장음표시 사용
301쪽
ue iue Institutionum Imperialium. Liber IIII. ue is
tete alleui actio furti, propter latium datum in reaex omni eun si initi causa Poteli dari actio ui. .rae.PιOeter Iapinamiuae nctati .h d. Franc. h In hae actionessivi bonorum raptorum. i In Mmι idcit in diautinio; ut st. de acq.rer.do l. rem in M.
malitiam impunE possint exercerereonstitutionib. Princi- Pum en ptouisum .ine alicui liceat rem mobile, vel iii mobilem,licet suam esse dicat .vel aestimet, alicui per vim auferte: si contra hoc itatu tu in venerit,si fit dominus rei, qui eam rapit,eadit a dominio suae rei. Si autem res aliena luerit, debet eam primo
restituere:& pollea in Actio υι honorum rapio-rten 1 sui delicti iii- rum competii pro violentur domationem rei prae ista . A misredi & illud no solum is commissa secus,' remsua , . habebit loeum in im bona fide rapuit: Iamcu San Θ in hac actione h non utique expectatur, reminax hae eausa abom- mivio suo; si vero non ut ost bonis actoris esse. Nam siuem tapina homines se minus,tenetur ad 1 Gundem;
en & ivile est Fla Quia tamen ita competit δ' siue etiam pignorata, siue denior. haec adtio,)l dolo malo quis posita sit res apud Titium, p. tit, hae b si IKς rapuerit. Nam ' qui aliquo sic ut intersit eius , eam rem
is sis his. rum raptorum iudi errore ductus,rem tuam esse Per vitia non auferri veluti
existimans, & imprudens tu si in deposita ' re culpam
uet fg l. bonorum .p &ex is pellatio. vel si ct bin die: untina .fide pti Rideantur. Κ Ex Mnia sit . ut aliis quod ius habeat, utilatim per exc*ῖla probat.1 Ha c actio. cui bono
in bonis sit, siue non: n ta m Deposita. promis-
men ex bonis st. locum is custodia a deposi-
haec actio habebit. Quare si- π uam eomm si st
ue locata, siue commodata , eulpam, ut sequitur a '
aea a lesecis sententia: ut quidam dicunt: uel ipso iure, secundum AEO.
vel et si pretium a set dolo ceperat depositioni a nolitet no tamen quasi mςx ctionE iut
ris, eo animo rapuerit, quasi quoque promist siue bona ADDITIO. Dis, ux ita Onc domino liceat etia per vim fide possideat, siue usum fru-
alia lere , e Sed ne,dum prot misi amue- men secundum quolnui inuit. da uel pone Sprie.
C. unde vi l. si qui, in tantam Et in aliis sequentibus usque in finem ii. sed hic prosequi ut tantum te. notem illius i. si quis in tantam. Super qua materia longum es.
cui da , si in hic duete r cumno fuit de pluresq. aestiones ibi ductum i notentur super Praeiudicio:ut d cta. Irr doct. f codera repete.prole. spectum est, de etia ala exem ibi praestate , nee eli Oeπι--. neeesse ponere,eo a t al.pro tur, uel debet, quae hac parte. uerba non inuenies
rem suam au serre a possesso ctum quis habeat in ea , vel 44 Igiliri u
ribus absoluthdebet. Cui sci- i' quid'taliud iuris,7t ut inter cit i. i.F. si quis sciuu.
xit in iudicio deducturi te te.
licet conueniens eli, nec furti teneri eu, qui eodem hoc arena o rapuit.' Sed ne, dii qtale i excogitantur, inuen' atur via, per quam raptoressit eius non rapi: dicendum est, ei competere hanc actionem; non ut dominium φ accipiatsed illud lolii in , quod ex bonis eius, qui rapinam impune suam exerceant alia passus est,ideli, quod ex stib si :pς lar tiam: melius diu abb. con- stantia eius ablatum esse prostitutionibus l hac parte ponatur. prospectum est,' luti enunt ' Et generaliter dicendum
liceat vi rapere, vel rem in Q- est,ex quib.cau sis furti actio bilem, vel se mouenIem, li- competit in re clam facta ex
met. Sed si quis contra st. cuta principum secerit, rei quidem suae dominio cadere: t sos nautem aliena res si , post restitutionem eius etiam elli eiusdem causis omnes habere hanc actionem.
44 al. ρθ- in libris emendatis. mationem et tiliae iri rui pr. χ-
Dictsi s. g p pής,' stare. Quod non solum in
cantur occupati: ut C. de rei uend. l. domum in glo. ..
sANE IN HAC. CASUS. Dixi Iulti. Domine, copetit mihi lixe act. ita demit,
Qui occidit femum ab ris: b, ' utenta mobilibus reb, quae rapi pos num, uel pecudem ali nam, eapite Secunda ibi.
li s fiunt, ut ex hac causa ab omni rapina homines leabstineant. Actio vi bonorum raptorum non solum competit illi, si dominus suem xv t i dom nium habet in re: sid γο
ius fuerit tes rapta; siue in bonis uidelicet eius.qui ius aliqitod habuerit in re: ut ruta sibi sit commodata, ues impignorata, siue locata, uel eposita: uel aliquod ius habeat in ea: tia quod eius inter. sit inodo no rapi. emper.n .competit ina adt non ut dominium rei raptae accipiatur scd quod res sibi rapta restituat.
autem non praeci . Item secunda prino ' - - palis subditi id iturire
scuntur. Are- mo ponit uel b. , i silmus. do interpretat Semri . . da ibi, Itaque si quis. Amni iniu- εCAsus . Si aliqua dederit mihi damn. per iniuriam, ad damnum istud puniendum eonstitui imactio peti. Aquil Et sciendum est, l. Aquil .itia sunt eapiruta. itidendum est ergo de Primo capite. ln primo autem eapite est cautum, ut si aliquis seruum alienum, alienam vequadrupedem , quae in pecudum numero sit, iniuria Deci-aenu quanti pret ι ea ira m Quo proximo praetento turrit.
o Hane actionem . n. cit ae ut bono tu Iae. l. a. .& generaliter.
Aquilia ac Post malefietu rapinae sequitur de dano, quod per lege Aqui
tus iste v. diuidi in duas eas' a Mila lar. tes. Et pii,sumitvmo tractat dς Piii 30 ι. ρ . t in eapite i Aquil Secun stita: ' ψεdo tractat de teitio
302쪽
euadere pesculum. Idem dicit de eo, qui eassi occidit ser- bonorum
uum alienum, si non metit in culpa ,& dolo. de de hoc po- raptorum ni tui tale exemplum. Quidam milites ludebant cum iacu- competit. lis in campo eis deputato ad se exercitandos: ii seiuus alie- qn re meanus ibi itansitatin secetit ad ludum rei piciendunt, cuin in lecti assor eius non intersit, si tas : secus καurη Α'ρεθούση . eum aliqius militum qia occi
Mntum domino dare eondemnetur. In uersiis autem,die casiam . Positis materialiter uerbis Galli Aquilii, qui aliqua tutum sunt obstura,intendit I ii per uerba illa per ordinem e Ponere, di primo exponit, quare non lusticit sibi dicere. prscit,e, siquis hominem alienum, alienamve quadrupede occiderit: sed adiecit,
quae in pecudum nu riae actio φ constituitur pei
ya, di ideo non tene. petit haeetur. Si autem aliquis iactio, licet priuatus hoc fecerit, ut tCq; m, cum, ut si aliquis oc- capite
ridem urium meum, ut si ovis alienum homine. dolum, vel culpam commisit
debeat puniri peteti quae pecti dum numero ut, ne tegis in GJ itia venit te sis cuius non intereiat do sit dammum ς puxi Aquil, iniuria occiderit: d uitania maculpa. susve . occiden trio traijcere, culpae num,desie
mero pecudum illaxum, quae stegati in
is custodiuntui, sicut equi, muli, oues,llea res in eo anno F pluri- lcm excusat.
f suerit, tantum domi- autem occidere
no S dare damnetur. Quod io , autem non praecisse de qua intest igitur , qui nullo iure P boues,caprae, di si 'drupede, sed de ea tantum, occidit. Itaque qui latro-
tibi ha lial quae pecudum numero est, nem insidiatorem occi
mus eontineturne cauetur, eb pertinet, ut ne- derit, non tenetur: utique sis b.pecudum nume- que de seris best ijs, neq; de aliter periculum effugere quia tremm inbus cautum esse intelli- non potest. Ac ne is quidem gamus, sed de sis tantum, hac lege tenetur, qui casu quae gregatim proprie pa- Τ' occidit, si modo culpa eius
scidictitur, quales sunt equi, nulla inueniatur: nam ali muli basini, oues, boues, ca- qui non ' minus ex do
lue de hoe eonfirmatur per aut horitatem antiqnotum: dicens, v se uoluerunt H merus, de Aelius Maris . tianus. Franciscus de Hie famν. Aret. t teΠ -- a I muria actia . idest, evere ma- actio leg. Aquil. quαf M.quia 'eopem pro damniariam cura destructione alleuius rei facta. a
Nam sie dieitui damM . rerr. nani diminutio Patri monti,ut is de da. in . l. s. si autem 'rid. E. rem alterilis lGripe.
ro, licet uidearis d1- num inserre, tamenno in feta tale. P per hunc titu. tenearis, tu ex primo capite. l. pauim
Aquil .codem modo nil, quod si titiles in alio loco, bene nota quam militibus ad se Angel. exercitandos destina Hxegi. to, hoc fecerit, culpae non est reus est, dc tenebitur. Accurri. hoc dicit. Francicus de Aret. Κ Iniuria facit Teodem , lege, sed de si quencunque. s. in.
prae. De quibus quoque io, quam ex culpa quisque i cnuam inrer hane idem placuit. nam & sues hac lege ten tur itaque ne Iniuriatiim Oisa pecudum appellatione con- si quis dum iacui is ludit, vel in illa non susticit
tim h pascuntur. sic denique, ieruum tuum traiζcerit, di est & alia differentiar
o . - - -- o c. 'a 2 quia in hae asii ut aleamnum et ied in actione iniuriarum a
gitur ad uindictam. N iapit instar causae criminalis , ut sude iniur. Iege piaetor edixit. g. Primo. Ac. euisius.
& Homerus in Odyssea ait scut Aelius Martianus in suis institutionib. refert:
stinguitur: ' Nam si id a milite in eo campo, ubi s litum est exercitari Padmi sum est, nulla culpa P eius intelligitur. Si ali us tale udadmiserit, culpae reus est . q, In sed actione funi, ut K eodem. l. si selinis seruum. g. si oli- l L-trone . scilicet,diurnum,ut tamen clamet,dc ille sede
sendat:l. sed furem etiam si seuo defendat,ut subiicit,& ff. eod l. Accur. ADDITI o. Sed hoe est contra.l. larem. T. de sica. Vnde die,quod est disterentia iiii et insidiatorem . latronem,& furem, ut in authen ut nulli rud I.penu.quia latronem, inlidiato tem itineris possum occidete indistincte, ut l. 3.Meodem. facit i.prima,& secunda.C. quando li.le sit .iudi uin. Si autem sit latitune debet distingui, aut diurnus, Ec tunc εο si porrii capi, uel a damno.euadi, no dei et interfici. No p. e ex diurnum autem licea oecidere, si interficiens non possit ei mparcete sine periculo tuo, ut dicit text. ivl. susem, st. desca. uistima, sim Alioqui. si culpa interueniat. n Neu minM3.ideli, non plus ex dolo.quam ex eulpa. eum g ς etiam leuissima culpa in hane actionem ueniat, ut Ee μdem, l. in lege . . vel ptoprie lege, de conuerte literam 'l ' , non minus, dec. idest, non minus ex culpa, quain ex do. d diu ος IO. sic dc alias.ffdepae.I.iutilgentium .g. pactorum .in glos VR' non minus. dc C.de lacundis nup.l.eum apertissime.insto. ς 'πιφέρε- deprompta sint,quorum hic est sensus:Inuenies au ia, quantum filio.& Tde pigno a. Paulus. g. domus. de eli 5. : ς0qQ ' tem illum subus assidentem iuxta Coracis saxum, ac son- gura hysteron proteron , idcst, oido conuellus secundum ἰςη IOan. xere aggres riuuitur. ut tum commiserit dolo , uel eulpa, uel me non . cussisti mep talpa.nisi data opera Dictum est,ut Teod l. item si obstetrix in s.del nam sicut. usq Reus est. quia hoc non est ei deputatum . argu .in auth .uthi,qui ob se ha .per res mi. S. sin uero tacuit. colu ...ec iseo, bivi E' Anz uam .dc g.idem dein sylva.b T ramo eapite. habebat enim haec tria capita. siue capitu. la , de deprimo eapite dicitur hic . Secundum autem non ea in usu De tertio dicitur in f eo.g. caput lecundum.& F.
capite tertio.& Teo. l. a. Accur. c Iniurra.idest,non iure,ut inseo. g. iniuria.d Ocriderit. nota occiderit; nam si alio modo laeserit, ea tertio capite agitur,ut in eo. g. capite tertio. Accur. e Iu eo aκna . scilicet praeterito. Plurimi. habita aestimatione, non ex affectione singulorum. sed communi aestimatione, ut m eodem, l. si seruum ineum s Uam ma. ut T eodem i. item Mela.g. item de eum eo.ue
ς ς Da in illud uethum positu in prius,iniuria occiderit,dilt.quod iu ditio .le iniuria oeci die, qui nullo liue occidit, de manisi stat pet rux i, exempla quiluet quis poteit iure oceidere , quia hoc uide 'o' turali eui dubium .unde dicit. Si enim struum meatu latro ' dc haa neni diutulanΛ.dum iamen telo ite defenderet, quis Occide 'u' rit tute permittente.eum oecidere uidetur 3 dc ideo non ζ
Vpi netur. o: hoe intellige ita, si non Possit occisurino modo
iantinis in I. idem iuris.in n.
303쪽
1s 9 Insiti tutionum Imperialium. Liber III l. uero
νaliud exemplum , in quo si in culpa suetit, qui hominem occiderit. tenetur Aquilia: si autem eum sine culpa occiderit non tenetur, de eis exemplum tale, Quidam putator ex albore deiecto iamo, seruum al: cuius in tetiscit. Vnde quid tutis in ista casu lit,quaeritur. de Iespondetur quod distinguitur: quia aut it
Idem iuris eth de milite, si alio loco , quam qui ad exercitandum, ' militibus deliinatus est , in admiserit.
Ex qualitate loci iudicatur damnum datum d
viam publicam, aut prope viam vicinalem , de tune si non praeclamauit, videtur esse in culpa,& tenetur. si autem Praecia nouit , de qui transibat, hoc non obstat te, processit . de sibi
Praecauere noluit , tunc putatot extra
culpam eli. oc non te Io, is culpa incidenti, hocnetur. Idem di O, ii dicit. Vel sic . In occidente
prope locum alique, ubi non erat ius conis uersandi , vel tran- seir illi; ramo ex albore deiecto . Putator seruum alicuius ibi dem transeuntem Occiderit: quia tunc quaquam non praeclamauerit, extra culpa inest nisi de dolo putatoris constiterit: que cum viderit, tamen
bebas mulionem quendam,qui lenium Titii impetu mularum quas propter imperitia in retinere non Potuit, oppleL sit,unde mulio ille in culpa est, oc ideo tenetur. Si autem propter infirmitatem eas retinere non potuit, alius tamen bene eas retinui siet.
eius , & ob id mortuus fue- adhuc in culpa est, derit seruus ,culpae reus est. 'o Imperitia quoque culm equum tuum,ec pro. pae annumeratur : velutis pio imperitiam, HI medicus ' ideo seruum tuum occiderit , quia male eum secuerit , aut Perperam ei medicamentum dederit. . infirmitatem eum retinete non Potuit. : quia si equus seruum alicuius Oppressem, aeque tenetur. Si autem satis fortis suit mulio, Sc tamen aliquo casu fiat tuito permulas,quas ducebat,
do diligentia potuit proui- pter imperitiam,velimbecilli euius oppressimis stea re , e ' non secti . - talem mutionIs, vel equi av- Πx,non tenetur atratis eruum alterius occiderat, imperitia alicui nul. tenetur mulio , vel equitans ii debet esse damno
si putator aria deiecto ramo, ser-
occiderit : si prope viam publicam , aut vicinalem Item
tium. non praeciamauit tin. e. IM isto Lamen ea tu sein. . , --ὰ .eissa Pet pi*iumendum N actum est, neque praeest pro putatore, insi clamauit , ut casus euicis conrea : ςuin esse mirasos, ouisa. culpam,oc dolum: nieiuna eur . si dolus Vsst: proba re equo ι : D , & sic intellige , na d bia d, D d hic dicitur. Incere. .a . . pra terea. impera.da,inaeda xOL POnit adhuc bo secundum num alii id Batu. in I si plum in quo si ali-purator. F. quis ictuum alicuius edd. I. . Occiderit, si fuerit in P. F. - culpa,tenebitur: si au Seille a te in non metit in remp/ρυἐ, culpa, non tenebitur. Μοηρ, λ μ si enun in edicus te t. Hum, unde uum tuum i euit, &aupra ἐρra post ea culationem Pica Pari Hus reliquit, de seruus 44.. rim tu is mortuus est: minem reti querat, aut imperiteris domoνῶ culpa est medicus. . t dum do-, dc ideo tenebitur, de
rum , quas mulio propter imperitiam retinere non
potuit, si seruus tuus optari posset, l culpae tetis prelliis fuerit,'culpae reus est. sed si praeciam auit, est mulio . Sed &si propter
nec ille curauit praecaue- infirmitatem ψ eas retire , extra culpam eli pu- nere non potuerit ,'cum
sa. hoc dicit. Fianciseus d infirmitatem. non enim debet infiimitatem tuam in alterius laesionem conuerte re, ut st eod. l. idem iuris. Accur. e Veberatur. pura, in rheda, uel uehiculo, veI etiam ipso equo.
esse intelligitur , si seorsum a via forte , vel in medio fundo caedebat, licet non praeciam auit: V quia in eo
loco nulli extraneo ius sue. rat versandi.
alius firmior eas retinere potui siet , aeque culpa 'ttenetur . Eadem placuerunt de eo quoque, qui quum equo veheretur , impetum eius aut propter, o infirmitatem , aut propter imperitiam sua retinere non
potuerit. Ficurauerat, lege Aquilia I
netur. vertunt ρο idem eme si imperi Πωνι perti cum secuit , degat ante do Pr Ptet hoc mortuus messe ρε- est yn culpa enim est,fas: υι rean ideo tenetur: impefuntes adia ritia enim culpae an. moneatur. nuineratur.hoc dicit.
aia pastit. Franc. ia A. .l, a Puta r . iaest, qui putat vires in arboribus positas. ut tu γιν. quibusdam terris fiunt,vel etiam ipsas arbores nam δι at
res putantur. b Licet non praelaniavit misi sorte dolo,ut st. eodem, l. si putator.e twstitia faciti T de regul. iur. l. impetitia. Se is loca. l. si
poenalis : quia af Lmatur quanti plurimi valuerit Praeterea si medicus, qui ta res ab anno retro; es ideo non seruum tuum secuit, der liquerit ili curationem
C A sv S. Expo 1itis duobus uerbis, positis supra in prin. iric exponit tertium membrum , scilicet, hoc.quod dictum estibi , quanti in man. no pitati mi fueritidicens quod hoe nihil aliud est dictum: nisi quod si aliquis inter
fecerat seruum tuum, is eo die , quo mi et feeerit, tuerit lusi a. vel mancus, in anno tamen proxrmo pix terito suit integet, repretios tot ualde , quam eo tempore νquo occisus fuerit , wnetur litanti in anno proximo praeterito plurimi fuerit,de non quanti eo die, quo oecisus fuerita de ideo diei tui haec actio scenati, de sui primitiua natu Fqaia Obli Sat delinquentem non tanti,quantum damni datu in ell, ted aliquando longe plutis .Et propterea etiam ii haeredem non datur in eum autem daretur,nus ultra damnuin iis aesti inatur. hoc dicit. Et eaue:quia quidam volun
qus fuit sum. si Celsus. dc si si quta ui istos.& Ede sinere. 7' dicure, quod haec actio de sit primitiua natura non est sm t.l.tutor quoqueG. tu natis: sed poena bilis selum. Dominus autem Guil. dicit, hanc esse poenalem de sit primitiua natura, sicut lati po test probari per litera in illam; poenalem autem ei te huii legis. verum est dicit ipse, in duplum,quod autem duplum praestetur in hae actione, hoe contingit per inficiation myec sic est poenalis iii duplum. e ui ruinali desii prim iu M a semicὲ in cib5z.h.d.
In isso ea si medietas non tenetur de sica.quia illa Iex requirit dolum , ut lege prima . C ad lege Coinet, desicat. ἐκ Iaa linea eodem uti ad L in. M iaca
304쪽
actor nontervelter initiis tuis. Hatiatam per
probari onera , fiet canditia ιε dan
Nam non videtur inhoe casa esse Fon iis haee actio: ergo uidet ut trantire debere in hoc casu ad haeta.des. Sed no sequitur. licet en in rePeriatur in hoc eata, ut no sit ruet altae tamen non ait apta nata ut transte debeat: ut in hoc .Remplo: aliquis non videt, vel non ridet actualiter: tamen elestetus ridere, uel vide
re naturaliter:ut arg. E. de aqua cutid. oc
ADDITIO. Et sieini picimus propriam, de pti inaeuam natura actionis', & lecudum illa in i ud leamus, no autem secundum ae .cide talem. facit quodno.glo. in l. si etesitori. n. de leg. i. Quando actio si brogatur,& capit naturam alisterius, intelligitiit secundu in naturam Ordinariam, Ie propria. dc petrinaeua in . quodno Are.
Q ASvS . Scire debetis,l non ex verbis legis, sed ex interintretatione est, quod ii aliquis seruu ineuinoeci aerit iniuria, non solum aulo . l. Aquit. fiat aetii maiio serui Perempti, iecundum
quod iam dictum estiled de omnis da innimihi in istumo meo per illud corpus oecisum dati in aliis
rebus ineri:ueluti si seruus meus inititutus suetit haeres: de antequam haeredita lena adiret, ab aliquo fuerit occisus et non bolum corporis mei servi fiet aestimatio: sed haeredita. iis a milita eii habenda ratio. Ad hoc etiam adiungere peti sum inulta alia exempla . Si enim ex uno pati mularum vna occila mei ite uel si ex quadrigis aequoru in , unus occisus suerit, vel ex commoedis unus ocitas fuerit: non solum aestimatio eoi potis est habenda : sed si per unius moriem alter,uel altera mitius utilis, facta uel factus iuetit,torius illius damni ratio eli habenda h.d. Fran. d Diximus. Pec totum hunc titulum .e N.im m lege enim Aquilia damnum eonse. 'Lilinus.& amisisse dicimur, quod aut consequi PDtuimus, aut errogate cogimur :lit EeO. l.ptoinde si teruunt occiderit.& l si ieiuμm meum .s Wit ideii, qui eantabant & de eommadiar de unus sine altero cantare nesciebat . . ς mi ope foui . facit ars.contia.is de actio.empl. si steti. ciri uendit arena'. a oc de peliculo,de co rei uen a fili. et L I B E R v M t w AS. N. In illo I. ulli. d: cit Iulii. Blanuri F lecunditari quod i ilici uui t si a de si seruus meus muria iam occisa siretit, si uolueis conua eum' aget ead irari auLEm VC DI, 1 Sidi s
Quanti id φ ' in eo anno plurimi fuerit, illa sententia exprimitur, ut si quis homi
nem tuum, qui hodie claudus, aut mancus, aut luscus erit,occiderit, qui in eo anno integer, aut ptiosus fuerit: non tanti teneatur,quan
ti hodie erit, sed quanti in eo anno plurimi fuerit. Qua ratione creditum eli, poenalem esse huius legis actionem ; quia non solum tanti quisque obligat, quantum damni' dederit, sed φ taliqundo longe pluris. Ideoque conitatin haeredem
re, h quae transitura fuisset, si ultra damnum nunquam lis aestimaretur. φIn actione legis Aquilia
sed ex interpretatione pia cuit , non solum perempti corporis aestimationem habendam esse, secundum ea, que diximus :ψled eo amplius, quicquid praeterea, perempto eo corpore, damni obis illatum 'l fuerit: veluperseque ad uni damnum mihi datum in seruo meo oeci-io, post uin hoc faecie actio.l. Aquil .ex primo ea p. possum etiam, si uolueto eriti in aliter contra eum agete, de possum eum accusare l. Corn. de sea. de hoe intellige. si dolosi eum Occiderit. secus autem est. si solum fuerit tu eulpa oecisor. Sed quid domi.
ii si seruum tuum haeredem ab aliquo inititutum, antea quis occiderit, quam is ius ' su tuo haereditate adiret: = tnam haereditatis ' quoquea inissae rationem esse habendam constat. Item si ex pari δ
drigis equorum, unum quis i Capitalu erἰminu . Occiderit: vel ex comoedis unus seruus occisus fuerit, δ' non solum occisi fit aritimatio . sed eo amplius, id quoque computatur, quanti de agitur, ut pro libero pretiati sunt qui lupersunt .s tr ad legem Corn.
ne, satis uidi deprimo capite, inodo dicatis de seeundo capite. Et reston. Fraten, eaput secundum in usu non est. h. d. Franah Da num . scilicet.
quanti fuerit in anno scilieet legis Corneliae de scariis rut T. eod l. inde Neratius. g. si dolo seruus . ocg. sed & si . Nam de pro seruo occilis ea l.
Actis legis Aquilia non solum ciuiliter , sed etiam
de . sie r. lege prima, 9. primo, nec tamen agitur una, non poterit agi reliqua:utst de pubi. iudie.l.q.dcit ut bonorum rapto.
aget reliquo , ut C. quando ea praelu.cti .l.j. Ec ii .ui bonoru
Liberum autem est ei, cuius seruus occisus fuerit, &ex iudicio priuato legis Ag rapto in g. I.
liae damnum h persequi, ' t . CA HI TE& capitalis criminis eum tertio. reum facere. Caput secundum legis Aquiliae in usu r. ἡπ-i πῖ
non eli. seeundo. reiiat uid . re de tertio rapite. Et
Ex tertio capite lessis A scire debes , quod in
damno, qMam mortis illatro- quo non est cautumne, oestro omni re, :n qua cι capite Pr,mo . Vu-tra monem a num datum eum habet, cum ali
. - pecudum nutriero e , Iup. - . uulnerauerit,uel occidetit ac sie cauet ibi. quia mors uenit in isto eapite tertio, sicut in primo, led nisin illis animalibus in quibus uenit in primo . Item damna
iniuria datu in in caeteiis animalibus , di in cateris rebus inanimalis hoc temo capite uimitiatur. unde si quid sumtit ruptum, uel iractu ira, ut luin, uel cetium actio ex hoc capite constituitur . Scite tamen debes , quos plura uerba hic posuerunt tutis conditores, quam necesse futtit. Omnia enim uer. rupti, contineti potuerunt. Adhuc etiam scire debetis,quos si aliquis in alienum uinum, uel oleum aliquid mucuesit, Per quod naturabumi, uel olei corrumpatur: hoc tertio capite l. Aquiliae tenetur . Item sicut pro Occisione, de qua in pruno capite tractatur , peti. Aquil poena imponitur . ri dolo , uel culpa iacta rea erit occisior oe alitet non: similitet di hinon debent puniri propter damnum datum, de Iuo in tertio capite thactatur, tilli dolo , uel culpa hoc factum fueri . seire etian 7o debetis ,quod in Primo capite punii ut occilbi tanti, quam plinimi fuerit res in anno tetro. sed in temo capite fit xiii inatio quanti foetit in triginta di eous tetra. dc non repetitur lixe dictu , pluilini, ii noc caput:siasti reten in . eam eus: Polica in in primo capite. Imel l git ut enina haec dictio quant 3 Pluriun, dic. in Primo Gyae Polita , in Ieri.o repeti a. h d.Fian,
a Solue. Pibi in con tractu, hie in alicto, in quo u nit oe interesse: ut C de fur.l.in fietando.
u haeres tenetur nosolu ad set uum mor .
tuu, sed et ad haereditate, i qa erat institutus. I. si Pe
305쪽
1ra Institutioniim Impetiali una. Lib. tu L. 114
a catera damno.quod, lcilicet non continetui in primo capite .ut iup.en. in Pom. b Aupti. ciuos vel bum est legis tetrii capitis.c SQ cer, sed non eis nouum ut specialiter quibusdam e nu metatis gen Malesiubijeratui uesbuin,in quo sing ala cis plectantur; ut is eod.
si seruus ieruunt. b. in Capite tertio de omni cetero damno cauetur. Ita-
si iniuria. e Ex Me t tertio . qaeli loco secundi.
continetu νῆ, quod deterioratum
. ut εω d. in lege que si quis seruum, vel eam Aquilia: de leuiis ma, duadrupedem, quae Pecudum numero eth, vulnerauerit, siue eam quadrupe dem, quae pecudum mamz- ro non est , .veluti canem, g Traginta. ted qua' aut ieram bestiam vulner re minus lyaxi uerit aut occidetit: hoc ca-
tertio capite,quam in ' - . . . s
cit lex pcedens Acr. dali iniim per iniuriam da
ideli, noeli P , stat in Si quid elii ira vllutim aut in. in hoc tertio capite. ptam , aut fractuin fuerit,am , ex hoc capite conit: quod eli verum: ut is tuitur: quanquam poterat r
re .s Ruptum ' enim intelligitur,quod qiloquomodo corruptum et t. Vnde non solum fracta, aut ulta, sed etiam Icili, , & collisse, eLrit,ut fame necaretur , di similliet in alii exemplis positis . in litera Sed quid dicemus, de illo,qui ieruuiti alienum mfluui uni deiecit, di si si istocatus sueta Reip. quod nsm est dubium quin empore suo in corpus danum dedeta: de ideo actio LAquil.tenetur. ed doluine, qu:d si alicui damnum datum fuerit a non
plurimi, verbum adiectum corpore in corpus: ut
pore in corpus,' Mur per lis, sted actioite iniresiam action m legis A--ctum subsidiaria, ius
corpore in corpus ino et tom coinp rehenduntur . moralis estio. Sed si ex nou inebri: ira .d. Francis .
corporem non corpur dum quia quinum datumsit, habet locum occas onem damni . . afhoi actum. Aret. dat. damnum dedis mi Caeterum placuit ita de' qui oe idii 5. in hae nu uς ας mum directam ex hac lege quoque actione. μας actionem esse, si qui py*ςi A D v I T I O. pue corpore sito damnum Q dederit. ideoque in eum qui Tu die secudum Flo.
rit, utiles actiones dari io' hibet illam dilige ita, lent: veluti si quis hominem quam potest . ec tune
alienum, aut pecus ita in postea si quis tui: ut d. cluserit, ut tame necaretur: 9.in hac in ii secus si
aut iumentum ita ' i vehe- non adbit eat dilige - .
menter egerit, utrumpere tenm it o su ia, de quoquomodo pe- tur: aut pecus in tantum exa . - ---.. r
re inpia, atque deteriora facta hoc uerbo continentur.
Denique responsum eli, si quis in alienum vinum , aut oleum id immiscuerit, quo naturalis bonitas vini,
aut olei corrumperetur: ex . ι
hac parte legis Aquiliae eu i' lς sus titerit villis actio Π in
aut si quis alieno ieruo per 'detesta in.in vel .de sit alerit, ut in arborem asse odeiunt. An
deret, vel in puteum de cenderet &is ascendendo, Vel
descendendo, aut mortuusta ut a : qua parte:corpori S
datur . scilicet . legis. Aquiliae: di nihilomi nus in factum : ut T. eod. t lieni si Ubile. trix. . si quis homo .
ir&il de do i ta teneri. Illud i l palam est, eum datur. Sed si quis alie-
patet .ses a g ς 'sic tu ex primo capite , ita
lest Seio gii 5 st de demum quisque tenetur, si fideici lib. I ii. g. ti in dolo, aut culpa ' eius, ho-gi non videri di in gl- mo, aut quadrupes occisiis,
i. item,quod Sabinus, Occli ave tuerit ; ita ex hoc seeundum io. capite de dolo, aut culpa, &
num seritum, aut d c pDJxς, de n Daua actionς s .mmd aut de ripa in flumen de e' penui. . tutia
idest, subsidiaria , Aeg. quae pro damnis da' peretuli qua lcge Aqui' . HM ,
tune demum si bux capite non quanti in eo an
tit in corpuς, habebix si,d Satano recte placuit, pe
lini si holem aliena. nem , ac u etiam hac parto aut Pecus ita iactust
co 'proiecit, corporς in Q Aquilia: ba damnum dedisse , non dissi- p. ' Aquilix as, culter ' intelligi poteli,
tenetur. Sed si non corpore damnum tuerit datu, neq; corpus laesu fuerit, sed alio modo alicui damnum contigerit, ' t cum non sufficit 7' neq; directa, neque vidis le-
est . qui obnoxius tueri; , in esu, misericordia . Alfium pactione teneri: ve- daxiit surti te ut flev
306쪽
a npediti m. est enim dolo proximum a viis depos . l. si hominem j.respon. nanti dat b Ut fur erer. hic nota quandoque damnum datur a corpo quadrupli re in corpus:& tunc loeum habet actio legi x Aquhiae dite- citer. et a Qandoque a non colore in corpas: ut patet per multa exempla. suppro
ductus alienu seruum copeditum' soluerit, ut fugeret . .
Tull. lib. 3 Rheto. de deii iniuria,inat est.' aut pulsione
corp', aut convicio aut eo, aut
aliqua turpitudinec uita alicuius violat. vide l. i. g.
De iniuriis. TITULUS IIII. Iniuria me si capsgenera-
ex ptaecedenti response liquet, attamen in toto isto titulo proprie luinitur iniuria pro contumelia. Volui ergo scite aleg slatote, quia modo dicitur iniuria, siue contumelia committi . Et respon. d:ceas . quod non solum committi iuriuiuria , cuni quis pugno pulsatus fuerit, aut nisi ibus sus, vel verbera tuo,
conuicium aliquod dictu ut luerit. irem
plus dico , quod si aliquis uellet possidere bona alicuius, tanquam hona debito.
ι'/Pver tur, non solum cum quis pu- ei Meum ni
dico, ii aliquis ad infantiam ab cuius libellum famosum ed
iuria dicitur , na, quasi debitoris, qui ni- rit,aut ediderit, iniu-omn'. ca non hil deheror Dossessa suo rint P. m. committit; salicuis pudicitiam
omne, qa non hil deberet, possessa fuerint iure fit: speciali ab eo, qui intelligebat, ter alias con- nihil eum sibi debere: vel stumelia,' quae a contemnen quis ad infamiam alicuius do dicta est, quam Graeci libellum, aut carmen, aut
alicuius bonae matronae atteiitauerit vel matremia. asse.ctatus suetit, vel Praetextatum, id eli in a. xi I Q andoq; econtrario de eorpore in non crirpus: ut si ann iluin excusserit, ut iri aquam cademirutff. eod. l. si lenius serisuum. b. si quis de manu Et in his duobus casibus habet locum utilis actio legis Aquiliae: de nihilominus in factum secundu Ioa.
ut Te .l quemadmoduin. I. magistratus municipales Cu utioque cala utranq; re. Petiam dati. secundu Ioan .ut Eui do .raei. l. ii g. s publicanus. Quandoque a non corpore in non corrus ἔde tune subsidiatiam factum competit : ut F. eod I. si seruum. g. fi De qua actione in factu quot habet na. tilias:die, ut is depraescrip uerb. in rub. de ut dice inus .ins de inter . I si.
D E INI URIIS . POli alia priuata delicta, de de militi is poniti quod ptiva tu est delictum, id eli non
publicum. nec enim cuilibet competit , sed iniuriato et Iri. Ac. Eneratιter . 'Totus iste titulus diuidit ut in sex paries principales. Primo ponitur, quot modis accipitur iniuitia, de qualitet committitur. Secundo ex cuius pellona notus iniuria illata intelligitur. Teii , quae est poena actionis iniu- Iiatum. Qua ito, prando ini utra atrox aestunatue. Quinto, quod pro iniuria potest etiam criminaliter agi: N an tunc possit interuenire procurator. Sexto . quando tollitur is a s
actio. Secunda ibi. Pacitur autem Terta ibi. Poena autem. ' hil adeo durum sit . quam familiatem pompam ostendi. Quarta ibi, Atrox. Quinta ibi, in sumina Sexta ibi, Sed haec Quid cnam tam durum, tamque inhumanum, quatia pu- actio. C A , v s uuisiuia lusi quid dicatur fieri perin- blicatione, pompa que rerum famil: alium , de paupertatis iuria ini Et respon dicetis. quod generaliter dicitur ueri in- detegi utilitatem dcc. ut C. quando, de qui debetur quarta iuria. quod non iure fit de ita ponitur hic Privative . Spe, pars ex bo .de sun i h g. i. bb Io. Sed dico contra in sequencia luet autem dicitur iniuria, pro contumelia, a contem - li casu, si iure eum prouocaui,vel ineuin debitorem appel. nendo it cla : quam Graeci appellabam sicut voluerunt . laui, cum emet: ut argum is eo .l eunt. qui in prin. Quandoque autem 'specialiter dicitur culpa: sicut lumi- ι Fieret. niti nocens erat. Nam peccata nocentium nota estur in act l. Asui ubi portitur damnum i muria datum, id- se expedit: vist. eo. l .eum, qui .in prin
υβ ιν appellatar: alias culpa, historiam scripserit, compo- sulum vel prς texta quam Graeci l-,6 stetit, ediderit, dolove nia ita in scum: sicut in lege Aquilia lo fecerit, quo quid eorum damnum iniuria datum a c. seret: in siue quis matrem cipitur: alias iniquitas , & fami .m aut praetextatum, iniustitia, ς quam Graeci - pis textatamve assectatus φριίαν καta α δικi ιν Vocant . fuerit siue cuius P pudicitia Cum enim prStor, Vel iudex attentata esse dicetur: &de- non iure contra quem pro- nique aliis plurimis' modis unum plures uoees nunciat, in inriam accepisse . o admitti iniuriam . mani se ςψnse untur: tat. ., eod. l. Hem apud La. tam id est sceminama sectatus fuerit: Zc aliis pluribus modis. hoc dicit Franc. de
g Iniuria. hie piose.quitur, prout hoc titulo acc:pitur. h cantiιι ium . quasi conuocium: cum in
ADDITIO. Nota. quod vel buin iniuriosim ducitur, siue in genere, siue in ipecie improperatur aliquod delictum eo ministumrutno. Bar.Bal. dc do in t .a in prin. ff. de libe. de posthu .i debitoris . cum non eisset: ut hie de Teod. l.fi iniuriae. Accursius. k Qui in inusiat. ex affectu enim fit iniuria, ut Teod. l. 3. sed quid si erat vete debitoi 3 Adhuc videtur idem: eum ni- v Hre .no est Ac.
de inuis i- tia diuel serunt. est eulpa facientis datum. Teilio modo sumitur iniuriaptu iniquitate, vel pto iniustitia: unde cum praetor, uel iu- dcx contra alique: ii inique pio nunciat, ille, contra quem iudicatum eiu iniuria in accreisse dicitur, siuem iustitia in .h d Fiane. c G ni atii r facit F eo .l. i. Ac rid Graeci in πρ/llant . hybris Gradieε ruitur, contumelia latinetaira ubi ii sextus. Adi Rema est culpa. Anomia iniquitas. Α, ii Ria est iniustitia . Inde adi Kon , ideli iniu-tium ae Iniussaria.iniquitate in committit iudex, quando contrasq 4itati m pronunciat, iniustitiam, quando contra frictumius; iniquitatem, di iniustitiam . quando contra uminque pronunciat. Accur. f osce sto ille contra quem est iudicatum. vel die accepisse,ideli see: ue iudicem. sc ff. de dati .insee. l. Proeu
I N I v R i A ARTEM. CASUS . scire debes in roncilio, quod licet iniuria quatuor modis sumatur, ulm stratremfam ι matre nil ait tilias eam dici inus, quae est notae auctoritatis, de honestae uitae in domo tua: ut ii deli. eκhi. l. 3. g. fi .d st de his, quillint sui, uel alieni iur l. nam ei uiu non Prarc xt um . praetexta genus est uestis,qua nobiliores ciues Rona in i solebant m. Unde si alius quam cui per mi sum erat deficie . a deserebat . in alicuius persenae igno miniam iniuriarum tenebatutini, quem indictabatur, sic plerunque sit. At cur.
Ο sectatus .a Sectari est frequenter senui sed attentare est, blando sermone pudicitiam alicuius impetere: utff cod. l. item apud Labeonem . si aliud. p cmH. id est alicuius q Plurimi 1 m: .qui notantur Ueo. per torum .dc C. eod.
PATITUR AUTENI RV I. .sC Α'Sus. Supra dictum est, quot modis fit mi utiar moso uidendum est , qualiter quis patitur iniuriam . Patitur autem quis iniunam non solum, si aliquo pria: latium modorum ei di-R Icctost Dia rue
iepta: nec est Impe ratoris, aucuetius Iu rilcon. m te assecuistus in ue bo,plex tatuin, prae textatave. Quare t curre tu ad ni id .in anno. ad Pande. in
si me tu exal. is, tum ex A . Gel. exelicat.
307쪽
s et Institutioitum Imperialium. Lib. IlII. sag
σε D. tantum : tamen adhuc non debet in ulta relinqui a praere re: ut is eodem. l.item apud La beo. si nuis sic feeit. αi a contumeliam dom3ni res icit. hic duobus ealibus domino datur actio. hoc est siue ad eius contumeliam fiat iniuria: siue istiuus atlociter uerberetur: S sic dominus aget propto iniuriam
Sisit iniuria filio vel uxo- minus, si iniuria n suam con-
rum.h.d.Aγe. nulla ' iniuria fieri intelligi- b eommissa tur, sed domino per eos fie- Patitur autem ' quis iniu- ri videtur. non tamen ijsdem riam non solum per semetip modis, quibus etiam per li- sum, sed etiam per liberos beros, &t uxores : sed ita, suos,quos in potestate ' ha - cum quid atrocius S com-bet;item P uxorem sua iri: h ao numina fuerit, A quod 'aperid enim magis praeualuit . tet, ad contumeliam domini Itaque si filiae alicuius , qtue respicit: veluti si quis abe- Titi , nupta est, iniuriam so num seruum atrociter ver ceris, non solum fi .iae nomi- berauerit, & in huc castim
pecto fiat iniuria:puta,quia conuicium ei dictum fuit . vel aliquo alio modo: sed etiam si libens eius, quos in potestate habet,aliquo praedictorum modorum fiat iniuria. pater dicit ut passus iniuriam:vii de pici iniuria faci a uni peribnet, quandoque tribus. quandoque quatuot datur actio iniuriatu: veluti ii iacta suerit iniuria filiae lamilias nuptς dat ut actio iniuriarum patri mulietis, dc et mulieri, cmarito mulieris. Sed quid si marito fuit iniuria facta, potest ne uxor age te, iniuria sibi facta,de econuersor B ii ip non. Aequu
defendi: & non maritos ab uxoribus Qua tuor. n personis in- p. tit actio iniuriarii , pto iniuria facti unipei δε nae in tali casu. Pone, si aliqua filias. nupta filio ineo sit, que in ptare habeba: hule si facta fuit iniuria, competit actio in tutiarii nuptae: dc mihi loceto p iniuria iacta nul ut ineae: Zcet filiosa marito muliexis. Jc etiam patri mulieris h d. Fran. a In pare Lyare tabe .s ille , qui iniuria sa-cit. scit eos esse in po
solum in superiori casu, quando ad contumeliam domini tacta est iniuria.
SERVO. C A. SVS. Supra dictum est,quod ii seruo alicuius, qui in totum alicuius est, fiat tuturia. P in duobus calibus actio inicitiarum comperit domino. sed pone, P lcruo
pro aequalibus partibus fiat iniuria . ex. Adde
tra autem, si viro iniuria fa- 3o la in eum actio domino comcla sit,uxor iniuriarum age- Petit.
re': non pote it . Defendi e . . is tuti aruim qualiter denim uxores a viris, non ui- Proinima tuam ei Hoc Π bee ista iniuria aem. Cis. Cit e Hem P - ro S ab uxoribus aequum est. muni, agit uterim dominus, marii Et resipon.quod
testate, licet igno et i S secer, nurus nomine, habita di imove dignitar i
Ex iniurui facta seruo , nan agit seruus, Ita eius do- Si communi seruo iniuria facta sit, aequutra est non pro ea parte , qua dominus quousque est,aestimatione in
non debet fieti iniuriae aettimatio Pro ea Parxe, Pio qua qui inque eorum dominus est, sed ex petitanis dominorum, hoe eii dignitatibus: hoe est dicere, quod item hu- ni itis peisona tantu
habeat in fetuo, qua tum de nobilis; non tamen tantum debet iniuria si a xiii maii,quantum iniuria tacta nubili. Ad i autein inductam per contrarium. ρ eod.l. sed non est aequirin. respon. sic e ponendo: sed non est aequum Pro maiori parie. qnam pro ua dominus ess,damnationem fieri: hoc lic intelligo, qd
i is eod ei sto inulto tortius non competit sibi, quando in facto ad suun totum . si exum ieruus, cui facta est mu- ' G. tia, totus sui stet nobilis. aestimaretur iniuria sua ro. solid.
sed quia non est nisi dimidius, aestimabiturio. ecita xiii matio nobilis uiti deducitur ad suum totum. aut illud aestimabitur habito respecto ad diuturnitatem . Si autem lituus, cui facta est iniuria, totus ellet domini ignobilis , non ualeret iniuria, nisi decem. cum ergo non habeat iii si medietatem in seivo suo, aestunatauit quinque. Aliis te in modis soluitur ibidem . Sed quid si fiat tu iuria siluo,
uetitate eli pateriam scilicet, quando est emancipatus, lecundum Io Fab quod ciedo veruin Ang.d Cumas sorininae uel nurus. SERVIS AUTEM. CASU s. Supra dictum est, quos patitui aliquis iniuriam non solum per se inetipsum, sed de per uxorein silarn, dc per liberos suos. quos in pote- nate habet. Haec autem omnia intellige te debes ueta esse in liberis. Si enim alicui seruo fiat iniuira , non intelligitur rein monis Oluuia Imri III. , ei fieti aliqua inivr a, eo quod nspecto iure riuili, serui pro in quo alicuius habet ulum tructum,ctu comperit actio in nullis habent ut . sed domino fetui sit iniuria Pet iniuriam εο iuitatum Et resp. quod domino propriciatis. Sed pone,vfacta in servo: sicut per iniuriam tactam uxori, uel liberis, alicui libero homini, qui tibi boria fide seruit . fiat imuiralini uita fit mattio uxoris,de illi in cuius potestate libeti fuit. sol iuri enim in duobus casibus fit domino iniuria per iniuriam tactam seruo si uel in contumeliam domini apetthsacta suetit tertio,licet non atrox: uel si semus atrociter uerberetur. Caeterum si aliquis contra seruum tuum conclamauerit,dc euin leuiter pugno petcusserit, non dabitur iubi actio iniuriarum .h d Flan. Nulla inlusea. luantum ad hoc ut apant,scilicet, inspecto dabitur ne tibi actio intutiarumὶ Et resston.quod non eled sibi.& hoe uerum est,nisi in contumeliam tui domini, eui bona fide ieruit, sit vulneratus, uel pulsatus Idem est in seruo alieno bo si. seruiente: ut tunc pro iuturia ei facta, tibi concedatur actio iniuriatum, quando in contumeliam tui intutia metit ei tacta. Et haec sunt,quae in libera coniicien
t Deminui.immo pro pati e dominii. ut st. d l.sed non es.
tute eivili:sed sic, nspecto tute naturali. ut st.eo l. eum,qui. 7o se.eonua.Sol. non contradicit, si recte intelligatur . Namsi i de st de im,uui sunt tui. uel alte.tur.l.a.dcsuP.debis,qui quilibet agit ratione dimidiae; ut si duo lunt;unus nobilis a sunt sui,uel alte. iv.6 ii quae est conua. alius ignobilis: si seruus esset totam nobilis, ageret iniuria. ar Pὸν lib/νοι idest filios . rumina o .nunc ergo aget in Io. gnobilis autem ageret in traeivs.quain aequum sit. io.si esset locus suus servus: nunc ergo aget in quinque : och et suaduertἡ . repete, & eum id commissium fuerit, ita quilibet pro parte sua;& ratio dignitatis habet . vel ibi quod,&cis autemnonia douum muracbam, sed senu eram parta per omnia domini. .
remanete impunitu. t ita uulneratus . Ead laqci. Ex quoia ta , Tu iniuriam passus nomi agereeκ laima statutis a forte non soluit Gl. lectas, ta me iudex ex sito otificio potini uitante
b No modum libellandi . re agendi; adiis debet
sua: de loquia si Miniuita illata est, suo note iniuriatu agitet finaut alio modo ageret, suceuis beret. An. sel.
sit iniuria ad corra mella d mi votiva de hei l
308쪽
iniuriae fieri, sed ex dominorum ' persona, quia ipsis fit
iniuria. Quod si usus fructus toti iniuriam pastus =t asti- in seruo Titij est, proprietas mauerit: vel minoris, pro- Maevij, l magis yblaeuios ut ei visum fuerit. ' Sed p -
iniuria fieri intelligitur. Pro iniuria fascia libero homini, oestruo alieno qui siem
in. Domine, dicatis uiunt nobis bonaside,si facta dinem abijt, quam autem ro:t annum.
ae Ex dami ers. a. quasi dicat non ex serui persona. B Matii. quam Titio .c Mauso. nisi ad contumeliam usu fiuctuarii facta sit: ut T. eod. I. item apud Libeo.9.u usurn auctum. dc g. item si liberum ad fi. legis. d Et tim. non solum
Iiam . nec minus ipse tui uriarum aget. ideo inlauctuatio di. ningui oportet: ut Teod.l. itein. g. item si liberum
et POENA AUTEM INIURIA RVM. CASUS. Dixi Iustinmihi Ponitur in actione Diiuriam ipse notat mihi antiis quas tabulas, dicens quod antiquitus imponebatur una poenapio iniuria per t. I a. tab. de alia per praetores postea, de secvn. da : de ut breuiter dicam, membrum .pmemoro, propter Osuero fractum, ut si a. liquis in ore percuteretur, ita Flanῖuis undique flueret, lecti dum dominum Gui. sunt pecuniariae Pin. Nς constituis propter ueteruuI paupertate: quia ita pauperes e. rant tunc, quod satis puniebantur propter Ox fractum, si patum de pecunia sblueret. Maluerunt enim tuetemporis si*endi , quam aliquid de pecunia i ta date uel pctest lioe, quod dicit
propter nimiam pau. pertatem ueterum, te
ferri non ad eloxi mum dictum. ted ad aliud , quod dicit, e. t poena rationis.
I. rilio . ide'. similitudo sup2lieli: ut membrum pro
i E i in magna . Exe est ratio non ad proximum, sed ad illud, quod erat poma talionis. Accur. Κ statimau/ru. per sacrauieiuuin taxatione iudicis.l Hano raraa . facit suis
eam aestimare: ut iudex, vel tanti reum codemnet, quan
na quidem iniuriae, quae ex lege duodecim Tabularum introducta est, in desectu
tibi bona fide seruit, iniuria facta sit, nulla tibi actio dabitur, sed suo nomine is experiri poterit nisi in conetiam honorariatur in iudicijs frequentatur . Nam secundum gradum dignitatis , vitaeq; h nellatem crescit, aut nainuitur aestimatio m iniuriae: qui gradus condemnationis, &
tumeliam tuam pulsatus '' in seruili persona non imsit ; tunc enim competit & merito seruatur : ut aliud
tibi iniuriarum actio. Idem ergo eli & in seruo alieno, bona fide tibi seruiente, ut toties admittatur iniuriarum actio, quoties in tuam contumeliam iniuria ei fa- octa sit. tin seruo actore, ' in medij actus homine. ' aliud in vilissimo, vel compendito eius estimat nis collituatur.
litarem, sed tantum a probet ligatus fiat. d' ponati dest,
sin eo tetuo , qui nullam aliam affert uti.
Lege Cornelia de iniuri Imranr quIs e iam in tribus casibus hic IJecimiseret δε- Paeva iniuriarum e t pe- mus vostra dicitur citam con-cΠπiar Ia, quatri fuerit assuma ducta. Are. ra,ctyer iudicem taxata: Sed & lex Cornelia 'de
C A SV s. seire debo, quod pro omni
iniuria de mundo debet agi actione in iv. tiam ni ev te. CO ne. Nde inicius, quod con tu,' '
tingit in tribus cas-busrpura, si aliquis di
eat , se pulsatum uese multas O
tic, de ici l. lex Cor. hane opiphat. quos ista actiost ciuilis
p qua antimatio Staxatio cre iniuriis loquitur; & iniuria- beratum , uel domui H Mi , Vel demtuuttur βα-ώ rum actionem introduxit: r xv in nrant Oi Iam repressonarum dignitatem, ' quae competit ob eam rem,
Poena' autem i niuriarum ex lege duodecim Tabit. Τ tpropter membrum quid inruptum s Tatio' erat: pro-qubd te pulsatum quis ver beratumve, vel domum suam V vi introitam esse dicat. Domum autem accipi
appello domum tua . . sue pioria tibi sue -
Q a n . ita paupereserant olim, τ non habebant pecuniam, un pter os vero fractiun nuim quis habitet, si te in condu-
hoe statuta tutae, ut ' i in magna Vete- tio receptus sit. rce ira talionis: sed po tum paupertate. Sed postea Atrox iniuria asmatur
ctantes statuetunt, P sis, qui iniuriam passiliunt, sonarum. Are.
pro iniuria agatur ci . uiliteir 5e tune debet iudex in tantum condemnare iniuria stitutionibus . Sed nunquid his casibus, qui ites sun rex te b No. cptem.quant ille, eui fit iniuria, ua: uriam sibi factam xitima ge Cornelia , est haec actio perpetua Di unt quidam, ut relatiuuirint, siue locata, siue gratis concessa, hoc dicit. Franc.' Lex C. O . ideo se dicta quia Corne Iius Sylla riae secti spirinus eam secit: ut st de aetus. l. hos accusate. in fi l. Accur. x Intreduxis . scili. cet, dici a leg Corne. tia : in qua actione condei Milatio fit aestiinatione iudicis, non iureiurando in litetur ut is eodem, leg.ccui
uerit c uel minotis, fim qi libi aequum uisium fuerit. Dicit At quod lic: cuili omnis acii Ora lege de eendens ut perpe litus, ilia, etiam lut pcetra Lia. Tab n deliretudinein abiit, poena '' tua: iri in fia de perpet. & te inpO.actio. in pt:ncipio . Sed suum , noautem a i=rae oribus introducta hodie habet loeum: nam leeundum qualitatem petibnae, cui fit iniucia,crescit, uel ininuitur iniuriae aettimatio h. d. Franc. f Membrum . puta manum. uel pedem. ADDITI ' . Not eκ lex degio quid dicitur membrum: de habetutini. non sunt liberi. m. te statu hom .pergl. edoch de an dens dicatur membrum, habetur in i .eui des. n. se edit. edie de quo uide Bait. dc Io. de ImO. in I.2.Edepub. iud. Ang. g Rustum.i.deuunca: um. Inan.contra: dicit enim semper eam anno continuo tolli: sem p im ut C. eodem, lege si non conuicii . Et nota, quod his tri- portat dobus ea si bus eli ciuilis, alias est ubique praetoria , euiri miniui eca praetorest inducta: ut Digestis eodein, lege, praetor. AG facii ' nocuisiu . tat Bat. ins Palfuum. fine dolore. i quintus. t Verb. rarum. scilicet,eum dolore: ut T detin, l lex Come di arguto. Ι:ag. i. haede aurou D.mumsuam. ι iacit Ede his,qui dele uel inu. Li.S.habi di arg. lcg, AI S.
309쪽
331 Institutionum Imperialium. Liber IlII. s 31
ne Iuli in . superius fieri mentionem de atri i iniuria, ted domine qualiter cognoscam aitcicem iniuriam Et te sese spon. dicens, quod atrox iniuria quatuor modis cogno: citur,videlicet, ex loco duplex, scdicet, ex loco, ubi fit, vel loco vulneris. Iteiri ex. cone reum hoc g. facto, ut si alie suci. ne latus fuerit , vel
WAtrox R iniuria 'existimatur, vel ex facto ,h vellit ipsi
esset de re ninitiari: m C. quando ciui. act elim prae i. i. Teideo si de intutia atroci actum est iniuriarum . nihilominus potest agi lege Aquilia ad damnum , dc econuersis. nec enam actione iniuriatum agri ut ad damnum , ut ad damnum, sed ut ad contumeliam: ut st. eod. l. item apud Laheonem. g. ii quis
aelminatione facta, secundu quod dictum est,hpena reo
quis ab alio vulneratus sit, io imponitur , s nautem crimi- vel fustibus caesus: vel ex loco, veluti si cui in theatro, uel in soro, ii et in conspe
ctu praetoris iniuria factast: uel ex persona, ueluti si
I.poena autem meo. magistratus iniuriam panis est. ex i P tot AEd s δ' si is fuerit, vel si senatori ab
humili V persona iniuria δε-naliter ossicio iudicis extra-
cest. na. l. humilem. d liberix, M.t liberistis . quibus aduersus patentes , dc patronos agere permittitur, si lit attox iniuria facta eis a parentilaus. 5e patronis : ut is eod i praetore laxit. A. praererea. Puta in Paculo, uel in ore: ut TCO. l. praetor I. ii. de l. seq. Accur.
ue fiat a li beris, quel libertis. Aliter enim senatoris, Si parentis patronique; aliter extranei, S humilis personae iniuria allimatur . Nonnun-
2o seruo uerberatoli Dictum ect . ut
ordinar a ' poena reo irroga seari ita. uel status, studici sedeat, uel Pe cunialia in selenda fi .
arbitrio iudicis, Po- teli suum arbitrium extendere usque admo item quod est uerum , pentata , dc at. tenta facti qualita. te i Pedius I. 1 ff. de incen. rui nau. Item . . . ex hac glos elici po-Faricii se eri ius muran ita test, quod si ageretur
punitur sicut faciens. Aret. de crimine ad pς nam tur: hoc imi Alcet obseruando quod Zenon ana constitui o) introduxit, ut uiri illustres quique super eos sunt, A pcr procuratores pollini actionem ' iniuriarucriminaliter, uel pcrsequi, uel suscipere, secundum eius tenorem: qui ex ipsa manifeibus' i apparet. Qqua in SI locus uulneris atrocem iniuriam facit, ueluti si in oculo quis percussus sue- Non solum autem is iniurii. Parui autem refert, utru riarum tenetur, qui fecit in patrifamilias , aut filio fami iuriam , id eli , qui percussit: lias talis iniuri facta sit: na uerti in ille quoque tenetur,& haec atrox iniuria aestima qui dolo fecit iniuriam , uel bitura Ex sualibet iniuri .et potest
qui procurauit, ut cui P mala' pugno percuteretur. r
pecuniariam fisco amplicandam . iudicium dicitur esse crimi,
m nli 'νει , hi sunt, qui tantum nomine illust te, sunt. de non dignitate. Illi autem sunt super eos , qui
Dieas secundum S l. asti cim iter ad aest matto Uem oin l. iniquit in C. qui . . I accula. non pos tuos π πιmInaliter id co; demna- licet pro leui iniuria tionem extra ordinem, in suo
men iudicis ossietum 4 potest implorare pro πι πιGNI .
C 'de episeoi iudidri summa, sciendum ' elt so Haec actio dissimulatione Emancipatus qui de omni iniuria eum , ' qui aboletur'; & ideo si quisque Pro leui delicto passus est. posse, uel crimina- iniuriam dereliquerit, hoc
modo ei uilitet agi si quide in ciuiliter agatur,
non possit et alias se- dignitatem, de admini uitiationem habent: supra quos nemo est. π έde Fe
qui tot i eui. It lite per D Octores Ο h t e Noa nunquam. i aliquandor 3e si e duae negationes iaciunt, ' unam allirmationem. Acciir. f Fici,similia, . nisi quia iacta iniuria silio. driae actiones na- so. ce ν smintui: oculi tuique exercitium eompetit paui ut Ce l. sed I. μ' , si unius. g filio familias, de l.pater sed iacta iniuria patii, ii si quemlibet ideo filius aget.
iuriam. potest agere iniuria libi illata ciuiliter, ii uoluerit, uel elimina litet. Si autem ciuilitet agat, ae limatione facta, se- me' ρ - eundum quod sit pia dictuiti est, iride x i in iram reo irroga --z D t bit si autetis criminaliter, tune extraordinaria poena eii im ponenda. Hoc tamen vult semper obsoluari dia minus Iust. 7oquia illus lies, de sapetillustres iniurias sibi illatas, per procuratores agere possint, tam criminaliter, quam ciuilitur, su- eundum tenorem constitutionis Leonis, quam habcs.C.e. I. fi ad quam recurre. Plan. g ogere. de si e tollitur unum iudicium per aliud, cum uicunque sit proditum ad uindetam: ut m eod. l praetor. g. r. Ec I. quod lenatusconsultum in v. in glo fi. secva si alteium
mum suum non reuocauenes alias contra: ut Ede proe l. licet. I ad actionent. de ff. de pub iud. l penult. g. ad crimen. Ο paret . die ergo si e casum eius
NON SOLVΜ. OCASVs Seire debes, quod non solum
Ienetur actione iniuriarum , qui fecit iniuiuiti : sed de ille qui procurauit, ut ab alio fieret h. d. Fcan. de Aret. p Ut eur. i. alicui. vel cuius .i.alicuius. q inata. i. maxilla. r Percuteretur sed videtur,quod ex tali eonsilio non teneatur ut ῆ de oblig qua ex delic.nai .g.ope. in ii g. sed dic, ut ibi diximus. Iteni a g. contra suPra man.2.tua tantum. ibi quia nemo ex consilio. HAEC ACTIO. CA,Vs. si aliquis neerit mihi iniuriani, de ego dissimulauciam, si Poeniteam postea , dc uelim zgere iniuriarum, non possulti .ii d Fran. l Distimulatione . ut si iis , uel lusi, vel comedi cum eo pollea . Item tollit ut etiam nudo pacto ipsis tute, ut is de pactis. l. si et ibi. I quaedam actiones . Sed nunquid cit nata etiam statim, acta iniuria, an ita demum, si dicat, ad anim uni te uocot quod ultimum dixit s. ut dicunt. Sed certe imo eis nata lotim, nec enim cx rc uocatione ad aui. mum , uel ex uel bis talibus nascitui haec actio, ted ex contumelia , ut T de Pact. leg. si unus. S Pactus. Item qui modo a Die, ut
Ie mittat liuiti . non tam cenuetur remittere dam.
pens s in vulnerei sactis. Iasia
310쪽
modo aboletetur hae. nisi esset nataὶ certe nullo modo ut rede iniusto lup testa l. nam de ii. post desectum, vi st de verbo oblig l decet n.
a risnriti avemit. idest, aboleverit Non enim oportet dicere, ad animum reuoco,sed tussicit, si remaneat iratus, &ei non teconcilietur.
Sed quid si in ultima rit, postea ' ex poenitentia
temta iemittit, quasi νο myx δ Π muriam non pote que peccaste aliquid intelli
tibi dece . g. quaeda . ff. ae pach. Idem I a. n
remittens intuitam snon rei altiit interes.se. Idem in rabellione amate facienta instrumerum secun dum riuo de Neapo. g. Perr. Continua tra. coactus inolle;& postea conualet, nunquid renascit utὶ videtur, quod si ut argil. supra de dona.g. mortis causa. Item, quia coactus rem illuunde Iazior tatum non hael: ut is quod me. ea. t i. Sed contra dico i quia luit seinelextincta:unde in perpetuu resuscitati non potest, ut st de so . l. l. Rui res. s.ateam .ibi, in perpetuum. IIem prata ino, quod Pet-Petuo vuluerit retinittere, cie conualue
lias non potuit bene P nitere. Prael uinam ergo, eum non suime inlinei norem suae salmis, ut C.adleg. Iul. repe.l. si Item eii contra, ad id, quod hie dicit,nuda uoluntate tolli hanc actionein. aede niggest i Pon , Pontus ibi, nan qu
De obligationibus', quasi ex delicto
quantum fuit in peeulio.eum filitissamilias litem tuam socerit, ut ita sint duo specialia, ek quia datur de peculio, li-eet sit quasi maleficium, quod non est alias, ut U de iis . qui dele.uel inu. l. ptima.g. ii filivssa utilias. Item, quia lupicitur tempus, quo secit luem suam in cOmdemnando ν' . licet alias ieraudica tractu obl:gatus est, &vf- tae Iem Pu iP:ctetur ut ii depecu. t quae ii 3 Vm.&PIObariu haec.
gitur , licet per liri pruden- m de iudia. si filiussa. io tiam si ideo videtur quasi ex iiii iras. vel die quod
ni iudicantis videbitur poenam sustinebit. ADDITIO.
Nota, quod iste titii. π is , lus no habet locum
Ille , ex cuius domo ati quando iudex per do I ex qui per imperatiam quid prolycitur, quod alteri tum, vel currupiciam
vero libero occiso est poeni do Pra ignorantiam
I Gur, in quantum aequum videbitur indicomis. h.d. Arc
sit punien-lo,tunc non habet lo duβ sic tiicio obliga- nocuum , tenetur in quan- cum hic titulus et sed ius videtur: sed quia neque mmmdex almavem. Are 'ς tenetur, ex maleficio, ncque ex con- -us. de poena udicis , qui
moaota c. ita ibi no glo nuita . Sed eerth ab initio tollitur nunquid lixe omnia in arbitro locum hahemi Dicit Ioati. nuda uoluntate, deliinpliei, & unius tantum: sed si seinet quod sic, ut C. de pae l. si quis in eoia scribendo. Alii con. aci animum reuocauerit. non remittitur per nudam uoluu tra,cum pollit Poenam peti tantum, nee sentcntia valeat, talem:led per uoluntateiri nudam,uerbis,uel pacto expres εο vi C.deat bitr l. i de t et . di maxime secundum noua tui alam. sic etiam ipto iure,ut dictum estpet l. u.depasti. si ti- ibi.S quadairi. iudex.b Et idem si fuerit m
ex delicto nascuntur. Qiua de obligationibus ex ma Ieficio diximus. sequitur deris, quae τx quali maleficio sunt. Accur. ωIex tit m. Totus iste titu dividitur in duas Io dpartes principales . Primo fonti ea sus, in quibus quis obligatur ex quasi maleficio . Secun. c. -- do , qua actione his casibus agatur. Secunda ibi, in ii.s aute n. η C A s. v S . In toto titu.isto nihil aliud dieitur, nisi quod Ponuntur quaedam exempla, in quibus quidem exemplis tenetur aliquis ex quasi delicto , di inter Omnia exempla Primum exemplum est de iudice, qui cognostens inter me, rc aduet sarium meum , per suam imprudentiam , uel quae loquuntur, cum eli iuratum ab albuἔo,vel a Pariὲbuo. una secundum quae nihil eis erit praeter saei amentum, ut in au . c b ' illen. dei v. si quia vero. ver s amem ex ignorantia. oll.6.
Sed certὰ lententia prima vera ei tmee obstat haec aut ii ga ri nihil erat ei, i.arbitro, Pratei sacramen: uni, Se cvt ponit ;ii 'an ςogere Pa. tes tuo stare iudicio,vel eis. i. patribus Nani koea f.'ψ' bri alteram patrein per iuramentum: sed de eonita albi. V0λ uxu, trurn nihilominus aget, vi dictum eii, S pri actionem in 'I 'RI '' factum,ut in s.cod.9 ti. Dic l. cu , d Fecerit. i male iudicauerit. l. xl . in n.
f ina tuu .v: li dubitauit eirca legem Fusam Caniniam, durius puniatur:si autem in 1.illa, Gallos Aquilius, mitius puniatur : b de hoc quando non fuit data pecunia iudiei. Π QP0β ς ivel promissa alias graues poenae sequerentur, ut C .de poc- .' piri na iudi qi i ma. iudica. auth. nouo iure dc Deit ad hoc ius o. x φης, is devar. 5: extrao t. cog l fi Aecuti de appel-
CASUS. Iain vidistis virum exemplum , ubi oblimius PDUς imperitiam contra iustitiam meam pronunciauit. Credens 40 eil aliquis, non ex contiactu , neque ex quas contractu: -' R pl. α' ia aequum de me facete. Iste enim iudex dicitur litem facere suam e hoc est daninu in alietius in se traii serre . In id etiam mihi tenetiir.in quo per impetitiam tua me laesit Sed quo genere dicemus ipsum mihi obligatum t Respond. ut superius dictum est . quod clim non ut obi gaius eκ contractu, nec ex quasi contractu, eo quod neque contraxit, neque quasi contraxit, neque ex maleficio: quia credebat bene sacele .ex quali delicto obligatur. Sed pro D. O inqua. tum sustinebit iudex lite imperitus p a in Respon.quod neque ea maleficio, sed ex quasi maleficio est obligatus: - i. xς Nodo ponit hic aliud exemplum, ut ecce, Si de coenaculo iς tWm, oca i cuius fuerit aliquid'eiectum, vel elsu imi, ex quo ali ς ct re, quis laeditui: iste de cuius co aculo illina eiic: tur, uel in . ur ς. 'si iundu ur. est Obi gatus non ex contractu, ne rite ex quasi ΠΤ ivn contractu. neque ex maleficiccquia i Ple non eiecit: sed ex xς nil n τ' uasi maleficio,i.quo ad id quod imminet, quasi deliquis PQ se videatur, eo quod usus eii opera malotum hominum. 6 9 Πος Et pomum nitingete tequentem vel sieuluin , si ex celta v inquantum aequum visu ni fuerit iudici maiori . hoc eli, se Τq stientia non laeso. ut per exempla distinguam' Et sumu, di ς'u My
cundum quod plus, vel minus iudex maior videlit ipsi immane. Seeus enim est,si circa certa,& ecmmunia aliquis iudex errauerit, de secus si errauerit circa occulta lauius phiIosophiae h.d. Flan. h Iudex. sue sit paterfamilias, iudex, siue filiusninitias. sed quando ea sitiuolamilias, Patra O Pecubo teRetuc in m ver Cui similis est. lam vidit iis duo exeinpla. in qvibus ii ς 4 eli obligat seu quasi maleficio:adbue ponit alaia excin--Pς plum patum differens a s euri. O . Ecce,ii aliquis habet,at μῆς aliquid positum. vel sui ensu in iupet inam publieam , x Ru, Qt quod nocere posset tiaraeuntibus qui ita patri ut Fositum, P vcl tu camoneaeuu ex uirusi delicio,vel maleucio, , Byz his quam