont. Max. deq; eius filii potetia, atq; de eorum rebus gestis: quos excipientibus Ioanne, & reliquis omRibus, assiligit ille statim. Haec sunt, inquit, de quibus in se eretiore loco est di sieredum: atq; in cubicul rim sese recepit. quo Ioannes & reliqui oes illum sunt sequuti. Necdum conssederant, cum ecce e cubiculis cretioribus locis prosilientes milites, qui I annem & quotquot ibi aderant trucidat .r