Institutiones pathologiae medicinalis (Editio Tertia)

231쪽

SANGUINIS AFFECTIONEs et oram, sequitur. Est autem fere distolutior hic sanguis, frigore tardius aut vix concrescens, phlogisto nimis evoluto facile exardescens, ad elapsium e vasculis, errores loci, phlogos es, proclivis. 36 . Nigrescens color oritur, si terra exsuperat, aut infixo acido stiptica est, aut ubi crasin sanguinis corrumpunt aliena intermixta ex Vitiato chylo retentis

excrementis, mi aSmate, contagio, e

neno, tabo putrido, rancido ulcerosis, gangraenose, cancros , c. intromissis. Varium hinc acre comes est major

alias spissitudo , alias distatutio quae diversitas proinde multiplex malorum genus post se trahit.

363. Fibra sanguinis 3 o. nisu ad

concrescendum minore peccat; quo fit, ut tardius aut vix tandem a sero secedat, nullamque aut laxiorem usto formet insulam, quae nec rubros globulos rite coactos sibique adunatos habeat. Fibrosae materiae paucitas, compacti minor, aquosa aut mucosa inundatio 283, 287), attenuatio nimia per Ot Um, calorem,

232쪽

eto SANGUINIS AFFECTIONES. sales biventes, aliosve stimulos aut sermenta 364 corrumpentia, consium lio ob desectum necessariae per alimenta,eparationis , c. id Vitium producunt.

Sanguis hinc disset utior noxas insert et 87, 288).

366. Contrarium fibrae vitium, nimia cohaerentia, aut ponit simpliciter auctam illius ad serum fluidum proportionem

334, 36o), tota hinc masia sanguinis

quandoque in grumum coeunte aut vim concrescendi intensiorem, qua longe tenacior fit belut lardi aemula fibrae

concretio; ita ut corium densiim, cultro resistens, rubrae materiae eXpers, albi dum flavescens, quandoque Virescens, livescens, varia crassitie, tandem innascatur summitati insulae subtus modo rubrae, haecque etiam longe compactior, ora ob corii contractionem introrsum retorta saepe in scutellam excaVetur circumfluente sero tanto copiosiore, quanto magis illa sese coarctatio. Haec Crusta

233쪽

SANGUINI AFFECTIONES. 2o 3

crusta phlogistica, inflammatoria, corium pleuriticum audit. Quum vero di-brae ablutae 3 O), sero igne concreto 338), simillima sit materies liquidoque appareat plasticum nisium ad concrescendum , qui in sero fibra sanis

datur, naturae actuosae C. H. essectum

esse , graduque tantum disterre ab illo crustae phlogisticae immo hanc ipsam

non tam constanter in vitio est , ut non

in gravidis etiam sanissimis plerumque aliquo gradu occurrat utique credibile sit, eam nasci, cum fibra in systemate circulationis ultra modum sanitatis densa tur serique portio major, totus VestateX, continuata densatione, in fibram convertitur sponte, statim, nullo caloris augmento, concrescentem 36o). Ut adeo ad eam constituendam nec chylo sanguinis, nec pinguedine, nec muco arteriarum sphlogisticum vena ductum in pelvi tardius, quam sanum, coagulari; contra partem illius rubram citius in fundum pelvis subsidere, supernatante sero: quae quidem praecipue obtinent, cum valde inflammatus est. Quo autem jure ex his inferat tantum abesse, ut fibra sanguinis phlogistici sit justo coagulabilior, ut etiam contra magis attenuata Videatur, haud satis intelligo.

234쪽

aco SANGUINIS AFFECΥIONES.rum, succis multum diversis, opus se videatur; nec ista etiam aquae dissipatio semper suffcere. Docet certe observatio, iisdem potentiis, quae sanam sanguini fibram in generant, quoquo modo intensioribus id vitium induci. Auctior hinc circulatio, motus febriles, aestus, vaserum constrictio, compressio, Xercitia corporis nimia, terreorum, adstringentium , calefacientium, piri tuo Q rum , abusus imilia, quotidianae hujus densitatis causae fiunt maxime sidiathesis phlogistica in systemate circulationis, ut seminium Is), insidet, quae

in nonnullis hominibus tanta est , ut quavissere occasione, etiam sanis, ductus sanguis corium illud ostendat Mala autem, Uae inde Oriuntur, plurima ex

dictis 28 , ,s ypatent; si addideris,

refractarium hoc gluten, quo sis vix, nisi putrescendo, solubiles, comite plerumque febre circumactum, calore etiam magis compingi, anastomosi vel dia pede si IO3. 2. . ex vasis suis trans-s idans consolidari, nc nisi corruptum

deni in

235쪽

denique resblui 36s , hinc naturae viribus aegre domabile reddi. 367 His vero 3 et ad 367 rite intellectis, haud dissicile est rationem invenire reliquarum assectionum, quibus

masiae circulantis qualitate perVertunt Ur, t UsqUe re Vera obtinent ac fructuose indagari possunt densitatis puta, gravitatis , clasticitatis , divisibilitatis,&c ultra modum auctae aut imminutae. Et multae forsan aliae heic dantur aberrationes, quas tamen cum conjectura modo assequamur, non est, cur OS

SEccorum Secretorum Vitia. 368. Ex uno sanguine per universiam corpus distributo multos in diversis partibus succos artificio admirabili secedere, singulosque, ut natura inter sese& a sanguine disserunt, ita diversis quo que Oeconomiae humanae usibus destinatos esse, Physiologia demonstrat; etiamsi modum, quo sua cuique crasis peculiaris constituatur, haud plene asse'quitur. 369.

236쪽

eto SUCCORUM SECRET. 1ΥΙΑ. 369. Igitur communia quidem excommuni fonte, unde dimanant, vitia trahent, quae tamen pro discrepante cujusvis indole aliquid singulare habeant, aliaque Malia mala inserant in privata

quoque jam secretis Venire poterunt, quae non admodum in aliis Occurrant. Merentur adeo speciatim expendi. 37O Humores aque O- alini, quot Vmpham nec sponte, nec calore majore Concrescentem atque hinc secreta menstrua primae digestionis, tum e Xcremen ta aquosa, Otium S c re sero, praeter

tenuitatem 287J, spissitudinem mucosiam 28 3), varias acritates 3O ad 317 , hoc singulare prae ceteris habent,

ut nimis facile terreas suas OleculaS, interventurialis per aquam blutas, sece de re sinant, hisque data Opportunitate adunatis calculo a concrementa, multimodis nociva, deponant 32O de quo

vitio etiam post dicenda 166sse.)

conserantur.

37Ι. Succus astrictas communibus qualitatibus ad hoc ipsum genus merito

237쪽

SuccoREM SECRET VIT . o 7 reserendus, mirifica tamen cibos ingestos digerendi facultate, sibi prae ceteris propria longe praecellens, hoc quidem

intuitu privas sibi dystrinas pati posse

videtur naturali di ei Lionis castricae ordini diversimode obfuturas de quibus vcro nihildum certi pronunciare licet; quia singulare istius virtutis ingenium operandique modum ignoramus ' 372 Bilis, humor in ollicina prima adigestionis valde momentosus , o si gulares, quos in ea praestare debet, usiis singulari etiam mixtione ac ingenio praeditus nec parem sibi alium in oeco-

Merentur in hanc rem legi eaeperimenta ED STEvLNs, Angli, Diff. de Aliment. Con χου. Edinb. I 777. enarrata , quibus inlagnis illa vis menstrua liquoris astrici non modo demonstratur; sed patescit inluper, non aequipollentem esse in omni animantium genere; at veluti electivamin diversit ii alimentorum cuique convenientium adaptatam; ut quae in carnix oris carnes solummodo, nee ve. getabilia, in herbivoris ruminantibus haec , no rillas in homine autem utrisque eicente digerere

utraque valeat .

T Recentiorum industria detexit, bilem c cam, ad instar lactis e sanguinis 3 3 , triplici

ex materia esse compositam sero aqueo, non con

crescibili, late cibario Ma dealbi dii 4 gravid, ol o

238쪽

2OS SUCCORUM SECREΥ. VITIA.nomia animali habens, parte sui quadam vere excrementitius privumque id

eo dein animali, quod assus acido excussum, inflammabile, in resinae formam densatur omnemque bilis colorem continet denique coagulo albido, quod naturam casei 33 o), aut fibrae 3 Symonstrat, putrescibile, in cornu densabile, nec aqua, nec vini spiritu solubile. Vid. D RAMsΑ Dissert Med. de Bile, din b. 757. i. CADET in Monum.

Acad. Reg. Paris an . 1767. Est autem istarum materierum in bile mixtio cohaesitoque tam aequabilis intima, ut spontaneo nisu nequaquam secedant, ne tum quidem, cum bilis, dissipata vi caloris aqua, in siccam fragilemque mallam coacta est. Mirum vero , assus ad saturitatem usque acido promptam plenamque earum separationem obtine- Unde lique saponis aemulam hei dari composituram tametsi virtutem vere saponaceam in pinguibus cum aqua subigendis bilis nequaquam pro laici quod sorte ali muriatico , qu Em continere modo dixi, tribuendum.

Ut vero acidum crasin bilis destruit sic id ipsum vicissim ab illius aleat oleo , tum absorptione, tum obvolutione, quam valentissime temperari perdomarique in dubium est. Cogitanti igitur acida nobis S acescentia frequentissimo in usucsse neque datum ventriculo ea corrigere cum

chymo autem per pylorum expulsa in duodeno bili occurrere, misceri; haud dilucile est cognoscere, bilem, dum partes suas in chylo perficiendo agit,

tantum non semper mixtionis suae dilJblutionem una pati, crassamentum ejus cum alvina sece excerni, materiem fluidiorem, eX colorem, natura bilis exu

239쪽

SUCCORIIII SECRET VITIA. 2 9 eo sibi systema nactus, nec secundum naturam in circuitum universalem unquam , integra sua mixtione, admisius, commercio autem aeris rerumque a soris ingestarum expositus, multis propterea magnisque Vitiis patet, quae non functiones modo primarum viarum Ceterasque dein cunctas, naturales dictas, turbare sed consens:one etiam in reliquatam, chylo permistam, in sanguinem revehi, ideoque humoris utilissimi cum quotidiana fiat destructio, assiduam quoque regenerationem requiri. At qui nec quemvis virium oeconomiae humanae gradum elaborandae bili bonae sufficere, ejusdem in foetu inertia & non nisi paullatim, cum ipso corporis robore increscens vigor perfectioque indicant. Quam igitur difficile fuerit, funditus exhaustam instaurare , aut prorsus es etam intim evecorruptam redintegrare suo id taedio atque dolore perspicaces practici Xperiuntur. Contra facilius est abundantiam ejus minuere modo ne quid ni-pris Conferre acida πικοοχόλοισι ΙΡPocRaTEs u. dum docuit , analysis chemica hodie demonstrat. Conise praeprimis G. G. EN HA AP pec Chem. inaugur de Biti Uica L. B. 772. i. 1LLIN Spec Medic Bilis Photalogiam ' PathbAgiam exbibens. L. B. 1778. ubi per Xperimenta ostenditur, acida vegetabilia 1mit1ter, atque fossi lia, sese in perturbanda bilis mixtione praestare,

240쪽

21, SUCCORUII SECRET. ΙΥΙΑ. qua omnia universi corporis systemata divorsimode grassari solent. Inde diaetae erroribus bilis non raro nativum amarorem coloremque amittit, nimisque

aquea fatua, pallida, velut in vappam inertem degenerati 287 alias in gluten piceamve amurcam pisiatur 283, 329 aut putro rem 327 , rancorem 328),

Contrahit. Praesertim vero alienis salibus imbuta, aut stagnatione, aestu, O tu vehemente aut in Ordinat tum Corporis, tum animi, corrupta , diversas contrahit acrimoniae species gradusque, xliis consentaneas colorum Utatione S, favedine nativa in Vitellinum, porra ceum , aeruginosum, isset Oden atrum denique colorem abeunte. Unde totidem vitiatae bilis species, una cum suis effectibus, a veteribus sedulo notatae, enascuntur. Est&memorabilis ejusdem

ad lapidescendum proclivitas, qua priores succos 37o etiam longe stuperat;

cum nulla corporis parte tam frequens calculorum generatio quam in ossicina