장음표시 사용
131쪽
I. M. Cato, ortus municipio TuSCulo, adulescentulus, priusquam honoribus operam daret, versatus est in Sabinis, quod ibi heredium a patre relictum habebat. Inde hortatu L. Valeri FlaCCi, quem in ConSulatu CenSuraque habuit Conlegam, ut . erpenna Censorius narrare Solitu sest, Romam demigravit in foroque esse Coepit. Primum St1pendium meruit annorum deCem Septemque Q. Fabio M. Claudio consulibus tribunus militum in Sicilia fuit. Inde ut rediit, castra secutus est C. Claudi Neronis, magnique Opera eius existimata est in proelio apud Se 1onam, quo Cecidit Hasdrubal, frater Hannibalis. Quaestor obtigit P. Africano Consuli, Cum quo non pro OrtiSneCessitudine vixit; namque ab eo perpetua dissensit vita. Aedilis plebe factus est Cum C. Helvio. Praetor provinciam obtinuit Sardiniam, ex qua quaestor Superiore uetempore ex Africa decedens Q. Ennium poetam deduxerat, quod non minoris aestimamus quam quemlibet amplissimum Sardiniensem triumphum. II. Consulatum gessit Cum L. Valerio Flacco. Sorte provinciam nactus Hispaniam Citeriorem ex ea trium sto
132쪽
phum deportavit. Ibi Cum diutius moraretur, P. Scipio Africanus consul iterum, Cuius in priore ConSulatu quaestor fuerat, voluit eum de provincia depellere et ipse 1 Succedere neque o per Senatum essicere potuit, Cum
quidem Scipio principatum in civitate obtineret, quod
tum non potentia, sed iure res publica adminiStrabatur. Qua ex re iratu senatui Consulatu peracto privatus in urbe mansit. At Cato Censor Cum eodem FlaCCo factus, Severe praefuit ei potestati nam et in Complures nobiles animadvertit et multas res novas in edictum addidit, quare luxuria reprimeretur, quae iam tum incipiebat pullulare. Circiter annos octoginta, usque ad extremam aetatem ab adulescentia, rei publicae Causa suscipere inimicitias non destitit. multis temptatus non modo nullum detrimens tum existimationis fecit, sed quoad vixit virtutum laude
III. In omnibus rebus singulari fuit industria nam et agricola sollers et peritus iuris Consultus et magnus imperator et probabilis orator et Cupidissimus litteraruma fuit. Quarum studium etsi senior adripuerat, tamen tantum ProgreSSum fecit, ut non faCile reperiri possit neque de Graecis neque de Italicis rebus, quod ei fuerit in-Cognitum. Ab adulescentia Confecit orationes. SeneX historias scribere instituit. Earum sunt libri Septem. Primus Continet res gestas regum populi Romani, Se-Cundus et tertius unde quaeque Civitas orta sit Italica; Ob quam rem omnes Origines videtur appellasse. In quarto autem bellum oenicum est primum, in quinto Secundum. Atque haec omnia capitulatim sunt dicta. Reliqua quoque bella pari modo persecutus est usque ad praeturam Ser. Galbae, qui diripuit Lusitanos atque horum bellorum duces non nominavit, sed sine nominibus
133쪽
CATOI I9res notavit. In eisdem exposuit quae in Italiam spaniisque viderentur admiranda in quibus multa industria et diligentia comparet, nulla doCtrina. Huius de vita et moribus plura in eo libro persecuti SumVS quem Separatim de eo feCimu rogatu T. Pomponii Attici Qua re studiosos Catonis ad illud volumen
134쪽
I. T. Pomponius Atticus, ab origine ultima stirpis
Romanae generatuS, perpetuo a maioribus acceptam equestrem obtinuit dignitatem. Patre usus est diligente et, ut tum erant tempora, dit imprim1sque studioso lit terarum. HiC, prout ipse amabat litteras, omnibus doctrinis quibus puerilis aetas impertiri debet filium erudivit. Erat autem in puero praeter docilitatem ingenii summa suavitas oris atque vocis, ut non solum Celeriter CCiperet quae tradebantur, sed itiam excellenter pronuntiaret. 1 Qua ex re in pueritia nobilis inter aequales ferebatur Clariu Sque XSplendeSCebat, quam generos condiscipuli animo aequo ferre possent. Itaque inCitabat omnes tudio suo, quo in numero fuerunt L. Torquatus, C. MariuS filius, M. Cicero quos consuetudine sua si devinxit, ut1 nemo ei perpetua ita fuerit Carior. II. Pater mature decessit. Ipse adulescentulu propter adfinitatem P. Sulpicii, qui tribunus plebe interfectus est, non expers fuit illius periculi namque Anicia, Pomponii ConSobrina, nupserat Servio, fratri Sulpicii. Itaquest interfecto Sulpicio postea quam vidit Cinnano tumultii Civitatem esse perturbatam neque sibi dari facultatem pro dignitate vivendi, quin alterutram partem offenderet, dissociatis animis Civium, cum alii Sullams, alii Cinnanis faverent partibus, idoneum tempus ratus studiisa obsequendi suis Athenas se contulit. Neque eo setius adulescentem arium hostem iudicatum iuvit opibus suis, Cuius fugam pecunia sublevavit. Ac ne illa peregrinatio
135쪽
ATTICUS I 2Idetrimentum aliquod adferret rei familiari, eodem magnam partem fortunarum traieCit suarum. Hi ita vixit, ut universis Atheniensibus merito esset Carissimus; nam praeter gratiam, quae iam in aduleSCentui magna erat, Saepe suis opibus inopiam eorum publicam levavit. Cum enim versuram faCere publiCe neceSSe SSet neque eius Condicionem aequam haberent, Semper Se interpOSuit, atque ita ut neque Suram umquam ab eis CCeperit neque longius quam dictum esset debere passus sit. Quod utrumque erat ei Salutare; nam neque indulgendo in io Vetera SCere eorum ae alienum patiebatur neque multipli- Candis usuris Crescere. Auxit ho orricium alia quoque liberalitate; nam universos frumento donavit, ita ut singulis en modi tritici darentur, qui modus menSurae medimnus Athenis appellatur. 3III. Hic autem si se gerebat, ut Communi infimis,
par principibus videretur. Quo factum est ut huic omnes honoreS, quOS OSSent, publice haberent Civemque saCere Studerent quo beneficio ille ut noluit. Quam diu adfuit, ne qua sibi statua poneretur restitit, absens prohibere non opotuit. Itaque aliquot ipsi et hidiae locis sanctissimis posuerunt; hunc enim in omni procuratione re publicae actorem auctoremque habebant potissimum. Igitur primum illud munus fortunae, quod in ea urbe natus St, in qua domicilium orbis terrarum esset imperii, ut eandem aue et patriam haberet et domum hoc specimen prudentiae, quod, Cum in eam se Civitatem Contulisset, quae antiquitate, humanitate doctrinaque praeStaret omneS UDUS Isuit cariSSimUS.
IV. Hii ex Asia Sulla decedens Cum veniSSet, quam odiu ibi fuit, secum habuit omponium, Captus aduleSCentis et humanitate et doctrina. Sic enim Graece loquebatur,
136쪽
ut Athenis natus videretur; tanta autem Suavitas erat sermonis Latini, ut appareret in eo nativum quemdam leporem SSe, non SCitum. Idem poemata pronuntiabat et Graece et Latine Sic, ut supra nihil posset addi. Quibus rebus factum est ut Sulla nusquam eum ab se dimittere Cuperetque Secum deduCere. Cui Cum persuadere temptaret, moli, oro te, ' inquit omponius, 'adversum eos me velle ducere, Cum quibus ne Contra te arma ferrem, Italiam reliqui. At Sulla adulescentisi ossicio conlaudato omnia munera ei, quae Athen1S CCeperat, proficiscens iussit deferri. Hi Complure anno moratuS, Cum et rei familiari
tantum operae daret, quantum non indiligens deberet pater familias, et omnia reliqua tempora aut litteris aut1 Atheniensium rei publicae tribueret, nihilo minus amicis urbana ossicia praestitit; nam et ad Comitia eorum ventitavit et, si qua re maior acta est, non defuit. Sicut Ciceroni in omnibus eius periculis singularem fidem praebuit cui ex patria fugienti sestertium duCenta et a quinquaginta milia donavit. Tranquillatis autem rebus Romam remigravit Romam, ut opinor L. Cotta L. Torquato Consulibus; quem discedentem sic universa Civitas Atheniensium prosecuta est, ut lacrimis desideri futuri dolorem indiCaret. et V. Habebat avunculum Q. Caecilium, equitem Romanum, familiarem L. Luculli, divitem, dissicillima natura; Cuius si asperitatem Veritu est, ut, quem nemo ferre posset, huius sine offensione ad summam seneCtutem retinuerit benevolentiam. Quo facto tulit pietatis fruc-3 tum Caecilius enim moriens testamento adoptavit eum heredemque fecit ex dodrante ex qua hereditate CCepitCirciteri centiens sestertium. Erat iupta soror Attici
137쪽
Q. Tullio Ciceroni, easque nuptias M. Cicero Conciliarat, Cum quo a Condiscipulatu vivebat Coniunctissime, multo etiam familiarius quam cum Quinto, ut iudicari possit plus in amicitia valere similitudinem morum quam adfinitatem. Utebatur autem intime Q. HortenSio, qui ei stemporibus principatum eloquentiae tenebat, ut intellegi non posset uter eum plus diligeret, Cicero an Hortensius et id quod erat dissicillimum, essiciebat ut, inter quos
tantae laudis esset aemulatio, nulla intercederet obtrectatio essetque talium virorum opula. IoVI. In re publica ita est versatus, ut Semper optimarum partium et esset et X1Stimaretur, neque tamen e 1vilibus fluctibus committeret, quod non magis eos in Sua poteState X1stimabat esse, qui se 1 dedissent, quam qui maritimis iactarentur. Honore non petiit, Cum 1 13
paterent propter vel gratiam vel dignitatem; quod neque
bus in tam effusis ambitus largitionibus neque geri e re publica sine periculo corruptis Civitatis moribus. Ad
hastam publicam numquam CCeSSit. Nulliu re neque o Prae neque mancep DCtuS St. Neminem neque Suo nomine neque subgCribens CCusavit, in ius de sua re numquam iit, iudicium nullum habuit. Multorum Con-Sulum praetorumque praefeCturas delata Sa accepit, ut neminem in provinciam Sit secutus, honore fuerit On astentus, rei familiaris despexerit fruCtum; qui ne Cum
Quinto quidem Cicerone voluerit ire in Asiam, Cum apud eum legat locum obtinere posset. Non enim deCere earbitrabatur, Cum praeturam gerere noluiSSet, adSeClam esse praetoris. Qua in re non solum dignitat Serviebat, o sed etiam tranquillitati, Cum Suspicione quoque Vitaret criminum. Quo fiebat ut eius observantia omnibus esset
138쪽
Carior, Cum eam Ossicio, non timori neque spei tribui
VII. Incidit Caesarianum civile bellum. Cum haberet annos Circiter sexaginta, usus est aetatis vacatione neque Se quoquam movit ex urbe. Quae amici Suis opus fuerant ad Pompeium proficiscentibus, omnia e Sua re familiari dedit, ipsum Pompeium Coniunctum non offendit. Nullum ab eo habebat ornamentum, ut Ceteri, qui Pereum aut honores aut divitia Ceperant; quorum partim 1 invitissimi Castra sunt Secuti, partim Summa Cum eiuSoffensione domi remanserunt. Caesari autem Attici quies tanto opere fuit grata, ut victor, Cum privati pecuniaSper epistulas imperaret, huic non solum molestus non fuerit, sed etiam sororis filium et Q. Ciceronem ex om-1 pei CaStri Concesserit. Si vetere instituto vitae effugit
VIII. Secutum est illud. Occiso Caesare Cum reSpublica penes Britto videretur esse et Cassium a tota Civitas se ad eos Convertisset, si Μ. Bruto Sus St, ut a nullo ille adulescens aequali familiarius quam ho Sene, neque solum eum principem consili haberet, sed etiam in ConviCtu Excogitatum est a quibusdam, ut privatum aerarium Caesaris intersectoribus ab equitibus Romanis constitueretur Id facile essici posse arbitrati sunt, Si di principes eius ordinis pecunias Contulissent. Itaque appellatus est a C. Flavio, Bruti familiari, Atticus, ut eius rei princeps Sse vellet. At ille, qui ossicia amicis praestanda sine actione exiStimaret semperque in talibus se consiliis removiSSet, 3 respondit: si quid Brutus de suis facultatibus ut volu-iSSet, Surum, quantum eae paterentur, Se neque Cum
quoquam de ea re Conlocuturum neque coiturum. SIC
139쪽
ille consensionis globus huius unius dissensione disiectus est. Neque multo post superior esse Coepit Antonius, ita ut Brutus et Cassius omiSSa Cura provinciarum, quae eis dicis Causa datae erant a Consule, desperatis rebus in exsilium proficiscerentur. Atticus, qui pecuniam Simul Cum Ceteris Conferre noluerat florenti illi parti, abiecto Bruto Italiaque cedenti sestertium Centum milia muneri misit. Eidem in Epiro absens trecenta iussit dari, neque eo magis potenti adulatus est Antonio neque desperatos
IX. Secutum est bellum gestum apud Mutinam. In quo Si tantum eum prudentem dicam, minus quam debeam praedicem, cum ille potius divinus fuerit, si divinatio appellanda est perpetua naturali bonitas, quae nullis casibus agitatur neque minuitur. Hostis Antonius is iudicatus Italia cesserat spes restituendi nulla erat. Non solum inimici, qui tum erant potentissimi et plurimi, sed etiam qui adversariis eius se venditabant et in eo laedendo aliquam Consecuturo sperabant Commoditatem, Antonii familiares insequebantur, uxorem Fulviam omnibus orebus spoliare cupiebant, liberos etiam XStinguere parabant Atticus, cum Ciceronis intima familiaritate uteretur, amicissimus esset Bruto, non modo nihil eis indulsit ad Antonium violandum, sed e contrario familiares eius ex urbe profugientes, quantum potuit, texit, quibus rebus sindiguerunt, adiuvit. Publio vero Volumnio ea tribuit, ut plura a parente proficisci non potuerint. Ipsi autem Fulviae, cum litibus distineretur magnisque terroribuSveXaretur, tanta diligentia ossicium suum praestitit, ut nullum illa stiterit vadimonium sine Attico, Atticus o SponSor omnium rerum fuerit. Quin etiam, cum illa fundum secunda fortuna emisset in diem neque post
140쪽
Calamitatem versuram facere potuisset, ille se interposuit pecuniamque in faenore ineque ulla stipulatione credidit, maximum existiman quaeStum, memorem gratumque CognoSCi, Simulque aperien Se non fortunae, sed homini bus solere SSe mlClam. Quae Cum faciebat, nemo eum temporis Causa facere poterat existimare nemini enim in opinionem veniebat Antonium rerum potiturum. Sed enSu eius a nonnullis
optimatibus reprehendebatur, quod parum odisse malosio Cives videretur. Ille autem, ut iudicii, potius quid se facere par esset intuebatur quam quid alii laudatur1sorent.
X. Conversa subito fortuna est. Ut Antonius rediit in Italiam, nemo non magno in periculo Atticum putarati propter intimam familiaritatem Ciceronis et Bruti. Itaque ad adventum imperatorum de foro decesserat, timens proscriptionem, latebatque apud P. Volumnium, Cui ut ostendimus, paulo ante opem tulerat- tanta varieta eis
temporibus ciuit fortunae, ut modo ii, modo illi ina Summo SSent aut fastigio aut periculo habebatque secum Q. Gellium Canum, aequalem simillimumque Sui. Hoc quoque Attici bonitatis exemplum, quod Cum eo,
quem puerum in ludo Cognorat, adeo ConiunCte vixit, ut ad extremam aetatem mi Citia eorum reverit. AntoniuSa autem, etsi tanto odio ferebatur in CiCeronem, ut non solum ei, Sed etiam omnibus eius amicis esset inimicus eosque vellet proscribere multis hortantibus, tamen Attici memor fuit ossiCE et 1, Cum requ1S1SSet, ubinam SSet, Sua manu Cr19Sit, ne timeret Statimque ad Se veniret: 3 Se eum et eius Causa Canum de proScriptorum numero
exemisse. Ac ne quod periculum incideret, quod noctu fiebat, praesidium e misit. Si Atticus in summo timore