Nicolai Machiauelli Florentini Princeps

31쪽

PRINCEPS. 2pti fiee a se ut Flaminiam occuparet adiuto. Nec animo praesenserat, hoc consilio, sublatis ami

bilitati ri. Sacricolas autem tanta rerum profanarum ad iurisdictionem pontificiam, qua tanta eis defertur aut horitas, accessione maxime prouehi atq; hoc pacto . cum labi coepisset. pergenduna Lait u : a fleo. vra A Alexandri ambiti ni fici m impori eradum. ne totius Etriarii Ammi niti fieret ri Italiam sibi contendendum fuerit. Nec satis habuit pontificios eo potentiar eue xisse, atq; amicos ab se alienasse, nisi etiam regni m N apolitaniam a s ' e YpPp avLirer Italiae cum sellet. socium sibi ad-Jaibuit at illius prouincis: viri ambitiosi. &sibi offensi haberent quo eo fugerent. Ad haec cum tributarium quempiam regem in eo regno dimittere *osset Ese eum pepulit . altero inuecto qui se inde deturbare posset. Res sane e natura est maxime, maximeque peruulgata, studium nimirum acquirendi: idq;

homines cum faciunt modo possint j dabitur

eis laudi, vel saltem vitio non Vertetur. AtqUunon possunt, & in id tamen incumbunt hic vitium, Eae error inest. Si Gallia suis virib Neapolim inuadere poterat, id sbi faciundum erat: sin minus, non erat cur illud regnum ditii-deret. Atqui si Cisalpinae Galliae cum Venetis facta distributio, quod per eam in Italiam pedem intulisset, ei cusationem prae meruit, haec

32쪽

is NI c. MACHIA VELLIs quod ea excusatione haud excusaretur) quominus esset in crimine, non est promerita. Prolapsus itaque fuerat in hos quinq; erro

-is, eo diade.mificata ad habitandum. Qui errores poterant eo superstite non laedere, nisi di sextum peccasset peceatum, a Venetis imperium auferendo. Nam si pontificios non promouisset, nec Hispanos in Italiam inuexisset, eos deprimere necesse fuisset. Verum susceptis

quae primum intenderat, consiliis, non erat cur ipse in eorum ruinam conueniret. Nam quum

illi potentes essent, facile reliquos oes a Cisalpinat Galli expeditione auertissent: tum quod

Venetor uini ad id habuissent nullo ibi quaesito ab illis imperio assensium uin quod reliqui omnes a Gallis eam prouinciam no ademissent, illis tradituri. Vt autem uterq; in eos impetum facetent, non fatis habuissent animi. Rationibus autem praenarratis responderem, si quis regem diceret, Flaminiam Alexandro, Hispanis vero regnum Neapolitanum vitandi belli oecasione cessisse. Non est miru quod quis, quid confuse factum permittat euenire, quo bellum refugiat: non enim vitatur, sed Ho magno m Io differtur. Si qui essent praeterea qui afferrent Pontifici datam fidem a rege, de ea expeditione in eius gratiam facienda, quo suum matrimonium, & Rotomage sis galerus statueretur: Respou

33쪽

pRINCEPs. 27 Respendeo eo in loco, ubi de principum fide,& illius obseruatione infra tractatur. Amisit igitur Cisalpinam Galliam Ludovicus rex, quum ad ea praescripta non egerit, ad quae caeteri, qui sibi in adiungendis prouinciis, eisque retinendis egerunt. Nec hoc mirum est, sed rationi maxime consentaneum, Mazimeqῖ peruulgatum. De hac autem, quam habui subiectam materiam, colloquutus sum Codi uinci cum Rotomagensi cardinale, Valentino hoc enim nominis erat Caesari Borgiae Alexandri Pontificis filio J Flaminiam occupante. Italos enim asserenti belli imperitos esse, Gallos respondi. regnandi ratione non tenere. Ea enim ab eis si probe fuisset intellecta acer tu pΟ-tentiam ad eam magnitudinem non fuissent euehendam. Et sane re i psa patuit, illam,& Hispanorum in Italia potetiam a Gallia esse profectam: eius denique casus ab ipsis se euectis ortum habuisse. Quare generalis elicitur sententia minime

aut industria, aut vi ipse aut hor protulit, quarum utranq; is suspectam habet, qui eo processit potentia .

Cur Dari' regnum ab Alexandro occupa

tum , a successoribu3 poni em morum non defecit.

34쪽

28 NI C. MA CHI A VELLI

AD miratione quis duci posset perspectis

dissicultatibus, quae haberi videntur, quo

nuper partum imperium retineatur, unde ortum habuerit, Alexandrum Asiae paucis annis potitum esse, vixq; illo occupato diem obiisse: unde metito vidcri poterat, totum illud imperium ad defectionem fu sse prolapsuiu, quum tamen eius successores sibi illud conseruarint tNec ulla alia dissicultate ad illud tuendum laborarunt, quam quae inter ipso sim et praecipua

eorum ambitione orta fuit. Respondeo, principatus, quorum memoria adhuc extat, duplici, eaque diuersa ratione administratos inue.

niri: Montaris principis a Ibitrata cuius gratia & permistia vcliqui omnes, qui conditione sunt serui, ad regni procuratione veluti admi- 'nistri opem ferunt 1 aut principis & procerum conssilio, qui no gratia, sed sanguinis vetustate, illum gradum obtinent. Huiusmodi proceres

ditiones habet, & qui sibi subiici titur populos,

qui eos in dominos agnoscunt, & quod a naturali erga eos assici Mur amore. Qui unius principis ductu, seruorumque ministerio reguntur principatus, illis princeps praeest maiori eum auctu ale. Nemo enim in tota prouincia est, qui praeter illum superiorem alium agnoscat,& sicut alii morem gerit, id tanquam administro, adscriptitioq; facit, nec sunt illi ullo peculiari amore a Tecti. Horum duorum regni procurandi generum exempla in haec nostra tempora in idum: Turca & Galliarum rex. Turcae

35쪽

PRINCEPS. 29 tota imῖerii lumma potestas, unius pnncipis nutu regitur . ea teri conditione serui: atque in pecturas distributo reono. diuersos allepata Moguabbrogari . Verum Galliarum rex positus est in medio antiquae multitudinis dominor u quos agno scunt populi eis subiecti, & beneuoletia comis

plectunt ut: retinent suam authoritaten quam ab eis r- sine periculo auferre ncin potest. Quocirca utrumque eius generis statum qui animo reputat, in Trarem imperium nrruptau' Uriae sedis deuicto . nulla est d E Maa, quomodo retricatur. Difficultatum causae, quo minus Turcae imperium occupari possit, in eo vertuntur, quod qui illud occupare molitur. haud potest a principi bi ς illi ris renni eo vocari. nec in sipem adduci eorum qui illum circumstant defectione, incepiti facilius reddere quod ex his, quas attigi superius rationes proficisci videtur. Nam quum omnes sint eius mancipia, eiq; deuincti

multo difficilius corrumpi ponunt: M si quidem corrumperentur, parum inde tamen uti inlitatis sperari posset, cum ipsit ex allatis superius rationibus, populos secum trahere non possin r. Quapropter Tuream impetituro, illum se collectum cogitandum est se esse inuenturum,& magis propriis viribus, quam aliorum studiis,& seditionibus superandum, eo autem de-

B ue bellato,

36쪽

3o NI C. MAc HI AVELLI bellato, acieque fu , sic ut exercitum reficere nequeat, nihil est, quod praeter principis stirpem, sit praeterea timendum qua extincta,n

mo est scar teris apud p pulos fide & auctoritate carentibus J de quo quis quem timeat reliquum. Ed quemadmodum antepartam victo.

nam nullam in eis sibi asciscendis poterat victor spem collo ea re, ita secundum illam, non est quod amplius de illis reformidet. His con . trarium accidit in regnorum cuti Galliarum est procuratione. Facilis enim tibi asciscent aliquem ex primariis regiis patebit in illa ac

cessus in eis enim nunquam non inueniuntur,

qui animo offensi res nouas moliri studeant Hi ob eas, quas supra diximus, rationes, ad illud regnum viam tibi aperire, atque victorian expedzIorem reddere potiunt, ad quam post ei tuendam dissicultates iam adsunt pene infinitae, no modo cum eis, qui tibi fuerunt auxilio verum & cum illis, quos oppressisti. Non sati habet principis sanguinem extinxisse, supersunt etiam primarii illi, qui nouarum statu: sonuersionum authores sese constituunt, quibus quum lassicere non possis nec extinguere illud quandocunque sese occasio obtulerit, a

mittis.

Nunc si spectes quo in genere administrationum fuerit illud Darii regnum, Turcae ad modum simile inuenies Hac de causa Alexandrum oportuit in illud totum impetum face- meumque castrio ea uere. A qua victoria mor luc

37쪽

tuo iam Dario, seεurum illud imperium,ex his quas supra collegimus causas, ad eum conces-st. Suecessores vero eius, si concordes suissent, plane otiosi eo frui plane poterant: nam nihil tumultus in eo sub ortum est, quam quod ipsim et inter se excitarunt.

Verum qui instar Gallici regni sie eonstituti sunt dominatus, fieri non potest, ut tam pacate possideantur. Hi ne crebrae Hispaniarum, Galliarum&Graeciae a Romam tinctiones. quod frequ eutiores eta ut an illis principum ditiones , squam1m memoria quamdiu viguit, de earum possessione Romani semper incerti fuerunt. At potetia & diuturnitate imperii deleta earum recordatione, secui u ius possidendi

securi habuerui. Atque deinde secundum quam quisque illorum sibi in partis prouinciis peperisset authoritatem etiam inter se bellu gerentes illarum quoque partem secum trahere potuerunt : idque propterea, quod veteris principis sublata stirpe, quam Romanos agnoscebant neminem.

His itaque perspectis, nemo Alexandri explicati commodo in retinendo Asiae imperio admiratione capietur , neque difficultatum, quas complures principes habuerunt ut Pyrrhus & alii multib in retinendo quod esset illis partum. Id enim non victoris aliqua exigua vel summa euenit, sed pro rei subiectae dissimilitudine & varietate.

38쪽

NI c. M A C HI A VELLI

C A P.

Quomodo ciuitates, aut principatus regi de beant, qui suis legibus 9 libertate plue

bant. PArti dominatus, si ex veteri consuetudinlibera fuerit, & sui iuris vivendi ratio, in eo

Vt ius tuum retineas, triplex affertur modus Primus, ut illum-petuitus evrus' alter ut eci se habir nn Aurn : postre mi et, vsuia legibias & libertate cannuam dii taxat pencorum item ibi, qDidllunLatini in nriam ribi ii timicitia conseintram curet , constituas : qu

domi uatus cum a principe sit ibi locatus, norint sine eius amicitia & potentia se non poss consistere, obnixeque omnia propterea sibi facion da existimabit quo illum illi tueatur. Spartiatae atque Romani exemplo nobis esse possunt. Athenas Spartiatae obtinuerunt, SThebas: ibiq; paucorum dominatu constituto, amiserunt tamen. Romani Capuam, Carthagmem & Numantiam censuerunt delendas ; non amiserunt. Graeciam fere ad Spartiatarum modum retinere voluerunt, nec a , rogatis eius legibus, eoru votis respondit: sic ut ad eam retinendam coacti sint multas in ea prouincia urbes euertere. Quocirca nullu conii litu tutius afferri potest, quo secure possidean. IuraIam uel sio In cuiuS. n. Potestatem venii ciuitas

39쪽

FRINCEPS. 33es uitas, suis legibus quae sit assueta vitam ducere, nec is euertendam putat, illam se euer*ram ea pectet. Semper enim desciscendi tempore habet, quo cofugiat; ad suos nempe illos priscos ordines, qui nec temporis diuturnitate, nec beneficiorum collatione unquam obliuio

ni tradi possunt, & ut quibus fiat, quicquid prospiciatur non distractis aedissipatis habitatoribus in non qnam diues rratis nomen. tristiniarn qne ex eorrim animis excidunt, & ad Omnem rerum euentum stat n eo fit reditio:

veluti a Pisanis post tot annos a seruitute illa, ad quam Florentini eos adegerant , factum vidimus. Verum ciuitates . aut prouinciar, qu 2 sub Driri rip , era ira et stirps tot ape rie rir, pnis restari rrunt, ut ad arma capienda tardiores habean

ab eis se securiorem reddere potest. Partim enim obedire consueuerunt, partim amisso veteri principe, in eius locum, quem alium sufficiant, inter se conueniunt. At in R PDR vira est ditatum cr. mai mn iis,mnimi S inflicta' cupis iras, nec vereris illius libertatis memoria sinat, aut eas sin Gelotest, ut conquiescant, ita ut securior sit ratio, qua aut excitantur, aut ibi resideatur.

40쪽

3 NI C. MACHIA VELLIC A P. VI.

De nouo Principatu, qui propriis armis ct

virtute acquiritur. NE quem capiat admiratio, si eam quam

sunt de principatu prorsus nouo instituturus Orationem, i l lustria cum principum tum principatuum proferam exempla. Cum enim homines aliorum peruagatas vias incedant,&imitatione in suis actionibus procedant, nec

prorsus tamen aliorum vias tenere, aut quorum imitaris viri Etem consequi possis, viri prudentis est . semper iraestantium virorum iter ingredi. α qui excelluerunt eos maxime imitari: ne . si litus propriaraeonomaccedit, aliquid saltem odori assietur . prudentium sagittariornm exemplo, qui quo ad ferien---int ducit . longius esse coniectantes, suique arcus vi quo usque feriat cogntia , altius sibi scopum proponuul. quam Hii meta ad hoc dastinata vi, quo ad tantam esti

rudinem suo robore, aut sagitta dio impellant, sed et ductura imis scopi quo collimarunt, peruenite possint. Principatum propterea omnino, qui in diationem noui principis, cui iam procuratio eius est delata, concessit, plus minusve dissicultatibus ad eius conseruationem perInde conflictari dico, prout qui illum est adeptus, plus minusve virtute est cumulatus. Et quoniam talis