Hieronymi Sirturi Mediolanensis Telescopium: siue Ars perficiendi nouum illud Galilaei visorium instrumentum ad sydera in tres partes diuisa ..

21쪽

perspectiva communis. Ex proselio autem Maurolycus Abbas Messanensis insignis M 'thematicus in suis libris de luminei umbra tractatu inseruit de perspicillis, sed demonstrationib. nec usus est, nec singulare quodpiam aut ignotum retexit, pretierquam, Anatomiam oculi aVesalio mutuatus,disti Ebe conatur probare visionum effectus per uniuscuiusque membranulae vires,quod est dimidillimu Hunc imitatus

Porta Neapolitanus scripsit de perspicillis,&de speculis combustoriis, sed hanc doctrinam prius tradidit Vitellio cum ageret de diaphanis, de speculis planis io uexis,de refractionibus, alia quae faciunt ad perspicilla ad lentem, &ad Telescopium,si uerti possunt,&inde excerpi. Recentius sequutus est Ioannes Keplerus'qui ante annos aliquot in Opticis de perspicillis egit, deinde saeculo magno Galilaei adinvento plaudente librum Dioptrice exarauit ad Electorem Coloniensem , in quo distinctius de perspicillis, de lente pura, mixta, de lente stomsim, iunctim, de Tubis&alh Telescopi admirandis Variam aperuit doctrinam, atque omnia per sua principia

22쪽

io Hieronymi Arturi .&demonstrationes tam ordinate persecutus,ut iure opti mo primas eorum qui de hac re scripserunt,illi debeant. Omnium postremus AguiloniusBelga insigne Opticoruopus edidit, in quo omnia quae ad refractione pertinet, dilucide, distincte, acute tractauit,magnum ingenium supra

caeteros se exerens, multa quaerens, multa inueniens: Sed ex his omnibus nemo quidquam aut certe parum contulit, quod iaciat ad artem nostram, vel ad usum. Spero imo artem hanc alios excitaturam ad nouat meliora meditanda, incredulos alios ad resipiendu alios etiam qui inconstantibus demonstrationibus no nisi ad euinare contendunt,&mortalitarem friuolis&inani b. fatigant cetatiora loque dum. Et exerceatu se,&eXCutiant rationibus Mathematicis siue opticis ea quae sparsim in nostro opere tetigimus, de refractione coarctanda huius Coarctationis terminos De quantitate, crassitie, figura lentis, cur ars determinauerit, scientia nequaqua desectione, quantitate formae, de inclinationum gradibus, de ambitu lentis siue in conuexo siue in plano eiusque proportionalitate. De concursu, veriora: de situ foraminis, ince

tot ubi loco : de proportione caui ad lente, cur nulla alia conueniat; de cauitate terminata. de caui craunitie,& plura alia quae Optici non vident, ne dum intelligunt;&cum haec euaserint, postrema librii Telescopium ex duplicilente alias tricas iniiciet, a quibus haud facile se expediant, aut si haec omnia terrent, in id unum saltem incum-hant,inuestigare Cur idem artifex in eadem forma, eadem christalli materia, una lente absoluta,aliam similem perfiacere nequeat. Scio Principes&Reges Venetiis qua sui cse&ab ipso Galilaeo simile Telescopium priori neminemque satisfacere potuisse Imo ipsum Galilaeum multum

23쪽

Gyscopi Pars L et V tum prodegisse pecuniae vi casu elaboratas nolebat enim

arte docere lentes complures ab illis opificibus extorqueret, inde multi praesertim qui proni in suspiciones, credidere casu ad inuentu invidi alij proterviori ore minime vera, quae sit ferebantur, adeo ut temere ad calamum venerint. Verum hisce omni b. non obnubetur fama, nec immortalis honos qui eximio saeculi viro debetur. Sciunt prudentiores arcanum, quod mercenariorum ope indigeret in hoc laborauimus, ne amplius indigeat potius suppressum, ne ad eorum manus veniret, qui minimo magna prostituunt quam ignoratum sed rideo, atq; non imprudens dissentio. Non est haec ars plebeia, aut sordida nec indoctorum hominum , ex ratione pendet qua saepe earent, ideo nunquam assequentur,& si assequantur plus illorum interest ducenta spicilla laborare, quam lentem unam. Credite ergo artem nostram editione hac minime evulgari,sed euehi in sublimius Caeterum vos, quos livor in exteros diuexat arguite nostra, sed ambitionis magis quam auaritiae: Ego non vltra sustinebo optimum adinuentum latere, sed volo monumenta haec, henigniorisngminis fauores circumferristiam ad posteritatem,illius iram magis reformidans ignauus, quam nimium solers&beneficus,vi quantum possim agnatibus, ad quos haec spectant, prodesse,&Velinuidia conspici quam aua. titia latere Prodeat ergo sub tanti Principis auspiciis. Quod felix, faustum, fortunatum

24쪽

Hieronymi Siriuri c.

PLurimae artes, quae visus acumine, kvalida oculorum, acie indigent, ut assidua lectio, scriptitatio, elatura perspicillorum usum exposcunt,&hanc artem induXere. Senes praeterea,& ii quibus natura aut morbo breuis &Jabefactatus est visus, hi Myopes illi presbytar ab Aristotele

vocantur,neceuario hoc indigent adminiculo unde mutatiplices emanant perspicillorum differentiar. Nonnulli tardius aut citius perspicillis indigent, idque ex pluribus causis oriri operae pretium erit demonstrare. Literati imprimis, qui assiduis studi)s se macerant, saepe fatigant oculos,non solum immodica lectione,&studio, verum librorum, minutis literis qui b. nil citius visum hebetat, adeo ut unius huiusmodi libri Iectio oculorum sanitatem in discrimen adducere possit. Monet perspecti ua obiecta basi pupilla minora visionem efficere dolorosam,utpote nimis Coarctans radios,cuius rei experime tum praebet cauispicilli transverberati , uerefractio, quaecum radios ad centrum praestringat, oculos Iaedi necesse est Secundamus quae acceleratussim perspisillorum est luminis deficientia, loci obscuritas, aut lychni parcitas, quibus oculi dum assuescere conantur, Vim suam magis intendunt, violenter semper intuendo citius hebeta

tuta

25쪽

ti,& sudantes obiiciunt se fenestrae,rimaevi vento autgmtu constipati statim igne accedunt, aut e contra ex ardenti hypocausto aut ab igne recedentes exeunt in liberiorem aerem, atque frigidissimum, hoc est ab uno extremo ad aliud tenuissimas membranulas traducunt,unde capitis intemperies, oculorum suffusione, lachryriationes,

lippitudines Mali j morbi

Quarta causa sunt aegritudines, diuturni morbi, venae frequens incisio. Quinta causi est vita incontinens, libido, gula, immodicat potationes, alia, sed haec a medicis petenda, quibus me non immisceo Moneo tamen literatos temere non assuescere perspicillisaed cum rationeri delectu, atque oculorum aciem maiori cura custodire, debi- Ita enim sunt sapientum capita ut Levinus Lemnius me dicus notauit ex Platone,& minima quaque re facile ae

duntur,

Ex his causis emanare solent peripicillorum multiplex usus,&differentiae, sed potior, frequentior in senibus, ideo de Perspicillorum diuisione, & disserentiis dice dum & docendum, sed antequam eo deueniam dicam.

De hodierna huius artis corru Aa CAPUT IL

Tinermala uarcottidie ingraueicunt, ij quartorquenu humanitatem humanius est remedium praebere. Perspicillorum ad inuentum, utiles necessarium in perniciem degenerauit. 'uae saluti hominum parata sunt, hominum auaritia detrimento vertuntur Iam labefa-

A s stant

26쪽

ctant visum, citius in senectutem deducunt homines, quam seruent. Primo, casu, non arte fabricantur, secundo deliguntur quae minimo constant non ex ratione Mita deprauatur ars antequam perficiatur. Nullus vitri aut Christalli delectus, spissum, nigrum viride, opacum perinde est formarum ratio nulla, nec proportio, nec aequalitas, non torno, non lima, sed malleo es rmantur, ut faber cuderit ita admittuntur. Politura, Deus bone, qualis Aqua forti Romae, Veneths& alibi absterguntur , si quam proportionem casu sortiantur,illam exedit politura, si vitium contraxit vitrum laborando, politura abste git, ita oculis admota huiusmodi spicilla perniciosum exsudant humorem obcaecare solitum Praeterea ut quis intemperans sensu fallitur, emunt perspicilla, quae visibilia augeant, magis atque magis , spatio sex mensium ea iam non augent igitur alia quaerunt tertiae aut quartae differentiae, non sentientes detrimentum Artifices qui vendere cupiunt, incautos&simplices nec monent. Cor-θέ- rigenduehaec ars imperitia, atque monumenta traden- da quae penes eruditos seruentur.

ziuisi es circumscriptiosicisiorum ex eorum

proprietate.

SPicillorum doctrina, consideratio magis est Physica quam Mathematica,ita sentiunt& ipsi Mathematici.Tutius igitur adnitemur physicis rationibus,& experientiae,quam Mathematicis siue Opticis demonstratio nibus. Spicillorum alia sunt plana,alia uvexa, alia caua.

27쪽

ptum debiles oculos susti nere, xconseruare ne magis debilitentur dolorose aliqua visione. Spicillum convexum est diaphanum determinatae proportionis convexitatis aptum educere a senibus debilitatam potentiam vi suam, ut perspicacius obscura discernant. Spicillum cauum est diaphanum determinatae proportionis, Cavitatis aptum diffusam κ aegritudine, aut naturaboculorum Vim congregare, ut perspicacius confusa discernant.

De Planu. VItri utrimque planivsus conservandis oculis conducit, inde vulgo nomen habet apud Italosvi Hispanos Construatiuo: Nonnulli etiam qui aegre sustinent lucem, aut debilitato visu lachrymantur ad spectu clarioris aeris, aut legendo, utiliter utuntur. In Hispania potissimum frequens est usus tum hac ratione, tum ad tegendos affectus, S oculoruVitiat,&nonnulli etia quo illis mentientib. firmior sit Dons in negotus peragendis. Caeterum plurimi in ea regione ad grauitatem authoritatem facere existimant hoc nasi ornamentum, itaque quaque versus habes obuios Itinerantibus ham suppellex valde necessaria, praesertim hyeme inus regionibus, in quibus perpetuo flant venti apti homines obcaecares in aliis quoque regionibus,ubi ventus,frigus,puluis,praesertim si aduersus feriant, maxime laedere solent, oculos tueri potest custodia haec quam plerique dedignantur iugo laudo commendo usum. De

28쪽

Is Hieronymi ruri M. De conuexu. onuexorum usus satis patuit, nunc de proprietate quomodo insiti fiat ut visibilia maiora indigentibus referant, non indigentibus obscurat confusa demonstrandum est. De

29쪽

Diaphanum utrimque convexum. Rudius irrestramussiue axu ue perpendicularis ex interseipupi aprodiens. ee Radi debiliores qui recedunt a centro quaerentes siubtilius Haphanum ut transeant or ita refringantur. dd Radi refracti convergentes ad perpendicularem ut certae determinata distantiaco ucurrant.

e in bile anie concursum incidensub maiori anguis, se ideo

maius repraesentatur.

Visebile adhuc ante concursum incidens sub minori angulo

priore, o ideo mini repraesentatur.

Visibilus concursum incidens deo diminutum videtur. De tus. CAuaspicilla, adminiculum illis qui diffusam habent

oculorum aciem, hanc habent proprietatem congregandi radios ad centrum, ubi facta refractione, quousque perdurat violentia, siue oculorum intensio, seris ducit radios fere parallelos, eo usque sit visio vi quicquid incidit sub hs angulis videturx prout est, aut paulo minus, postea radi sequentes naturam ocu di fluunt,&recedunt a visibili, ita ut maneat iuvisibile, euanescat.

30쪽

TTAE Tabula totam perspicillorum& ipsius Telest

pii artem complectitur. Semidiameter qui est a puncto A centri ad summum peripheriae B diuisus in duodecim partes aequales ea ratione,& proportione , quam mox intelliges, est proportio, semidiam iter lentis G illario Portio siue sectio peripheriar C. B. D. est ipsiusmet per pheriae portio. 19 graci tu est mensura, norma formae in qua elaboranda fuerint spicilla communia maiori e-

π nim indiget inclinatione&refractione Sed portio formeeis. , lentis Telescopi ex eadem peripheria abscindenda su Li. . sciςxi3 gra i in lente enim foramine coarctat nclina ,ολι δε uo nulla est ad ij cstinguntur paralleli, refractio au- ρώιον mi tem,quod sit maxima, id pende 'raditie lentis, talibi demonstrabitur. Duodecima peripheria quae ordine proportionu delineatur in summitate,& cuius centrum est in semidiametro diuisio duodecima, postrema est artis,i raro perspicillorum usu venit, sed Telescopi unica est , ipua

cum trimque excavatur vitrum.

Hae ε peripheria non est eadem cum peripheria Galitati quae inscribitur&denotatur per X per qua illius centrum est Verum quia in mea diuisione artis proportionaliter se habet ad omnes diuisiones Mad alias for